په قرآن کریم کې الله تعالیٰ مومنانو ته حکم کوي چې یو بل سره په ښه خبرو خبرې وکړي، یو بل ته مسخره ونه کړي او یو بل ته توهین ونه کړي، او د ځان په یو بل څخه غوره ګڼلو څخه ځان وساتي. د سورت الحجرات دا آیت مومنانو ته خبرداری ورکوي:

In the Qur’ān, Allāh instructs the believers to address one another in fair terms, not to ridicule and insult one another and consider one’s self better than others. The verse in Sūrah al-Ḥujarāt cautions the faithful:

اې مؤمنانو! نه باید یوه ډله سړي د بلې ډلې سړو ته سپک وګوري، ښایي هغوی ددوی څخه غوره وي، او نه باید ښځې د بلې ډلې ښځو ته سپک وګوري، ښایي هغه ښځې ددوی څخه غوره وي. یو بل ته طعنه مه وهئ، او یو بل ته بد نومونه مه ږدئ. د ایمان له راوړلو وروسته د فسق نوم اخیستل ډیر بد دی. او څوک چې له دې کارونو توبه ونه باسي، هغه ظالمان دي.

49:11 - Believers, no one group of men should jeer at another, who may after all be better than them; no one group of women should jeer at another, who may after all be better than them; do not speak ill of one another; do not use offensive nicknames for one another. How bad it is to be called a mischief-maker a after accepting faith! Those who do not repent of this behaviour are evildoers.

د عطاء بن ابي رباح په وینا، خبرداری د هغه چا په اړه دی چې خپل ورور ته ووایي: «اې سپیه، اې خره، اې خنزیره». د انسانیت له ټیټولو (دیهیومنایزیشن) پیل ژبې څخه کیږي، او ډیری وختونه وروسته یې انځورونه راځي. دا په ټوله تاریخ کې لیدل شوي دي. د هولوکاسټ په وخت کې نازیانو یهودانو ته «Untermenschen»، یعنې ټیټ انسانان ویل. دوی یهودانو ته موږکان ویل او په هرڅه کې یې د ناروغۍ لیږدونکي مشکي ځناور په توګه انځور کړل، له نظامي پمفلټونو تر ماشومانو کتابونو پورې. د روانډا په نسل وژنه کې ښکیل هوتو وګړو توتسیانو ته «سپړۍ» ویل. اصلي خلک ډیری وختونه «وحشیان» بلل کیږي. سربیانو بوسنیایانو ته «بهرنیان» ویل. د تاریخ په اوږدو کې د غلامانو مالکانو غلامان د ټیټ حیوانانو په توګه ګڼل.

‘Aṭā ibn Abī Rabāh said the warning is with respect to saying to your brother, “O dog, O donkey, O pig.”85 Dehumanisation always starts with language, often followed by images. We see this throughout history. During the Holocaust, Nazis described Jews as Untermenschen—subhuman. They called Jews rats and depicted them as disease-carrying rodents in everything from military pamphlets to children’s books. Hutus involved in the Rwanda genocide called Tutsis “cockroaches”. Indigenous people are often referred to as “savages”. Serbs called Bosnians “aliens”. Slave owners throughout history considered slaves subhuman animals.

دقیقه تعصبات هغه څه دي چې د یوې ډلې په اړه د یو چا تصور اړوي. خلک د نورو په اړه خپل تصورات ځیني وختونه هغه کلتوري دقیقه تعصبات تاییدوي چې په رسنیو، ښوونځیو کتابونو، فلمونو، مذهبي مرکزونو او خلکو کې خپریږي. عبده د امریکایانو ژور بې خبرۍ په اړه د امریکا کې د مسلمانانو شتون ته اشاره کوي. هغه بیلتون چې دوی ممکن د مسلمانانو په اړه ولري هغومره لرې نه وي که چېرې دوی پوهیدل چې مسلمانان د استعماري وختونو راهیسې د متحده ایالاتو کې شته، ځکه چې ډیری هغه غلامان چې له لویدیځ افریقا امریکا ته راوړل شوي مسلمانان وو. لیکوال د بلالي (بلال)، محمد (محمد) او ولي (ولي) په ډول نومونو ته اشاره کوي ترڅو هغه ترکیبي کلتوري منظرې څرګندې کړي چې دغه مسلمانان پکې بندي وو.86

