معاشرہ جس میں ہم آج زندگی گزار رہے ہیں، وہ دوسرے معاشروں کی طرح ایک معاشرہ ہے، اور اس کے اجزا اور عناصر وہی ہیں جو کسی بھی دوسرے معاشرے کے ہوتے ہیں۔ اور جو چیز کسی بھی معاشرے کی اصلاح کرے گی وہی اس کی اصلاح کرے گی، اور جو چیز کسی بھی معاشرے کو درست کرے گی وہی اسے درست کرے گی۔ تاہم جس طرح ہم نے اس حقیقت کو جاننے کا وجوب مقرر کیا ہے جس پر ہم حکم لگانا اور جس کا علاج کرنا چاہتے ہیں، اسی طرح اس کے بارے میں ہر چیز کو سمجھنا اور اس کے حالات، احوال اور ہر وہ چیز جو اس سے متعلق ہے، سمجھنا بھی ضروری ہے۔ اسی لیے یہ اصول اس حقیقت پر، یعنی ہمارے اس معاشرے پر جس کا ہم علاج کرنا چاہتے ہیں، لاگو کرنا ضروری ہے۔ لہٰذا صرف اس کے اجزا اور عناصر جان لینا کافی نہیں کہ فوراً اس کا علاج شروع کر دیا جائے۔ بلکہ ضروری ہے کہ ہم اپنے معاشرے کو اس انداز میں سمجھیں جو ہر ابہام کو دور کر دے اور اس کے تمام پہلوؤں اور جہتوں پر روشن روشنی ڈال دے۔ اس فہم کے حاصل ہونے کے بعد کیا یہ کہا جا سکے گا کہ معاشرہ اب بھی متحد فکر اور جذبات پر قائم ہے اور رسم و رواج اب بھی موجود ہیں؟ یا وہ ختم ہو چکے ہیں اور ان کی جگہ نئے رسوم، معیارات اور روایات نے لے لی ہے؟ اور جو نظام اس پر نافذ ہے اور جو اس کی سیاسی وحدت کی حفاظت کرتا ہے، کیا وہ لوگوں کے عقیدے سے نکلتا ہے، یا ان کے عقیدے کے مخالف اور متضاد ہے؟ اور کیا وہ انتظامی ادارہ جسے امت کی جانب سے اس نظام کو ان پر نافذ کرنے کا اختیار دیا گیا تھا، یا وہ ایک ایسا گروہ ہے جس نے محض اقتدار اور اختیار کی باگ ڈور پکڑ لی ہے؟ اور کیا یہ اختیار دوسروں کے ساتھ اس طرح بندھا ہوا ہے کہ وہ ان کے ایجنٹ کے طور پر کام کرے، یا یہ اپنے آپ اور اپنے معاشرے کے ساتھ مخلص ہے؟ یا سب کچھ مٹ چکا ہے اور ہمارے معاشرے کی کوئی امتیازی خصوصیت یا وہ وحدت باقی نہیں رہی جو اسے یکجا رکھے، جہاں اس کی فکر اس کے جذبات سے ہم آہنگ نہیں اور اس کے نظام کا اس کے عقیدے سے کوئی تعلق نہیں؟ یہ سب سوالات حقیقت کو اس کے تمام پہلوؤں سے جاننے اور سمجھنے کے ضمن میں ہیں۔ د دې په اړه چې د هغې حالتونه، شرایط او هر هغه څه پوه شو چې پورې اړه لري، نو په ټولنه کې د حالتونو او شرایطو په لحاظ هر هغه څه چې پیښیږي او شتون لري، باید په هغو درېدل وشي او وڅېړل شي، ترڅو هغه تشریح شي او ناڅرګندتیاوې لیرې شي. دا ځکه چې موږ هغه ولرو او د هغو ټول خنډونه لرې کړو چې د ټولنې د درملنې په وړاندې ولاړ دي یا دې ټولنه د مخته تللو مخه نیسي.

