د قرآني تفسیر علم
The Science Of Qur’anic Exegesis
قرآن کریم، لکه هر قانوني او روحاني کتاب، د تفسیر محتاج دی. د قرآن تفسیر، چې په عربي کې ته "تفسیر" وایي، په اصل کې هغه علم دی چې په هغې سره د قرآن پوهه زیاته کیږي او د هغه د احکامو او حکمتونو پوهیدل کیږي.[6] د قرآن تفسیر د هغه علم څانګه ده چې "د قرآن د الفاظو د رسولو طریقه، د هغو تفسیر، د هغو انفرادي او ترکیبي شکلونه او مصلحتونه" بیانوي.[7] همدا علم دی چې په هغه سره قرآن پوهیدل کیږي، معناګانې یې بیانیږي او حکمونه یې استنباطیږي. په دې ترتیب سره قرآن د لوستونکي لپاره اسانه او د پوهیدو وړ کیږي.
The Qur’an, like any other legislative and spiritual book, requires exegesis. Qur’anic exegesis, known as tafsir in Arabic, is essentially the knowledge through which one increases an understanding of the Qur’an and a comprehension of its commandments and wisdom.6 Qur’anic exegesis is a branch of knowledge dealing with “the method of the delivery of the words of the Qur’an, their interpretation, their individual and composite forms and expediencies.” 7 It is this science by which the Qur’an is understood, its meanings explained and its rulings derived. Thus the Qur’an is made accessible and intelligible to the reader.
د قرآني تفسير هغه سرچينې چې مفسرين د قرآن کريم د تفسير لپاره کاروي، دا دي:
What follows are the sources of qur’anic exegesis used by exegetes to interpret the Qur’an:
۱۔ قرآن کریم:
1. THE QUR’AN:
د تفسیر لومړنی سرچینه پخپله قرآن دی. د قرآن ډیری آیتونه د نورو آیتونو معنا ستایي او واضحوي.8
The first source of exegesis is the Qur’an itself. Many verses in the Qur’an compliment and clarify the meaning of other verses8
د ژبپوهنې په مطالعه کې د بینمتنیت (intertextuality) دا ډول کارونه ډیر اهم بلل کیږي.9
This use of intertextuality is considered significant in the study of linguistics9
دا د قرآن کریم یوه بیلگه ده چې قرآن د خپلو اړوندو آیتونو په واسطه خپله تفسیر کوي:
The following is an example of the Qur’an explaining itself through relevant verses:
د هغو کسانو لاره چې تاسو ورباندې احسان کړی دی، دا خبره دلته تشریح نه ده شوې، مګر په قرآن کریم کې په بل ځای کې یوه آیت د هغې تفصیل کوي۔ 10 [See below]
a. “The path of those you have favoured” is here unexplained but then elaborated upon in a verse elsewhere in the Qur’an. 10 [See below]
ب. «هغه کسان چې خدای پر هغوی انعام کړی دی، لکه انبیاء، صدیقان، شهیدان او صالحان. دا ډیر ښه ملګري دي.»
b. “Those whom God has favoured, such as the Prophets, loyal persons, martyrs and honourable men. How fine are such companions”
2. د نبوي احادیثو بیان:
2. THE PROPHETIC TRADITIONS:
دویمه سرچینه د پیغمبر محمد ﷺ احادیث دي۔ قرآن کریم ډېر ځله د پیغمبر ﷺ هغه رول یادوي چې هغه د قرآن تفسیر او تشریح په قول او عمل سره کاوه۔ ¹² ¹³
The second source is the traditions of the Prophet Muhammad ﷺ 12. The Qur’an often mentions the Prophet’s ﷺrole of expounding upon the Qur’an in word and deed. 13
۳. د صحابه کرامو ویناوې:
3. THE STATEMENTS OF THE COMPANIONS:
دریم منبع د صحابهکرامو تفسیرونه دي، هغه کسان چې قرآن په مستقیم ډول د پیغمبر ﷺ څخه زده کړی و. ډیری له دوی څخه خپل ټول ژوند د قرآن، د هغه د تفسیر او د پورې اړوندو علومو په زده کړې کې تیر کړ۔ 14
The third source is the explanations of the companions of the Prophet ﷺ, who learnt the Qur’an directly from him. Many of them devoted their entire lives to studying the Qur’an, its exegesis and related knowledge. 14
۴. د عربی ژبه:
4. THE ARABIC LANGUAGE:
د تفسیر بله سرچینه هغه عربی ژبه ده چې قرآن پرې نازل شوی دی. کله چې نور سرچینې د یوې آیت تفسیر ونه کړي، نو په عربی ژبه د تحلیل د وسیلې په توګه د هغې آیت تفسیر کیږي.
Another source of exegesis is the Arabic language in which the Qur’an was revealed. A verse is interpreted using the Arabic language as a tool for analysis if the other sources do not offer an interpretation.