مسند

Musnad.

الحاكم مسندِ حدیث را چنین تعریف می‌کند: «حدیثی که محدّثی از شیخ خود روایت می‌کند، که از او شنیده است (احادیث) در سنّی که برای یادگیری مناسب است، و همین‌گونه برای هر شیخ به همان ترتیب، تا آن‌که اسناد به صحابی‌ای معروف برسد که خود از پیامبر ﷺ روایت می‌کند.»8.

Al-Hakim defines a musnad ("supported") hadith as follows: "A hadith which a traditionist reports from his shaikh from whom he is known to have heard (ahadith) at a time of life suitable for learning, and similarly in turn for each shaikh, until the isnad reaches a well- known Companion, who in turn reports from the Prophet (may Allah bless him and grant him peace)."8.

بر اساس این تعریف، یک حدیث متصل عادی (یعنی حدیثی که اسناد آن منقطع نیست) اگر تنها به صحابی یا تابعی برسد، از این تعریف خارج است؛ همچنین حدیث مرفوعی که اسنادش منقطع باشد. حاکم نمونهٔ زیر را برای حدیث مسند ذکر می‌کند: ما از ابوعمرو عثمان بن احمد السمّاک البغدادی، از الحسن بن مکرم، از عثمان بن عمرو، از یونس، از الزهری، از عبدالله بن کعب بن مالک، از پدرش روایت کردیم که او از ابن ابی حدرد مطالبهٔ بدهی‌ای را کرد که آن شخص به او بدهکار بود، آن هم در مسجد. در جریان مجادلهٔ بعدی، صدای آن دو بلند شد تا آنکه به گوش رسول خدا ﷺ رسید؛ ایشان پرده‌ی حجره‌اش را بالا زدند و فرمودند: «ای کعب! بخشی از بدهی‌ات را ببخش»، و منظورشان بخشیدن نیمی از آن بود. پس کعب پذیرفت و آن مرد بدهی را پرداخت.

By this definition, an ordinary muttasil hadith (i.e. one with an uninterrupted isnad) is excluded if it goes back only to a Companion or Successor, as is a marfu' hadith which has an interrupted isnad. Al-Hakim gives the following example of a musnad hadith: We reported from Abu 'Amr 'Uthman b. Ahmad al-Sammak al-Baghdadi === Al-Hasan b. Mukarram === 'Uthman b. 'Amr === Yunus --- al-Zuhri --- 'Abdullah b. Ka'b b. Malik --- his father, who asked Ibn Abi Hadrad for payment of a debt he owed to him, in the mosque. During the ensuing argument, their voices were raised until heard by the Messenger of Allah (may Allah bless him and grant him peace), who eventually lifted the curtain of his apartment and said, "O Ka'b! Write off a part of your debt" - he meant remission of half of it. So he agreed, and the man paid him.

او سپس می‌گوید،

He then remarks,.

اکنون، شنیدن من از ابن السماک امری شناخته‌شده است، همچنان که شنیدن او از ابن مکرم؛ پیوند حسن با عثمان بن عمرو و پیوند عثمان با یونس بن زید نیز شناخته‌شده است. یونس همواره با الزهری یادآوری می‌شود، و الزهری با پسران کعب بن مالک، که پیوندشان با پدرشان و همراهی‌اش با پیامبر ﷺ به‌خوبی ثابت است.9

"Now, my hearing from Ibn al-Simak is well- known, as is his from Ibn Mukarram; al- Hasan's link with 'Uthman b. 'Amr and the latter's with Yunus b. Zaid are known as well; Yunus is always remembered with al- Zuhri, and the latter with the sons of Ka'b b. Malik, whose link to their father and his companionship of the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) are well- established."9

اصطلاح «مسند» به آن دسته از مجموعههای حدیثی نیز اطلاق میشود که احادیث هر صحابی را جداگانه گرد آوردهاند. از نخستین گردآورندگان چنین مسندی، یحیی بن عبدالحمید الحِمّانی (درگذشته ۲۲۸) در کوفه و مُسدَّد بن مُسَرهَد (درگذشته ۲۲۸) در بصره بودند. بزرگترین مجموعهٔ موجود از احادیث صحابه که به این شیوه تدوین شده، از آنِ امام احمد بن حنبل (درگذشته ۲۴۱) است که حدود سی هزار حدیث را در بر دارد. اثر بزرگتر دیگری به حافظ مشهور اندلسی، باقی بن مَخلَد القرطبی (درگذشته ۲۷۶) نسبت داده میشود، اما متأسفانه اکنون در دسترس نیست.

