(25) Herhangi bir insanı rahatsız hissettiren bir hastalık durumunda, kişinin oruç tutmaması caizdir. Bunun dayanağı şu âyet-i kerimedir (anlamı): "… Kim de hasta veya yolculukta olursa, (oruç tutmadığı) günler sayısınca başka günlerde (tutar)…" [el-Bakara 2:185]. Ancak rahatsızlık hafifse, örneğin öksürük veya baş ağrısı gibi, bu oruç bozmak için bir sebep değildir.

(25) In the event of any sickness that makes people feel unwell, a person is allowed not to fast. The basis for this is the aayah (interpretation of the meaning): “… and whoever is ill or on a journey, the same number [of days on which one did not observe sawm must be made up] from other days…” [al-Baqarah 2:185]. But if the ailment is minor, such as a cough or headache, then it is not a reason to break one's fast.

Tıbbi bir kanıt varsa, ya da bir kişi kendi olağan tecrübesinden biliyorsa veya kesin olarak biliyorsa ki oruç tutmak hastalığını kötüleştirecek ya da iyileşmesini geciktirecektir, bu durumda orucunu bozmasına izin verilir; hatta böyle durumlarda oruç tutması onun için mekruhtur. Ağır hasta olan bir kişi, sabah iyi olma ihtimali bulunsa bile, ertesi gün oruç tutmaya dair niyeti geceleyin yapmak zorunda değildir, çünkü önemli olan şimdiki andır.

If there is medical proof, or a person knows from his usual experience, or he is certain, that fasting will make his illness worse or delay his recovery, he is permitted to break his fast; indeed, it is disliked (makrooh) for him to fast in such cases. If a person is seriously ill, he does not have to have the intention during the night to fast the following day, even if there is a possibility that he may be well in the morning, because what counts is the present moment.

(26) Oruç tutmak bayılmaya yol açacaksa, kişi orucunu bozmalı ve sonradan kaza etmelidir. (el-Fetâvâ, 25/217). Bir kişi gün içinde bayılır ve Akşam'dan önce ya da sonra kendine gelirse, sabahleyin oruçlu olduğu sürece orucu yine geçerlidir; ancak Sabah'tan Akşam'a kadar bayılı kalmışsa, âlimlerin çoğunluğuna göre orucu geçerli değildir. Âlimlerin çoğunluğuna göre, bayılan kişinin bayılı kaldığı süre ne kadar uzun olursa olsun, sonradan oruçlarını kaza etmesi gerekir. (el-Mugnî ma'a eş-Şerhi'l-Kebîr, 1/412, 3/32; el-Mevsû'atü'l-Fıkhıyyetü'l-Kuveytiyye, 5/268).

(26) If fasting will cause unconsciousness, he should break his fast and make the fast up later on. (al-Fataawa, 25/217). If a person falls unconscious during the day and recovers before Maghrib or after, his fast is still valid, so long as he was fasting in the morning; if he is unconscious from Fajr until Maghrib, then according to the majority of scholars his fast is not valid. According to the majority of scholars, it is obligatory for a person who falls unconscious to make up his fasts later on, no matter how long he was unconscious. (Al-Mughni ma’a al-Sharh al-Kabeer, 1/412, 3/32; al-Mawsoo’ah al-Fiqhiyyah al-Kuwaytiyyah, 5/268).

Bazı âlimler, gerçek bir sebeple baygınlık geçiren, uyku hapı alan veya genel anestezi uygulanan ve üç günden az süreyle bilinci kapalı kalan kimsenin, bunun uyuyan kimse gibi sayılması nedeniyle tutamadığı oruçları sonradan kaza etmesi gerektiğine dair fetvalar vermişlerdir; bilinci üç günden fazla kapalı kalan kimse ise deli gibi sayıldığı için oruçlarını kaza etmek zorunda değildir. (Şeyh ʿAbdulazîz b. Bâz'ın fetvalarından, sözlü olarak verilmiş olanlardan.)

