5.3 Muhammad bin Ishaq bin Yasar, Amir ul-Mu'minin (shugaban muminai) dangane da Hadisi
5.3 Muhammad bin Ishaq bin Yasar, Amir ul-Mu’minin (leader of the believers) in respect to the Hadith
Wanda ya rubuta a dandalin Ahl ul-Hadith a ranar 19/03/2007, mai suna Abdul Qadir Al-Muhammadi, ya bayyana lokacin da yake magana kan silsilar isnadin Sahifah ta Al-Madinah, cewa: [Game da Ibn Ishaq, to akwai abubuwa da yawa da aka faɗa a kansa, wanda jimillarsu ita ce: cewa shi Saduq ne (mai gaskiya), Mudlis (watau yana ɓoye wani mai ruwaito a cikin isnadi) dangane da Hadisi. Shi ne Imam a fagen Maghazi da Seera, kuma shi ne abin dogara na ƙarshe dangane da su]. Abbas Ad-Dawri ya ce: an tambayi Ahmad bin Hanbal game da Ibn Ishaq, sai ya ce: "Waɗannan Ahadisai (watau waɗanda suka shafi Maghazi da Seera) ana rubuta su (watau ana ruwaitonsu) daga gare shi. Amma idan ya zo da Halal da Haram, muna son mutane su zama irin haka." Sannan ya haɗa hannayensa tare, yana sanya babban yatsunsa biyu bisa yatsun hannunsa]. An rubuta wannan haka a cikin ma'ajiyar dandalin Ahl ul-Hadith 2 - (51/390) na ɗakin karatu na lantarki na Shamela.
The one named Abdul Qadir Al-Muhammadi, who wrote on the Ahl ul-Hadith platform on the date 19/03/2007, stated the following when discussing the chains of transmission of the Sahifah of Al- Madinah: [As for Ibn Ishaq, then regarding him there is a lot that has been said, the sum of which is: That he is Saduq (truthful), Mudlis (i.e. conceal a narrator in the Isnad) in respect to the Hadith. He is the Imam of the Maghazi and Seera and is the final point of reference in respect to them]. Abbas Ad-Dawri said: Ahmad bin Hanbal was asked about Ibn Ishaq and so he said: “These Ahadeeth (i.e. concerning the Maghazi and Seera) are written (i.e. transmitted) from him. However, if he comes with the Halal and the Haram, we would want a people to be like this” He then clasped his hands together, placing his two thumbs over his fingers]. This was recorded like this in the archives of the Ahl ul-Hadith platform 2 - (51/390) of the Shamela e-library.
Ya zo a cikin "Al-Irshad Fee Ma'rifah 'Ulamaa' Al-Hadith", na Al-Khalili (1/163 – Shamela e-library):
- The following came stated in “Al-Irshad Fee Ma’rifah ‘Ulamaa’ Al- Hadith”, by Al-Khalili (1/163 – Shamela e-library):
Abu Bakr bin Ishaq bin Yasar, mawla (ɗan kuɗi) ga Qais bin Makhrama Az-Zuhri, malami ne fitacce daga mutanen Madina. Az-Zuhri ya ce masa yayin da yake cikin zamansa (darasinsa): "Duk wanda yake son koyon Maghazi (watau Siyar), to ya nemi shi daga wannan saurayi." Shu'bah ya ce: "Shi ne Amir ul-Mu'minin (shugaban muminai) dangane da Hadisi." Ibn Ma'een ya ce: "Babu wata matsala (Ba'sa) da shi. Al-Bukhari ya kawai bai rubuta daga gare shi ba a cikin Sahihinsa saboda riwayarsa