The term musnad is also applied to those collections of ahadith which give the ahadith of each Companion separately. Among the early compilers of such a Musnad were Yahya b. 'Abd al- Hamid al-Himmani (d. 228) at Kufah and Musaddad b. Musarhad (d. 228) at Basrah. The largest existing collection of ahadith of Companions arranged in this manner is that of Imam Ahmad b. Hanbal (d. 241), which contains around thirty thousand ahadith. Another larger work is attributed to the famous Andalusian traditionist Baqi b. Makhlad al-Qurtubi (d. 276), but unfortunately it is now untraceable.

مُرسَل، مُنقَطِع، مُعضَل، و مُعلَّق

Mursal, Munqati', Mu'dal, & Mu'allaq.

اگر حلقهٔ ارتباط میان تابعی و پیامبر ﷺ وجود نداشته باشد، حدیث «مرسل» (یعنی «شتاب‌زده» یا «ناقص») نامیده می‌شود، مانند آنکه تابعی بگوید: «پیامبر ﷺ فرمود ...».

If the link between the Successor and the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) is missing, the hadith is mursal ("hurried"), e.g. when a Successor says, "The Prophet said ...".

با این حال، اگر حلقه‌ای پیش از تابعی (یعنی به سمت راوی‌ای که حدیث را ثبت کرده نزدیک‌تر باشد) ناقص باشد، حدیث منقطع («گسسته») است. این حکم حتی در مواردی نیز صادق است که به نظر می‌رسد سند متصل است، برای نمونه وقتی سندی ظاهراً پیوسته است اما معلوم است که یکی از راویان هرگز از استاد بلافصل خود حدیثی نشنیده است، هرچند با او معاصر باشد. برخی از دانشمندان واژه منقطع را برای روایتی نیز به کار می‌برند که در آن راوی می‌گوید: «مردی برای من روایت کرد ...» بی‌آنکه نام آن راوی را ببرد.10.

However, if a link anywhere before the Successor (i.e. closer to the traditionist recording the hadith) is missing, the hadith is munqati' ("broken"). This applies even if there is an apparent link, e.g. an isnad seems to be muttasil ("continuous") but one of the reporters is known to have never heard ahadith from his immediate authority, even though he may be his contemporary. The term munqati' is also applied by some scholars to a narration such as where a reporter says, "a man narrated to me ...", without naming this authority.10.

اگر تعداد راویان مفقودِ پیاپی در اسناد از یک بیشتر باشد، آن سند «مُعضَل» (دشوار و پیچیده) است. و اگر راوی کل سند را حذف کند و مستقیماً از پیامبر ﷺ نقل کند، به‌گونه‌ای که حلقه‌ی ابتدای سند مفقود باشد (برخلاف حدیث مُرسَل)، آن حدیث «مُعلَّق» (آویخته) نامیده می‌شود؛ گاه این نوع را «بلاغ» (رسیدن) نیز می‌نامند. برای نمونه، امام مالک گاهی در «المُوطّأ» می‌گوید: «به من رسید که رسول خدا ﷺ فرمود ...».

If the number of consecutive missing reporters in the isnad exceeds one, the isnad is mu'dal ("perplexing"). If the reporter omits the whole isnad and quotes the Prophet, may Allah bless him and grant him peace, directly (i.e. the link is missing at the beginning, unlike the case with a mursal isnad), the hadith is called mu'allaq ("hanging") - sometimes it is known as balaghah ("to reach"); for example, Imam Malik sometimes says in Al-Muwatta', "It reached me that the Messenger of Allah (may Allah bless him and grant him peace) said ...".

نمونه‌ای از حدیث منقطع

Example of a munqati' hadith.

امام حاکم از محمد بن مصعب، از اوزاعی، از شداد ابو عمار، از ام الفضل بنت حارث روایت کرده که گفت: نزد رسول خدا ﷺ آمدم و گفتم: "دیشب در خواب دیدم که گویی بخشی از بدنت بریده شد و در دامنم گذاشته شد." فرمود: "خوابی نیک دیده‌ای. ان شاء الله فاطمه پسری خواهد زایید که در دامنت خواهد بود." پس از آن، فاطمه حسین را به دنیا آورد که در دامن من بود، همان‌گونه که سخن رسول خدا ﷺ بود. روزی نزد رسول خدا ﷺ آمدم و حسین را در دامن ایشان نهادم. دیدم که هر دو چشم ایشان اشک می‌ریزد. فرمود: "جبرئیل نزد من آمد و به من خبر داد که امت من این پسرم را خواهد کشت، و مقداری از خاک سرخ‌رنگ آن مکان (که در آن کشته خواهد شد) را برای من آورد."