The society that we are living in today is a society like any other and its components are the same as any society and its elements are the same as any other society. And what reforms any society will reform it and what corrects any society will correct it. However just as we have stipulated the obligation of knowing the reality that we want to judge upon and treat, it is also necessary to understand everything about it and to understand its circumstances, conditions and everything that is related to it. As such it is necessary to apply this principle upon this reality i.e. upon our society that we want to treat. Therefore it is not sufficient to know its components and elements so that we can go immediately to treat it. Rather it is essential to understand our society in a manner that removes any and every obscurity and throws a revealing light upon all of its aspects and dimensions. After the attainment of this understanding, will it be able to be said that the society is still established upon unified thoughts and sentiments and that the customs and traditions are still present? Or have they disappeared and been replaced by new customs, norms and traditions? And does the system that is applied upon it and safeguards its political unity, emanate from the Aqeedah of the people or does it oppose their Aqeedah and contradict it? And was the executive body delegated on behalf of the Ummah to apply this system upon them or do they represent a group who has merely grabbed the reins of power and authority? And is this authority tied to others acting as an agent to them or is it sincere to itself and its society? Or has everything faded away and our society no longer has any distinguishing characteristics or unity that gathers it together, where its thought is not in harmony with its emotion and its system does not have a relationship with its Aqeedah? All of this in regards to knowing and understanding the reality from all of its dimensions. As for understanding its circumstances, conditions and all that relates to it, then all that happens and exists in our society in terms of circumstances and conditions must be paused at to examine, in order to explain them and remove the obscurities. This is so that we can understand them and remove all of the obstacles that stand in the way of providing a treatment to the society or prevent it from moving forward.

زموږ ټولنه، زه د هغه ټولنې مراد کوم چې اوس د اسلامي نړۍ په کې شته، لکه نورې ټولنې چې د خلکو په یوه ټولګه قایمه وي، ځکه چې د دوی ترمنځ دایمي اړیکې شته، چې نظام یې ساتي او د هغه په واسطه د دې یووالی محفوظ وي. په دې ټولنه کې خو ځانګړی دا چې د عقیدې د یووالي سره سره د افکارو یووالی له منځه تللی دی، په داسې حال کې چې عقیده باید هغه فکري اصل وي چې ټول مفاهیم او افکار ترې سرچینه اخلي او پرې جوړیږي. مګر دا عقیده د فکري بنسټ په توګه نه ده اخیستل شوې، او د ډېرو خلکو، پر دې جملې د پوهانو او تعلیم یافته کسانو هم، د فکر بنسټ نه دی. دا یوه داسې عقیده ده چې خلکو یې له پلرونو په میراث کې اخیستې، او د قصدي فکر، څیړنې او عقلي قناعت پایله نه ده. سربیره پردې، دوی دا د سیاسي عقیدې په توګه وژلې، او یوازې د روحاني عقیدې په توګه یې ژوندۍ پرېښودې. سره له دې هم، د دې اساسي برخې پاکې او روښانه پاتې دي، سره له هغو ابهامونو چې د ځینو برخو سره نښلېدلي دي او یو شمېر تحریفاتو ته. دا په ځانګړې توګه هغه وخت پېښ شو چې عقیده له ژوند له هغې واقعیت څخه لرې شوه چې د خلکو ترمنځ اړیکو او هغو نظامونو کې ښکاره کېږي چې ټولنه یې اداره کوله، او یوازې روحاني بعد پورې محدوده شوه او له سیاست له ساحې بشپړ لرې شوه. له همدې امله دا د خلکو په زړونو کې د روحاني عقیدې په توګه پاتې شوه، او د دوی د مذهبي عقایدو، هغه څه چې د افرادو د خپل خالق سره په عبادتونو، یا د خلکو د ځانونو سره په اخلاقو، یا د دوی په جامو او خوراکي توکو پورې اړه لري، بنسټ پاتې شوه. ان دلایلو پر بنسټ د عقیدې اغیزه یوازې د فرد پورې محدوده پاتې شوه او د خلکو د ژوند، د دوی د ټولنیزو اړیکو، د ټولنیزو نظامونو یا د خلکو د ټولنیزو چارو د سمبالولو سره یې هیڅ تعلق نه درلود. دا محدودیت بشپړ و، پرته له هغو ځینو برخو څخه چې د ټولنیز نظام پورې اړه لري، لکه واده، طلاق، میراث او نفقه (د هغو کسانو لپاره لګښت چې د دوی د ساتنې مسؤولیت لرئ)، کومې چې د «د شخصي احوالو قانون» په نوم یادې شوې. له همدې امله، اسلامي عقیده د دې قانون سرچینه پاتې شوه، خو د ټولنې د چارو او د هغې د مسلو په اړه د خلکو په فکر کې د هغې اغیزه پای ته ورسیده.