ta dogon Hadisi da waɗanda suke da alaƙa da Maghazi (yaƙe-yaƙe). Ya yi amfani da riwayoyinsa a matsayin hujja, kuma ya ruwaito daga gare shi da yawa dangane da abin da aka faɗa game da kwanakin Annabi ﷺ da yanayinsa, baya ga tarihi. Malami ne mai ilimi mai faɗi kuma abin amincewa (Thiqah)." Kakana ya ruwaito mini, daga Ali bin Muhammad bin Mahrawaih, daga Ahmad bin Abu Khaithama, wanda ya ce: "Na tambayi Yahya bin Ma'een game da Muhammad bin Ishaq?" Ya ce: "Asim bin Umar bin Qatadah ya ce: 'Ilimi zai ci gaba da kasancewa a cikin mutane muddin Ibn Ishaq yana raye.'" Ibn Ma'een ya ce: "Ibn Ishaq ya karɓi daga Asim, kuma yakan faɗi kyakkyawan abu kawai game da shi." Ibn Abu Khaithama ya ce: Ibrahim bin Al-Mundhir ya ruwaito daga Umar bin Uthman At-Taimi, wanda ya ce: "Na ji cewa Ibn Shihab yakan saurari Ibn Ishaq kuma ya karɓi daga gare shi Hadisin Asim bin Umar daga Qatadah." Ya ce: Ibrahim bin Al-Mundhir ya ruwaito daga Ibn Uyaynah, wanda ya ce: "Na rantse da Allah, na ji (koyi ko karɓi) daga Ibn Shihab, kuma ya ga Ibn Ishaq." Ya ce: "Ilimi zai ci gaba da kasancewa a wannan birni (Madina) muddin wannan mutum yana nan." Ibn Uyaynah ya tambaye ni: "Me abokanka suke faɗa game da Muhammad bin Ishaq?" Na ce: "Suna cewa: Maƙaryaci ne." Na ce: "Kada ka yi haka (da kanka) domin na gan shi a bayan kabari yana jiran Yazid bin Khusaifa, sai na ce: Me kake yi a nan?" Ya ce: "Ina jiran Yazib bin Khusaifa, ina koyo daga gare shi Hadisai waɗanda suka amfane ni." Kakana ya ruwaito daga 'Ali bin Muhammad bin Mahrawaih, daga Ibn Abu Khaithama, daga Harun bin Ma'ruf, wanda ya ce: "Na ji Abu Mu'awiyah Muhammad bin Khaz yana cewa: Muhammad bin Ishaq yana cikin mutanen da suka fi ƙwaƙwalwa. Halin da ake ciki shi ne idan mutum yana da hadisai biyar ko fiye, Muhammad bin Ishaq zai zo ya adana su. Mutumin zai ce: Ka haddace su a madadina, idan na manta da su, to za ka adana su min." Ibn Idris Al-Hafizh ya ce: "Ta yaya Muhammad bin Ishaq ba zai zama Thiqah (amintacce – abin dogara) ba, alhali ya karɓi daga Abdur Rahman Al-A'raj kuma ya ruwaito daga gare shi? Sannan (ƙari akan haka) ya ruwaito daga Abu Az-Zinad daga Al-A'raj, da kuma daga Abu Az-Zinad daga mahaifinsa, daga Al-A'raj?" Malaman da suka ruwaito daga Muhammad bin Ishaq sun haɗa da: Az-Zuhri, Salih bin Kaisan, 'Uqail bin Khalid da Yunus bin Yazid. Abokan zamaninsa sun haɗa da: Shu'bah, Ath-Thawri, Hammad bin Salamah, Hammad bin Zaid, Sharik bin Abdullah da wasuban su. Alamar yawan ilimin da yake da shi ita ce ya ruwaito daga wata ƙungiya da suka rasu jim kaɗan bayan shi, kamar Sufyan, Shu'bah da Sharik. Yana da kawu daga bangaren uba mai suna Musa bin Yasar, wanda ya ruwaito wani rubutu (Nuskha) daga Abu Hurairah, wanda Muhammad bin Ishaq da Dawud bin Qais Al-Madani suka ruwaito daga gare shi.