Al-Hakim reported from Muhammad b. Mus'ab === al- Auza'i --- Shaddad Abu 'Ammar --- Umm al-Fadl bint al-Harith, who said: I came to the Messenger of Allah (may Allah bless him and grant him peace) and said, "I have seen in a vision last night as if a part of your body was cut out and placed in my lap." He said, "You have seen something good. Allah Willing, Fatimah will give birth to a lad who will be in your lap." After that, Fatimah gave birth to al- Husain, who used to be in my lap, in accordance with the statement of the Messenger of Allah (may Allah bless him and grant him peace). One day, I came to the Messenger of Allah (may Allah bless him and grant him peace) and placed al- Husain in his lap. I noticed that both his eyes were shedding tears. He said, "Jibril came to me and told me that my Ummah will kill this son of mine, and he brought me some of the reddish dust of that place (where he will be killed).".

الحاکم گفت: «این حدیث بر اساس شرایط آن دو شیخ (یعنی بخاری و مسلم) صحیح است، اما آن دو آن را روایت نکرده‌اند.» الذهبی می‌گوید: «نه، این حدیث منقطع و ضعیف است، زیرا شدّاد هرگز با أم الفضل ملاقات نکرده است، و محمد بن مصعب ضعیف است.»۱۱.

Al-Hakim said, "This is a sahih hadith according to the conditions of the Two Shaykhs (i.e. Bukhari & Muslim), but they did not collect it." Al-Dhahabi says, "No, the hadith is munqati' and da'if, because Shaddad never met Umm al-Fadl and Muhammad b. Mus'ab is weak."11.

نمونهٔ حدیث مُعضَل

Example of a mu'dal hadith.

ابن ابی حاتم ‎=== جعفر بن احمد بن الحکم القرشی در سال ۲۵۴ ‎=== سلیمان بن منصور بن عمار ‎=== علی بن عاصم ‎--- سعید ‎--- قتادہ ‎--- ابی بن کعب، که گفت: رسول خدا ﷺ فرمود: «چون آدم از آن درخت چشید، گریخت، اما درخت موهایش را گرفت. ندا آمد: ای آدم! آیا از من می‌گریزی؟ گفت: نه، اما در برابر تو شرمنده‌ام. فرمود: ای آدم! از همسایگی من دور شو، زیرا به عزت خودم سوگند، هیچ کس که با من نافرمانی کند، نمی‌تواند نزد من زندگی کند؛ و اگر مردمی مانند تو را که به شمار زمین باشند بیافرینم و آنان با من نافرمانی کنند، ایشان را در خانه گناهکاران جای خواهم داد.»

Ibn Abi Hatim === Ja'far b. Ahmad b. al-Hakam Al- Qurashi in the year 254 === Sulaiman b. Mansur b. 'Ammar === 'Ali b. 'Asim --- Sa'id --- Qatadah --- Ubayy b. Ka'b, who reported that the Messenger of Allah (may Allah bless him and grant him peace) said, "After Adam had tasted from the tree, he ran away, but the tree caught his hair. It was proclaimed: O Adam! Are you running away from Me? He said: No, but I feel ashamed before You. He said: O Adam! Go away from My neighbourhood, for By My Honour, no-one who disobeys Me can live here near Me; even if I were to create people like you numbering enough to fill the earth and they were to disobey Me, I would make them live in a home of sinners.".

ابن کثیر می‌گوید: «این حدیثی غریب است. میان قتادہ و أُبَیّ بن کعب - خداوند از هر دو خشنود باد - انقطاع، بلکه اعضال وجود دارد.»۱۲

Ibn Kathir remarks, "This is a gharib hadith. There is inqita', in fact i'dal, between Qatadah and Ubayy b. Ka'b, may Allah be pleased with them both."12.

اصالت حدیث مُرسَل

Authenticity of the Mursal Hadith.

