طبقهبندی حدیث: بر اساس ارجاع به یک مرجع مشخص
The Classification Of Hadith: According To The Reference To A Particular Authority
انواع اصلی حدیث که اهمیت دارند عبارتاند از:
The following principal types of hadith are important:
• مرفوع - "مرتفع": روایتی از پیامبر ﷺ که در آن راوی (چه صحابی، چه تابعی یا دیگری) میگوید: «رسول الله ﷺ فرمود ...». برای نمونه، اولین حدیث صحیح البخاری چنین است: البخاری === الحمیدی عبدالله بن الزبیر === سفیان === یحیی بن سعید الانصاری === محمد بن ابراهیم التیمی === علقمة بن وقاص اللیثی، که گفت: شنیدم عمر بن الخطاب در حالی که بر منبر بود میگفت: «از رسول الله ﷺ شنیدم که فرمود: پاداش اعمال به نیتها بستگی دارد و هر کس بر اساس آنچه نیت کرده، پاداش خواهد گرفت؛ پس هر کس که برای منفعت دنیوی یا برای ازدواج با زنی هجرت کند، هجرتش همان چیزی است که برای آن هجرت کرده است.»
• Marfu' - "elevated": A narration from the Prophet (may Allah bless him and grant him peace), e.g. a reporter (whether a Companion, Successor or other) says, "The Messenger of Allah said ..." For example, the very first hadith in Sahih al-Bukhari is as follows: Al- Bukhari === Al-Humaidi 'Abdullah b. al-Zubair === Sufyan === Yahya b. Sa'id al-Ansari === Muhammad b. Ibrahim al-Taymi === 'Alqamah b. Waqqas al-Laithi, who said: I heard 'Umar b. al- Khattab saying, while on the pulpit, "I heard Allah's Messenger (may Allah bless him and grant him peace) saying: The reward of deeds depends on the intentions, and every person will get the reward according to what he has intended; so whoever emigrated for wordly benefits or for a woman to marry, his emigration was for what he migrated.".
• موقوف - «متوقف»: روایتی که فقط از یک صحابی نقل شده و تنها گفتهٔ خود او است؛ مثلاً البخاری در صحیح خود، در کتاب الفرائض (کتاب قوانین ارث)، روایت میکند که ابوبکر، ابن عباس و ابن الزبیر گفتند: «جد همچون پدر است.» باید توجه داشت که برخی عبارات که صحابی به کار میبرد، عموماً سبب میشود که حدیثی، هرچند ظاهراً موقوف است، در حکم مرفوع دانسته شود؛ مانند موارد زیر:
• Mauquf - "stopped": A narration from a Companion only, i.e. his own statement; e.g. al-Bukhari reports in his Sahih, in Kitab al-Fara'id (Book of the Laws of Inheritance), that Abu Bakr, Ibn 'Abbas and Ibn al-Zubair said, "The grandfather is (treated like) a father." It should be noted that certain expressions used by a Companion generally render a hadith to be considered as being effectively marfu' although it is mauquf on the face of it, e.g. the following:
«به ما دستور داده شده است که ...».
"We were commanded to ...".
«ما از ... منع شده بودیم».
"We were forbidden from ...".
«ما عادت داشتیم که انجام میدادیم...».
"We used to do ...".
«ما عادت داشتیم بگوییم/انجام دهیم ... در حالی که رسول الله ﷺ در میان ما بود.»
"We used to say/do ... while the Messenger of Allah was amongst us.".
«ما پیش از این به چنین و چنان چیزی اهمیت نمیدادیم...»
"We did not use to mind such-and-such...".
«گفته میشد که ...».
"It used to be said ...".
«از سنت است که ...»
"It is from the Sunnah to ...".
«نزلت الآية في الظروف التالية: ...»، وذلك في شأن آية من القرآن الكريم.
"It was revealed in the following circumstances: ...", speaking about a verse of the Qur'an.
• مقطوع («بریده شده»): روایتی از یکی از تابعین. برای نمونه، مسلم در مقدمه صحیح خود گزارش میکند که ابن سیرین (م. ۱۱۰) گفت: «این علم (یعنی حدیث) همان دین است، پس مراقب باشید که دین خود را از چه کسی میگیرید.».
• Maqtu'- "severed": A narration from a Successor, e.g. Muslim reports in the Introduction to his Sahih that Ibn Sirin (d. 110) said, "This knowledge (i.e. Hadith) is the Religion, so be careful from whom you take your religion.".
اعتبارِ هر یک از این سه نوعِ حدیث به عواملِ دیگری نیز بستگی دارد، مانندِ وثاقتِ راویان، و چگونگیِ اتصالِ سندِ میانِ ایشان، و غیرِ آن. با این همه، تقسیمِ بالا بسیار سودمند است، زیرا از رهگذرِ آن میتوان فوراً سخنانِ پیامبر ﷺ را از سخنانِ صحابه یا تابعین بازشناخت، و این امر بهویژه در بحثهای مربوط به مسائلِ فقه یاریرسان است.
The authenticity of each of the above three types of hadith depends on other factors such as the reliability of its reporters, the nature of the linkage amongst them, etc. However, the above classification is extremely useful, since through it the sayings of the Prophet (may Allah bless him and grant him peace) can be distinguished at once from those of Companions or Successors; this is especially helpful in debate about matters of Fiqh.
امام مالک کی الموطأ، که احادیث کے ابتدائی مجموعوں میں سے ایک ہے، میں ان اقسام کی احادیث کا تناسب تقریباً برابر ہے، نیز مرسل احادیث بھی ہیں (جن پر آگے بحث کی جائے گی)۔ ابوبکر الأبهری (وفات 375 ہجری) کے مطابق، الموطأ میں درج ذیل احادیث ہیں:
Imam Malik's Al-Muwatta', one of the early collections of hadith, contains a relatively even ratio of these types of hadith, as well as mursal ahadith (which are discussed later). According to Abu Bakr al-Abhari (d. 375), Al- Muwatta' contains the following:
۶۰۰ حدیث مرفوع.
l 600 marfu' ahadith.
موطأ مالک ۱۳ ۶ ۱ (احادیث موقوف)
l 613 mauquf ahadith.
«لکن ۲۸۵ حدیث مقطوع، و»
l 285 maqtu' ahadith, and.
مرسل احادیث ۲۲۸؛ مجموعاً ۱۷۲۶ حدیث۔ ۶۔
l 228 mursal ahadith; a total of 1726 ahadith.6.
در میان دیگر مجموعهها، احادیث موقوف و مقطوع نسبتاً بیشتری در المصنف ابن ابی شیبہ (متوفای ۲۳۵)، المصنف عبدالرزاق (متوفای ۲۱۱) و تفاسیر ابن جریر (متوفای ۳۱۰)، ابن ابی حاتم (متوفای ۳۲۷) و ابن المنذر (متوفای ۳۱۹) یافت میشود.7
Among other collections, relatively more mauquf and maqtu' ahadith are found in Al-Musannaf of Ibn Abi Shaibah (d. 235), Al-Musannaf of 'Abd al- Razzaq (d. 211) and the Tafsirs of Ibn Jarir (d. 310), Ibn Abi Hatim (d. 327) and Ibn al-Mundhir (d. 319).7