Bazı hususlar farz (vacip) iken diğerleri tavsiye edilmiş (müstehap) niteliktedir.

Some aspects are obligatory (waajib) and others are recommended (mustahabb).

Sahura kalkıp yemek yediğimizden ve içtiğimizden emin olmalıyız; bunu da Fecir ezanından hemen önceye kadar ertelemeliyiz. Allah'ın selamı ve bereketi onun üzerine olsun, Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Sahur yapın, çünkü sahurda bereket vardır." (El-Buhari, Fethu'l-Bari, 4/139'da rivayet etmiştir.) "Sahur bereketli bir yemektir ve Kitap ehlinden farklı olmayı içerir. Mümin için ne güzel sahurdur hurma!" (Ebu Davud, no. 2345; Sahihu't-Tergib, 1/448.)

We should make sure that we eat and drink something at suhoor, and that we delay it until just before the adhaan of Fajr. The Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “Have suhoor, for in suhoor there is blessing (barakah).” (Reported by al-Bukhaari, Fath, 4/139). “Suhoor is blessed food, and it involves being different from the people of the Book. What a good suhoor for the believer is dates.” (Reported by Abu Dawood, no. 2345; Saheeh al-Targheeb, 1/448).

İftarı geciktirmemek, çünkü Peygamber (ﷺ) şöyle buyurmuştur: "İnsanlar iftarı geciktirmedikçe iyilik üzere olurlar." (Buhârî, Fethu'l-Bârî, 4/198'de rivayet etmiştir). Enes'in (Allah ondan razı olsun) rivayet ettiği hadiste anlatıldığı şekilde orucu açmak: "Peygamber (ﷺ) namazdan önce taze hurma ile orucunu açardı; taze hurma bulunmazsa kuru hurma yer, kuru hurma da bulunmazsa birkaç yudum su içerdi." (Tirmizî, 3/79 ve diğerleri rivayet etmiştir. Tirmizî bunun garîb hasen bir hadis olduğunu söylemiştir. el-İrvâ'da, no. 922'de sahih olarak değerlendirilmiştir). İftardan sonra, İbn Ömer'in (Allah onlardan razı olsun) rivayet ettiği hadiste geçen sözleri söylemek. Bu hadise göre Peygamber (ﷺ) orucunu açtığında şöyle derdi: "Zehebe'z-zama', ve'btelleti'l-urûku, ve sebete'l-ecru inşaallah." (Susuzluk gitti, damarlar yeniden canlandı ve sevap inşaallah sabit oldu.) (Ebû Dâvûd, 2/765 rivayet etmiştir; isnadı Dârekutnî tarafından hasen kabul edilmiştir, 2/185). Günahtan uzak durmak, çünkü Peygamber (ﷺ) şöyle buyurmuştur: "Sizden biri oruçlu olduğunda, günah işlemesin..." (Buhârî, Fethu'l-Bârî, no. 1904). Peygamber (ﷺ) şöyle buyurmuştur: "Kim yalan söylemeyi ve buna göre davranmayı bırakmazsa, Allah'ın onun yemeğini ve içeceğini bırakmasına ihtiyacı yoktur." (Buhârî, Fethu'l-Bârî, no. 1903). Oruçlu kişi, gıybet, edepsizlik ve yalan gibi her türlü haram fiilden kaçınmalıdır; aksi takdirde orucunun sevabının tamamı yok olabilir. Peygamber (ﷺ) şöyle buyurmuştur: "Oruçlu bir kişi, orucundan sadece açlık kazanabilir." (İbn Mâce, 1/539 rivayet etmiştir; Sahîhu't-Tergîb, 1/453).