در میان علما دربارهٔ صحت حدیث مرسل (جمع: مراسیل) بحث فراوانی وجود داشته است، زیرا این احتمال بسیار است که یک تابعی دو نام را حذف کرده باشد: نام تابعیِ بزرگ‌تر و نام یک صحابی، نه فقط نام یک صحابی. اگر معلوم باشد که تابعی تنها نام یک صحابی را حذف کرده است، آنگاه حدیث صحیح شمرده می‌شود، زیرا تابعی تنها می‌تواند از پیامبر ﷺ از طریق یک صحابی روایت کند؛ و حذف نام صحابی به صحت سند آسیبی نمی‌زند، زیرا همهٔ صحابه، بنا بر دستورهای قرآن و سخنان پیامبر ﷺ، مورد اعتماد و قابل اطمینان شمرده می‌شوند.

There has been a great deal of discussion amongst the scholars regarding the authenticity of the Mursal Hadith (pl. Marasil), since it is quite probable that a Successor might have omitted two names, those of an elder Successor and a Companion, rather than just one name, that of a Companion. If the Successor is known to have omitted the name of a Companion only, then the hadith is held to be authentic, for a Successor can only report from the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) through a Companion; the omission of the name of the Companion does not affect the authenticity of the isnad since all Companions are held to be trustworthy and reliable, by both Qur'anic injunctions and sayings of the Prophet (may Allah bless him and grant him peace).

با این حال، آرا در مورد حالتی که ممکن است تابعی نام دو راوی را حذف کرده باشد (زیرا همه تابعین در امر حدیث قابل اعتماد نبودند) متفاوت است. برای نمونه، دو دیدگاه کاملاً متفاوت در این مسئله چنین است:

However, opinions vary in the case where the Successor might have omitted the names of two authorities (since not all the Successors were reliable in matters of Hadith). For example, two widely-differing positions on this issue are:

۱. مراسیل تابعین بزرگ‌تر، مانند سعید بن المسیّب (متوفای ۹۴) و عطاء بن أبی رباح (متوفای ۱۱۴)، پذیرفتنی است، زیرا تحقیق نشان داده که تمام مراسیل ایشان تنها از طریق صحابه روایت شده است. اما مراسیل تابعین کوچک‌تر، تنها در صورتی پذیرفتنی است که نام راویان بلافصل ایشان از منابع دیگر شناخته شده باشد؛ در غیر این صورت، بی‌درنگ مردود است.

1. the Marasil of elder Successors such as Sa'id b. al-Musayyab (d. 94) and 'Ata' b. Abi Rabah (d. 114) are acceptable because all their Marasil, after investigation, are found to come through the Companions only. However, the Marasil of younger Successors are only acceptable if the names of their immediate authorities are known through other sources; if not, they are rejected outright.

۲. مراسیلِ تابعین و کسانی که از ایشان روایت می‌کنند، بدون هیچ‌گونه بررسی‌ای پذیرفته‌اند. این دیدگاه از سوی مکتب محدثان کوفی تأیید می‌شود، اما اکثریت عالمان به شدت بر آن تاخته‌اند.

2. the Marasil of Successors and those who report from them are acceptable without any investigation at all. This opinion is supported by the Kufi school of traditionists, but is severely attacked by the majority.

برای دقت در این مسئله، بیایید دیدگاه‌های گوناگون درباره حدیث مرسل را به‌طور دقیق بررسی کنیم:

To be precise in this issue, let us investigate in detail the various opinions regarding the Mursal Hadith:

۱. نظر امام مالک و همهٔ فقهای مالکی این است که مرسَلِ شخصِ مورد اعتماد، همانند حدیثِ مسنَد، حجت و دلیلی برای عمل است.۱۳ این دیدگاه به حدی گسترش یافته که برخی از ایشان مرسَل را حتی بهتر از مسنَد دانسته‌اند، بر این اساس که: «کسی که حدیث مسنَد را روایت می‌کند، نام راویان را پیش روی شما می‌گذارد تا بررسی و کاوش شوند، در حالی که کسی که به صورت ارسال روایت می‌کند، خود فردی آگاه و مورد اعتماد است و پیش‌تر آن را بررسی کرده و صحیح یافته است. در واقع، او شما را از پژوهش بیشتر بی‌نیاز می‌کند.»۱۴

1. The opinion held by Imam Malik and all Maliki jurists is that the Mursal of a trustworthy person is valid as proof and as justification for a practice, just like a musnad hadith.13 This view has been developed to such an extreme that to some of them, the mursal is even better than the musnad, based on the following reasoning: "the one who reports a musnad hadith leaves you with the names of the reporters for further investigation and scrutiny, whereas the one who narrates by way of Irsal, being a knowledgeable and trustworthy person himself, has already done so and found the hadith to be sound. In fact, he saves you from further research."14.

