Setelah membincangkan pelbagai maksud literal bagi perkataan ini, mari kita lihat apakah konsep *ilaah* pada zaman pra-Islam, dan manakah antaranya yang diusahakan oleh Al-Qur'an untuk ditolak.

Having discussed the various literal senses of the word, let us now see what the pre-Islamic concepts of ilaah were, and which of these the Qur'ān strove to reject:

Dan mereka telah mengambil tuhan-tuhan selain Allah, agar tuhan-tuhan itu menjadi kekuatan bagi mereka (atau agar dengan berlindung kepada mereka mereka memperoleh keamanan), menurut sangkaan mereka. (Maryam 19:81)

And they have taken for their ilaahs others than Allah, that they may according to their reckoning be a source of strength to them (or that coming under their protection may confer security). (al-Maryam 19:81)

Dan mereka telah mengambil tuhan-tuhan selain Allah, dengan harapan agar mereka mendapat pertolongan.

And they have taken others than Allah as their ilaahs hoping that they might be helped when needed. (al-Yaseen 36:74)

Daripada dua ayat ini kita memperoleh pelajaran bahawa orang Arab pada zaman Jahiliyyah (zaman sebelum Islam, zaman Kejahilan) percaya bahawa mereka yang mereka anggap sebagai ilah itu ialah pelindung mereka, akan datang menolong mereka ketika berlaku bahaya atau kesusahan, dan dengan meletakkan diri mereka di bawah perlindungan mereka, mereka terselamat daripada ketakutan, gangguan atau bahaya.

From these two verses we learn that the Arabs of the Jahiliyyah (the pre-Islamic period of Ignorance) believed that those whom they regarded as ilaahs were their patrons, would come to their rescue in time of danger or difficulty, and that by placing themselves under their protection they rendered themselves safe from fear, molestation or harm.

Dan ketika ketetapan Tuhanmu telah berlaku (dan tiba masanya untuk dilaksanakan), tuhan-tuhan yang mereka sembah selain Allah tidak memberi manfaat apa-apa kepada mereka, dan tidak menambah apa-apa selain kebinasaan bagi mereka…. (Al-Hud 11:101)

…And when the Decree of your Lord had gone forth (and the time came for its execution), the ilaahs they used to invoke instead of Allah proved of no avail to them and contributed only to their doom…. (al-Hud 11:101)

Dan mereka yang diseru oleh manusia selain Allah tidak menciptakan apa pun, bahkan mereka sendiri adalah makhluk. Mereka mati dan tidak hidup, dan mereka tidak mengetahui kapan mereka akan dibangkitkan dari keadaan mereka, sesungguhnya Ilah yang sebenarnya ialah Ilah Yang Esa dan Satu-satunya….

And those whom the people call to instead of Allah have not created aught, but are themselves creatures. Dead they are, and not alive, and they know not when they would be raised from their state, the real ilaah is the One and Only Ilaah….

(an-Nahl 18:20-21)

(an-Nahl 18:20-21)

Janganlah engkau menyeru atau berdoa kepada sebarang ilah yang lain bersama Allah. Tiada ilah melainkan Dia….

Invoke not; or pray to, any ilaah along with Allah. There is no ilaah but He….

[Perlu diingat bahawa perkataan Ilaah digunakan dalam al-Qur'an dengan dua maksud yang berbeza, iaitu, objek atau zat, dan sebagainya, yang sebenarnya disembah, sama ada dengan betul atau salah, dan Zat yang benar-benar layak disembah. Dalam ayat ini, perkataan tersebut digunakan dalam maksud pertama pada kali pertama dan dalam maksud yang lain pada kali kedua. -Maududi] (al-Yunus 28:88)

[It should be borne in mind that the word Ilaah is used in the Qur'an in two different senses, namely, the object or being, etc., to whom worship is actually being given, irrespective of whether rightly or wrongly, and the Being who is really worthy of worship. In this verse, the word is used in the first sense on the first occasion and in the other sense on the second. -.Maududi](al-Yunus 28:88)

...Dan mereka yang, sebaliknya daripada berdoa kepada Allah, berdoa kepada sekutu-sekutu yang didakwa bagi-Nya, tidaklah mereka mengikuti melainkan sangkaan-sangkaan dan tekaan-tekaan yang sia-sia. (al-Qasas 10:66)

....And those who, instead of praying to Allah, pray to His supposed associates do not but follow suppositions and idle guesses. (al-Qasas 10:66)

Ayat-ayat ini menunjuk kepada tiga aspek.