Stereotypes are what skew a person’s perception of a group. People’s perceptions of others can sometimes confirm existing cultural stereotypes disseminated in the media, in school textbooks, films, religious centres and among people. Abdo highlights the deep-seated ignorance Americans have of the Muslim presence in the Americas. The distant Otherness they might look on Muslims with is not all too distant if they had known that Muslims have been in the United States from colonial times, since many slaves that were brought to America from West Africa were Muslim. The author points to names like Bullaly (Bilali), Mahomet (Muḥammad), Walley (Wali)…to unpeel the syncretised landscapes to which those Muslims were bound.86

په سورۀ یوسف کې یوه ډېره زړه‌راښکونکې خبره شته چې موږ باید پرې فکر وکړو. کله چې د یوسف علیه السلام ورونه، د ناروغه حسد له امله، یوځای راټولېږي تر څو یوسف ته زیان ورسوي، وايي:

In Sūrah Yūsuf, there is a very touching point that requires our reflection. When the brothers of Prophet Yūsuf gather together, motivated by a pathological envy, to do harm to Yūsuf, they say:

12:9 - [یوں] ان میں سے ایک نے کہا: «یوسف کو قتل کر دو یا اسے کسی دوسری سرزمین میں پھینک آؤ، تاکہ تمہارے باپ کی توجہ صرف تمہاری طرف ہو جائے۔ اس کے بعد تم نیک بن جانا۔» 12:10 - [دوسرے بھائی نے] کہا: «یوسف کو قتل نہ کرو، بلکہ اگر کچھ کرنا ہی ہے تو اسے کسی کنویں کی تہہ میں ڈال دو، جہاں سے کوئی قافلہ اسے اٹھا لے جائے۔» ہم پہلی بات میں دیکھتے ہیں کہ حضرت یوسف علیہ السلام کا ذکر ان کے نام کے ساتھ احترام سے کیا گیا ہے۔ اگلی آیت میں جب بڑا بھائی بات کی قیادت سنبھالتا ہے اور ابتدائی تجویز پر اعتراض کرتا ہے، تو وہ بھی یوسف کا ذکر ان کے نام سے کرتا ہے۔ اس نے جو تجویز پیش کی وہ پہلی تجویز سے کم سخت ہے۔ جہاں ضمیر "اسے" (him) کے ذریعے بھی یہی بات کہی جا سکتی تھی کہ "اسے قتل نہ کرو"، وہاں اللہ تعالیٰ نے بھائی کے قول میں "یوسف کو قتل نہ کرو" کے الفاظ نقل فرمائے ہیں۔

12:9 - [One of them said], ‘Kill Joseph or banish him to another land, and your father’s attention will be free to turn to you. After that you can be righteous.’ 12:10 - [Another of them] said, ‘Do not kill Joseph, but, if you must, throw him into the hidden depths of a well where some caravan may pick him up.’ We notice in the first instance that Prophet Yūsuf is introduced with respect to his name. In the subsequent verse when the older brother takes the lead, conscientiously objecting to the initial proposal, he too mentions Yūsuf by his name. What he also proposes is less severe than the first proposition. Where the pronoun “him” as in “Do not kill him” could have conveyed the same point, Allāh instead describes the brother saying “Do not kill Yūsuf”.

ځینې عالمان داسې وایي چې دا شاید د کورنۍ د اړیکو د پیاوړتیا لپاره وي، او دا چې د انساني ژوند تقدس لا هم د دې پېښې (ملاقات) کې شتون لري۔

Some scholars suggest that this may be to reinforce the familial bond, and that the sanctity of human life is still present in the encounter.

نومول کول د شخصی کول دي، يعنې يو څوک ته د تعلق احساس ورکول دي. نوم هغه څه دي چې ټاکل کېږي، غوره کېږي، او وروسته له هغې يو څوک ته ورکول کېږي. دا د احساساتو خوا ته اشاره کوي، د زېږېدنې او مراسمو، د کورنۍ او خوښۍ فکرونه راپورته کوي.

