7.1 Dhamana za Madeni (CDOs)
7.1 Collateralised Debt Obligations (cdo’s)
Collateralized debt obligations (CDOs) ni bidhaa ya mikopo iliyoundwa kwa dhamana ya mali na iliyopangwa, ambayo haidhibitiwi na sheria. CDO hujengwa kutoka kwa mkusanyiko wa mali za mapato yasiyobadilika. Mali hizi hugawanywa katika tranche tofauti kulingana na thamani aliyoipa mali hizo mtoaji: tranche kuu (zilizopewa daraja la AAA), tranche za kati (kutoka AA hadi BB), na tranche za hisa (zisizopewa daraja). Hasara hutumika kwa mpangilio wa nyuma wa ukuu, hivyo tranche za chini hutoa riba (viwango vya riba) vya juu zaidi ili kufidia hatari ya ziada ya kushindwa kulipa. CDO zilipata umaarufu mbaya kutokana na kuanguka kwa mikopo ya nyumba za hatari ya chini (sub prime) iliyoanzia Marekani tangu katikati ya mwaka 2007. Baadhi ya watu wanalaumu matatizo ya kifedha ya mgogoro wa mikopo wa mwaka 2007-2008 juu ya ugumu wa bidhaa za CDO, na kushindwa kwa miundo ya hatari na urejeshaji iliyotumiwa na mashirika ya ukadiriaji wa mikopo kupima thamani ya bidhaa hizi kwa usahihi. Baadhi ya taasisi zilizonunua CDO hazikuwa na umahiri wa kufuatilia utendaji wa mikopo na/au kukadiria mtiririko wa fedha unaotarajiwa. Kwa upande mwingine, baadhi ya wasomi wa vyuo wanashikilia kwamba kwa sababu bidhaa hizi hazipangiwi bei na soko huria, hatari inayohusiana na dhamana hizo haijumuishwi katika gharama yake, na haionyeshi kiwango cha hatari kwa wanunuzi watarajiwa.