Önsözde Anılan Hadislerin Hükümleri

Verdicts on the ahadith mentioned in the Foreword

1. Birçok âlim tarafından, İbn Teymiyye, es-Suyûtî, Necmeddin el-İskenderânî (ö. 981) ve el-Iclûnî (ö. 1162) dahil, mütevâtir olduğu beyan edilmiştir. Bu hadis hakkında ed-Dârekutnî şöyle demiştir: "Bu, en çok ..."

1. Mutawatir, as declared by many scholars, including Ibn Taimiyyah, al-Suyuti, Najm al-Din al-Iskandari (d. 981) and al-'Ijlouni (d. 1162). About this hadith, al-Daraqutni said, "It is the most.

1. Kuran'ın herhangi bir suresinin faziletine dair sahih bir hadis. Buhârî, Müslim ve diğerleri tarafından rivayet edilmiştir. 2. Buhârî, Müslim, Tirmizî, İbn Mâce ve İbn Asâkir'in rivayet ettiği sahih hadis şudur: "Şüphesiz Allah'ın doksan dokuz ismi vardır; kim bunları korursa cennete girer." Tirmizî, İbn Mâce, Hâkim ve diğerlerinin naklettiği bu hadisin bazı rivayetlerinde isimler sonda sayılmıştır. Ancak bu sayımların en az üç farklı şekli vardır. Örneğin birinde şöyle denir: "O, kendisinden başka ilah olmayan Allah'tır, Rahmân'dır, Rahîm'dir, ... Halîm'dir", diğerinde ise şöyle denir: "Allah, Ehad, Samed, ... Ona hiçbir şey denk değildir." Bu sonraki rivayetlerin zayıf (da'îf) olduğu konusunda icma vardır; bu yüzden Buhârî ve Müslim bunları sahihlerine almamışlardır. Tirmizî, Sünen'inde şöyle der: "Bu (sayımlı) hadis garîbtir; Ebû Hureyre'den çeşitli yollarla rivayet edilmiştir, ancak isimlerin zikredildiği bu rivayetlerin çokluğu içinde bunu bilmiyoruz." İbn Teymiyye şöyle der: "el-Velîd (hadisin râvilerinden biri), isimleri Suriyeli hocalarından birinden nakletmiştir ... İsimlerin özel olarak zikredilmesi, hadis ilmini bilenlerin icmâıyla Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) sözü değildir." İbn Kesîr, Tefsîr'inde A'râf suresinin 180. ayeti altında bu rivayetlerin mudrec (sonradan eklemeli) olduğunu söyler. İbn Hacer de Sahîh-i Buhârî şerhinde benzer bir görüş benimser. Çeşitli âlimler, Kur'ân ve Sünnet'ten yaptıkları incelemelerle doksan dokuz ismin farklı listelerini vermişlerdir; bunlar arasında Ca'fer es-Sâdık, Süfyân b. Uyeyne, İbn Hazm, el-Kurtubî, İbn Hacer ve Sâlih b. Useymîn de vardır.

authentic one regarding the virtues of any surah." It is related by al-Bukhari, Muslim and others. 2. The following is the sahih hadith of al- Bukhari, Muslim, al-Tirmidhi, Ibn Majah and Ibn 'Asakir: "Verily, Allah has Ninety-Nine Names which if a person safeguards them, he will enter the Garden." In some narrations of this hadith found in al-Tirmidhi, Ibn Majah, al-Hakim and others, the names are listed at the end; however, at least three different listings are given, e.g. one list being, "He is Allah, besides whom there is no other deity, the Merciful, the Compassionate, ..., the Forbearing" while another is "Allah, the Unique, the Absolute, ..., the One who has nothing like unto Him." It is agreed that these latter narrations are da'if, and this is why al-Bukhari and Muslim did not include them in their Sahihs. Al-Tirmidhi says in his Sunan, "This (version of the) hadith is gharib; it has been narrated from various routes on the authority of Abu Hurairah, but we do not know of the mention of the Names in the numerous narrations, except this one." Ibn Taimiyyah says, "Al-Walid (one of the narrators of the hadith) related the Names from (the saying of) one of his Syrian teachers ... specific mention of the Names is not from the words of the Prophet (may Allah bless him and grant him peace), by the agreement of those familiar with Hadith."87 Ibn Kathir says in his Tafsir, under verse 180 of Surah al- A'raf, that these narrations are mudraj. Ibn Hajar takes a similar view in his commentary on Sahih al-Bukhari. Various scholars have given different lists of 99 Names from their study of the Qur'an and Sunnah, including Ja'far al- Sadiq, Sufyan b. 'Uyainah, Ibn Hazm, al-Qurtubi, Ibn Hajar and Salih b. 'Uthaimin.

3. İbn Teymiyye şöyle der: "Bu, Peygamber'in (Allah ona selat ve selam etsin) sözlerinden değildir ve bunun ne sahih ne de zayıf bilinen bir isnadı vardır." Ez-Zerkeşi (ö. 794), İbn Hacer, es-Suyûtî ve başkaları da onunla aynı görüştedir. El-Kârî ise şöyle der: "Ancak anlamı doğrudur; Allah'ın, {Cinleri ve insanları yalnızca bana ibadet etsinler diye yarattım} ayetinden çıkarılmıştır; yani beni tanımaları/bilmeleri için, İbn Abbas (Allah ikisinden de razı olsun) bunu böyle açıklamıştır." Bu görüşleri aktaran el-İclûnî, şunu da ekler: "Bu söz, Sufilerin sözlerinde sık sık geçer; onlar buna dayanmış ve bazı ilkelerini bunun üzerine kurmuşlardır."88.