Some scholars issued fatwaas to the effect that a person who falls unconscious or takes sleeping pills or receives a general anaesthetic for a genuine reason, and becomes unconscious for three days or less, must make up the fasts later on, because he is regarded as being like one who sleeps; if he is unconscious for more than three days, he does not have to make up the fasts, because he is regarded as being like one who is insane. (From the fataawa of Shaykh ‘Abd al-‘Azeez ibn Baaz, issued verbally).

(27) Bir kişi aşırı açlık veya susuzluk hisseder, bunun onu ölüme götüreceğinden veya bazı yetilerinin telafisi mümkün olmayacak biçimde zarar göreceğinden korkar ve bunun böyle olacağına dair akla dayanan gerekçeleri varsa, hayatı korumak farz olduğu için orucunu bozabilir ve sonradan kaza eder. Ancak katlanılabilir bir zorluk yüzünden, yorgunluk hissettiği için veya hayali bir hastalıktan korktuğu için orucunu bozması caiz değildir. Ağır fiziksel işlerde çalışan kimselerin orucu bozmasına izin verilmez; bunların gece, ertesi gün oruç tutma niyetini kalplerinde taşımaları gerekir. Eğer işlerini bırakamıyorlarsa ve gündüz başlarına bir zarar gelmesinden korkuyorlarsa veya oruçlarını bozmalarına sebep olacak aşırı bir zorlukla karşılaşıyorlarsa, yalnızca zorluğa katlanmalarına yetecek kadar yemek yemeleri, sonra güneş batana kadar yemekten uzak durmaları ve orucu sonradan kaza etmeleri gerekir. Fırınlarla çalışmak ve metal eritmek gibi ağır fiziksel işlerde çalışanlar, çalışma saatlerini geceye çevirmeye çalışmalı, izinlerini Ramazan'a denk getirmeli veya hatta ücretsiz izin almalıdır; bunlar mümkün değilse, dini ve dünyevi görevlerini bir arada yerine getirebilecekleri başka bir iş aramalıdırlar. "Kim Allah'tan korkarsa, Allah ona bir çıkış yolu açar. Ona hiç ummadığı yerden rızık verir." [et-Talâk 65/2-3 – meallerinin anlamı]. (Fetâvâ el-Lecne ed-Dâimetü, 10/233, 235)

(27) If a person feels extreme hunger or thirst, and fears that he may die or that some of his faculties may be irreparably damaged, and has rational grounds for believing this to be so, he may break his fast and make up for it later on, because saving one’s life is obligatory. But it is not permissible to break one's fast because of bearable hardship or because one feels tired or is afraid of some imagined illness. People who work in physically demanding jobs are not permitted to break their fast, and they must have the intention at night of fasting the following day. If they cannot stop working and they are afraid that some harm may befall them during the day, or they face some extreme hardship that causes them to break their fast, then they should eat only what is enough to help them bear the hardship, then they should refrain from eating until sunset, and they have to make the fast up later. Workers in physically demanding jobs, such as working with furnaces and smelting metals, should try to change their hours so that they work at night, or take their holidays during Ramadaan, or even take unpaid leave, but if this is not possible, then they should look for another job, where they can combine their religious and worldly duties. “And whoever fears Allaah and keeps his duty to Him, He will make a way for him to get out (from every difficulty). And He will provide him from (sources) he could never imagine.” [al-Talaaq 65:2-3 – interpretation of the meaning]. (Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 10/233, 235)

Öğrencilerin sınavları, Ramazan'da orucu bozmak için bir mazeret değildir. Sınavları olduğu için orucunu bozmaları yönünde ailelerine itaat etmeleri de caiz değildir, çünkü Yaratan'a isyan içeren bir durumda hiçbir yaratılmışa itaat yoktur.

Students’ exams are no excuse for breaking one’s fast during Ramadaan, and it is not permissible to obey one’s parents in breaking the fast because of having exams, because there is no obedience to any created being if it involves disobedience to the Creator.

(Fetâvâ el-Lecne ed-Dâime, 10/241).

(Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 10/241).