۲. امام ابوحنیفه (متوفای ۱۵۰) همان نظر مالک را دارد؛ او حدیث مرسل را میپذیرد، خواه با حدیث دیگری تأیید شده باشد یا نه۔ ۱۵.

2. Imam Abu Hanifah (d. 150) holds the same opinion as Malik; he accepts the Mursal Hadith whether or not it is supported by another hadith.15.

۳. امام الشافعی (متوفای ۲۰۴) این مسئله را به تفصیل در کتاب الرسالة خود بررسی کرده است؛ ایشان پیش از پذیرش حدیث مرسل، شرایط زیر را لازم می‌داند:

3. Imam al-Shafi'i (d. 204) has discussed this issue in detail in his al-Risalah; he requires the following conditions to be met before accepting a mursal hadith:

۱. او در روایت، یکی از این شرایط را لازم می‌داند: اینکه از راه سندی دیگر به‌صورت مسند نیز نقل شده باشد؛ یا اینکه محتوای آن از راه منبعی معتبر دیگر با سندی متفاوت به‌صورت مرسل نقل شده باشد؛ یا اینکه معنای آن با گفته‌های برخی از صحابه تأیید شود؛ یا اینکه بیشتر عالمان همان نظری را داشته باشند که حدیث مرسل بیان کرده است.

1. In the narrative, he requires that one of the following conditions be met: that it be reported also as musnad through another isnad; that its contents be reported as mursal through another reliable source with a different isnad; that the meaning be supported by the sayings of some Companions; or that most scholars hold the same opinion as conveyed by the mursal hadith.

۲. دربارهٔ راوی، شرط این است که یکی از این شرایط برقرار باشد: که او از تابعین بزرگ باشد؛ یا اینکه اگر در جای دیگری نام شخص حذف‌شده در سند را ذکر کند، معمولاً نام فرد ناشناخته یا کسی را که شایستگی نقل از او را ندارد نمی‌برد؛ یا اینکه هنگام اشتراک با راوی موثوق در روایتی، با او مخالفت نکند.[16]

2. Regarding the narrator, he requires that one of the following conditions be met: that he be an elder Successor; that if he names the person missing in the isnad elsewhere, he does not usually name an unknown person or someone not suitable for reporting from acceptably; or that he does not contradict a reliable person when he happens to share with him in a narration.16.

بر اساس این استدلال‌ها، الشافعی إرسال سعید بن المسیب، یکی از تابعین بزرگ‌تر، را می‌پذیرد. برای نمونه، الشافعی مسئله فروش گوشت در ازای حیوان زنده را در نظر می‌گیرد: او می‌گوید که مالک برای او نقل کرد، از زید بن أسلم، که از ابن المسیب روایت کرد که رسول خدا ﷺ فروش گوشت در برابر حیوان را منع فرمود. سپس می‌گوید: «این نظر ماست، زیرا إرسال ابن المسیب قابل قبول است.»۱۷

On the basis of these arguments, al-Shafi'i accepts the Irsal of Sa'id b. al-Musayyab, one of the elder Successors. For example, al- Shafi'i considers the issue of selling meat in exchange for a living animal: he says that Malik told him, reporting from Zaid b. Aslam, who reported from Ibn al-Musayyab that the Messenger of Allah (may Allah bless him and grant him peace) forbade the selling of meat in exchange for an animal. He then says, "This is our opinion, for the Irsal of Ibn al-Musayyib is fine."17.

۴. امام احمد بن حنبل (متوفای ۲۴۱) در صورتی که در مسئلهٔ خاصی چیزی که با آن‌ها مخالف باشد یافت نشود، احادیث مرسل و (دیگر) ضعیف را می‌پذیرد و آن‌ها را بر قیاس (استنباط از راه همانندی) ترجیح می‌دهد. مراد از «ضعیف» در اینجا احادیثی است که به شدت ضعیف نیستند، مانند باطل، منکر یا موضوع؛ زیرا امام احمد احادیث را به صحیح و ضعیف تقسیم می‌کرد، نه به صحیح، حسن و ضعیف، که شیوهٔ بیشتر محدثان متأخر است. از این رو، مقولهٔ ضعیف در دیدگاه او شامل احادیثی می‌شد که به صحیح نزدیک بودند و بسیاری از احادیثی را دربر می‌گرفت که دیگر عالمان آن‌ها را حسن دانسته‌اند.۱۸ غفلت از این نکته موجب سوءفهم از دیدگاه امام احمد دربارهٔ جایگاه احادیث ضعیف در احکام فقهی و در مسائل فضائل الأعمال (فضیلت اعمال عبادی) شده است.