3. Ibn Taimiyyah says, "It is not from the words of the Prophet (may Allah bless him and grant him peace), and there is no known isnad for it, neither sahih nor da'if"; al-Zarkashi (d. 794), Ibn Hajar, al-Suyuti and others agreed with him. Al-Qari says, "But its meaning is correct, deduced from the statement of Allah, I have not created the Jinn and Mankind, except to worship Me, i.e. to recognise/know me, as Ibn 'Abbas (may Allah be pleased with them both) has explained." These statements are mentioned by al-'Ijlouni, who adds, "This saying occurs often in the words of the Sufis, who have relied on it and built upon it some of their principles."88.

4. El-' Acluni şöyle diyor: "Es-Saganî (ö. 650) dedi ki: Mevdu'. Ben derim ki: Ama anlamı doğrudur, hadis olmasa bile." No. 2123. Ali el-Karî şöyle diyor: "Ama anlamı doğrudur, çünkü ed-Deylemî, İbn Abbas'tan merfu olarak rivayet etmiştir: 'Cebrail bana geldi ve dedi ki: Ey Muhammed! Sen olmasaydın Cennet yaratılmazdı, sen olmasaydın Cehennem yaratılmazdı.' İbn Asakir'in rivayetinde ise şöyledir: 'Sen olmasaydın dünya yaratılmazdı.'" El-Elbanî de es-Saganî'nin hükmünü nakleder ve el-Karî'nin sözlerini şöyle yorumlar: "ed-Deylemî'den gelen rivayetin sahihliği ortaya konulmadan anlamının doğruluğunu tasdik etmek uygun değildir; bu, alimlerden hiçbirinin ele aldığını bulamadığım bir husustur. Şahsen, bu rivayetin senedine rastlamamış olmama rağmen, zayıf olduğu konusunda bir şüphem yoktur; bizim için yeterli bir işaret, ed-Deylemî'nin bunu tek başına rivayet etmiş olmasıdır. İbn Asakir'in rivayetine gelince, İbn el-Cevzî de bunu Selman'dan uzun bir merfu hadiste rivayet etmiş ve 'Mevdu'dur' demiştir; es-Suyutî de el-Lealî'de bunu onaylamıştır."89.

4. Al-'Ijlouni says, "Al-Saghani (d. 650) said: Maudu'. I say: But its meaning is correct, even if it is not a hadith." no. 2123. 'Ali al- Qari says, "But its meaning is correct, for al- Dailami has related from Ibn 'Abbas as marfu': 'that Jibril came to me and said: O Muhammad! Were it not for you, the Garden would not have been created, and were it not for you, the Fire would not have been created', and in the narration of Ibn 'Asakir: 'Were it not for you, the world would not have been created'." Al- Albani also quotes al-Saghani's verdict, and comments on al-Qari's words thus, "It is not appropriate to certify the correctness of its meaning without establishing the authenticity of the narration from al-Dailami, which is something I have not found any of the scholars to have addressed. Personally, although I have not come across its isnad, I have no doubt about its weakness; enough of an indication for us is that al-Dailami is alone in reporting it. As for the narration of Ibn 'Asakir, Ibn al-Jauzi also related it in a long marfu' hadith from Salman and said, 'It is maudu', and al-Suyuti endorsed this in al-La'ali."89.

5. Sahih - el-Buhari ve Müslim tarafından rivayet edilmiştir.

5. Sahih - related by al-Bukhari and Muslim.

6. El-'Ücluni şöyle der: "El-Gazali bunu İhya'u Ulumi'd-Din'de şu sözlerle zikretmiştir: Allah şöyle buyurur: 'Ne göklerim ne de yerim Beni kapsayabilir, ama kulumun yumuşak ve alçakgönüllü mümin kalbi Beni kapsayabilir.' El-'Iraki, İhya'ya yazdığı haşiyelerde şöyle demiştir: 'Bunun bir isnadını bulamıyorum.' El-Suyuti de ez-Zerkeşi'yi takiben ona katılmıştır. Ardından el-'Iraki şöyle demiştir: 'Ancak Taberani'de Ebu 'Utbe'nin hadisinde şu lafızlar geçer: ... Rabbinizin kapları, salih kullarının kalpleridir ve O'na en sevimli olanlar en yumuşak ve en şefkatli olanlarıdır.' İbn Teymiyye şöyle demiştir: 'Bu, İsrailoğullarına ait rivayetlerde geçer, ancak Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) bunun bilinen bir isnadı yoktur.' es-Sehavi, el-Makasid'de, şeyhi es-Suyuti'nin el-Lealî'deki sözünü takiben şöyle demiştir: 'Bunun Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) bilinen bir isnadı yoktur ve anlamı şudur: Onun kalbi Bana iman, Bana olan sevgi ve Beni tanıma (ma'rifet) ile dolabilir. Ancak Allah'ın insanların kalplerinde cisimleştiğini (hulul ettiğini) söyleyen kimse, bunu yalnızca Mesih'e özgü kılan Hristiyanlardan daha kâfirdir.' İbn Teymiyye'nin İsrailoğullarına ait rivayet olarak zikrettiği şeyin, Ahmed'in ez-Zühd'de Vehb b. Münebbih'ten rivayet ettiğine işaret ettiği anlaşılmaktadır. Vehb şöyle dedi: Allah, Hezekiel için gökleri açtı, öyle ki Arş'ı görünceye kadar baktı. Bunun üzerine Hezekiel: 'Sen ne kadar yücesin! Sen ne kadar kudretlisin, ey Rabbim!' dedi. Allah da şöyle buyurdu: 'Şüphesiz gökler ve yer Beni kapsayamayacak kadar zayıftır, ama kulumun yumuşak ve alçakgönüllü mümin kalbi Beni kapsar.' Es-Sehavi ayrıca ez-Zerkeşi'nin yazısından şunu nakleder: Âlimlerden biri bunun uydurma bir hadis olduğunu, dinden dönmüş bir kimse tarafından uydurulduğunu söylemiştir. Bu sözün en çok, 'Ali b. Vefa adlı bir vaizin, kendi maksatları için halka sık sık okuduğunu ve onun, manevi coşku ve raks anında: 'Rabbinizin evinin etrafında dolaşın' dediğini belirtmiştir." Ayrıca, Taberânî'nin Ebû Utbe el-Havlânî'den merfû' olarak rivayet ettiğini de nakletmiştir: "Gerçekten Allah'ın yeryüzü halkı arasında kaplar vardır; Rabbinizin kapları, salih kullarının kalpleridir ve onlardan Allah'a en sevimli olanlar, en yumuşak ve en merhametli olanlardır." Bu hadisin isnadında Bakıyye b. el-Velîd vardır; o bir müdelliستir, ancak hadisi işittiğini açıkça belirtmiştir.90 El-Elbânî, sözü geçen bu son hadisi hasen olarak derecelendirmiştir.91