Our society and I mean the society that currently exists in the Islamic world, is like any society as it is established upon a collection of people who have permanent relationships existing between them, which is taken care of by the Nizhaam (system/regime) and its unity is safeguarded by it. However it is noticeable that in this society specifically the unity of thoughts within it has faded away in spite of the unity of the Aqeedah which is supposed to be the intellectual principle from which all of the concepts and thoughts emanate and are built upon. However this Aqeedah has not been taken as an intellectual basis and no longer acts as the basis of thinking for the majority of the people including their thinkers and educated. It is an Aqeedah that the people have inherited and it was not the result of a purposeful process of thinking and examination and was not the result of thinking and a rational conviction. In addition they killed it in terms of being a political Aqeedah and let it remain living as a spiritual Aqeedah alone. However it still remains pure and clear in its fundamentals despite obscurities that have become attached to some of its parts in addition to some distortions. This was especially the case after it had been distanced from the reality of life represented in the relationships between the people and the systems that governed the society and it was restricted to the spiritual dimension and distanced completely from the area of politics. For this reason it remained as a spiritual Aqeedah within the breasts of the people and it remained the basis for their religious beliefs and what related to the relationships of the individuals with their creator in terms of ‘Ibaadaat (acts of worship) or in terms of the relationship of the people with themselves in terms of Akhlaaq (morals) or their clothing and foodstuffs. For these reasons the effect of the Aqeedah remained restricted to the individual and it had no relationship to the life of the people, their (societal) relationships or the societal systems or the taking care of the (societal) affairs of the people. This restriction was complete, with the exception of some parts of the social system related to marriage, divorce, inheritance and Nafaqah (spending upon those you are responsible for) which became known as the Law of personal circumstance. Therefore the Islamic Aqeedah remained the source for this law whilst its affect ended in respect to the thinking of the people in regards to the affairs of the society and its issues.

له هغه وخت راهیسې چې ټولنې دا فکري بنسټ (خپله عقیده) له لاسه ورکړ، هغه داسې سیاسي عقیده نه ده ساتلې چې خلک پرې خپل فکرونه جوړ کړي او چې د ژوند نظامونه پرې ولاړ وي. دا هغه حال دی چې سره له دې چې ځینې فلسفي نظرې او سرمایه‌دارانه او سوسیالیستي افکار خپاره شوي، او سره له دې چې یوه ډله مفکرین او زده‌کړې کسان موجود دي چې پر دې نظرو او افکارو ښکاره اغیزه لري. له همدې امله په ټولنه کې د فکرونو یووالی پاتې نه شو، او خلکو کې سازنده فکري طرز له منځه ولاړ. په ورته وخت کې، چاپیریال د ځینو افکارو له لارې زهرجن شو، لکه د آزادۍ، ډیموکراسۍ او سوسیالیزم افکار، او نورې نظرې، حکمونه او قوانین چې د خلکو له عقیدې سره هیڅ اړیکه نه لري. له همدې امله موږ ډاډه یو چې د ټولنې د فکرونو یووالی ټوټه ټوټه شوی او له منځه تللی دی.

