5. تاریخدانانی چون منفرد اولمان او فرانز روزنتال دربارهٔ مطالبی که به ابن کلده اشاره دارند، شکبرانگیز هستند. آنها او را شخصیتی افسانهای مینامند[104]، که اشارات ادبیای به شخصیتهای خیالی دارد. پروفیسر جرالد هاوتینگ در مقالهٔ خود با عنوان «تکامل زندگینامهٔ حارث بن کلده و رابطهٔ میان طب و اسلام» مینویسد:
5. Historians such as Manfred Ullman and Franz Rosenthal are skeptical about the material referring to bin Kalada. They refer to him as a legendary figure104, which has literary allusions to characters of fictitious creation. Professor Gerald Hawting, in his essay The Development of the Biography of al-Harith ibn Kalada and the Relationship between Medicine and Islam, writes:
په دې وروستیو سرچینو کې د حارث په اړه معلومات ناجوړ دي، د هغه د طبیب بودو په اړه یادونې یوشان نه دي او کله چې راځي، نو معمولاً یوازې تیرې یادونې دي، او داسې ښکاري چې د هغه د درملنې د ماهیت یا د ژوند د تفصیلاتو په اړه لږ معلومات شتون لري.۱۰۵ له همدې کتنې، د ابن کلده د «طبیب بودو» په اړه ناتینګه یا ناجوړې تاریخي روایتونه هغه دلیل کمزوری کوي چې وایي پیغمبر ﷺ د اوومې پیړۍ هغه طبیب تقلید کړی دی.
In these latter sources the information about al-Harith is fragmentary, references to his profession as a doctor are not consistent and, where they occur, tend to be incidental, and there seems to be little information about the nature of his medicine or detail about his life.105 From this perspective, using unreliable or inconclusive historical narratives concerning bin Kalada’s “profession as a doctor” serve to weaken the argument that the Prophet ﷺ copied the 7th century physician.
6. د شپږمې او اوومې پیړۍ په اړه د یوه لوی طبي مکتب د شتون کوم ثبوت نشته. طبیب او تاریخ پوه پلینیو پریوریسکي په خپل کتاب A History of Medicine کې ښیي چې داسې هیڅ فارسي سرچینې نشته چې د جندیشاپور د طب په تاریخ کې د مهم رول ادعا تایید کړي.106
6. There appears to be no evidence of a major medical school in either the 6th or 7th century. The academic medic and historian Plinio Prioreschi in his book A History of Medicine highlights that there are no Persian sources that substantiate the claim that Jundishapur played a significant role in the history of medicine.106
7. د تاریخي روایاتو له مخې، ابن کلدہ اسلام قبول کړ او د پیغمبر ﷺ د صحابیانو له جملې څخه شمیرل شو۔ قوم پیژندونکی او ژبپوه ویلیم بریس خپل کتاب An Historical Atlas of Islam کې لیکي: هغه اسلام ته راواوښتۍ او د پیغمبر ﷺ د صحابیانو له مرتبې څخه یو مقام یې ترلاسه کړ۔107۔
7. There are historical reports stating that bin Kalada converted to Islam and was considered a companion of the Prophetﷺ. Ethnographer and linguist, William Brice in his book An Historical Atlas of Islam, writes: He was converted to Islam and had acquired the status of one of the Prophet's Companions.107.
لیکچرر او ناول نگار ابوبکر اسدالله هم د همدې راز یو موقف بیانوي: د تقریباً ټولو دودیزو سرچینو له مخې، لومړی معلوم عربي طبیب الحارث بن کلده و، چې د جندیشاپور فارغ شوی و او د اسلام قبول کړی یهودي و، او د پیغمبر محمد ﷺ معاصر و 108.
Lecturer and novelist, Abubakr Asadullah expresses a similar position: According to nearly all traditional sources, the first known Arab physician was al-Harith ibn Kalada, a graduate of Junishapur and a Jewish convert to Islam, a contemporary of Prophet Mohammad ﷺ 108.
پر دې اساس، د پیغمبر ﷺ د ابن کلده نقل کولو احتمال خورا ضعیف دی، ځکه دا غیر منطقي ده چې یو پوه طبیب به اسلام قبول کړی وای او د پیغمبر ﷺ پیغام به یې منلی وای، که چیرې هغه پوهیدلی یا شکمن وای چې پیغمبر ﷺ د هغه د جنین پېژندنې (ایمبریولوژي) پر کار نقل کړی دی. په دې ځای کې باید یادونه وشي چې دا خبره ناڅرګنده ده چې ابن کلده اسلام قبول کړی وو که نه، او د هغه د مسلمانېدو پېښې پورې اړوند روایتونه صحیح نه دي. 109.
In light of this, the Prophet ﷺ copying bin Kalada is highly improbable as it is irrational to assert that an educated physician would convert to Islam, and follow the Prophet’s ﷺ message, had he known or suspected the Prophet ﷺ of copying his work on embryology. However, it must be noted that there is uncertainty as to whether bin Kalada embraced Islam and reports relating to his conversion are not authentic. 109.