6. Al-'Ijlouni says, "Al-Ghazali mentioned it in Ihya' 'Ulum al-Din with the wording, Allah says, "Neither My heaven nor My earth could contain Me, but the soft, humble heart of my believing slave can contain Me." Al-'Iraqi said in his notes on Al-Ihya', "I do not find a basis (i.e. isnad) for it", and al-Suyuti agreed with him, following al-Zarkashi. Al-'Iraqi then said, "But in the hadith of Abu 'Utbah in al-Tabarani there occurs: ... the vessels of your Lord are the hearts of His righteous slaves, and the most beloved to Him are the softest and most tender ones." Ibn Taimiyyah said, "It is mentioned in the Israelite traditions, but there is no known isnad from the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) for it." Al-Sakhawi said in Al- Maqasid, following his shaykh al-Suyuti in Al- La'ali, "There is no known isnad from the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) for it, and its meaning is that his heart can contain belief in Me, love of Me and gnosis of Me. But as for the one who says that Allah incarnates in the hearts of the people, then he is more of an infidel than the Christians, who specified that to Christ alone. It seems that Ibn Taimiyyah's mention of Israelite tradition refers to what Ahmad has related in Al-Zuhd from Wahb b. Munabbih who said that Allah opened the heavens for Ezekiel until he saw the Throne, so Ezekiel said, 'How Perfect are You! How Mighty are You, O Lord!' So Allah said, 'Truly, the heavens and the earth were too weak to contain Me, but the soft, humble heart of my believing slave contains Me'." He also quoted from al- Zarkashi's writing that one of the scholars said that it is a false hadith, fabricated by a renegade (from the religion), and that it is most-often quoted by a preacher to the masses, 'Ali b. Wafa, for his own purposes, who says at the time of spiritual rapture and dance, "Go round the House of your Lord." He further said that al-Tabarani has related from Abu 'Utbah al- Khawlani as marfu', "Truly, Allah has vessels from amongst the people of the earth, and the vessels of your Lord are the hearts of his righteous slaves, and the most beloved of them to Him are the softest and most tender ones"; in its isnad is Baqiyyah b. al-Walid, a mudallis, but he has clearly stated hearing the hadith."90 Al-Albani rates this last hadith mentioned as hasan.91.

7. Nevevî şöyle dedi: "Bu sabit değildir." İbn Teymiyye dedi: "Mevzû'dur." Sem'ânî dedi: "Merfû' olarak bilinmez, ancak Yahya b. Muâz er-Râzî'nin sözü olarak nakledilir." Suyûtî, Nevevî'nin sözlerini onayladı ve ayrıca dedi: "Bu hadis sahih değildir." Fîrûzâbâdî dedi: "Bu, Peygamber'in sözü değildir; çoğu insan onu hadis sanmasına rağmen, hiç de sahih değildir. Aslında yalnızca İsrailiyat rivayetlerinde geçer: Ey İnsan! Kendini bil ki Rabbini bilesin." İbn el-Garas, Nevevî'nin hükmünü naklettikten sonra dedi: "... ancak Şeyh Muhyiddin İbnu'l-Arabî ve başkalarının gibi Sufîlerin kitapları bununla doludur; hadis gibi nakledilmektedir." İbnu'l-Arabî ayrıca dedi: "Bu hadis, rivayet yoluyla kanıtlanmamış olsa da, bize keşf (hal içinde 'kalbin açılması') yoluyla kanıtlanmıştır." Bu yönteme dair el-Albânî şöyle der: "Hadisleri keşf yoluyla tashih etmek, Sufîlerin çirkin bir bid'atidir ve buna dayanmak, uydurma ve asılsız hadislerin sahih sayılmasına yol açar... Çünkü keşf, en iyi zamanlarda bile, doğru da olabilir yanlış da olabilen bir görüş gibidir; üstelik nefsânî arzular karışmadığı takdirde! Allah'tan, bizi bundan ve O'nun razı olmadığı her şeyden korumasını dileriz."

7. Al-Nawawi said, "It is not established." Ibn Taimiyyah said, "Maudu'." Al-Sam'ani said, "It is not known as marfu', but it is quoted as a statement of Yahya b. Mu'adh al-Razi." Al- Suyuti endorsed al-Nawawi's words, and also said, "This hadith is not authentic." Al- Fairozabadi said, "It is not a Prophetic statement, although most of the people think it is a hadith, but it is not authentic at all. In fact, it is only related in the Israelite traditions: O Man! Know yourself: you will know your Lord." Ibn al-Gharas said, after quoting al-Nawawi's verdict, "... but the books of the Sufis, such as Shaykh Muhi al-Din Ibn 'Arabi and others, are filled with it, being quoted like a hadith." Ibn 'Arabi also said, "This hadith, although it is not proved by way of narration, is proved to us by way of Kashf ('unveiling', while in a trance)."92 Regarding this methodology, al-Albani says, "Authenticating ahadith by way of Kashf is a wicked innovation of the Sufis, and depending upon it leads to the authentication of false, baseless ahadith ... This is because, even at the best of times, Kashf is like opinion, which may be right or wrong - and that is if no personal desires enter into it! We ask Allah to save us from it, and from everything with which He is not pleased."93.