4. Imam Ahmad b. Hanbal (d. 241) accepts mursal and (other) da'if (weak) ahadith if nothing opposing them is found regarding a particular issue, preferring them to qiyas (analogical deduction). By da'if here is meant ahadith which are not severely weak, e.g. batil, munkar, or maudu', since Imam Ahmad classified ahadith into sahih and da'if rather than into sahih, hasan and da'if, the preference of most later traditionists. Hence, the category da'if in his view applied to ahadith which were relatively close to being sahih, and included many ahadith which were classed as hasan by other scholars.18 Overlooking this fact has caused misunderstanding about Imam Ahmad's view on the place of da'if ahadith in rulings of Fiqh and in matters of Fada'il al-A'mal (virtues of various acts of worship).

۵. ابن حزم (متوفای ۴۵۶) حدیث مُرسَل را بالکل رد می‌کند؛ او می‌گوید که مُرسَل، چه از طریق سعید بن المسیب باشد و چه از طریق الحسن البصری، غیرقابل قبول است. به نظر او، حتی مُرسَلی که از طریق کسی روایت شده باشد که به‌طور مشهور از صحابه نبوده، نیز غیرقابل قبول است۔۱۹

5. Ibn Hazm (d. 456) rejects the Mursal Hadith outright; he says that the Mursal is unacceptable, whether it comes through Sa'id b. al-Musayyib or al-Hasan al-Basri. To him, even the Mursal which comes through someone who was not well-known to be amongst the Companions would be unacceptable.19.

۶. ابوداود (م ۲۷۵) مرسل را به دو شرط می‌پذیرد: یا درباره آن موضوع هیچ حدیث مسند یافت نشود؛ یا اگر حدیث مسندی یافت شد، حدیث مرسل با آن در تعارض نباشد۔۲۰

6. Abu Dawud (d . 275) accepts the Mursal under two conditions: that no musnad hadith is found regarding that issue; or that if a musnad hadith is found, it is not contradicted by the mursal hadith.20.

۷. ابن ابی حاتم (متوفی ۳۲۷) نظر مشخصی دربارهٔ حدیث مُرسَل ارائه نمی‌دهد. با این حال، او مجموعه‌ای شامل ۴۶۹ راوی حدیث گردآوری کرد که چهار راوی زن نیز در میان آنان بودند و روایات ایشان به سبب ارسال مورد نقد قرار گرفته است. این مجموعه به «کتاب المراسیل» شناخته می‌شود.

7. Ibn Abi Hatim (d. 327) does not give a specific opinion about the Mursal Hadith. However, he did collect an anthology of 469 reporters of hadith, including four female reporters, whose narratives were subjected to criticism due to Irsal. This collection is known as Kitab al-Marasil.

8. الحاکم (متوفای ۴۰۵) در پذیرش حدیث مرسل بسیار تردید دارد و آن را جز در مورد تابعین بزرگ‌تر نمی‌پذیرد. او بر پایه‌ی قرآن معتقد است که علم بر آنچه شنیده می‌شود بنا می‌گردد، نه بر آنچه به‌صورت غیرمستقیم نقل می‌شود. در این باره، از یزید بن هارون نقل می‌کند که از حماد بن لیث پرسید: «ای ابو اسماعیل! آیا خداوند در قرآن از اهل حدیث یاد کرده است؟» او پاسخ داد: «آری! آیا سخن خداوند را نشنیده‌ای که می‌فرماید: {و ما کان المؤمنون لینفروا کافۃ فلولا نفر من کل فرقۃ منہم طائفۃ لیتفقہوا فی الدین ولینذروا قومہم إذا رجعوا إلیہم لعلہم یحذرون} [سورۃ التوبہ: ۱۲۲]. این آیه درباره‌ی کسانی است که برای طلب علم رهسپار می‌شوند و سپس نزد کسانی که در خانه مانده‌اند بازمی‌گردند تا به آنان آموزش دهند.» سپس الحاکم می‌افزاید: «این آیه نشان می‌دهد که علم پذیرفتنی، علمی است که شنیده شده باشد، نه صرفاً آنچه از راه ارسال دریافت گردد.»