Since the time when the society lost this intellectual basis (their Aqeedah), it has not carried a political Aqeedah which would allow the people to build their thoughts upon it and from which the systems of life emanate. This was despite the spread of certain philosophical opinions and capitalist and socialist thoughts and despite the presence of a group of thinkers and educated people who were imprinted with these opinions and thoughts. For this reason a unity of thoughts did not remain in the society and the productive way of thinking amongst the people became absent. At the same time, the environments were poisoned by some thoughts, like the thoughts of freedom, democracy and socialism amongst other opinions, thoughts, rulings and legislations that had no relationship to the Aqeedah of the people. Therefore we are certain that the unity of thoughts in the society has been broken up and disappeared.

جہاں تک د احساساتو او جذباتو اتحاد تعلق لري، چې دا د ټولنې د اجزاوو له جملې څخه دریم بنسټ دی، نو مونږ دا بیان کړی دی چې المشاعر (احساسات) هغه طبعي نتیجه ده چې د هغو افکارو څخه پیدا کیږي چې خلک یې لري، او هغه څه چې د تصورونو په توګه په ژوره توګه د دوی په دننه کې راټول شوي وي. دوی په غصه کیږي کله چې دغه تصورات ماتیږي، او خوښ کیږي کله چې دغه تصورات موجود وي او هغه څه څخه راضي کیږي چې له دوی سره موافق وي. نو دا د هغو احساساتو حقیقت دی چې خلک یې لري. له همدې کبله، د فکر د اتحاد په نشتوالي او د مختلفو تصورونو په شتون سره، د احساساتو اتحاد هم له منځه ولاړ. او د فکرونو د اختلاف او د هغو د تضاد له امله، احساسات او حسي تاثرات هم مختلف شول، او هغه څه هم پاتې نه شول چې د خلکو احساسات او جذبات سره یوځای کړي، پرته له هغو مسایلو څخه چې لا هم د دوی له عقیدې سره تړلي پاتې دي، لکه د مسلمان کیدو مسئله. د دې څخه پرته، نه د دوی احساسات حرکت کوي او نه د دوی غصه بلېږي کله چې دوی د الله تعالی د منع شوو شیانو سرغړونه وویني، یا کله چې د الله (جل جلاله) له نازل شوي حکم پرته د بل حکم په مطابق فیصلې وویني، یا د بې دینۍ یا بې حیایۍ څرګند دعوتونه وویني، او نورې ډیرې مسئلې. حتی حالت داسې ته رسیدلی چې په ځینو ښارونو کې د خوښۍ او د غم مراسم (د خوښۍ او د غم پیښې) په ورته وخت کې او په ورته ودانۍ کې ترسره کیږي، پرته له دې چې هیڅ یو له بل د احساساتو پام وساتي.

As for the unity of the feelings and sentiments, which is the third basis from amongst the components of the society, then we have explained that the Mashaa’ir (feelings) are the natural result of the thoughts that the people carry and what is concentrated deep within them in terms of concepts. They get angry when these concepts are contravened and are happy when they exist and are pleased by what agrees with them. This therefore is the reality of the sentiments that the people hold. Therefore built upon the absence of the unity of thought and existence of differing concepts, the unity of the sentiments also became absent. And due to the difference in the thoughts and their contradictions, the sentiments and sensations also became different and there no longer remained that which brought together the sentiments and feelings of the people with the exception of those matters that still remained connected to their Aqeedah like being Muslims for instance. As for other than that, then their sentiments were not stirred or their anger kindled when they saw the violation of the prohibitions of Allah or when they witnessed the ruling by other than what Allah (swt) has revealed or the existence of the open calls to atheism or licentiousness amongst many other matters. Indeed the situation has even reached the extent in some cities that celebrations and mourning (events of happiness and sadness) would take place at the very same time within the very same building without any of them taking into account the feelings of the others.

