İnsanlıktan çıkarma, başkalarını "bozulmuş bir kimlik" ile damgalar. Yaşlılar, hastalıklı olanlar ve zihinsel engelli kişilerin her biri, sosyal açıdan yetersiz ve beceriksiz görülebildikleri için Ötekileştirilen grubun hedefi haline gelebilir. Ötekileştirilen grup değersizleştirilir, kişiliği yok sayılır ve ayrımcılığa karşı savunmasız hale gelir. Daha düşük sosyal statünün ne olduğu bazen demografik ve kültürel koşullara göre değişse de, engelliler, akıl hastaları, yaşlılar ile çirkin veya şekil bozukluğu olan kişiler çoğu zaman toplumun ihmal edilen ve ötekileştirilen kesimini oluşturur.

Dehumanisation stigmatises others with a “spoiled identity”. The elderly, infirm and mentally challenged can each become targets of Otherness since they can be viewed as socially inadequate and inept. The Othered group is devalued, depersonalised and susceptible to discrimination. Though what is seen as having lesser social status is sometimes relative to demographics and culture, the disabled, insane, elderly, and unattractive or disfigured often comprise of society’s neglected and Othered.

Bir toplum, farklı yaşam deneyimlerine sahip ve farklı koşullarla şekillenmiş sayısız insandan oluşan karmaşık bir ağdır. Sağlığın, statünün ve ayrıcalığın başarının başlıca göstergeleri sayıldığı bir toplumda, bu özelliklere sahip olmayanlar geride kalır. Yani sağlıklı olmayan, yoksul ve toplumsal olarak dışlanmış kişiler, açık ya da örtük olsun, başkalarının adaletsiz davranışlarının yükünü sıklıkla omuzlarında taşır. Peygamber ﷺ'in sahabelerinin birçoğu bu son gruba mensuptu.

A society is a complex mesh, a myriad of people with distinct life experiences and shaped by different circumstances. In a society where health, status and privilege are the main factors denoting success, those who do not enjoy these traits fall by the way side. That is, those who are not healthy, who are poor and socially marginalised can often bear the brunt of other’s unjust treatment, whether explicit or implicit. Many of the Prophet’s companions belonged to this latter group.

Bu sahabilerden biri olan Culeybîb, küçük bir boya sahip olduğu için bu adla anılmıştır; Culeybîb adı, çok küçük boylu anlamına gelen "calbab" kelimesinden türetilmiştir. Cüce görünümlü olan Culeybîb, fiziksel görünümü çirkin ve iğrenç olmakla da tarif edilmiştir. Culeybîb'i daha da dışlanmış kılan şey, soy kökünün bilinmemesiydi. Soy sop ve sosyal statüyle övünen bir toplum için Culeybîb'in konumunun olmaması, soyu, anne babası ya da kabilesi hakkında bilgi bulunmaması ciddi bir dezavantajdı. Bunun üzerine bir de fiziksel görünümü eklenince durum daha da kötüleşiyordu. Dışlanan ve korkulan Culeybîb, zamanının çoğunu yalnız ve diğer insanlardan uzak geçiriyordu. Ancak Peygamber ﷺ, arkadaşına karşı olağanüstü bir ilgi gösterdi ve farklı görülen ve/veya toplumdan dışlanan kişilere yönelik ötekileştirmenin yerleşmesini engelleyen bir öğrenme modeli öğretti. Peygamberî model, fiziksel görünüm ya da toplumsal konumdaki farklılıklara rağmen herkesle gerçek bir arkadaşlığı vurguluyordu. Ayrıca dışlanmışların ihtiyaçlarına dair daha geniş bir kavrayışın geliştirilmesini teşvik ediyordu.

One such companion, Julaybīb was so named due to his small growth, Julaybīb a derivative of the word jalbab (very small grown). Dwarf-like in appearance, Julaybīb was also described as damim, which is ugly and hideous in his physical appearance. What made Julaybīb even more the outcast is that his familial roots were unknown. For a society which prided itself on lineage and social status, Julaybīb’s lack of position, information about his lineage, his parents or tribe was a grave disability. And this was made worse with his physical appearance. Ostracised and feared, Julaybīb spent much of his time alone and isolated from others. The Prophet (peace be upon him), however, demonstrated remarkable care for his companion and taught a model of learning which offset the entrenching of an Othering of those deemed as different and/or as a social outcast. The Prophetic model stressed upon genuine comradeship with all, despite differences in physical appearance or social positioning. It stressed upon the development of a broad(er) insight into the needs of the ostracised.