Hadisin Muhammad bin Ishaq, daga Az-Zuhriy, daga Muhammad bin Jubair bin Mut’im, daga mahaifinsa, daga Manzon Allah ﷺ, cewa: "Allah ya sa bawa (nasa) ya yi haske (ko ya haskaka)", yana da 'Ilal (lahani) da Idtirab (rashin daidaito). Ya'la da Muhammad 'yan 'Ubaid sun ruwaito shi, baya ga Yahya bin Sa'id Al-Umawwiy, Muhammad bin Yazid Al-Wasitiy, Ahmad bin Khalid Al-Wahbiy, daga Ibn Ishaq, daga Az-Zuhriy da kansa. Abdullah bin Numair ya ruwaito shi daga Ibn Ishaq, daga Abdus Salam bin Harb, daga Az-Zuhriy, kuma Yunus bin Bukair ya ruwaito shi daga Muhammad bin Ishaq, daga 'Amr bin Abu 'Amr Al-Madaniy, daga Muhammad bin Jubair bin Mut'im, daga mahaifinsa. Ya bayyana cewa Muhammad bin Ishaq bai ji shi daga Az-Zuhriy ba, sai dai ya yi Tadlis (murdiya ga jerin masu ruwaitowa), kuma Salih bin Kaisan ya ruwaito shi daga Az-Zuhriy. Na ji kakana da Al-Qasim bin 'Alqamah suna cewa: Mun ji Abdur Rahman bin Abu Hatim yana cewa: Na ji Muslim bin Al-Hajjaj An-Naisabouriy yana cewa: Ishaq bin Rahawaih Al-Hanzhaliy ya ba mu labari daga littafinsa yana cewa: Na ji Yahya bin Adam yana cewa: Na ji Abdullah bin Idris yana cewa: Ina tare da Malik bin Anas sai wani mutum ya ce masa: "Ina a Ar-Rayy (wuri) a gaban Abu Ubaidullah, Wazirin Al-Mahdi, kuma Muhammad bin Ishaq ma yana wurin". Ibn Ishaq ya ce: "Zo, ka gabatar mini da ilimin Malik, domin ni ne zan nuna lahanin sa". Sai Malik ya ce: "Shi Dajjali ne daga cikin Dajjalai (wato mai yaudara ko makaryaci), yana cewa (a gare ku) ku gabatar masa da iliminmu". Ibn Idris ya ce: "Ban taba jin kalmar jam'in Dajjal ana amfani da ita ba sai daga gare shi". Kakana da Ibn 'Alqamah sun ce: Abdur Rahman bin Abu Hatim ya ruwaito daga Abu Sa'id Al-Ashajj, daga Ibn Idris wanda ya ce: "Ina tare da Malik bin Anas sai wani mutum ya ce: Muhammad bin Ishaq ya ce: "Ku nuna mini Maghazi (wato Seerar yaƙe-yaƙe) domin ni ne mai iya nuna lahanin sa"." Malik ya ce: "Shi Dajjali ne daga cikin dajjalai (masu yaudara ko 'yan damfara) idan ya faɗi irin wannan magana, mu ne muka kore shi daga Madina." Kakana ya ruwaito daga 'Ali bin Muhammad bin Mahrawaih, daga Ibn Abu Khaithama, daga Ibrahim bin Al-Mundhir, daga Mus'ab bin Uthman, daga 'Amir bin Sa'd, wanda ya ce: "Lokacin da Hisham bin 'Urwah ya ambaci Muhammad Ibn Ishaq, sai ya ce: 'Wane ne ya ba shi izinin shiga wajen matata, yaushe ne ya shiga, kuma yaushe ne ya ji daga gare ta?' kamar yana musanta faruwar hakan."]