8. Sahih. Malik, El-Muvatta'da, eş-Şâfi'î er-Risâle'de (s. 110, İng. çev.) ve Müslim (1:382; İng. çev. 1:272) tarafından rivayet edilmiştir. Bu, Peygamber ﷺ'in imanını sınamak için bir cariyeye sorduğu iki sorudan birincisidir; ikincisi ise "Ben kimim?" sorusudur. Cariye sırasıyla "Gökte olan (Allah)" ve "Sen Allah'ın Resulüsün" diye cevap verdi; bunun üzerine Peygamber ﷺ, "Onu azat edin, çünkü o mü'minedir" buyurdu. Kur'an'da bulunan (67:16-17) ilk cevabındaki fî kelimesi "üzerinde/yukarıda" anlamına da gelebilir; nitekim bu, 6:11, 20:71 ve 27:8 ayetlerinde de böyledir. Bu cevap, Allah'ın yaratılmışlarından yüce ve ayrı olduğunu, onlarla karışmadığını ifade eder; yaratılmışlara tapınmaya yol açan yanlış inanç ise budur.

8. Sahih. Related by Malik in Al-Muwatta', al- Shafi'i in Al-Risalah (p. 110, Eng. trans.) and Muslim (1:382; Eng. trans. 1:272). This was the first of two questions which the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) put to a slave-girl to test her faith, the second one being, "Who am I?" She answered, "Above the heaven" and "You are the Messenger of Allah" respectively, to which he said, "Free her, for she is a believer." Her first answer, which is found in the Qur'an (67:16-17, the word fi can mean 'above/on', as in 6:11, 20:71 & 27:8), means that Allah is above and separate from His creation, not mixed in with it, the erroneous belief which leads to worship of creation.

9. Maudu', kaydettiği üzere el-Saghani ve başkaları tarafından. Alimler, bu sözün anlamının doğru olup olmadığı, hangi yönden ve ne ölçüde doğru olduğu konusunda ihtilaf etmişlerdir.94 Bu söz bazen, İslam'a aykırı, bölücü milliyetçilik ve vatanseverliği meşrulaştırmak için kullanılmaktadır.

9. Maudu', as stated by al-Saghani and others. Scholars differ as to whether its meaning is correct or not, in what way, and to what extent.94 It is sometimes used to justify divisive, anti- Islamic nationalism and patriotism!.

10. Sahih. Malik tarafından mursel/mu'allak/balağat (kullanılan terminolojiye göre) olarak rivayet edilmiştir; el-Hâkim ise iki kez müsned olarak rivayet etmiştir. Hadisin anlamı Kur'an'da, Kitap ve Hikmet'in zikredildiği ayetlerde yer almaktadır: 2:129, 2:151, 2:231, 3:164, 4:113, 33:34 ve 62:2. Şâfiî ise şöyle demektedir: "Kur'an'ı en iyi bilen kişilerin, Hikmet'in Sünnet olduğunu söylediğini işittim." (el-Risâle, İng. çev., s. 111)

10. Sahih. Related by Malik as mursal/mu'allaq/balaghat (depending on choice of terminology), and related twice as musnad by al- Hakim. The meaning of the hadith is contained in the Qur'an, in the mention of the Book and Wisdom (2:129, 2:151, 2:231, 3:164, 4:113, 33:34 & 62:2); al-Shafi'i says, "I have heard the most knowledgeable people about the Qur'an say that the Wisdom is the Sunnah" (Al-Risalah, Eng. trans., p. 111).

1. Sahih. Tirmizî, Ahmed, İbn Ebî Âsım, Hâkim, Taberânî, Deylemî ve Tahâvî tarafından rivayet edilmiştir.95 Ehl-i Beyt (evin halkı) ifadesi: (i) öncelikle, ilgili Kur'an ayetinin (33:33) açık bağlamından hareketle Peygamber'in ﷺ eşlerini; (ii) "Hz. Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyin" hakkındaki "örtü hadisi"nden hareketle (bkz. Sahih Müslim, Sahâbenin Faziletleri Kitabı) bu zatları ifade eder. Hadisten bu kategorilerin herhangi birini dışlamak dengesiz ve haksızdır.

11. Sahih. Related by al-Tirmidhi, Ahmad, Ibn Abi 'Asim, al-Hakim, al-Tabarani, al-Dailami and al-Tahawi.95 The phrase Ahl al-Bayt (members of the house) refers: (i) primarily to the Prophet's wives (may Allah bless him and grant him peace), from the clear context of the relevant verse of the Qur'an (33:33); (ii) to 'Ali, Fatimah, Hasan & Husain, from the "hadith of the garment" (cf. Sahih Muslim, Book of the Virtues of the Companions). It is imbalanced and unjust to exclude either of these categories from the hadith.

12. Ebu Davud, et-Tirmizî, İbn Mâce ve Ahmed tarafından rivayet edilen, sahih bir hadis olup insanlar arasında meşhurdur. En kapsamlı rivayet şöyledir: "Ebu Bekir Cennet'tedir; Ömer Cennet'tedir; Osman Cennet'tedir; Ali Cennet'tedir; Talha Cennet'tedir; ez-Zübeyr Cennet'tedir; Abdurrahman b. Avf Cennet'tedir; Sa'd b. Ebi Vakkas Cennet'tedir; Sa'îd b. Zeyd Cennet'tedir; Ebu Ubeyde b. el-Cerrah Cennet'tedir."