Not delaying iftaar, because the Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “The people will be fine so long as they do not delay iftaar.” (Reported by al-Bukhaari, Fath, 4/198). Breaking one's fast in the manner described in the hadeeth narrated by Anas (may Allaah be pleased with him): “The Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) used to break his fast with fresh dates before praying; if fresh dates were not available, he would eat (dried) dates; if dried dates were not available, he would have a few sips of water.” (Reported by al-Tirmidhi, 3/79 and others. He said it is a ghareeb hasan hadeeth. Classed as saheeh in al-Irwa’, no. 922). After iftaar, reciting the words reported in the hadeeth narrated by Ibn ‘Umar (may Allaah be pleased with them both), according to which the Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him), when he broke his fast, would say: “Dhahaba al-zama’, wa’btallat al-‘urooq, wa thabat al-ajru in sha Allaah (Thirst is gone, veins are flowing again, and the reward is certain, in sha Allaah).” (Reported by Abu Dawood, 2/765; its isnaad was classed as hasan by al-Daaraqutni, 2/185). Keeping away from sin, because the Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “When any of you is fasting, let him not commit sin…” (Reported by al-Bukhaari, al-Fath, no. 1904). The Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “Whoever does not stop speaking falsehood and acting in accordance with it, Allaah has no need of him giving up his food and drink.” (Al-Bukhaari, al-Fath, no. 1903). The person who is fasting should avoid all kinds of haraam actions, such as backbiting, obscenity and lies, otherwise his reward may all be lost. The Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “It may be that a fasting person gets nothing from his fast except hunger.” (Reported by Ibn Maajah, 1/539; Saheeh al-Targheeb, 1/453).

Hasanatı (iyilikleri) yok edebilecek ve günahları (seyyiatı) getirebilecek şeyler arasında; yarışma programlarına, dizilere, filmlere ve spor karşılaşmalarına dalmak, boş sohbet meclislerinde vakit geçirmek, kötü insanlar ve vakit öldürenlerle sokaklarda takılmak, amaçsızca araba gezdirmek ve sokakları ile kaldırımları doldurmak vardır. Öyle ki birçok insan için teheccüd, zikir ve ibadet ayı, gün boyu açlık hissetmemek için uyumanın ayına dönüşür; böylece namazları ve bunları cemaatle kılma fırsatı kaçırılır, ardından geceler eğlenceyle geçirilip nefsanî arzulara dalınır. Bazı kimseler ayı, kaçıracakları eğlenceleri düşünerek huzursuzlukla karşılar. Ramazan'da bazı kimseler tatil yapmak için kâfir ülkelere seyahat eder! Camiler bile makyaj ve parfüm sürmüş kadınların görünmesi gibi kötülüklerden uzak değildir; Allah'ın Kutsal Evi bile bu belalardan kurtulamamıştır. Bazıları ihtiyacı olmadığı halde ayı dilenme mevsimine çevirir. Bazıları tehlikeli havai fişek ve benzeri şeylerle eğlenir, bazıları ise vakitlerini çarşılarda, dükkânları gezerek ya da moda takip ederek ve dikiş dikerek harcar. Bazıları ayın son on gününde mağazalarına yeni ürün ve yeni modeller koyar, böylece insanları sevap ve hasanat kazanmaktan alıkoyar.

Among the things that can destroy one’s hasanaat (good deeds) and bring sayi’aat (bad deeds) is allowing oneself to be distracted by quiz-shows, soap operas, movies and sports matches, idle gatherings, hanging about in the streets with evil people and time-wasters, driving around for no purpose, and crowding the streets and sidewalks, so that the months of tahajjud, dhikr and worship, for many people, becomes the month of sleeping in the day so as to avoid feeling hungry, thus missing their prayers and the opportunity to pray them in congregation, then spending their nights in entertainment and indulging their desires. Some people even greet the month with feelings of annoyance, thinking only of the pleasures they will miss out on. In Ramadaan, some people travel to kaafir lands to enjoy a holiday! Even the mosques are not free from such evils as the appearance of women wearing makeup and perfume, and even the Sacred House of Allaah is not free of these ills. Some people make the month a season for begging, even though they are not in need. Some of them entertain themselves with dangerous fireworks and the like, and some of them waste their time in the markets, wandering around the shops, or sewing and following fashions. Some of them put new products and new styles in their stores during the last ten days of the month, to keep people away from earning rewards and hasanaat.

