ټول ستاینې الله لپاره دي، د عالمینو رب. د الله سلام او برکتونه زمون پيغمبر محمد ﷺ باندې، د هغه په کورنۍ او صحابه کرامو باندې وي.

All Praise be to Allah, Lord of the Worlds. Peace and blessings of Allah be upon our Prophet Muhammad, and on his family and companions

بې شکه هغه وعده چې الله تعالیٰ کړې ده، د قرآن کریم د متن په خالص ساتنه کې، د نزول له پیل راهیسې د څوارلسو پېړیو په اوږدو کې، ښکاره پوره شوې ده. خو هغه څه چې ډېر مسلمانان یې ډېرځله هیروي دا دی چې پورتنۍ الهي وعده، په ضرورت سره، د رسول الله ﷺ سنت هم شامل کوي، ځکه چې سنت د قرآني لارښوونې د عملي پلي کېدو بېلګه ده، هغه حکمت دی چې کتاب سره یوځای رسول الله ﷺ ته ښوول شوی و، او نه قرآن او نه سنت، پرته له دې چې یو په بل رجوع وشي، په سمه توګه نه پوهېدل کېږي.

The above promise made by Allah is obviously fulfilled in the undisputed purity of the Qur'anic text throughout the fourteen centuries since its revelation. However, what is often forgotten by many Muslims is that the above divine promise also includes, by necessity, the Sunnah of the Prophet Muhammad (may Allah bless him and grant him peace), for it is the practical example of the implementation of the Qur'anic guidance, the Wisdom taught to the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) along with the Scripture, and neither the Qur'an nor the Sunnah can be understood correctly without recourse to the other.

همدې ترتیب سره، الله تعالی قرآن کریم د دې څخه ساتلی چې د حافظانو د شهادت له امله په لومړي سر کې له منځه ولاړ شي، د سمو لارو ښوونکو خلیفګانو ته د لارښوونې په ذریعه، چې د رسول الله ﷺ د ملګرو د اجماع په تایید سره وشو (الله دې د دوی څخه راضي شي)، چې د قرآن ایات (نښې، معجزې، «آیتونه») په یوه ټوک کې راټول کړي، وروسته له هغه چې دا په بېلابېلو توکو باندې په لیکلي بڼه او د ډېرو مؤمنو زړونو په حافظه کې خپاره وو. هغه دا د فساد څخه دې دښمنانو، کافرانو، بدعت‌جوړونکو او درواغجنو پېغمبرانو له لاسه وساته، په دې چې میلیونونه مؤمنان یې په اسانۍ سره زده کړل. د هغه تعلیمات یې هم وساتل، په دې چې زرګونه عالمان د هغه له ژورو خزانو څخه زده کوي او خلکو ته یې رسوي، او په هره پېړۍ کې د خپل دین د نوي کوونکو په لېږلو سره. همدارنګه، الله تعالی سنت وساتلی، په دې چې ملګري او له هغوی وروسته راتلونکي (الله دې د دوی څخه راضي شي) د رسول الله ﷺ خبرې زده کړې، لیکلې یې او نورو ته یې رسولې، او همداسې د هغه د طریقې بیانونه، او د سنت په عمل کولو د برکتونو دوام یې هم وساتل. وروسته، کله چې د سنت د علم پاکوالی ګواښل شو، الله تعالی د امت په منځ کې داسې ځانګړي شخصیتونه راپورته کړل چې د حافظې غوره وړتیا او تحلیلي مهارت یې درلود، چې په ستړي کېدو پرته یې په لکونو روایتونه راټول کړل او د خپل رسول ﷺ د ارزښتمنو حکمتونو سموې خبرې یې د هغو خبرو څخه جلا کړې چې د کمزورو حافظو له امله خرابې شوې وې، د بې‌ایمانه درواغجنو له جعلي خبرو څخه، او د ډېرو علماؤ، ملګرو او د هغوی د لارې پیروانو له خبرو څخه، چې په بېلابېلو علمي مرکزونو کې یې درس ورکاوه او د محمد ﷺ میراث یې لېږدولو کې مرسته کوله. دا ټول د روایت شوو خبرو ته د دقیق پام او د زرګونو حدیث راویانو د ژوندلیکونو په نږدې پېژندنې سره ترسره شول. عمل بهترین وسیله د تعالیمو د ساتلو لپاره دی، نو د اسلام مجددینو د برکتمنو صحیحو سنتو عمل هم بیرته ژوندی کړ. افسوس، خو داسې خبرې به د نبي ﷺ ته منسوبې کیږي، پداسې حال کې چې هغه کس چې دا خبرې نقلوي شاید نه پوهیږي چې د حدیث پوهانو په دغو احادیثو باندې کوم حکم کړی دی، نو په دې توګه دا خطر شتون لري چې د نبي ﷺ هغه پراخه نقل شوي سخت خبرداري، چې د هغه ته غلط یا غیر ثابته خبرې منسوبول دي، مخالفت وکړي. د مثال په توګه، دا ځینې ډیر مشهور احادیث دي چې ډیر نقل کیږي، خو په صحت کې یې د نبي ﷺ څخه ډیر توپیر شتون لري:

Hence, Allah preserved the Qur'an from being initially lost by the martyrdom of its memorisers, by guiding the Rightly-Guided Caliphs, endorsed by the consensus of the Messenger's Companions (may Allah bless him and grant him peace and may He be pleased with them), to compile the ayat (signs, miracles, "verses") of the Qur'an into one volume, after these had been scattered in writing on various materials and in memory amongst many faithful hearts. He safeguarded it from corruption by its enemies: disbelievers, heretics, and false prophets, by enabling millions of believers to commit it to memory with ease. He protected its teachings by causing thousands of people of knowledge to learn from its deep treasures and convey them to the masses, and by sending renewers of His Deen at the beginning of every century. Similarly, Allah preserved the Sunnah by enabling the Companions and those after them (may Allah be pleased with them) to memorise, write down and pass on the statements of the Messenger (may Allah bless him and grant him peace) and the descriptions of his Way, as well as to continue the blessings of practising the Sunnah. Later, as the purity of the knowledge of the Sunnah became threatened, Allah caused the Muslim nation to produce outstanding individuals of incredible memory-skills and analytical expertise, who journeyed tirelessly to collect hundreds of thousands of narrations and distinguish the true words of precious wisdom of their Messenger (may Allah bless him and grant him peace) from those corrupted by weak memories, from forgeries by unscrupulous liars, and from the statements of the enormous number of 'ulama', the Companions and those who followed their way, who had taught in various centres of learning and helped to transmit the legacy of Muhammad (may Allah bless him and grant him peace) - all of this achieved through precise attention to the words narrated and detailed familiarity with the biographies of the thousands of reporters of Hadith. Action being the best way to preserve teachings, the renewers of Islam also revived the practice of the blessed authentic Sunnah. Unfortunately however, statements will continue to be attributed to the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) although the person quoting them may have no idea what the people of knowledge of Hadith have ruled regarding those ahadith, thus ironically being in danger of contravening the Prophet's widely-narrated stern warnings about attributing incorrect/unsound statements to him. For example, here are some very commonly-quoted ahadith, which actually vary tremendously in their degree of authenticity from the Prophet (may Allah bless him and grant him peace):

"سورۃ الاخلاص د قرآن کریم درېمه برخه ده۔"

1. "Surah al-Ikhlas is worth a third of the Qur'an.".

د الله تعالیٰ د ۹۹ نومونو په اړه حدیث

2. The hadith about the Ninety-Name Names of Allah.

۳۔ الله تعالیٰ فرماتا ہے: "زه یو پټ خزانه وم، او ما خوښه وکړه چې وپیژندل شم، نو ما مخلوق (انسانان) پیدا کړل، بیا ما ځان هغوی ته وپیژاند، نو هغوی ما وپیژندم."

3. Allah says, "I was a hidden treasure, and I wished to be known, so I created a creation (mankind), then made Myself known to them, and they recognised Me.".

۴۔ الله تعالیٰ فرماتا ہے: «اے محمد ﷺ، اگر آپ نہ ہوتے تو میں کائنات کو پیدا نہ کرتا۔»

4. Allah says, "Were it not for you (O Muhammad), I would not have created the universe.".

۵. کله چې الله تعالیٰ مخلوق پیدا کول بشپړ کړل، نو هغه په یوه کتاب کې چې د هغه په نزد دی، د هغه د عرش پورته ولیکل: «بیشکه زما رحمت زما غضب باندې غالب دی.»

5. When Allah completed creation, He wrote in a Book (which is) with Him, above His Throne, "Verily, My Mercy will prevail over My Wrath.".

د الله تعالی فرمایی: «نه زما اسمان زه نیولی شم او نه زمکه، خو زما د مؤمن بنده زړه زه نیولی شم.»

6. Allah says, "Neither My heaven nor My earth can contain Me, but the heart of My believing slave can contain Me.".

7. «څوک چې خپل ځان پیژني، هغه خپل رب پیژني۔»

7. "He who knows himself, knows his Lord.".

8. "اللہ کہاں ہے؟"

8. "Where is Allah?".

د خپل وطن سره مینه د ایمان یوه برخه ده.

9. "Love of one's homeland is part of Faith.".

"ما تاسو ترمنځ دوه شیان پرېښي دي چې که تاسو يې په ټينګه ونیسئ، هېڅکله به گمراه نشئ: د الله کتاب، او زما سنت."ﷺ

10. "I have left amongst you two things which, if you hold fast to them, you will never stray: the Book of Allah, and my Sunnah.".