12. A sahih hadith related by Abu Dawud, al- Tirmidhi, Ibn Majah & Ahmad, and well-known amongst the people. The fullest narration is, "Abu Bakr will be in the Garden; 'Umar will be in the Garden; 'Uthman will be in the Garden; 'Ali will be in the Garden; Talhah will be in the Garden; al-Zubair will be in the Garden; 'Abd al-Rahman b. 'Auf will be in the Garden; Sa'd b. Abi Waqqas will be in the Garden; Sa'id b. Zaid will be in the Garden; Abu 'Ubaidah b. al-Jarrah will be in the Garden.".

13. İshak b. Rahevayh ve el-Beyhakî, sahih bir isnadla Ömer'in sözü olarak rivayet etmişlerdir. İbn Adî ve ed-Deylemî de İbn Ömer'den merfu olarak rivayet etmişlerdir; ancak bu rivayetin isnadında zayıf olan İsa b. Abdullah bulunmaktadır. Yine de İbn Adî'nin başka bir rivayeti ile desteklenmektedir. Ayrıca Sünen'de yer alan, bir adamın rüyasında Peygamber ﷺ'in Ebû Bekir ile tartıldığını, Ebû Bekir'in ağır bastığını, sonra Ebû Bekir'in herkesle tartıldığını gördüğüne dair hadis de bunu desteklemektedir...96.

13. Related by Ishaq b. Rahawaih and al-Baihaqi with a sahih isnad as a statement of 'Umar. It is also collected by Ibn 'Adi and al-Dailami from Ibn 'Umar as marfu', but in its isnad is 'Isa b. Abdullah, who is weak. However, it is strengthened by another narration of Ibn 'Adi, and also supported by the hadith in the Sunan that a man saw in a dream that Prophet (may Allah bless him and grant him peace) was weighed against Abu Bakr, and was found to be heavier; then Abu Bakr was weighed against everyone else ...96.

14. El-Hâkim ve et-Taberânî ve başkaları tarafından rivayet edilmiştir. Ayrıca et-Tirmizî, "Ben hikmet yurduyum, Ali de onun kapısıdır" lafzıyla rivayet etmiştir. ed-Dârakutnî, hadisi hem senedi hem metni bakımından mudtarib olarak nitelendirmiştir. et-Tirmizî hadisin garîb ve münker olduğunu söylemiştir. el-Buhârî, bu hadisin sahih bir rivayetinin bulunmadığını belirtmiştir. İbn Maîn ise hadisin asılsız bir yalan olduğunu söylemiştir. Ebû Zur'a, Ebû Hâtim ve Yahyâ b. Saîd'den de hadisi benzer şekilde reddeden görüşler nakledilmiştir. El-Hâkim asıl hadisin senedini sahih saymıştır; ancak İbn el-Cevzî her iki rivayeti de mevzû saymış ve ez-Zehebî de onun görüşüne katılmıştır. İbn Hacer el-Askalânî, İbn Hacer el-Mekkî ve es-Suyûtî de dahil olmak üzere bazı sonraki âlimler, çeşitli rivayet yollarına dayanarak hadisi hasen saymışlardır. El-İclûnî şöyle der: "... bunların hiçbiri, Sahâbe, Tâbiîn ve onlardan sonrakilerden Ehl-i Sünnet mensuplarının, Sahâbîlerin genel olarak en faziletlisinin Ebû Bekir, ardından Ömer olduğu yönündeki icmâını zedelemez...". İclûnî bu görüşü, Sahîh el-Buhârî'de kaydedildiği üzere İbn Ömer'den ve Ali'nin kendisinden nakleder.97 El-Albânî ise hadisin mevzû olduğunu beyan etmektedir.98.

14. Related by al-Hakim, al-Tabarani and others. It is also related by al-Tirmidhi with the wording, "I am the House of Wisdom, and 'Ali is its Door". Al-Daraqutni labelled the hadith as mudtarib, both in isnad and text; al-Tirmidhi said it is gharib and munkar; al-Bukhari said that it has no sahih narration; Ibn Ma'in said that it is a baseless lie. Similar dismissals of the hadith are reported from Abu Zur'ah, Abu Hatim and Yahya b. Sa'd. Al-Hakim declared the original hadith as sahih in isnad, but Ibn al- Jauzi regarded both versions as maudu', and al- Dhahabi agreed with him. Several of the later scholars, including Ibn Hajar al-'Asqalani, Ibn Hajar al-Makki and al-Suyuti declared it hasan due to its various routes of narration. Al- 'Ijlouni says, "... none of this devalues the consensus of the Adherents to the Sunnah from the Companions, the Successors and those after them, that the best of the Companions overall is Abu Bakr, followed by 'Umar ...", and quotes this view from Ibn 'Umar and 'Ali himself, as recorded in Sahih al-Bukhari.97 Al-Albani declares the hadith to be maudu'.98.

15. Ahmad b. Hanbal, İbn Abdülberr, el-Bezzar ve başkaları tarafından zayıf ya da mevzu olduğu belirtilen bir hadis. İbn Hazm, yalnızca isnadın sahih olmadığını değil, bu hadisin doğru olamayacağını iki ek sebeple de ortaya koyar: (i) Sahabîler masum değildi, dolayısıyla hata yapabiliyorlardı; bu yüzden sahabîlerden herhangi birine uymanın hidayete götürdüğünü söylemek yanlış olur. (ii) Yıldızlarla yapılan benzetme de yanlıştır, çünkü her yıldız her yolculukta insanı yönlendirmez! Sahih Müslim'de ise yıldızlarla yapılan, sahih olan ve farklı bir benzetme yer alır: Peygamber (ﷺ) şöyle buyurmuştur: "Yıldızlar gök için emanetçidir. Yıldızlar gittiğinde, gök için vaat edilen şey (yani kıyamet günü) gelir. Ben de ashabım için emanetçiyim. Ben gittiğimde, ashabıma vaat edilen şey (yani büyük fitne ve sıkıntılar) gelir. Ashabım da ümmetim için emanetçidir. Ashabım gittiğinde, ümmetime vaat edilen şey (yani ayrılıklar, bid'atların yayılması vb.) gelir." (4:1961, İng. çev. IV:1344).