(28) Umut eden hasta kişi iyileşene kadar beklemeli, sonra kaçırdığı oruçları kaza etmelidir; yoksulu doyurmakla yetinmesine izin yoktur. Düzelme umudu olmayan, kronik bir hastalıktan muzdarip olan ve oruç tutamayacak durumda olan yaşlılar, kaçırdıkları her gün için ülkelerinin temel gıda maddesinden yarım sa' ile bir yoksulu doyurmalıdır. (Yarım sa' yaklaşık bir buçuk kilogram pirinç eder.) Bunu bir defada, ayın sonunda tek bir günde yapması veya her gün bir yoksulu doyurması caizdir. Ayet-i kerimenin ifadesi gereği bunu gerçek yiyecek vererek yapmalıdır; yoksullara para vererek yapamaz (Fetava el-Lecne ed-Daime, 10/198). Ancak yiyecek satın alıp yoksullara dağıtması için güvenilir bir kişiye veya hayır kurumuna para verebilir. Ramazan'da oruç tutmayan hasta, iyileşip sonra kaza edebilmek için beklerse ve daha sonra hastalığının kronik olduğunu öğrenirse, tutmadığı her gün için bir yoksulu doyurması gerekir. (Şeyh İbn Useymin'in fetvalarından.) Hastalığından iyileşmeyi bekleyen ve umut eden kişi, ancak sonra ölürse, ne kendisinin ne de mirasçılarının üzerinde bir "borç" yoktur. Hastalığı kronik sayılan ve bu yüzden oruç tutmayıp bunun yerine yoksulu doyuran kişi, daha sonra tıp biliminin ilerlemesiyle bir tedavi bulunup bunu kullanarak iyileşirse, kaçırdığı orucları kaza etmesi gerekmez; çünkü o dönemde yapması gerekeni yapmıştır. (Fetava el-Lecne ed-Daime, 10/195)

(28) The sick person who hopes to recover should wait until he gets better, then make up for the fasts he has missed; he is not allowed just to feed the poor. The person who is suffering from a chronic illness and has no hope of recovery and elderly people who are unable to fast should feed a poor person with half a saa’ of the staple food of his country for every day that he has missed. (Half a saa’ is roughly equivalent to one and a half kilograms of rice). It is permissible for him to do this all at once, on one day at the end of the month, or to feed one poor person every day. He has to do this by giving actual food, because of the wording of the aayah – he cannot do it by giving money to the poor (Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 10/198). But he can give money to a trustworthy person or charitable organization to buy food and distribute it to the poor on his behalf. If a sick person does not fast in Ramadaan, waiting to recover so that he can make the days up later, then he finds out that his sickness is chronic, he has to feed a poor person for every day that he did not fast. (From the fataawa of Shaykh Ibn ‘Uthaymeen). If a person is waiting to recover from his illness and hopes to get better, but then dies, there is no “debt” owed by him or his heirs. If a person’s sickness is considered to be chronic, so he does not fast and feeds the poor instead, then advances in medical science mean that there is now a cure, which he uses and gets better, he does not have to make up the fasts he has missed, because he did what he had to do at the time. (Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 10/195)

(29) Bir kişi hastalanır, sonra iyileşir ve kaçırdığı oruçları tutabilecek durumda olur ancak ölmeden önce bunları tutmazsa, kaçırdığı her gün için mirasından bir yoksulu doyurmak üzere para çıkarılmalıdır. Mirasçılarından biri onun adına oruç tutmak isterse, bu caizdir; çünkü el-Buhârî ve Müslim'in Sahîhleri'nde Allah'ın Elçisi ﷺ'in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: "Kim oruç borcu olarak ölürse, velisi onun adına oruç tutsun."(Fetâvâ el-Lecne ed-Dâimeʾnin Davet konusundaki cildi, 806'dan.)

(29) If a person is sick, then recovers, and is able to make up the missed fasts but does not do so before he dies, then money should be taken from his estate to feed a poor person for every day that he missed. If any of his relatives want to fast on his behalf, then this is OK, because it was reported in al-Saheehayn that the Messenger of Allaah (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “Whoever dies owing some fasts, let his heir fast on his behalf.” (From Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, volume on Da’wah, 806).