۸۔ هغه دودیزه سرچینې چې د ابن کلدې په اړه تفصیل ورکوي، د پیغمبر ﷺ په اړه هم معلومات انتقالوي، پشمول د هغه معجزې او د قرآني خطاب بېساری فصاحت. له دغو سرچینو یوه تاریخ الرسل والملوک [110] دی. دا کتاب د پیغمبر ﷺ د ژوند او کردار مختلف اړخونه، پشمول د هغه صداقت، ښکاره کوي. ځکه دا سرچینه د سمو تاریخي معلوماتو، بصیرت، او د ابن کلدې په اړه د مرجع په توګه کارول کیږي، عقل دا غوښتنه کوي چې د پیغمبر ﷺ د نه منلکیدونکي صداقت په اړه د هغې بحث هم د باور وړ وګڼل شي. نو، د ابن کلدې په اړه تفصیل ورکوونکي تاریخي سرچینو ته د منلو مانا داده چې د پیغمبر ﷺ صداقت هم ومنل شي، او په دې ډول د کاپي کولو او سرقت د هرې ادعا بنسټ له منځه ځي.
8. The traditional sources that elaborate on bin Kalada also convey information relating to the Prophet ﷺ , including his miracles and the supernatural eloquence of the qur’anic discourse. One of these sources is Ta’rikh al-Rusul wa’l-Muluk 110. It underlines various aspects of the life and character of the Prophetﷺ including his truthfulness. Since this source is used for sound historical information, insight, and as a point of reference on bin Kalada, reason necessitates that it also be viewed as reliable with regard to its discussion on the unquestionable integrity of the Prophet ﷺ. Therefore, to accept the historical sources that elaborate on bin Kalada would be tantamount to accepting the truthfulness of the Prophetﷺ, thereby undermining any claim of copying and plagiarisation.
۹۔ ابن کلدہ الطائفی سے تعلق رکھتا تھا، وہ شہر جو اسلامی تقویم کے آٹھویں سال میں جاکر پہلی بار اسلام کے ساتھ رابطے میں آیا، اور اسی دور میں اسلامی تاریخی مآخذ میں اس طبیب کا پہلا ذکر ملتا ہے۔ لہٰذا یہ کہنا ناممکن ہے کہ نبی کریم ﷺ نے ابن کلدہ کے انسانی جنین کی نشوونما کے بارے میں نظریات کو نقل کیا، کیونکہ قرآن مجید کی تئیسویں سورت اور جنینیات سے متعلق اس کی آیات اس وقت تک نازل ہو چکی تھیں جب ابن کلدہ نبی ﷺ سے ملا۔
9. Bin Kalada was from al-Ta’if, a town which came into contact with Islam only in the 8th year of the Islamic calendar, and it was during this period that Islamic historical sources first mention the phycisian. Therefore, it would be impossible to suggest the Prophet Muhammad ﷺ copied Bin Kalada’s views on the developing human because chapter 23 of the Qur’an and its verses referring to embryology had already been revealed by the time Bin Kalada met the Prophet Muhammad ﷺ.
10۔ تاریخ پوهان د ابن کلدې او هیلنستی دود ترمنځ تړاو شکمن بولي۔ جیرالډ هاوټینګ څرګندوي چې د زرین دورې د علمي دود له امله، د هغه وخت تاریخ لیکونکي او ژوندلیکونکي غوښتل چې اسلام د هغې ورځې علم سره وتړي، نو د ځینو تأسیس شویو ادارو، لکه جندیشاپور سره د تړاو موندلو لټون یې وکړ۔ پدې چوکاټ کې… [هاوټینګ] د حارث بن کلدې د فارس او د هغه د هیلنستی دود سره د تړاوونو د پراخولو یو محرک ګوري۔ 112۔
10. The link between bin Kalada and the Hellenistic tradition is doubted by historians. Gerald Hawting explains that due to the scientific tradition in the Golden Age, historians and biographers of the time sought links to established institutions such as Jundishapur, to associate Islam with the science of the day: In this context… [Hawting sees]… a motive for the elaboration of the links of al-Harith ibn Kalada with Persia and its Hellenistic tradition. 112.
په دې اساس، دا چې آیا الحارث بن کلدہ کې د جالینوس او ارسطو د نظریاتو د انسانی جنین د ودې په اړه کومه رسمی اړیکه وه، نامعلوم پاتې دی او له همدې امله د بن کلدہ له لارې د سرقت تیوري منل ډیر وزن نه لري. د دې موضوع په اړه د اوږدې بحث لپاره مهرباني وکړئ د خالد الخزرجي او الیاس کریم لیکنه «آیا الحارث بن کلدہ د پیغمبر ﷺ د طبي پوهې سرچینه وه» وګورئ۔[113]
In view of this, whether bin Kalada had any formal link to Galen’s and Aristotle’s view on the development of the human embryo remains inconclusive and so adopting the plagiarisation thesis via bin Kalada does not carry much weight. For a lengthy discussion on this topic please refer to Khalid al-Khazaraji’s and Elias Kareem’s essay Was al-Harith bin Kaladah the Source of the Prophet’s Medical Knowledge.113.