15. A da'if or maudu' hadith, as stated by Ahmad b. Hanbal, Ibn 'Abd al-Barr, al-Bazzar and many others. Ibn Hazm states that not only is the isnad unsound, but the hadith cannot be true for two further reasons: (i) the Companions were not infallible, and hence made mistakes, so it would be wrong to say that following any of them leads to guidance; (ii) the comparison with the stars is wrong, for not every star guides one through every journey! There is a different, authentic comparison with the stars given in Sahih Muslim: the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) said, "The stars are the custodians of the sky, so when the stars depart, there will come to the sky what is promised for it (i.e. on the Day of Judgment). I am the custodian of my Companions, so when I depart, there will come to my Companions what is promised for them (i.e. great trials and tribulations). My Companions are the custodians for my Ummah, so when my Companions depart, there will come to my Ummah what is promised for it (i.e. schisms, spread of innovations, etc.)." (4:1961, Eng. trans. IV:1344).

16. Bu hadisin hiçbir isnadı yoktur. el-Subkî (ö. 756) şöyle demiştir: "Hadis âlimleri arasında bilinmez; ben de bunun ne sahih, ne zayıf, ne de mevzu olarak bir isnadını bulamıyorum." Bu hadis, bir önceki hadisle birlikte, şu iki aşırı tutumu meşrulaştırmak için sık sık kullanılır: (i) Kur'an ve Sünnet'e başvurmaksızın insanların görüşlerini körü körüne takip etmek; (ii) temel kaynaklara başvurmaksızın, en kolay ya da nefsin arzularına en uygun görüşü taşıyan âlimi seçerek takip etmek.

16. No isnad exists for this hadith: al-Subki (d. 756) said, "It is not known to the scholars of Hadith, and I cannot find an isnad for it, whether sahih, da'if, or maudu'." It, along with the previous one, is often used to justify the following two extremes: (i) blind following of the views of men, with no reference to the Qur'an and Sunnah; (ii) conveniently following whichever scholar holds the easiest view, or that most agreeable to one's desires, again without reference to the fundamental sources.

17. Bu hadisin pek çok rivayeti Ebu Davud, et-Tirmizî, İbn Mâce, el-Hâkim, Ahmed ve başkalarının kitaplarında yer almaktadır. Bu rivayetler sahih, hasen veya zayıf olmak bakımından farklılık göstermektedir; ancak hadis sabittir. Bu hadisi sahih kabul edenler arasında et-Tirmizî, el-Hâkim, eş-Şâtıbî, İbn Teymiyye, İbnu'l-Kayyim, ez-Zehebî, İbn Kesîr, İbn Hacer ve el-Irakî vardır. Rivayetlerin çoğu, Yahudilerin yetmiş bir, Hristiyanların ise yetmiş iki fırkaya ayrıldığını ve bunların hepsinin, bir tanesi hariç, Ateş'te olacağını belirtir; bundan sonra Müslümanların bunlardan da fazla fırkaya bölüneceği anlatılır. Bazı rivayetlerde Peygamber ﷺ, kurtuluşa eren fırkayı çeşitli ifadelerle tarif eder: "el-Cemâa" (topluluk, cemaat, ana gövde), "es-sevâdu'l-a'zam" (en büyük kitle) ve "benim ve ashabımın üzerinde olduğu yolu izleyen" diye. Bu hadis, Müslümanların çoğunluğunun Cehennem'de olacağı anlamına gelmez; zira Müslümanların çoğunluğu (“avam”) kasıtlı ve bölücü bir bid'at içinde değildir. Ayrıca Ateş'ten bahsedilmesi, yetmiş iki fırkanın orada sonsuza dek kalacağı ya da bu fırkaların küfre düşmüş olduğu anlamına gelmez.

17. Numerous narrations of this hadith are found in the collections of Abu Dawud, al-Tirmidhi, Ibn Majah, al-Hakim, Ahmad and others: they vary in being sahih, hasan, or da'if, but the hadith is established. Among those who have authenticated this hadith are al-Tirmidhi, al- Hakim, al-Shatibi, Ibn Taimiyyah, Ibn al-Qayyim, al-Dhahabi, Ibn Kathir, Ibn Hajar and al-'Iraqi. Most narrations mention the splitting-up of the Jews and the Christians into seventy-one or seventy-two sects, all being in the Fire except one, prior to mention of the Muslims dividing even more. In some of the narrations, the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) describes the Saved Sect variously as "the Jama'ah (community, congregation, main body)", "the largest body (al-sawad al-a'zam)" and "that which follows what I and my Companions are upon." The hadith does not mean that the majority of Muslims will be in the Hellfire, for most of them ("the masses") are not involved in intentional, divisive innovation; further, mention of the Fire does not necessarily imply that the seventy-two sects will remain there forever, or that those sects are disbelievers.