د ټولنې په دننه د فکرونو او احساساتو د وحدت نشتوالي له امله، عرف عام هم نه و موجود، د ځينو جزئي استثناوو پرته. دا ځکه چې عرف عام يوازې په هغه فکر بنسټ ټاکل کېږي چې خلک يې باور لري او تصديق يې کوي، د نورو فکرونو پر ځای، او د خلکو ډلې ورباندې ژمنه کوي، لکه هغه مفهومونه چې د دوی چلند تنظيموي. دا مفهومونه د خلکو په ژور ډول ځای نيسي، او د غوسې او خوښۍ احساسات د هغو په ځواب کې راپاريږي، تر دې چې د بشپړ يقين کچې ته ورسيږي چې د بشپړ پيژندل شوي معيار (چې خلک پرې عادت لري) بڼه غوره کړي. د فکر سرچينه هير شوې، يا هغه دليل چې له هغه څخه استخراج شوی و، يا هغه اصل چې هغه پرې ولاړ و، هير شوی دی. که چيرې دا نه واى، نو د خلکو چلند به د هغه سره سم تنظيم شوی واى. دا به يو داسې قانون شوی واى چې خلک په ټولو کې به د هغه سرغړونه نه منل، او د هغې د هرې سرغړونې په اړه به غوسه کېدل. دا د هغه ډول معيار دى چې ژور ريښې لري او د خلکو په منځ کې او دننه متمرکز شوی، او په دې توګه د خلکو ترمنځ عرف عام کېږي.

In the absence of the unity of the thoughts and the sentiments within the society, the ‘Urf ‘Aamm (public custom) was also absent, with the exception of some partialities. This is because the ‘Urf ‘Aamm (prevailing general custom) is only established upon the basis of a thought that the people believe in and affirm to the exclusion of other thoughts and the masses of the people commit to it like the concepts which regulate their conducts. They are concentrated within the people deeply and the feelings of anger and pleasure are moved in response to them until they reach the level of absolute conviction that has become a fully recognised norm (that the people are accustomed to). The origin of the thought has been forgotten or the evidence that it was extracted from or the principle that it was built upon it. Had this not been the case, then the people’s conduct would have been regulated in accordance to it. It would have become a law which the people collectively would not accept to be violated and would be angry about any violation of it. This is the type of norm that is deep rooted and has become concentrated within and amongst the people thus becoming an ‘Urf ‘Aamm (Public general custom) between the masses of the people.

The text you sent is just "So for example:" with no content after it. It reads as a label that introduces an example, so the translation is: د بیلگې په توګه:

So for example:

ابوهریره (رض) روایت کوي چې رسول الله ﷺ فرمایلي دي:

Abu Hurairah (ra) related from the Messenger (saw) that he said:

هرڅوک چې په الله او د وروستۍ ورځې باور لري، باید خپل مېلمه درناوی وکړي۔

Whoever believes in Allah and the last day must honour his guest.

(البخاری، مسلم، امام احمد، النسائی، ابن ماجہ)

(Al-Bukhaari, Muslim, Imaam Ahmad, An-Nasaa’iy, Ibn Majah).

دا خبره یو فکر دی او سرچینه یې هغه وحی ده چې هغه څوک چې دا یې ویلې ده په هغې ایمان لري، او هغه کسان یې پیروي کوي چې په هغه ایمان لري. دا ځکه چې دا یو داسې فکر دی چې حقیقت یې پوه شوی دی او په هغې باندې تصدیق شوی دی، څو دا د یو داسې تصور بڼه غوره کړي چې د هغه چا چلند تنظیموي چې په هغه ایمان لري. په تېرېدو وخت سره د مېلمه درنولو موضوع یوه عادي او منظمه خبره شوه، له خلکو سره روانه شوه او هغوی یې تنظیم کړل، تر دې چې دا یوه عادت (عادت) شو. سربیره پردې دا عادت د خلکو ډیرو اکثریتو ته ورسېد او دوی دې خبرې ته عادت شول، تر دې چې دا د دوی په رګونو کې جریان پیدا کړ او تر هغه ځایه چې هېڅوک یې د سرغړونې جرئت نه کاوه. که څوک دا سرغړونه کوله نو هغه به د خلکو د غضب، سپکاوي او قهر سره مخ کېده او د هغه د عزت پورې اړوند یو شمېر تورونو سره به بدنامه کېده.