Kışkırtılmamak, çünkü Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Biri ona savaş açar veya onu sövmeye kalkarsa, 'Ben orucluyum, ben orucluyum' desin." (El-Buhârî ve başkaları rivayet etmiştir. El-Fettâh, no. 1894) Bunun bir sebebi kendisine hatırlatmaktır, bir diğer sebebi ise karşısındakine hatırlatmaktır. Ancak orucu tutanların birçoğunun davranışlarına bakan herkes tamamen farklı bir şey görecektir. Nefsine hâkim olmak ve sakin olmak şarttır; fakat akşam ezanını duyunca hızlanan çılgın sürücülerde tam tersini görüyoruz.

Not allowing oneself to be provoked, because the Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “If someone fights him or insults him, he should say, ‘I am fasting, I am fasting.’” (Reported by al-Bukhaari and others. Al-Fath, no. 1894) One reason for this is to remind himself, and another reason is to remind his adversary. But anyone who looks at the conduct of many of those who fast will see something quite different. It is essential to exercise self-control and be calm, but we see the opposite among crazy drivers who speed up when they hear the adhaan for Maghrib.

(*) Çok yememek gerekir, çünkü Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Âdemoğlu, midesinden daha kötü bir kap doldurmaz." (Tirmizî, no. 2380; "Bu hadis hasen sahihtir" demiştir.) Akıllı insan, yemek için yaşamak değil, yaşamak için yemek ister. En iyi yiyecek, sofraya konulmak için değil, kullanılmak için hazırlanan yiyecektir. Ancak insanlar (Ramazan'da) her türlü yemeği yapmaya düşkün olur ve yemek hazırlamayı adeta bir sanat gibi görürler; öyle ki ev kadınları ve hizmetçiler bütün zamanlarını yemek yapmakla geçirir, bu da onları ibadetten alıkoyar. İnsanlar Ramazan'da olağan zamanlara göre çok daha fazla yemeğe para harcarlar. Böylece bu ay, hazımsızlık, şişmanlık ve mide hastalıklarının ayı haline gelir; insanlar bir obur gibi yer, susamış deve gibi içer, ve teravih namazına kalktıklarında isteksizce kalkarlar, bazıları da ilk iki rekâttan sonra ayrılıp giderler.

(*) Not eating too much, because the Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “The son of Adam fills no worse vessel than his stomach.” (Reported by al-Tirmidhi, no. 2380; he said, this is a hasan saheeh hadeeth). The wise person wants to eat to live, not live to eat. The best type of food is that which is there to be used, not that which is there to be served. But people indulge in making all kinds of food (during Ramadaan) and treating food preparation as a virtual art form, so that housewives and servants spend all their time on making food, and this keeps them away from worship, and people spend far more on food during Ramadaan than they do ordinarily. Thus the month becomes the month of indigestion, fatness and gastric illness, where people eat like gluttons and drink like thirsty camels, and when they get up to pray Taraaweeh, they do so reluctantly, and some of them leave after the first two rak’ahs.

(*) Cömertlik; bilgiyi paylaşarak, para vererek, konumunun otoritesini veya fiziksel gücünü başkalarına yardım etmek için kullanarak ve iyi bir tavır sergileyerek gösterilir. El-Buhârî ve Müslim, İbn Abbâs'ın (Allah ondan razı olsun) şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: "Allah'ın Elçisi (ﷺ), iyilik yapma konusunda insanların en cömerdiydi; Ramazan'da Cibrîl ile buluştuğu zaman ise cömertliği en çoktu. Cibrîl, Ramazan'ın her gecesi onunla buluşur ve ona Kur'an öğretirdi. Allah'ın Elçisi (ﷺ), iyilik yapmada esen rüzgârdan daha cömertti." (El-Buhârî, el-Fetḥ, no: 6). İnsanlar cömertliği cimriliğe, çalışmayı tembelliğe nasıl değiştirebiliyor; öyle ki işlerini layıkıyla yapmıyor, birbirlerine de layıkıyla davranmıyorlar ve bütün bunlara bahane olarak oruca sığınıyorlar?