18. Mehdi kitaplarda açıkça geçmese de, Buhârî ve Müslim'in derlemelerinde Mehdi'nin gelişini bildiren, anlam bakımından mütevâtir olan birçok sahih hadis vardır. Bu hadisler, Fâtıma aracılığıyla Peygamber ﷺ'in soyundan gelen, adı Muhammed b. Abdullah olan bir kişiden söz eder. Bu kişi Müslümanların İmamı (Halife) olacak, yedi yıl hükmedecek ve dünya zulüm ve haksızlıkla dolduktan sonra onu adalet ve hakkaniyetle dolduracaktır. Ayrıca İsa b. Meryem ile birlikte Deccal'e karşı savaşacaktır. Yazar, "Ehl-i Sünnet'te Mehdi Fikri" adlı eserinde, Mehdi hakkındaki hadisleri kendi senedleriyle derleyen 37 âlim ile bu fikri destekleyen 69 sonraki âlim saymış, buna karşılık bu fikri reddeden 8 âlimi de belirtmiştir. Tek gözlü, olağanüstü güçlere sahip olacak ve Yahudilerin peşinden gideceği bildirilen Deccal'in çıkışını ve Meryem oğlu İsa'nın (aleyhimesselâm) dönüşünü haber veren hadisler de anlam bakımından mütevâtirdir. İsa, Şam'da inecek, Mehdi'nin arkasında namaz kılacak, Lüd kapısında Deccal'i öldürecek, haçı kıracak, domuzu öldürecek, evlenip çocuk sahibi olacak ve kırk yıl yaşadıktan sonra tabii ölümle vefat edecektir. Bu hadisler Buhârî ve Müslim'in yanı sıra diğer hadis imamları tarafından da rivayet edilmiştir. 19. Anlam bakımından mütevâtirdir ve Buhârî, Müslim ve diğerleri tarafından rivayet edilmiştir.

18. Although the Mahdi is not mentioned explicitly in the collections of al-Bukhari and Muslim, numerous sahih ahadith, which are mutawatir in meaning, speak of the coming of the Mahdi, a man named Muhammad b. 'Abdullah and a descendant of the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) through Fatimah, who will be the Leader (Imam, Khalifah) of the Muslims, rule for seven years and fill the world with justice and equity after it had been filled with tyranny and oppression. He will also fight the Dajjal along with Jesus son of Mary. The author, in his The Concept of the Mahdi among the Ahl al-Sunnah, has named 37 scholars who collected ahadith about the Mahdi with their own isnads and 69 later scholars who wrote in support of the concept, compared to 8 scholars who rejected the idea. The ahadith prophesying the Dajjal (False Christ), a one-eyed man who will have miraculous powers and will be followed by the Jews, and the return of Jesus Christ son of Mary (peace be upon them), who will descend in Damascus and pray behind the Mahdi, kill the Dajjal at the gate of Lod in Palestine, break the Cross, kill the Pig, marry and have children and live for forty years before dying a natural death, are mutawatir in meaning. They have been collected by al-Bukhari and Muslim, as well as other traditionists. 19. Mutawatir in meaning, and collected by al- Bukhari, Muslim and others.

20. Anlam bakımından mütevatirdir ve el-Buhârî, Müslim ve başkaları tarafından rivayet edilmiştir. Kur'an'da, örneğin 2:48 ve 2:123 ayetlerinde, Kıyamet Günü şefaatin kabul edilmeyeceğine dair anılan husus, örneğin 20:109 ayeti ve sahih hadisler ışığında anlaşılmalıdır. Mü'minler için Allah'ı görmenin mükâfatı, örneğin 75:22-23 ve 83:15 ayetlerinde zikredilmiştir. Bu hadisler ve önceki iki kategorideki hadisler, genel olarak klasik Mu'tezile (Akılcılar) tarafından, bununla birlikte onlardan etkilenen günümüz düşünürleri tarafından da, aşağıdakilerden bir veya birkaçı gerekçesiyle reddedilmiştir: (i) Kur'an'a aykırı oldukları (onların görüşüne göre); (ii) akla aykırı oldukları (onların görüşüne göre) ve (iii) ahad olup mütevatir olmadıkları, dolayısıyla inanç konularında kabul edilemeyecekleri (hatalı bir gerekçe). Bu nedenle Ehl-i Sünnet'in akaid kitaplarını yazan alimler, Mu'tezile'nin yanlış fikirlerini reddettiklerini teyit etmek amacıyla bu kavramları kendi akaidlerine dahil etmişlerdir. Mu'tezile'nin reddettiği diğer sahih hadisler çoktur; bunlar arasında Peygamber ﷺ'in Miraç'ını (göklere yükselişini) anlatan hadisler de vardır ve bunlar da anlam bakımından mütevatirdir.

20. Mutawatir in meaning, and collected by al- Bukhari, Muslim and others. Mention of the inadmissibility of intercession on the Day of Judgment in the Qur'an, e.g. 2:48 2:123, must be understood in the light of other verses, e.g. 20:109 and sahih ahadith. The reward of seeing Allah for the believers is referred to in the Qur'an, e.g. 75:22-23 and 83:15. These ahadith and those of the previous two categories were generally rejected by the classical Mu'tazilah (Rationalists), as well by those influenced by them today, on one or more of the following bases: (i) they contradict the Qur'an (in their view); (ii) they contradict Reason (in their view), and (iii) they are ahad, not mutawatir, and hence not acceptable in matters of belief (a flawed argument). Hence, the scholars who wrote the 'aqidah (creed) of the Ahl al-Sunnah included these concepts in it, to confirm their denial of the wrong ideas of the Mu'tazilah. Other authentic ahadith rejected by the Mu'tazilah are many, and include those describing the Prophet's Mi'raj (ascension to the heavens), which are again mutawatir in meaning.

