18 Kundin Tsarin Mulki: MATAIMAKIN WAKILI (MU'AWIN UT-TAFWEED)
18 Constitution: DELEGATED ASSISTANT mu’awin ut-tafweeD
Mataki na 41.
Article 41.
Halifa yana naɗa mataimaki wanda aka ba shi iko don ya taimaka masa wajen ɗaukar nauyin mulki. Ya wakilta masa don ya tafiyar da al'amura bisa ra'ayinsa da ijtihadinsa.
The Khaleefah appoints an assistant delegated with the authority to assist him in undertaking the responsibility of ruling. He deputises to him to manage affairs with his own point of view and ijtihad.
Mataki na 42.
Article 42.
Dole mataimakin da aka wakilta ya kasance yana da sharuɗɗa iri ɗaya na asali waɗanda ake buƙata a cikin Khalifa, watau: namiji, 'yantacce, Musulmi, balagagge, mai hankali, kuma mai 'adl (amintacce). Bugu da ƙari, dole ne ya kasance yana da ƙwarewa a cikin ayyukan da aka wakilta shi don aiwatarwa.
The delegated assistant must be qualified with the same essential qualifications of the Khaleefah, viz., male, free, Muslim mature, sane, and 'adl (trustworthy). Additionally he must be competent in the tasks for which he is deputised to undertake.
Mataki na 43.
Article 43.
Dole ne naɗin mataimakin da aka wakilta ya ƙunshi duka wakilci da kuma cikakken nauyi gabaɗaya. Saboda haka, wajen naɗin mataimakin, dole ne Khalifa ya furta magana irin ta cewa "Na naɗa ka a madadina a matsayin mataimakina", ko wata magana dabam wadda ta bayar da wakilci da kuma cikakken nauyi gabaɗaya. Idan ba a naɗa mataimakin da aka wakilta ta wannan hanya ba, ba zai zama mataimakin da aka wakilta ba, kuma ba zai riƙe ikon mataimakin da aka wakilta ba.
The appointment of the delegated assistant must entail both deputation and a general responsibility. Thus, in the appointment of the assistant, the Khaleefah must pronounce a statement to the effect of "I appoint you on my behalf as my deputy" or any other statement that confers both deputation and general responsibility. Unless the delegated assistant is appointed in this manner he would not be a delegated assistant nor hold the authority of a delegated assistant.
Mataki na 44.
Article 44.
Aikin mataimakin da aka wakilta masa, domin a bambance shi da Halifa a ikonsa, shi ne ya sanar da Halifa abubuwan da ya gudanar da nadin mukamai da ayyukan da aka wakilta masa da ya aiwatar. Saboda haka, aikin mataimakin da aka wakilta shi ne ya sanar da Halifa nazarinsa, kuma idan Halifa bai hana shi ba, ya aiwatar da shi.
The function of the delegated assistant, so as to distinguish between him and the Khaleefah in his authority, is to inform the Khaleefah of the matters he has managed and the appointments and delegated duties he has implemented. Therefore, the function of the delegated assistant is to inform the Khaleefah of his analysis and, unless the Khaleefah prevents him, to carry it out.
Mataki na 45.
Article 45.
Khalifa dole ne ya bincika ayyukan da halayen mataimakinsa da aka wakilta masa, domin ya tabbatar da abin da yake daidai da gyara abin da ba daidai ba. Wannan saboda kula da harkokin al'ummar musulmi an damƙa wa Khalifa, kuma ana barin hakan ga ijtihadinsa.
The Khaleefah has to examine the actions and dispositions of the delegated assistant so as to confirm what is sound and to adjust that which is wrong. This is because the management of the ummah's affairs is entrusted to the Khaleefah and subject to his own ijtihad.
Mataki na 46.
Article 46.
Idan mataimaki na wakilci ya tafiyar da al'amari da yardar Khaleefah, yana da 'yancin aiwatar da shi - kamar yadda aka yarda - ba tare da wani canji ba. Idan Khaleefah ya sake nazarin al'amarin ya kuma ki abin da mataimakin wakilci ya aiwatar, to ana bin waɗannan la'akari: Idan Khaleefah ya ki abin da mataimakin wakilci ya aiwatar dangane da wata doka da aka aiwatar yadda ya kamata, ko kuɗi da aka kashe bisa adalci, to dole ne a aiwatar da ra'ayin mataimakin wakilci. Wannan saboda asali ra'ayin Khaleefah ne, kuma Khaleefah ba zai gyara dokokin da ya aiwatar ba, ko kuɗaɗen da ya kashe. Sai dai idan mataimakin wakilci ya aiwatar da wani abu daban, kamar naɗin wali ko shirya runduna, to Khaleefah yana da 'yancin ya ƙi kuma ya soke hukuncin mataimakin wakilci. Wannan saboda Khaleefah yana da 'yancin gyara nasa hukunce-hukuncen a irin waɗannan lamura, don haka kuma na mataimakin wakilci.
Once the delegated assistant has managed a matter with the agreement of the Khaleefah, he has the right to carry it out - as acknowledged - without any alteration. If the Khaleefah revises the matter and objects to what the delegated assistant has executed, the following considerations apply: If the Khaleefah has objected to what the delegated assistant has carried out in regard to a rule implemented soundly, or a fund spent justly, then the view of the delegated assistant must be enacted. This is because it is originally the view of the Khaleefah and the Khaleefah must not redress laws that he has implemented and funds that he has spent. However if the delegated assistant has implemented something else, such as the appointment of a wali or the equipping of the army, then the Khaleefah has the right to object and to overrule the decision of the delegated assistant. This is because the Khaleefah has the right to redress his own decisions in such cases and hence those of the delegated assistant.
Mataki na 47.
Article 47.
Wakilin da aka wakilta masa gabaki ɗaya don haka bai kamata a ba shi takamaiman sassa ko takamaiman nau'in aiki ba. Yana ɗaukar nauyin kula da tsarin gudanarwa gabaki ɗaya amma ba ya ɗaukar al'amuran gudanarwa.
The delegated assistant has a general deputation and therefore he must not be assigned to specific departments or specific types of action. He undertakes general supervision of the administrative system but not undertakes administrative matters.