These verses point to three aspects.

Yang pertama ialah bahawa orang Arab dahulu menujukan doa mereka kepada mereka yang mereka anggap sebagai ilah-ilah mereka, dan memohon pertolongan kepadanya ketika dalam kesusahan atau untuk memenuhi sebarang hajat mereka.

The first is that the Arabs used to address their prayers to those whom they regarded as their ilaahs and invoke them in times of distress or for fulfilment of any of their needs.

Yang kedua ialah bahawa tuhan-tuhan (ilaah) ini bukan sahaja merangkumi jin, malaikat, dan dewa-dewi, tetapi juga manusia yang telah mati, sebagaimana dapat dilihat daripada ayat kedua di atas.

The second is that these ilaahs included not only Jinns, angels, and gods, but dead humans too, as one can see from the second of the above verses.

Yang ketiga ialah bahawa mereka percaya tuhan-tuhan palsu ini dapat mendengar doa mereka dan dapat datang menolong mereka.

The third is that they believed that these ilaahs could hear their prayers and could come to their rescue.

Nampaknya wajar untuk menjelaskan satu perkara pada peringkat ini, iaitu tentang sifat doa yang dipanjatkan kepada ilaah atau ilaah-ilaah dan pertolongan yang dicari daripada mereka. Jika saya berasa dahaga, lalu memanggil hamba saya untuk memberikan air kepada saya, atau saya sakit dan memanggil doktor untuk mendapatkan rawatan, panggilan saya kepada mereka itu tidak merupakan du'a, iaitu ia tidak menyerupai doa yang dinaikkan kepada suatu tuhan, dan perbuatan ini juga tidak menjadikan hamba itu mahupun doktor itu sebagai ilaah. Kedua-duanya biasa berlaku dalam kejadian harian, dan tiada sebarang unsur luar biasa padanya. Walau bagaimanapun, jika ketika berasa dahaga atau sakit, saya memanggil seorang wali atau tuhan dan bukannya hamba atau doktor, itu jelas bermakna saya memperlakukan wali atau tuhan tersebut sebagai ilaah dan saya sedang menujukan du'a kepadanya.

It seems desirable to clear up one point, at this stage, about the nature of the prayer made to the ilaah or ilaahs and the help or succour sought of them. If I feel thirsty, and call to my servant to give me some water, or am unwell and call for a doctor for treatment, my summons to them does not constitute du’a, that is, it has no similarity to a prayer sent up to a deity, nor does this make either the servant or the doctor into an ilaah. Both these are common, in everyday happenings, with nothing of the supernatural about them. However, if I should, while feeling thirsty or unwell, call to some saint or god instead of the servant or a doctor, that obviously would amount to treating the saint or god as an ilaah and to my addressing a du’a to him.