This statement is a thought and its source is the Wahi (revelation) that the one who said it believes in and is followed by those who believe in him. This is because it is a thought which its reality has been comprehended and Tasdeeq (affirmation) has occurred in respect to it, so that it has become a concept that regulates the conduct of the one who believes in it. As time progressed the issue of honouring the guest became a normal and regular matter, it proceeded with the people and regulated them so that it became an ‘Aadah (norm). Additionally this norm encompassed the masses of the people and they became accustomed to this matter until it began to run in their veins and to the point where nobody dared to violate it. If someone did violate it then he would be exposed to the anger, scorn and indignation of the people and he would be maligned by a number of accusations that relate to his dignity.

لیکن اگر ہم ان لوگوں میں سے عام لوگوں سے اس ’عرف‘ (رواج) کے دلیل کے بارے میں پوچھیں، اس فکر کے بارے میں جس پر یہ قائم ہے اور اس فکر کے سرچشمے کے بارے میں، تو ان میں سے بہت کم لوگ ملیں گے جو اس کی دلیل پیش کرنے، اس کی اصل جاننے اور اس حدیثِ رسولِ خدا ﷺ کو جانتے ہوں جس پر یہ مبنی ہے۔ اس کے علاوہ، ہمارا آج کا معاشرہ کسی ’عرف‘ کے تابع نہیں ہے، فکریں اس پر غالب نہیں آتیں اور ان کے جذبات کسی چیز سے متزلزل نہیں ہوتے۔ یہ وہ واضح حقیقت ہے جسے اپنے معاشرے کے علاج اور اصلاح کا کوئی منصوبہ بنانے سے پہلے جاننا اور سمجھنا ضروری ہے۔

However if we were to ask the masses from amongst these people about the evidence for this ‘Urf (custom), the thought that it is built upon and the source of this thought, then you would not find except a very small number of people who are capable of providing its evidence, know its origin and the Hadeeth of the Messenger of Allah (saw) that it is based on. In addition, our society today is not governed by an ‘Urf (custom), thoughts do not prevail over it and their sentiments are not shaken by anything. This is the clear reality that is necessary to know and understand in relation to our society before laying down a plan for its cure and treatment.