Aşağıdaki rivayet, değer ve değersizlik çerçevelerini yan yana koyması bakımından örnek teşkil etmektedir. Peygamber ﷺ, gerçek liderliğin grup bağlılıklarının ve klikların ötesine baktığını, bunun yerine insanı iç nitelikleri ışığında konumlandırdığını göstermiştir.

The following narration is exemplary for the way it juxtaposes the frames of worthiness and unworthiness. The Prophet (peace be upon him) showed that true leadership looks beyond group loyalties and cliques, but instead positions man in light of his or her internal qualities.

Peygamber ﷺ'in Cülaybîb hakkında sorması, başkalarının sormadığı hâlde, açıkça ilgilenmenin ve başkalarını kabul etmenin, Ötekileştirmenin yaratabileceği dengesizliği nasıl düzelttiğini göstermektedir.

Enes'ten (Allah ondan razı olsun) rivayet edildiğine göre, akli bakımdan biraz kusurlu bir kadın şöyle demiştir: "Ey Allah'ın Resulü! Sana karşılamanı istediğim bir ihtiyacım var." Bunun üzerine Resulullah ﷺ şöyle buyurdu: "Ey falanın annesi! Ihtiyacını bilip karşılayabilmem için hangi yolda yürümek istediğini seç." Kadınla birlikte bir yolda yürüdü, kadının ihtiyacı giderilene kadar.47

It is narrated on the authority of Anas (Allāh be pleased with him) that a woman, somewhat mentally defected, said, “O Messenger of Allāh! I have a need that I want you to meet. He responded, “Yā Umm Fulān (O mother of so and so), choose the way you like to walk in so that I may know your need and meet it.” He walked with her in some route until she had her need fulfilled.47

Bu rivayet, başkalarıyla ilişkimizde, örneğin karşılaştığımız ve bir akıl hastalığı yaşamış ya da bu durumdan yakını olan erkek ve kadınlarla olan ilişkimizde düşünmemiz gereken pek çok şey sunması bakımından birçok yönden derindir. Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) gelip bir ihtiyacının karşılanmasını talep eden kadın, Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) ihtiyacından birini gidermesini istemişti. Başta dikkat çeken, Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) bu kadına hitap ediş biçimidir. Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) açılış hitabında insanı yücelten bir şey vardır. Ona, "Yā ümme fülân" diye hitap etmiştir. Bunun ima ettiği şey, kadının itibarlı ve saygın bir çerçeveye yerleştirilmesidir. Kadın zaten önemli bir kişiydi, kendisine güvenilen, değer verilen ve önemi çoktan kazanılmış biriydi. Bir anne idi ve zihinsel engelinden dolayı daha az ya da farklı görülebilecek bir kişi olmadan önce de bir anneydi. Konuşmada başkalarına saygı unvanlarıyla hitap etmek, nezaketin ve adabın temel bir özelliğidir.

This narration is profound in many ways and provides us with much to think about in relation to our dealing with others, such as men and women we might encounter who have suffered with some mental illness or who know others who have. The woman who came and approached the Prophet (peace be upon him) came with a request that the Prophet (peace be upon him) tend to one of her needs. What stands out at the beginning is the way the Prophet (peace be upon him) addressed that woman. There is something ennobling in the Prophet’s opening address. He addressed her, “Yā umm fulān”. What this seems to connote is a positioning of the woman in a frame of worthiness and respectability. The woman was already someone important, someone to be dependent on, valued and who had already gained importance. She was a mother and a mother before she might have been considered less or different because of her mental disability. Addressing others with titles of respect is an essential feature of politeness and etiquette in conversation.

Efendim, hanımefendi veya bayan gibi sözcükler kullanmak, ya da muhatabınızın adını kibarca sormak ve ardından "izin verirseniz" diyerek onu adıyla çağırmak, aranızda bir nezaket ve saygı havası yaratır. Bu, birbirimizi insanileştirmemizi ve etkileşimimizi kişiselleştirmemizi sağlar.