8. Al-Hakim (d. 405) is extremely reluctant to accept the Mursal Hadith except in the case of elder Successors. He holds, on the basis of the Qur'an, that knowledge is based on what is heard (directly), not on what is reported (indirectly). In this regard, he quotes Yazid b. Harun who asked Hammad b. Laith: "O Abu Isma'il! Did Allah mention the Ahl al-Hadith (scholars of Hadith) in the Qur'an?" He replied, "Yes! Did you not hear the saying of Allah, If a party from every expedition remained behind, they 21 could devote themselves to studies in religion and admonish the people when they return to them, that thus they may guard themselves (against evil)' (Qur'an, 9:l22). This concerns those who set off to seek knowledge, and then return to those who remained behind in order to teach them."22 Al-Hakim then remarks, "This verse shows that the acceptable knowledge is the one which is being heard, not just received by way of Irsal."23.

9. الخطیب البغدادی (متوفای ۴۶۲) به شدت از دیدگاه کسانی حمایت می‌کند که مرسل را رد می‌کنند، مگر آنکه از تابعی بزرگ‌تر روایت شده باشد. او پس از بررسی نظرات گوناگون در این مسئله نتیجه می‌گیرد: «آنچه از میان این اقوال برمی‌گزینیم این است که مرسل نه به کار بسته می‌شود و نه به‌عنوان دلیل پذیرفته است. ما می‌گوییم که ارسال باعث می‌شود یکی از راویان مبهم باشد، و هنگامی که او مبهم باشد، اطمینان از وثاقت او ممکن نیست. ما پیش‌تر توضیح داده‌ایم که روایت تنها در صورتی پذیرفته است که از راوی شناخته‌شده به وثاقت برسد. از این رو، مرسل اصلاً نباید پذیرفته شود.»۲۴.

9. Al-Khatib al-Baghdadi (d. 462) strongly supports the view of those who reject the Mursal except if it comes through an elder Successor. He concludes, after giving a perusal of different opinions about this issue, "What we select out of these sayings is that the Mursal is not to be practised, nor is it acceptable as proof. We say that Irsal leads to one reporter being ambiguous; if he is ambiguous, to ascertain his reliability is impossible. We have already explained that a narration is only acceptable if it comes through a reporter known for reliability. Hence, the Mursal should not be accepted at all."24.

الخطیب یک مثال ذکر می‌کند که نشان می‌دهد روایتی که هم از طریق اسنادِ متصل (مسنَد) و هم از طریق مرسل نقل شده باشد، پذیرفتنی است؛ نه به سبب وثاقت کسانی که آن را به شیوۀ ارسال روایت کرده‌اند، بلکه به سبب اسنادِ بی‌انقطاع، هرچند که در آن راویانِ کم‌اعتبارتری وجود دارند.

Al-Khatib gives the following example, showing that a narrative which has been reported through both musnad and mursal isnads is acceptable, not because of the reliability of those who narrated it by way of Irsal but because of an uninterrupted isnad, even though it contains less reliable reporters:

حدیث کا متن یہ ہے: "کوئی نکاح ولی کی رضامندی کے بغیر درست نہیں ہوتا"؛ الخطیب نے دو اسناد نقل کی ہیں جو شعبہ اور سفیان الثوری تک پہنچتی ہیں؛ ہر سند کا باقی حصہ یہ ہے: سفیان الثوری اور شعبہ --- ابو اسحاق --- ابو بردہ --- النبی ﷺ۔

The text of the hadith is: "No marriage is valid except by the consent of the guardian"; al- Khatib gives two isnads going back to Shu'bah and Sufyan al-Thauri; the remainder of each isnad is: Sufyan al-Thauri and Shu'bah --- Abu Ishaq --- Abu Burdah --- the Prophet.

این سند مُرسَل است، زیرا ابوبُردَہ که از تابعین است، مستقیماً از پیامبر ﷺ روایت می‌کند. با این حال خطیب بغدادی سه سند دیگر نیز ذکر می‌کند که به یونس بن ابی‌اسحاق، اسرائیل بن یونس و قیس بن الربیع می‌رسد؛ بقیه سند نخست چنین است: یونس بن ابی‌اسحاق ← ابواسحاق ← ابوبُردَہ ← ابوموسی ← پیامبر ﷺ. آن دو راوی دیگر نیز به همین شکل روایت می‌کنند و هر دو نام ابوموسی، صحابی‌ای را که ابوبُردَہ از او روایت کرده، در سند آورده‌اند. خطیب سپس ثابت می‌کند که هم الثوری و هم شعبہ این حدیث را از ابواسحاق در یک مجلس شنیده‌اند، در حالی که آن سه راوی دیگر آن را در مجالس مختلف شنیده‌اند. از این رو، افزوده شدن نام ابوموسی به سند پذیرفتنی است۔