په نظام پورې تعلق لرونکی خبره دا ده چې دا د ټولنې د اجزاوو له جملې څخه څلورم بنسټ دی او د ټولنې د یووالي د ساتلو او د هغې د چارو د سمبالولو بنسټیز اصلي ستون دی. نو زموږ په اوسنۍ ټولنه کې د نظام اصلي دنده د امت د وېشلتیا او پراګنده کېدو ساتل دي، په دې ترڅ کې چې د هغو پراګنده سیاسي واحدونو دوام تضمین کړي چې دغه برخې استازیتوب کوي. دا د هغه خبرې په اړه ده چې وایي نظام د ټولنې د یووالي ساتونکی او محافظ دی، خو زموږ په واقعیت کې دا د هغې په چټک مخالف لوری کې ولاړ دی. د نظام په اوسني حقیقي واقعیت او د خلکو د عقیدې سره د هغه د تړاو له مخې ویلی شو چې دا هغه نظام دی چې خلکو باندې تحمیل شوی، د خلکو د عقیدې سره هېڅ تړاو نلري او د دوی له دودونو، مفاهیمو او افکارو نه سرچینه نه اخلي. بلکې دا یو سرمایه دارانه نظام دی چې پر دوی تپل شوی، او سره له دې هم دوی د نظام څخه پرته د اطاعت او د هغه د پابندۍ بل هېڅ نه لري. د دوی ګټې ورپورې تړلې دي، د دوی چارې د هغه د امر له مخې ادارې کېږي، او خلکو خپل هویت او استوګنه د هغه له خوا او د هغه د هغه ځمکې له مخې ټاکل شوې ده چې په هغې کې ځانونه موندلي دي. نو دا پر دوی تپل شوی او سره له دې هم دوی د هغه د قوانینو پابند دي، پرته لدې چې دا ګورو چې آیا دا د دوی د افکارو یا هغو عقیدو سره سمون لري چې دوی یې باور لري. ځکه موږ ویني چې د خلکو ډېره لویه برخه اوسني نظام ته د ملامتۍ ګوتې نیسي او هغه د ټولو فسادونو سرچینه او هر بدمرغۍ بنسټ ګڼي. دوی غواړي چې دا بدل شي، او په حقیقت کې د الله (ج) څخه دعا کوي چې هغه یې بدل کړي او د دوی له غاړو څخه یې لرې کړي. یو ځل بیا، دا ټول په داسې حال کې دي چې د دوی په ذهن کې هیڅ بدیل نشته، او حقیقت دا دی چې دوی حتی د بدیل او ځای ناستي په اړه جدي فکر هم نه دی کړی، او دا حکم د هغو کسانو په شمول دی چې په فعاله توګه د بدلون غوښتنه کوي. دا ځکه چې، لکه څنګه چې مو دمخه یادونه وکړه، دوی داسې کومه فکري اساس (بنسټ) نه لري چې له هغه څخه پیل وکړي او خپل افکار او نظامونه له هغه واخلي. دوی داسې یوه منځنۍ او مثمره طریقه هم نه لري چې په هغې سره د فساد دلایل او علتونه وپیژني، اهداف وټاکي او بدیل وړاندې کړي. له همدې امله موږ ډیری داسې ځوځښونه او سیاسي ګوندونه ګورو چې د اوسني واکمن رژیم د بدلولو لپاره کار کوي، مګر تر اوسه یې په خپلو پروګرامونو یا میتودونو کې داسې بدیل نه دی ځای پر ځای کړی چې دا رژیم ورته بدل کړي. په اسلامي نړۍ کې د رژیم د بدلون په موخه پاڅونونه، کودتاوې او انقلابونه شوي دي، او حتی ډیری له دغو انقلابیانو او کودتاګرو واکمني ته رسیدلي دي. په دې سره سره، دوی نشول کړی چې سیستم بدل کړي، ځکه چې بدیل یې نه درلود. که کومه بدلون راغی، نو هغه یوازې د یوې فوري ستونزې د حل لپاره و، یا د یوې نوې موضوع د راوستلو لپاره وه چې له بلې ټولنې اخیستل شوې وه، یا هغه یې د هغو شعارونو په غبرګون کې عملي کړل چې په انقلاب کې پورته شوي وو. په داسې حال کې چې د انقلاب هغه قهرمان چې نوی ولسمشر شو، د دولت د اساسي قانون په بدلولو کې به ډیر ویاړ احساسوه، هغه به ویاړ کاوه چې هغه اساسي قانون چې هغه د خلکو لپاره غوره کړی او پرې یې تحمیل کړی، لږترلږه د یون-و-پنځوسو (51) دولتونو له بېلابېلو اساسي قوانینو اخیستل شوی دی! نو دا د زموږ د ټولنې د دریو اصلي برخو تشریح ده، افکار، احساسات او نظامونه. او دا هغه څه تشریح کوي چې زموږ ټولنه داسې کړې ده لکه هغه اوبه چې رنګ نه لري، او هغه بوی چې خوند نه لري. یہ وہ بنیادی بیماریاں ہیں جنہوں نے اس کی صحت یابی کو مفلوج کر دیا، اس کے جسم کو بیمار کر دیا اور اس کی پسلیاں توڑ دیں۔ کاش معاملہ صرف انہی تک محدود رہتا، لیکن انہی بنیادی بیماریوں سے پیدا ہونے والی ضمنی (غیر بنیادی) بیماریاں اپنے خطرات کے اعتبار سے ان سے کم نہیں ہیں۔