İlişkilerimizde, İslami merhametin, alçakgönüllülüğün ve ilginin güzelliğini yansıtmalı ve Peygamber ﷺ'in tüm insanlara karşı "genel merhamet" ile ahlaklanma buyruğunu göz önünde bulundurmalıyız. Burada Ömer'in Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh'a yaptığı uyarı, yeni bir topluluk içinde toplumsal duruşa ilişkin kalbin temizliği hakkında öğretici bir örnek sunmaktadır. Ebû Ubeyde, Ömer'in giyimine gösterdiği ilgisizliği eleştirdiğinde, özellikle de (Kudüs'e ilk girişi olan) bu özel durum göz önüne alındığında, Ömer'in kendini daha yakışır bir biçimde sunmasını umuyordu. Ömer şöyle cevap verdi: "Allah bizi İslam ile onurlandırdı. Eğer Allah'ın bizi onurlandırmadığı bir şeyde şeref aramaya kalkarsak, bizi zelil eder."53

In our relationships, we must show the beauty of Islamic compassion, humility and concern and consider the Prophet’s instruction to embody a “general mercy” for all. ‘Umar’s admonition to Abū ‘Ubayda ibn al- Jarrāḥ is instructive here for what it relays of purity of heart in relation to social presence – and particularly among a new community. When Abū ‘Ubayda rebuked ‘Umar for his lack of concern for his clothing, hoping ‘Umar would have presented himself in a more fitting manner and particularly in light of the occasion (his first entry into Jerusalem), ‘Umar replied: “Allāh honoured us with Islam. If we now seek honour in anything Allāh had not honoured us with, He will disgrace us.”53

Giyinmek ve iyi giyinmek önemlidir, ancak bu bizim değerimizin bir göstergesi değildir. Güvensizliklerin ve rekabetçi büyüklenmelerin olduğu bir dünyada Müslüman, kendi benlik imajına dikkat etmeli ve asla insanları görünüşlerine bakarak yargılamamalıdır. Her insan, Âdem'in çocukları olarak kendi başına değerlidir ve İslam her insana, en özgürleştirici mesajı duymaya layık, saygın bir konum vermektedir.

Clothing and dressing well is important, but is not an indicator of our worth. In a world of insecurities and competitive grandiosities, the Muslim should be mindful of his own self-image and never judge others on account of their image. Each person is valuable in and of themselves as the children of Ādam and Islam holds each human in an esteemed position, worthy of hearing the call of a most liberating message.

2012 yılında DePaul Üniversitesi'nde Medya Etiği okuyan bir öğrenci ekibi, Chicago'da yaşayan evsiz bir adam olan Ron (Ronald) Davis'in görüntülerini kaydetti. 2013 yılında yayınlanan video kısa sürede yayılarak milyonlarca kez izlendi. Ron Davis, 30 Kasım 2019'da vefat etti. Ronald'ın basit ama son derece etkili sözlerini dikkate almamız önemlidir. Dilenirken sokaktan geçenler tarafından sık sık alay konusu olduğunu, görmezden gelindiğini ve hakaretlere maruz kaldığını yürek burkan bir ayrıntıyla anlattı. İnsanlar ona sık sık "Git bir iş bul, serseri!" diyordu; o da genellikle şöyle cevap veriyordu: "Bir dakika, ben serseri değilim. Ben bir insanım." Gözyaşlarını tutarak Ron şunu açıkladı: "İnsanlar benim hakkımda ne düşünürse düşünsün, önce bir insan olduğumu biliyorum." Ronald evsiz olduğunun farkındaydı, ama aynı zamanda bir insan olduğunu da biliyordu. Başkaları ona maddi olarak yardım edemese ya da bunu gerekli görmese bile, insanlığının tanınmasını, saygı görmesini hakkı olarak biliyordu. Ronald, insanın onurunu hak ettiğini varlığının en derin yerinde biliyor ve hissediyordu. Ronald hiçbir değeri olmayan biri değildi. Müslümanlar olarak, iletişim kurduğumuz her insana en içten ilgiyi gösterdiğimiz daha yüksek bir ideali yansıtmak için üzerimize düşeni yapmalıyız.