Memanjatkan doa kepada seorang wali yang terkurung di dalam kuburnya, ratusan atau bahkan ribuan batu jauhnya [Pada prinsipnya, tidak ada bedanya sekiranya jaraknya hanya beberapa kaki, yang penting ialah perbuatan memanjatkan doa kepada seseorang yang telah mati dan dipercayai memiliki, walau dalam keadaan itu atau mungkin kerana keadaan itu, beberapa kuasa luar biasa, bukan sahaja untuk mendengar doa tersebut tetapi juga untuk mengabulkannya jika dia menghendaki. Juga dipercayai bahawa wali itu, jika tidak dapat mengabulkan doa itu sendiri, boleh menyampaikannya kepada Allah dengan cadangan] jelas menunjukkan bahawa saya percaya bahawa dia – walaupun telah mati – memiliki kuasa untuk mendengar doa dari jarak sejauh itu, atau sebaliknya menyedari perkara-perkara yang berlaku dari jauh, atau, jika boleh saya gunakan istilah Arab yang sesuai, bahawa dia adalah samee’ dan baseer’ [Secara harfiah, perkataan-perkataan ini, yang sebenarnya dua daripada sifat peribadi Allah, bermaksud Yang Maha Mendengar dan Yang Maha Melihat. Ilmu Allah melampaui segala sesuatu, dan Dia menyedari setiap perkara yang berlaku di mana sahaja. Ini tidak berlaku bagi makhluk-Nya, yang keupayaannya dalam hal-hal ini sangat terbatas. Untuk percaya bahawa selain Allah mempunyai kuasa untuk mendengar secara fizikal doa yang dipanjatkan di luar pendengarannya, atau melihat perkara yang berlaku di luar penglihatannya, bermakna menisbahkan kepadanya kuasa-kuasa yang hanya milik Allah, dan yang tidak pernah Dia berikan kepada mana-mana makhluk-Nya] Perbuatan saya itu dengan jelas akan membawa maksud kepercayaan bahawa mereka menjalankan kuasa ke atas alam ciptaan sedemikian rupa sehingga mampu menyampaikan air kepada saya atau menyembuhkan saya daripada penyakit. Sekiranya yang saya seru itu adalah tuhan, doa saya bermaksud saya percaya bahawa dia memiliki kuasa ke atas air, ke atas kesihatan dan penyakit, dan oleh itu mengatur, melalui cara luar biasa, untuk memenuhi keperluan saya.

Addressing a prayer to a saint confined to his grave hundreds or even thousands of miles away [In point of principle, it makes no difference if the distance were of a few feet only, the significant point being the act of addressing a prayer to someone who is dead and is believed to possess, even in, or perhaps because of that state, some extraordinary powers not only of hearing the prayer but also of granting it if he so chooses. It is also believed that the saint may, if he cannot himself grant the prayer, pass it up to God with a recommendation] clearly indicates that I believe him – though dead – to be possessed of the power to listen to a prayer at such a distance or to otherwise being aware of things so far off or, if one may use the appropriate Arabic words, to be both samee’ and baseer’ [Literally, these words, which are actually two of Allah’s personal attributes, mean, the All-Hearing the All-Seeing, respectively. God’s knowledge transcends everything, and He is aware of everything that is happening anywhere. This is not the case with His creatures, whose capacities in these respects are severely limited. To believe someone other than God to have power to physically hear prayer offered out of his hearing or to see things happening out of his sight amounts to attributing to him powers which are God’s only, and which He has never given to any of His creatures] My action would clearly imply belief in their exercising such a way over the realm of creation as to be able to have water reach me or to make me recover from my illness. In the case of a god, my prayer would mean that I believe him to possess power over water and over health and sickness, and to therefore arrange, by supernatural means, to fulfil my needs.

Oleh itu, asas bagi sesuatu doa yang ditujukan kepada seseorang secara semula jadi merangkumi konsep bahawa dia memiliki kuasa dan autoriti luar biasa.

Thus, the basis on which a prayer is addressed to someone includes necessarily a concept of his being possessed of some supernatural authority and power.

Dan sesungguhnya Kami telah membinasakan negeri-negeri yang berada di sekeliling kamu, dan Kami telah mendatangkan tanda-tanda kekuasaan Kami kepada mereka dengan berbagai cara, agar mereka kembali (dari kesesatan mereka kepada Kami). Maka mengapa tuhan-tuhan yang mereka jadikan sebagai sembahan selain Allah, dan yang mereka sangka dapat mendekatkan mereka kepada Kami, tidak menolong mereka pada saat kebinasaan mereka? Bahkan mereka telah meninggalkan dan lenyap dari mereka, dan itulah kebohongan dan rekaan mereka. [Rujukan di sini jelas bukan kepada tuhan-tuhan mitologi atau benda mati, tetapi kepada para pendeta dan lainnya yang menuntut penyembahan daripada orang ramai dan dengan itu menjadikan diri mereka sebagai tuhan-tuhan yang menentang Tuhan yang Sebenar] (al-Ahqaf 46:27-28)