This isnad is mursal because Abu Burdah, a Successor, narrates directly from the Prophet (may Allah bless him and grant him peace). However, al-Khatib further gives three isnads going back to Yunus b. Abi Ishaq, Isra'il b. Yunus and Qais b. al-Rabi'; the remainder of the first isnad is: Yunus b. Abi Ishaq --- Abu Ishaq --- Abu Burdah --- Abu Musa --- the Prophet. The other two reporters narrate similarly, both of them including the name of Abu Musa, the Companion from whom Abu Burdah has reported. Al- Khatib goes on to prove that both al-Thauri and Shu'bah heard this hadith from Abu Ishaq in one sitting while the other three reporters heard it in different sittings. Hence, this addition of Abu Musa in the isnad is quite acceptable.25.

۱۰. ابن الصلاح (متوفای ۶۴۳) با الشافعی موافق است که حدیث مرسل را رد می‌کند، مگر آنکه ثابت شود از مسیری مسند رسیده است۔۲۶

10. Ibn al-Salah (d. 643) agrees with al-Shafi'i in rejecting the Mursal Hadith unless it is proved to have come through a musnad route.26.

۱۱. ابن تیمیه (متوفای ۷۲۸) مرسل را به سه دسته تقسیم می‌کند. او می‌گوید: «برخی از آن‌ها پذیرفته‌اند، برخی نپذیرفته‌اند، و برخی دیگر نیازمند بررسی بیشترند: اگر دانسته شود که راوی از افراد مورد اعتماد مرسل نقل می‌کند، روایت او پذیرفته می‌شود؛ اگر از هر دو گروه، یعنی از افراد مورد اعتماد و غیرمورد اعتماد، نقل کند، ما آن را (به‌تنهایی و بدون بررسی بیشتر) نمی‌پذیریم، زیرا او از کسی نقل می‌کند که اعتمادپذیری‌اش معلوم نیست؛ و هر حدیث مرسلی که با گزارش‌های افراد مورد اعتماد در تعارض باشد، کاملاً رد می‌شود.»۲۷.

11. Ibn Taimiyyah (d. 728) classifies Mursal into three categories. He says, "There are some acceptable, others unacceptable, and some which require further investigation: if it is known that the reporter does so (i.e. narrates by Irsal) from reliable authorities, then his report will be accepted; if he does so from both classes of authorities, i.e. reliable and unreliable, we shall not accept his narration (on its own, without further investigation), for he is narrating from someone whose reliability is unknown; all such mursal ahadith which go against the reports made by reliable authorities will be rejected completely."27.

۱۲۔ الذهبی (متوفای ۷۴۸ھ) مرسلِ تابعینِ صغار، مانند الحسن البصری، والزهری، وقتادۃ، وحمید الطویل، را ضعیف‌ترین نوعِ مرسل می‌داند۔۲۸

12. Al-Dhahabi (d. 748) regards the Mursal of younger Successors such as al-Hasan al-Basri, al- Zuhri, Qatadah and Humaid al-Tawil as the weakest type of Mursal.28.

بعد از آن، عالمانی همچون ابن کثیر (متوفای ۷۴۴)، العراقی (متوفای ۸۰۶)، ابن حجر (متوفای ۸۵۲)، السیوطی (متوفای ۹۱۱)، محمد بن ابراهیم الوزیر (متوفای ۸۴۰)، جمال الدین القاسمی (متوفای ۱۳۳۲) و طاهر الجزائری (متوفای ۱۳۳۸) درباره این مسئله بحث‌های گسترده‌ای ارائه کرده‌اند، اما هیچ‌یک از آنان نظری متفاوت با آنچه پیش‌تر ذکر شد، ندارد.

Later scholars such as Ibn Kathir (d. 744), al- 'Iraqi (d. 806), Ibn Hajar (d. 852), al-Suyuti (d. 911), Muhammad b. Ibrahim al-Wazir (d. 840), Jamal al-Din al-Qasimi (d. 1332) and Tahir al- Jaza'iri (d. 1338) have given exhaustive discussions about this issue, but none of them holds an opinion different to those mentioned above.