په همدې ډول دوه نورو بنسټیزو اصطلاحاتو په څیر، اصطلاح "عبادت" هم څو مختلف معنې لري، که څه هم ټولې یو له بل سره اړیکه لري. هغه بنسټیز مفهوم چې د "عبد" له مادې څخه افاده کیږي دا دی: د دې ماننه چې له ځان پرته بل چا ته سروري او واکمني ورکړل شي، او خپل آزادي او خپلواکي د یوه لوی احسان په بدل کې پرېښودل.

Like the other two basic terms already dealt with, the term ’ibadah too has several different meanings, though all related to each other. The basic concept implied by the root word, ’abd, is that • Of acknowledging someone other than oneself as holding supremacy or enjoying over lordship and of abdicating one’s freedom and independence in big favour.

د هغه څخه د هرې مقاومت یا نافرمانۍ پرېښودل۔

• Of relinquishing any resistance to or disobedience of him.

د هغه د واک لاندې په بشپړ ډول د ځان سپارلو په اړه.

• Of surrendering oneself totally to his authority.

څرنګه چې غلامي یا بندګي هم ورته حیثیت لري، نو هر عرب ته چې دا لفظ ذهن ته راځي، لومړی معنا یې همدا عامل وي، یعنې غلامي یا بندګي.

Since slavery or bondage too are tantamount to similar status, the first sense the word conveys to the mind of any Arab is of this very factor, namely, slavery or bondage.

او چونکه د غلام اصلي دنده د خپل مالک اطاعت کول او د هغه خواهشات پوره کول دي، نو دې کلمې کې د تسلیم او اطاعت مفهوم هم شامل دی۔

Also, since the primary role of a slave is to obey his master and carry out his wishes, the word also carries the sense of submission and obedience.

په دې سربیره، یو غلام نه یوازې په بدن سره د خپل مالک د اراډې تابع وي، بلکې په زړه کې هم د هغه برتري منې. که چیرې دغه غلام د مالک د احسانونو او مهربانیو په وجه د شکر احساس هم ولري، نو په خپله خوښه داسې کوي چې د مالک ستاینه کوي او د هغه لپاره درناوی او احترام ښکاره کوي. هغه په ډیرو لارو خپل مننه او حق ښکاره کوي، د دې لپاره چې خپله ژوره مینه وښيي، او دا کار تقریباً د عبادت په شان وي، که څه هم څرګنده ده چې دا حالت هغه وخت رامنځته کیږي چې د بدني غلامۍ سربیره، زړه کې هم تړاو وي.

Next, a slave not only submits himself to the will of his master physically, but mentally too he accepts his supremacy, and if he at the same time has feelings of gratitude for his kindnesses and favours, he is inclined spontaneously to go out of his way in extolling the master and in showing respect and regard for him. He expresses and demonstrates his obligation in many ways to show his deep attachment, in a manner amounting almost to worship although, obviously, this comes into play only when, in addition to physical bondage, there is mental attachment too.

په دې کلمه یا د هغې په مشتقاتو کې دوه نور مفهومونه هم کارول کیږي، خو دا دواړه ثانوي دي، نو په دې مرحله کې د هغوی تفصیل ته ضرورت نشته.

There are two other senses also in which the word or its derivatives are employed, but they are secondary, and hence it is not necessary to go into them at this stage.

په قرآن کریم کې د مطالعې څخه داسې معلومېږي چې دا کلمه په پورتني درې واړو معنیو کې په بشپړه توګه کارول شوې ده، مګر ځینې ځایونو کې لومړۍ او دوهمه معنا یوځای مراد وي، ځینو کې یوازې دوهمه، ځینو نورو کې یوازې دریمه، او په نورو ځایونو کې دا درې واړه معنې یوځای مراد وي.

On studying the Qur'ān we find that, the word is used wholly in the three senses explained above, except that on occasion both the first and the second senses are implied, on others the second only, on still others the third only and, in yet other places, all the three.

مثالونه د لومړۍ او دوهمې معنا په کارولو کې:

Here are examples of use in the first and second senses:

بیا وروسته مو موسیٰ او د هغه ورور هارون د واضحو دلیلونو سره، د پادشاه فرعون او د هغه مشرانو ته ولیږل، خو دوی د خپل واک څخه پیدا شوي غرور په سبب د دوی سره سپک چلند وکړ. دوی وویل: "ایا موږ دې د خپل شان دوه عام انسانانو ته ایمان راوړو، په داسې حال کې چې د هغه قوم خلک زموږ تابع او غلامان دي؟" [المؤمنون ۲۳:۴۵-۴۷]

(i) Then We sent Musa and his brother Haroon, with clear proofs of their Prophethood to the Pharaoh and his nobles, but they treated them with disdain because of haughtiness born of power. ‘Should we,’ they said, ‘believe in two mere humans like ourselves, and that too of a nation which is in bondage to us?’ (al-Mu’minoon 23:45-47)

فرعون موسیٰ ته یاد کړه چې هغه یې له ماشومتوبه روزلی و. (په ځواب کې) موسیٰ وویل: «هغه احسان چې ته یې را یادوي، آیا دا نه ده چې ته د بنی اسرائیلو په غلامۍ کې نیولی یې؟»

(ii) And the Pharaoh reminded Musa of having reared him from his childhood, (to which Musa replied):‘as for the obligation you remind me of, is it not a fact that happened only because you had made the Bani Israel your slaves (but for which fact I may never have come into your household)?”’(ash-Shu’araa’ 26:23)

فرعون د "عابدون" او موسیٰ علیه السلام د "عبّدت" دواړه کلمې په دې دواړو آیتونو کې د غلامۍ، تسلیم کیدو او اطاعت مفهوم افاده کوي۔ کله چې فرعون د حضرت موسیٰ او حضرت هارون د قوم په اړه لومړۍ کلمه وکاروله، د هغه مراد دا و چې بنو اسرائیل د مصریانو غلامان او په بشپړ ډول د هغوی تابع دي۔ او کله چې حضرت موسیٰ علیه السلام د فرعون په ځواب کې دوهمه کلمه وکاروله، د هغوی مراد دا و چې فرعون بنو اسرائیل غلام کړي او دوی یې د خپل حکم د سرته رسولو مجبور کړي وو۔

The words ’aabidoon and ’abbadta employed respectively in the two verses imply bondage, submission, and obedience. When the Pharaoh used the first word in respect of Hazrat Musa and Hazrat Haroon’s nation, what he meant was that the Bani Israel were in bondage to the Egyptians and fully subservient to them. And, when Hazrat Musa (on whom be peace), used the second word in reply to the Pharaoh, he meant that the latter had enslaved the Bani Israel and made them do his bidding.