(*) Being generous by sharing knowledge, giving money, using one’s position of authority or physical strength to help others, and having a good attitude. Al-Bukhaari and Muslim reported that Ibn ‘Abbaas (may Allaah be pleased with him) said: “The Messenger of Allaah (peace and blessings of Allaah be upon him) was the most generous of people [in doing good], and he was most generous of all in Ramadaan when Jibreel met with him, and he used to meet him every night in Ramadaan and teach him the Qur’aan. The Messenger of Allaah (peace and blessings of Allaah be upon him) was more generous in doing good than a blowing wind.” (Reported by al-Bukhaari, al-Fath, no. 6). How can people exchange generosity for stinginess and action for laziness, to the extent that they do not do their work properly and do not treat one another properly, and they use fasting as an excuse for all this.

Oruç tutmayı yoksullara yemek yedirmekle birleştirmek, Cennete ulaşmanın yollarından biridir. Nitekim Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Cennette öyle odalar vardır ki, dışarısı içeriden, içerisi de dışarıdan görülebilir. Allah bunları yoksullara yemek yedirenler, sözleri yumuşak olanlar, sürekli oruç tutanlar ve insanlar uyurken gece namaz kılanlar için hazırlamıştır." (Ahmed 5/343; İbn Huzeyme, no. 2137. Elbânî dipnotunda şöyle demiştir: Senedi, bu konudaki diğer destekleyici rivayetler sebebiyle hasendir.) Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Kim bir oruçluya orucunu açması için yemek verirse, onun sevabı kadar sevap alır; oruçlunun sevabından ise hiçbir şey eksilmez." (Tirmizî, 3/171; Sahîhu't-Targîb, 1/451.) Şeyhülislam [İbn Teymiyye] (Allah ona rahmet etsin) şöyle demiştir: "Kastedilen, onu doyuncaya kadar yedirmesidir." (el-İhtiyârâtü'l-Fıkhiyye, s. 109.)

Combining fasting with feeding the poor is one of the means of reaching Paradise, as the Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “In Paradise there are rooms whose outside can be seen from the inside and the inside can be seen from the outside. Allaah has prepared them for those who feed the poor, who are gentle in speech, who fast regularly and who pray at night when people are asleep.” (Reported by Ahmad 5/343; Ibn Khuzaymah, no. 2137. Al-Albaani said in his footnote, its isnaad is hasan because of other corroborating reports). The Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “Whoever gives food to a fasting person with which to break his fast, will have a reward equal to his, without it detracting in the slightest from the reward of the fasting person.” (Reported by al-Tirmidhi, 3/171; Saheeh al-Targheeb, 1/451). Shaykh al-Islam [Ibn Taymiyah] (may Allaah have mercy on him) said: “What is meant is that he should feed him until he is satisfied.” (Al-Ikhtiyaaraat al-Fiqhiyyah, p. 109).

Selef âlimlerinden bir kısmı (Allah onlara rahmet etsin), iftar vaktinde yoksulları kendilerine tercih ederek onlara yemek ikram ederdi. Bunlar arasında Abdullah İbn Ömer, Malik İbn Dînâr, Ahmed İbn Hanbel ve başkaları vardı. Abdullah İbn Ömer, yanında yetimler ve yoksullar bulunmadıkça orucunu açmazdı.

A number of the Salaf (may Allaah have mercy on them) preferred the poor over themselves when feeding them at the time of iftaar. Among these were ‘Abd-Allaah ibn ‘Umar, Maalik ibn Deenaar, Ahmad ibn Hanbal and others. ‘Abd-Allaah ibn ‘Umar would not break his fast unless there were orphans and poor people with him.