21. Bu lafızla gelen hadis zayıftır, ancak anlamı, İbn Mace ve en-Nesâî'nin rivayet ettiği hadiste yer almaktadır: Bir adam Peygamber'e (Allah ona salât ve selam etsin) gelip şöyle dedi: "Ey Allah'ın Resulü! (Bir savaşa) çıkmayı niyet ettim, ancak sizden tavsiye istemeye geldim." Peygamber ﷺ, "Annen hayatta mı?" diye sordu. Adam, "Evet" dedi. Bunun üzerine ﷺ şöyle buyurdu: "O halde onunla kal, çünkü cennet onun ayakları altındadır." Bu sonuncu hadis, el-Hâkim, ez-Zehebî ve el-Munzirî tarafından sahih olarak nitelendirilmiştir.99.

21. The hadith with this wording is da'if, but its meaning is contained in the hadith of Ibn Majah and al-Nasa'i that a man came to the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) and said, "O Messenger of Allah! I intend to go on a (military) expedition, but I have come to ask your advice." He said, "Is your mother alive?" He said, "Yes." He said, "Then stay with her, for the Garden is under her feet." This latter hadith is declared to be sahih by al-Hakim, al-Dhahabi and al-Mundhiri.99.

22. Sahih bir hadis; el-Buhari, Müslim ve başkaları tarafından rivayet edilmiştir.

22. A sahih hadith, collected by al-Bukhari, Muslim and others.

23. Bu hadisin, on iki kadardan fazla Sahabi aracılığıyla rivayet edilen birçok senedi vardır; bunların arasında yalnızca Enes'ten rivayet eden yirmi kadar Tabiin de görünmektedir. Hadis, İbn Mâce, el-Beyhakī, et-Taberânī ve başkaları tarafından toplanmıştır; ancak Ahmed b. Hanbel, İshâk b. Râhûye, İbnü'l-Berr, el-Bezzâr ve başkalarına göre bunların tamamı zayıftır (da'if), bununla birlikte bazı âlimler birkaç senedi sahih kabul etmiştir. El-Beyhakī, bu hadisin metninin meşhur, senedinin ise zayıf olduğunu söylemiştir. El-Hâkim ve İbnü's-Salâh ise bunu, sahih olmayan meşhur hadisin en belirgin örneği saymışlardır. Buna karşılık sonraki hadis âlimleri, bu hadisin hasen veya sahih derecesine yükseltilebilecek kadar rivayet zincirine sahip olduğunu kabul etmişlerdir; bu görüş el-Mizzî, el-Irâkī, İbn Hacer, es-Suyûtî ve el-Albânî tarafından dile getirilmiştir.

23. This hadith has many chains of narration on the authority of more than a dozen Companions, including twenty Successors apparently reporting from Anas alone. They are collected by Ibn Majah, al-Baihaqi, al-Tabarani and others, but all of them are da'if, according to Ahmad b. Hanbal, Ishaq b. Rahuwaih, Ibn 'Abd al-Barr, al- Bazzar and others, although some scholars authenticated a few of the chains. Al-Baihaqi said that its text is mashhur while its isnad is da'if, while al-Hakim and Ibn al-Salah regarded it as a prime example of a mashhur hadith which is not sahih. However, it is regarded by later scholars of Hadith as having enough chains of narration to be strengthened to the level of hasan or sahih, a view which is stated by al- Mizzi, al-'Iraqi, Ibn Hajar, al-Suyuti and al- Albani.100.

24. Bu ek ifade, önceki hadisin bazı zayıf rivayetlerinde bulunmakta olup, İbn Hibban, İbnü'l-Cevzî, es-Sehavî ve el-Elbânî tarafından mevzû' olduğu belirtilmiştir.101.

24. This additional statement is found in a few of the (weak) narrations of the previous hadith, and is declared as maudu' by Ibn Hibban, Ibn al- Jauzi, al-Sakhawi and al-Albani.101.

25. El-Mancenikî, yaşlı râvîlerin genç râvîlerden naklettiği hadislerden oluşan derlemesinde, Hasan el-Basrî'den rivayet edilmiş olarak zikretmiştir. El-Hatîb el-Bağdâdî ise bunun Peygamber ﷺ'den bir rivayet olarak mevdû' olduğunu, ancak Hasan el-Basrî'nin bir sözü olduğunu söylemiştir.102.

25. Mentioned by al-Manjaniqi in his collection of ahadith of older narrators reporting from younger ones, on the authority of al-Hasan al- Basri. Al-Khatib al-Baghdadi said that it is maudu' as a narration from the Prophet (may Allah bless him and grant him peace), but that it is a statement of al-Hasan al-Basri.102.

26. Bu hadis, el-Iraki'ye göre zayıf bir isnadla merfû olarak el-Beyhakî tarafından rivayet edilmiştir. İbn Hacer ise bunun aslında bir Tâbiîn olan İbrahim b. Ebî Able'nin sözü olduğunu belirtmiştir.103.

26. Related as marfu' by al-Baihaqi with a da'if isnad, according to al-'Iraqi. Ibn Hajar said that it is actually a saying of Ibrahim b. Abi 'Ablah, a Successor.103.

*NB: Hadis âlimleri, zayıf (da'if) veya uydurma (maudu') bir hadisin Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) nispet edilmemesi gerektiğinde ittifak etmişlerdir; örneğin "Peygamber şöyle buyurdu: ..." diyerek nispet etmek caiz değildir. Bu durum, anlamı doğru kabul edilse bile veya gerçekte bir Müslüman âlimin sözü olsa bile geçerlidir; çünkü bu, Peygamber'e (sallallahu aleyhi ve sellem) yalan isnat etmenin bir yoludur.

*NB: The scholars of Hadith agree that a da'if or maudu' hadith must not be attributed to the Prophet (may Allah bless him and grant him peace), e.g. by saying, "The Prophet said: ...", even if the meaning is considered to be correct or if it is actually the saying of a Muslim scholar, for that would be a way of lying about the Prophet (may Allah bless him and grant him peace).