The Hadith of Muhammad bin Ishaq, from Az-Zuhriy, from Muhammad bin Jubair bin Mut’im, from his father, from the Prophet (peace be upon him), stating: “May Allah cause a slave (of His) flourish (or shine)” contains ‘Ilal (defects) and Idtirab (inconsistency). Ya’la and Muhammad the sons of ‘Ubaid related it, in addition to Yahya bin Sa’id Al-Umawwiy, Muhammad bin Yazid Al-Wasitiy, Ahmad bin Khalid Al-Wahbiy, from Ibn Ishaq, from Az-Zuhriy himself. Abdullah bin Numair related it from Ibn Ishaq, from Abdus Salam bin Harb, from Az-Zuhriy and Yunus bin Bukair related it from Muhammad bin Ishaq, from ‘Amr bin Abu ‘Amr Al-Madaniy, from Muhammad bin Jubair bin Mut’im, from his father. It has become evident that Muhammad bin Ishaq did not hear it from Az-Zuhriy but rather undertook Tadlis (manipulation of the chain of transmissions) and Salih bin Kaisan related it from Az-Zuhriy. I heard my grandfather and Al-Qasim bin ‘Alqamah both saying: We heard Abdur Rahman bin Abu Hatim saying: I heard Muslim bin Al-Hajjaj An-Naisabouriy saying: Ishaq bin Rahawaih Al-Hanzhaliy informed us from his book saying: I heard Yahya bin Adam saying: I heard Abdullah bin Idris saying: I was with Malik bin Anas and a man said to him: “I was in Ar- Rayy (place) in the presence of Abu Ubaidullah the Wazir of Al-Mahdi and Muhammad bin Ishaq was also there”. Ibn Ishaq said: “Come, present to me the sciences (i.e. knowledge) of Malik as I will be the one to show its faults”. So, Malik said: “He is a Dajjal from the Dajjals (i.e. deceiver or imposter), saying (to you) present to him my knowledge”. Ibn Idris said: “And I had not heard the plural of Dajjal being used except from him”. My grandfather and Ibn ‘Alqamah said: Abdur Rahman bin Abu Hatim related from Abu Sa’id Al-Ashajj, from Ibn Idris who said: “I was with Malik bin Anas and a man said: Muhammad bin Ishaq said: “Show me the Maghazi (i.e. Seera of battles) for verily I am the one who can show its faults”. Malik then said: “He is a Dajjal from the Dajjals (deceivers or imposters) to say such a thing, we are the ones who banished him from Al-Madinah”. My grandfather related from ‘Ali bin Muhammad bin Mahrawaih, from Ibn Abu Khaithama, from Ibrahim bin Al-Mundhir, from Mus’ab bin Uthman, from ‘Amir bin Sa’d, who said: “When Hisham bin ‘Urwah mentioned Muhammad Ibn Ishaq he would say: “Who let him in to see my wife, when did he enter and when did he hear from her?” As if he was denying its occurrence”] [End of Quote].
Idan mai sukar adalci ya yi la'akari da maganar Imam Ibn Idris Al-Hafizh: "Ta yaya Muhammad bin Ishaq ba zai zama Thiqah (amintacce – abin dogaro) ba, alhali ya karbi hadisi daga Abdur Rahman Al-Aa'raj, kuma ya ruwaito daga gare shi? Sannan (ban da haka) ya ruwaito daga Abu Az-Zinad, daga Al-Aa'raj, da kuma daga Abu Az-Zinad, daga mahaifinsa, daga Al-Aa'raj?" to zai sani cewa hakan yana kore masa ko da zargin Tadlis (yin magudi ko canza sarkar masu ruwaitowa).
I say: If the fair critic was to consider the speech of Imam Ibn Idris Al- Hafizh: “How could Muhammad bin Ishaq not be Thiqah (trustworthy – reliable) whilst he had taken from Abdur Rahman Al-Aa’raj and related from him. Then (in addition) he related from Abu Az-Zinad, from Al-Aa’raj and from Abu Az-Zinad, from his father, from Al- Aa’raj?” he would know that it repels from him even the accusation of Tadlis (manipulation or alteration of the chain of transmission).
- An rawaito daga Ibn Qayyim Al-Jawziyya cikin "Tahdhib Sunan Abu Dawud Wa Iedaah Muskilaatihi" (2/372, Shamela e-library): [Game da Hadisin Ibn Ishaq wanda ya ƙunshi cikinsa .