And, verily, We did destroy the places of which you see ruins about you, and We showed them Our signs in diverse ways that they might turn (away from their wrong ways to Us). So why did not those whom they had made their ilaahs, and presumed to have access to Us, help them in their hour of doom? Far from helping, they abandoned them and made themselves scarce, exposing the hollowness of their falsehoods and fabrications. [The reference here obviously is not to mythological or inanimate gods, but to priests and others who exacted peoples’ worship and thus set themselves up as Ilaahs in opposition to the True Ilaah] (al-Ahqaf 46:27-28)

Dan mengapa aku tidak menyembah Tuhan yang telah menciptakanku dan kepada-Nyalah kamu semua akan dikembalikan? Patutkah aku mengambil tuhan-tuhan selain Allah, yang jika Yang Maha Pemurah menghendaki bencana menimpaku, syafaat mereka sama sekali tidak dapat memberi manfaat kepadaku, dan mereka pun tidak dapat menyelamatkanku? (Al-Yaasin 36:22-23)

And wherefore should I not give my worship to Him who created me and to Whom all of you will return? Should I take for myself ilaah other than Allah Who, should He Who is also Ar-Rahman wish me any harm, will avail me naught by their intercession, nor will they be able to come to my rescue? (al-Yaseen 36:22-23)

Dan mereka yang mengambil selain Allah sebagai pelindung atau penolong berkata, "Kami tidak menyembah mereka melainkan supaya mereka mendekatkan kami kepada Allah." Allah akan memutuskan di antara mereka pada Hari Kiamat tentang perkara yang mereka perselisihkan….

…And those who have taken others than Allah as protectors or helpers say, “We do not worship them except that they may bring us closer to Him.” Allah will decide for them on the Day of Judgement regarding that in which they differ….

(az-Zumar 39:3)

(az-Zumar 39:3)

Dan mereka menyembah selain Allah, sesuatu yang tidak berkuasa memberi mudarat dan tidak pula memberi manfaat kepada mereka, dan mereka berkata: "Mereka ini adalah pemberi syafaat kami di sisi Allah."

And they worship other than Allah those who have power neither to harm nor benefit them, and they say that they are their intercessors with Him.

(Yunus 10:18)

(al-Yunus 10:18)

Apa yang kita pelajari daripada ayat-ayat ini ialah, pertama, bahawa orang Arab tidak percaya bahawa ilah-ilah mereka memiliki seluruh keilahian di antara mereka, atau bahawa tidak ada Tuhan Yang Maha Tinggi di atas dan melebihi mereka. Mereka jelas sekali percaya kepada wujudnya Zat sedemikian, yang mereka namakan dengan nama khas 'Allah'. Adapun ilah-ilah mereka, kepercayaan mereka pada dasarnya ialah bahawa ilah-ilah itu memiliki sebahagian daripada keilahian Tuhan Yang Maha Tinggi, bahawa kata-kata mereka mempunyai bobot di sisi-Nya, dan bahawa syafaat mereka dapat mendatangkan sesuatu keuntungan atau menolak sesuatu bahaya atau kerugian. Atas dasar inilah mereka menganggap ilah-ilah itu sebagai ilah selain Allah. Dengan mempertimbangkan ajaran dan amalan mereka, dapat kita katakan bahawa kepercayaan bahawa seseorang itu mempunyai kuasa untuk memberi syafaat kepada Tuhan, perbuatan menujukan doa kepadanya untuk memohon pertolongan, melakukan ibadah tertentu yang menunjukkan penghormatan, pengagungan dan pemujaan, serta mempersembahkan sesaji, itulah yang dalam istilah mereka merupakan perbuatan menjadikan ia sebagai ilah. Dan Allah berfirman:

What we learn from these verses is, firstly, that it was not that the Arabs believed their ilaahs to account for the whole of divinity among themselves or that there was no Supreme Being over and above them. They quite clearly believed in the existence of such a Being for whom they employed the special Proper name of ‘Allah.’ As for their ilaahs, their belief consisted essentially of the concept that they enjoyed some share in the divinity of the Supreme God, that their word carried some weight with Him, and that their intercession could result in some gains or ward off some harm or loss. It was on these grounds that they regarded them as ilaahs besides Allah and, considering their precept and practice, we may say that it was the belief about someone to have power to intercede with God, the act of addressing of prayers to him for help, the performing of certain devotions indicative of respect and reverence and adoration, and the making of offerings, that constituted in their terminology, the treating of Him as ilaah. And God said:

"Janganlah kamu menjadikan dua tuhan; sesungguhnya Dia hanyalah Tuhan Yang Esa… Maka hendaklah kamu takut kepada-Ku sahaja." (an-Nahl 16:51)

“Do not make two ilaahs; there is but one ilaah…So, fear Me alone.” (an-Nahl 16:51)

…Dan (Ibrahim berkata kepada mereka): Aku tidak takut kepada apa yang kamu sekutukan dengan Tuhan. Sesuatu bahaya hanya dapat menimpa diriku jika Dia menghendakinya, dan tidak selainnya (melalui mana-mana tuhan yang kamu dakwa itu)….

…And (Ibrahim said to them): I fear not those you associate with God. Any harm can come to me only if He should will it, and not otherwise (through any or all of your supposed gods)…. (al-An’aam 6:80)

(Dan berkata kaum Hud kepadanya:) Yang kami sangka tentang engkau hanyalah bahawa engkau telah ditimpa keburukan oleh sesetengah tuhan-tuhan kami. (al-Hud 11:54)

(And said Hud’s people to him:) All we think of you is that you are under the curse of someone or other of our ilaahs. (al-Hud 11:54)

Menurut ayat-ayat ini, kepercayaan orang Arab terhadap ilaah-ilaah mereka ialah bahawa jika mereka memberi sebarang sebab untuk menyinggung perasaan ilaah-ilaah itu, atau jika mereka dihalang daripada nikmat dan perhatian ilaah-ilaah tersebut, mereka akan ditimpa wabak penyakit, kelaparan, kehilangan nyawa dan harta, atau bencana-bencana lain.

According to these verses, the Arab belief about their ilaahs was that if they should give them any cause for offence or should otherwise be deprived of their favours and attentions, they would suffer epidemics, famine, lose of life and property, or other calamities.

Mereka menjadikan para ulama dan rabbi mereka sebagai tuhan-tuhan selain Allah, dan (juga) Isa putera Maryam, padahal mereka hanya diperintahkan supaya menyembah satu Ilah sahaja, yang tiada Ilah melainkan Dia…. (at-Tawbah 9:31)

They made their religious scholars and rabbis their rabbs instead of Allah, and Jesus son of Mary too into one, although they had been told to worship but one ilaah only, besides Whom there is no ilaah at all…. (at-Tawbah 9:31)

Adakah anda perasan lelaki yang telah menjadikan hawa nafsunya sebagai ilahnya? Mampukah anda memikul sebarang tanggungjawab terhadap orang sebegitu? (al-Furqan 25:43)

Have you noticed the men who has made his selfish desires his ilaah? Can you assume any responsibility about such a one? (al-Furqan 25:43)

Dan dengan cara inilah tuhan-tuhan palsu kaum musyrikin menjadikan pembunuhan anak kelihatan sebagai perbuatan yang dihalalkan pada pandangan mereka…. (al-An'aam 6:137)

And in this wise did the supposed gods of pagans make infanticide appear an approved act in their eyes…. (al-An’aam 6:137)

Apakah mereka mempunyai sekutu-sekutu yang mensyariatkan untuk mereka sebahagian dari agama yang tidak diizinkan oleh Tuhan? {Apakah mereka mempunyai sekutu-sekutu yang mensyariatkan untuk mereka sebahagian dari agama yang tidak diizinkan oleh Tuhan?} (asy-Syura 42:21)

What! Have they partners in godhood who have established for them some religion without sanction from God?.... (ash-Shuraa 42:21)

Berikut ini kita dapati satu lagi konsep ilaah yang sangat berbeza daripada yang telah dibincangkan di atas.

Here we have yet another concept of ilaah very different from those dealt with above.