"ما ستاسو په منځ کې هغه څه پرېږدم چې که تاسو يې پابندي وکړئ، هېڅکله به گمراه نه شئ: د الله کتاب، او زما کورنۍ، زما د کور غړي۔" ﷺ

11. "I have left among you that which if you abide by, you will never go astray: the Book of Allah, and my Family, the Members of my House.".

۱۲۔ هغه حدیث چې لس صحابه کرامو ته په نوم د جنت زیری ورکوي۔

12. The hadith giving ten Companions, by name, the good tidings of Paradise.

۱۳. «که د ابوبکر ایمان د ځمکې د ټولو خلکو د ایمان سره وتلي، نو د ابوبکر ایمان به ورڼه وي.»

13. "If the iman (faith) of Abu Bakr was weighed against the iman of all the people of the earth, the former would outweigh the latter.".

14. «زه د علم ښار یم، او علی د هغې دروازه ده.»

14. "I am the City of Knowledge, and 'Ali is its Gate.".

زما صحابه د ستورو په څیر دي؛ د دوی له هرچا تعقیب وکړئ، تاسو به لارښود شئ۔

15. "My companions are like the stars: whichever of them you follow, you will be guided.".

د زما د امت ترمنځ اختلاف یوه رحمت دی۔

16. "The differing amongst my Ummah is a mercy.".

"زما امت به اویا اویا اویا و اویا اویا اویا" Let me correct that and give a clean translation: زما امت به د اووه څلویښت او دری ډلو ته وویشل شي؛ اووه څلویښت به په اور کې وي، او یوه ډله به په جنت کې وي.

17. "My Ummah will split up into seventy-three sects: seventy-two will be in the Fire, and one in the Garden.".

۱۸. د مهدي (هدایت شوی)، دجال (دروغجن مسیح، ضد مسیح) او د عیسی بن مریم د بیرته راتګ په اړه پېشګوئۍ

18. Prophecies about the coming of the Mahdi (the guided one), Dajjal (the False Christ, the Anti-Christ) and the return of Jesus Christ son of Mary.

۱۹۔ د قبر کې د بدکارو او نیکانو د سزا او نعمت بیان، په جلا جلا توګه

19. Description of punishment and bliss in the grave, for the wicked and pious people respectively.

۲۰. د پیغمبر ﷺ شفاعت، او د ایمانداروں لخوا د قیامت په ورځ د الله لیدل

20. Intercession by the Prophet (may Allah bless him and grant him peace), and the believers seeing Allah, on the Day of Judgment.

21. «جنت د مورانو د پښو لاندې ده».

21. "Paradise is under the feet of mothers.".

د جنت په سیوري کې د تورو لاندې دی.

22. "Paradise is under the shade of swords.".

د هر مسلمان په غاړه علم زده کول فرض دي۔

23. "Seeking knowledge is a duty upon every Muslim.".

24. «علم حاصل کړئ، حتی که تاسو ته د چین ته تلل وي۔»

24. "Seek knowledge, even if you have to go to China.".

25. «د عالم د قلم سیاهی د شهید د وینې څخه ډیره مقدسه ده۔»

25. "The ink of the scholar is holier than the blood of the martyr.".

د کوچنۍ جهاد څخه لوی جهاد ته راستانه شوو (یعنې د خپل نفس د بدۍ سره مبارزه).

26. "We have returned from the lesser Jihad to the greater Jihad (i.e. the struggle against the evil of one's soul).".

د محدثینو د علماؤ میتودولوژي چې د داسې روایتونو د ارزونې او د صحیحو، غلطو یا جعلي روایتونو د جلا کولو لپاره کاروي، د محدثینو (د حدیث پوهانو) د پاته شویو ډیرو علمي آثارو موضوع ده. دا لنډ رساله د انګلیسي ژبو لوستونکو ته دې پراخ موضوع د پیژندلو لپاره یوه عاجزانه هڅه ده. لیکوال د دې ډګر د ستر علمي کار، یعنې مقدمه ابن الصلاح، څخه ډیره ګټه اخیستې ده. د پورتنیو احادیثو په اړه د دې ډګر د پوهانو د حکمونو یوه لنډه تشریح په ضمیمه کې ورکړل شوې ده.

The methodology of the expert scholars of Hadith in assessing such narrations and sorting out the genuine from the mistaken/fabricated etc., forms the subject-matter of a wealth of material left to us by the muhaddithun (scholars of Hadith, "traditionists"). This short treatise is a humble effort to introduce this extremely wide subject to English readers. The author has derived great benefit from the outstanding scholarly work in this field, Muqaddimah Ibn al- Salah. A brief explanation of the verdicts from the experts in this field on the above ahadith is given in the Appendix.

مونږ له الله څخه دعا کوو چې دا کار قبول کړي، او د لوستونکو لپاره یې ګټور وګرځوي۔

We ask Allah to accept this work, and make it beneficial to its readers.