- The following came stated in “Tahdhib Sunan Abu Dawud Wa Iedaah Muskilaatihi”, by Ibn Qayyim Al-Jawziyah (2/372, Shamela e-library): [Concerning the Hadith of Ibn Ishaq which contains within it .

“Kuma lalle Kursiyyinsa ya kewaye sammai da kasa kamar kubba” da kuma sukar da Al-Mundhiriy ya yi masa. Sannan ya ce: Mutanen tabbatarwa ko fadi-tashi sun ce: “Babu wani abu a cikin wannan da zai ba ku damar kin Hadisi. Dangane da zargin da kuka yi wa Ibn Ishaq game da shi, to amsar ita ce: Ibn Ishaq wuri ne da Allah ya sanya shi cibiyar ilimi (‘Ilm) da amana (Amanah)”. Ali bin Al-Madiniy ya ce: “Hadisansa, a ra’ayina, Sahihai ne (ingantattu)”. Shu’bah ya ce: “Ibn Ishaq shi ne Amir ul-Mu’minin (Shugaban muminai) dangane da Hadisi”. Ya kuma ce: “Shi Saduq ne (mai gaskiya)”. Ibn ul-Madiniy ya kuma ce: “Ban samu daga gare shi ba face Hadisai biyu da aka ki”, kuma wannan shi ne matsayi mafi girma na yabo da godiya, tun da bai samu ba face Hadisai biyu da ba a karɓa ba (Munkar), duk da yawan Hadisan da ya ruwaito. ‘Ali (bin Al-Madiniy) ya kuma ce: “Na ji Abu ‘Uyaynah yana cewa: “Ban ji wani yana sukar Ibn Ishaq ba sai dangane da ra’ayinsa a kan Al-Qadar, kuma babu shakka mutanen zamaninsa sun fi sanin sa fiye da wadanda suka yi magana a kansa bayansu”. Muhammad bin Abdullah bin Al-Hakam ya ce: “Na ji Ash-Shafi’iy yana cewa: Az-Zuhriy ya ce: “Ilimi zai ci gaba da zama a wannan yanki (Al-Harrah) muddin wannan matashi mai hangen nesa yana cikinsa (wato Ibn Ishaq)”. Ya’qub bin Shaibah ya ce: Na tambayi Yahya bin Ma’een: “Yaya matsayin Ibn Ishaq yake?” Ya amsa: “Ba haka yake ba (wato ba abin tambaya ba ne).” Na ce: “Kana riƙe da wani abu a cikin zuciyarka (mara kyau) dangane da Hadisansa?” Ya amsa: “A’a, ya kasance mai gaskiya.” Yazid bin Harun ya ce: Na ji Shu’bah yana cewa: “Idan da ina da iko, da na nada Ibn Ishaq a matsayin shugaban malaman Hadisi.” Ibn ‘Adiy ya ce: "Na yi bincike a kan Hadisan babban malami Ibn Ishaq, ban kuwa samu a cikin Hadisansa abin da zai ba mu damar tabbatar da cewa shi rauni ne (Da'if) ba. Yana iya yin kuskure ko ya yi tuntuɓe, kamar yadda wasu ke yin kuskure. Kuma ba a san cewa ƙarya ce a cikin ruwayarsa ba a tsakanin masu ruwaya amintattu." Ya'qub bin Shaibah ya ce: Na tambayi Ibn ul-Madiniy game da Ibn Ishaq? Sai ya ce: "Hadisansa Sahihai ne (ingantattu) a ra'ayina." Na ce: "Me game da abin da Malik ya faɗa a kansa?" Ya amsa: "Malik bai zauna tare da shi ba, bai kuma san shi ba, ko kuma kowane al'amari da ake faɗa a Al-Madinah!" Na ce: "Hisham bin 'Urwah ma ya yi magana a kansa?" Ya amsa: "Abin da Hisham ya faɗa ba majiya ce mai hukunci ba. Yana iya yiwuwa (watau Ibn Ishaq) ya haɗu da matar yana yaro, ya kuma ji daga gare ta. Gaskiya tana bayyana a cikin Hadisansa: Yakan ruwaito a wani lokaci: Abu Az-Zinad ya gaya mini, wani lokaci kuma yakan ce: Abu Az-Zinad ya ambata, kuma yakan ce: Al-Hasan bin Dinar ya ruwaito mini daga Ayyub daga 'Amr bin Shu'aib (dangane da Salaf da Ba'i (watau al'amuran cinikayya)). Kuma ya ruwaito daga 'Amr bin Shu'aib fiye da kowa."