Di sini tiada unsur ghaib atau mistik. Ilah di sini ialah seorang manusia, atau nafsu dan keinginan diri manusia yang mementingkan diri sendiri. Tiada doa dipanjatkan kepadanya, dan ia tidak dianggap berkuasa untuk menentukan mudarat atau manfaat kepada seseorang, serta tidak dicari untuk pertolongan atau bantuan. Ia disebut ilah kerana perintahnya diterima dan dipatuhi sehingga apa yang ia nyatakan sebagai halal atau haram dilayan sebagai demikian, dan ia dianggap mempunyai hak yang wujud pada dirinya untuk menyuruh kita melakukan atau meninggalkan perkara tertentu, tanpa adanya kuasa yang lebih tinggi atau lebih berkuasa yang kelulusannya diperlukan bagi perintahnya, atau yang boleh dirayu untuk menentang perintah itu.

Here there is no element of the supernatural. The ilaah here is some human being, or man’s own selfish ego or selfish desires. No prayers are offered to it, nor is it regarded as being in a position to will any harm or benefit to someone nor is it looked to for help or succour. It is an ilaah in the sense that its dictates are accepted and obeyed to such extent that that which it declares to be permitted or prohibited is treated as such, and it is deemed to have an inherent right to make us do or not do certain things, with no higher or superior authority whose approval might be necessary for its orders or which might be appealed to against them.

Ayat pertama yang kami petik di sini (at-Taubah 9:31) menyebut bahawa para ulama dan rabbi telah dijadikan ilaah. Kita memperoleh penjelasan yang sangat jelas mengenainya dalam Hadis. Hazrat 'Adi bin Hatim pernah bertanya kepada Nabi ﷺ tentang ayat tersebut, dan sebagai jawapan, Nabi ﷺ memberitahu beliau bahawa perbuatan yang disifatkan sebagai menjadikan mereka ilaah ialah amalan menerima apa-apa yang diisytiharkan oleh para ulama atau rabbi sebagai harus atau haram, tanpa mengambil berat untuk memastikan apa yang sebenarnya telah Allah firmankan mengenainya.

The first verse we have quoted here (at-Tawbah 9:31) speaks of religious scholars and rabbis having been made into ilaahs. We get a very lucid explanation of this in Hadith. Hazrat ’Adi bin Hatim once asked the Holy Prophet صلى الله عليه وسلمabout the verse, and in reply the Prophet صلى الله عليه وسلمtold him that what was characterised as taking as ilaahs was the practice of accepting as permitted or prohibited anything pronounced as such by the scholars or rabbis, without caring to ascertain what God had actually said about it.

Mengenai ayat kedua (al-Furqaan 25:43), maksudnya sudah cukup jelas. Orang yang hanya mematuhi tuntutan hawa nafsu atau kecenderungannya sendiri, atau lebih tepat lagi menganggap pandangan peribadinya sebagai satu-satunya hukum, pada hakikatnya menjadikan dirinya sebagai ilaah, bukan Tuhan.

As for the second verse, (al-Furqaan 25:43) the meaning is clear enough. He who obeys only the dictates of his selfish desires or inclinations or, rather regards his personal views as the only law, in effect makes his self his ilaah instead of God.

Dua ayat terakhir menggunakan perkataan shurakaa’ yang telah kami terjemahkan sebagai tuhan-tuhan yang didakwa, atau sekutu dalam ketuhanan. Walaupun perkataan ilaah tidak digunakan, maksud yang jelas ialah bahawa menganggap mana-mana makhluk, dan seumpamanya, sebagai shurakaa’ bermakna, pada hakikatnya, meyakini bahawa mereka mempunyai bahagian dalam ketuhanan. Maksud ayat-ayat ini ialah bahawa mereka yang menganggap mana-mana adat, peraturan atau amalan sebagai harus, walaupun ia tidak mempunyai pengesahan daripada Tuhan, adalah bersalah kerana menganggap pengasas adat itu, dan seumpamanya, sebagai mempunyai bahagian dalam ketuhanan, iaitu menganggap mereka sebagai ilaah.

The last two verses use the word shurakaa’ which we have translated as supposed gods or partners, in godhood, but although the word ilaah has not been used, the implication clearly is that to treat any beings, etc., as shurakaa’ amounts, in effect, to believing them to have a share in divinity. The import of these verses is that those who regard any custom or rule or practice as permissible although it has no divine sanction, are guilty of treating the originators of the custom, etc., as having a share in divinity, i. e., of treating them as ilaahs.