“And indeed His throne is above His heavens like a dome” and the finding defects for it by Al-Mundhiriy. He then said: The people of attestation or assertion said: “There is nothing in respect to this which permits for you to reject the Hadith. As for your accusation against Ibn Ishaq in relation to it, then the answer to that is: Ibn Ishaq represents a focal point that Allah has made in terms of knowledge (‘Ilm) and trustworthiness (Amanah)”. Ali bin Al-Madiniy said: “His Hadith, in my view, are Sahih (authentic)”. Shu’bah said: “Ibn Ishaq is the Amir ul-Mu’minin (Leader of the believers) in respect to the Hadith”. He also said: “He is Saduq (truthful)”. Ibn ul-Madiniy also said: “I have not found except two rejected Hadith from him” and this represents the highest level of praise and commendation, in the case where he did not find except two rejectable (Munkar) Hadith, in spite of the great number of Hadith that he related. ‘Ali (bin Al-Madiniy) also said: “I heard Abu ‘Uyaynah saying: “I have not heard anyone speaking (critically) about Ibn Ishaq except regarding his opinion in relation to Al-Qadar, and there is no doubt that the people of his time period are more knowledgeable about him than those who spoke about him after them”. Muhammad bin Abdullah bin Al-Hakam said: “I heard Ash-Shafi’iy saying: Az-Zuhriy said: “Knowledge will remain in this area (Al-Harrah) as long as that visionary young man remains in it (meaning Ibn Ishaq)”. Ya’qub bin Shaibah said: I asked Yahya bin Ma’een: “How is (the Ibn Ishaq?” I asked Yahya bin Ma’een: “How is the status of Ibn Ishaq?” He replied: “He was not like that (i.e. to be questioned). I asked: “Do you hold anything in yourself (negative) in respect to his Hadith?” He answered: “No, he was truthful”. Yazid bin Harun said: I heard Shu’bah saying: “If I possessed authority, I would have appointed Ibn Ishaq over the scholars of Hadith”. Ibn ‘Adiy said: “I have examined the Ahadeeth of the great scholar Ibn Ishaq and I did not find in his Hadith that which presents an opportunity for us to ascertain that he is weak (Da’if). He may have erred or been mistaken, just as others make errors. And it was not known among the trustworthy transmitters that his narration was a lie”. Ya’qub bin Shaibah said: I asked Ibn ul-Madiniy about Ibn Ishaq? And he said: “His Hadith are Sahih (authentic) in my view”. I asked: “What about what Malik said about him?” He replied: “Malik did not sit with him and did not know him or every matter that was spoken in Al- Madinah!”. I said: “Hisham bin ‘Urwah has also spoken about him?” He replied: “That which Hisham said is not an authoritative source. It could be that he (i.e. Ibn Ishaq) met the woman whilst he was a boy and heard from her. Truthfulness is evident in his Hadith: He relates on an occasion: Saying Abu Az-Zinad told me, and sometimes he says: Abu Az-Zinad mentioned and he says: Al-Hasan bin Dinar related to me from Ayub from ‘Amr bin Shu’aib (in relation to Salaf and Ba’i (i.e. issues related to trade)). And he related more than all the people from ‘Amr bin Shu’aib].