Naming is personalising, the attributing to another a sense of belonging. The name is something chosen and selected and thereafter conferred onto someone. It evokes a sense of the sentimental, conjuring up thoughts of birth and ceremony, of family and happiness.

نامول د یوه هویت ورکولو په څیر دي، د نوم په معنا او مفهوم کې د یو ایډیال، یوې ځانګړتیا او یوې شخصیت خپلواکي شتون لري. یو مسلمان ممکن د خپلو خبرو پیل د ځان معرفي کولو او بل څخه د هغه یا د هغې نوم پوښتلو سره وکړي. ځینې وختونه انسان وینی چې یوازې نوم هم کولی شي یوه ټوله خبرې پیل کړي.

Naming is akin to bestowing of an identity through the connotations of the name itself, of an ideal, a characteristic, a persona. The Muslim might begin his conversations by introducing himself and asking another what his or her name is. One can sometimes find that the name itself can open up an entire conversation.

په هولوکاست کې چې کله به د قیدیانو په اړه خبرې کیدې، نازي ساتونکي د نومونو له کارولو څخه ډډه کوله، حتی د داسې کلمو لکه «خلک»، «افراد» یا «سړي» له کارولو څخه هم ځان ساتل، بلکې دوی به ورته «ټوټې» یا «توکي» ویل. موخه دا وه چې قربانیانو ته هر ډول اهمیت له لاسه ورکړل شي او د دوی ژوند بې معنا وګڼل شي. د «جسد» یا «قربانی» په شان کلمې کارول منع وې؛ مړي د لرګیو د ټوټو په شان ګڼل کیدل، چې هیڅ اهمیت نه لري. د ۱۹۴۲ کال د جون په ۵مه نیټه نیټه لرونکي یوه پټ یادداشت کې، هغه انسانان چې په چلمنو کې د سیار ګاز خونو کې د مرګ لپاره ټاکل شوي وو، تل «بار» یا «توکي» په نوم یادیږي. د نسل وژنې کونکي معمولاً خپل قربانیان په انفرادي توګه نه ویني، بلکې دوی ته د بدنونو او جسدونو یوه ډله په سترګو ښکاري. کله چې موږ د زرګونو قربانیانو د مرګ په اړه اورو، شمیره داسې نه پریږدي چې هر ژوند په ځانګړي توګه وګورو. دا ظلم په حقیقت کې ځان ښکاره کوي، خو د یوې شخصي فاجعې غم اکثراً له مونږ څخه پټ پاتې کیږي. نازي ساتونکو باید ډاډ ترلاسه کړی وای چې د قربانیانو د پیژندنې کارتونه له منځه یوړل شوي، چې ګاز خونې د لنډ اعدام ځای ونیسي، او چې قربانیان هیڅکله د دوی په نومونو یا داسې کلمو سره نه خطاب کیدل چې د انساني شتون څرګندونه وکړي.

In the Holocaust when speaking of prisoners, Nazi guards avoided using names or even words like ‘people’ or ‘individuals’ or even ‘men’, referring to them instead as “pieces” or “items”. The purpose was to strip victims of all importance and render their lives meaningless. Using words such as “corpse” or “victim” were forbidden; the dead were instead akin to blocks of wood, completely irrelevant. In a secret memorandum, dated June 5, 1942, the human beings marked for death in mobile gas chambers at Chelmno are always referred to as “the cargo” or “the items.” Perpetrators of genocide rarely see their victims as individuals, seeing them instead as a mass of bodies and corpses. When we hear of the deaths of thousands of victims, the number disallows a personalising with each life. The atrocity indeed stands out, but the sorrow of a personal tragedy often escapes us. Nazi guards had to ensure that identity cards were removed from their victims, that gas chambers took the place of summary executions, that victims were never addressed by their names or even in terms that denoted human presence.

جارج مونبیوټ د ۲۰۱۲ کال د دسمبر په ۱۴مه د کنیکټیکټ ایالت د سینڈي هوک ابتدائي ښوونځي څخه راپورته شوې د ملي همدردۍ د رسنیو چوکاټ کارول کړي، او هڅه یې کړې چې د هغه ماشومانو ترمنځ چې د ۲۰۱۲ کال د دسمبر په ۱۴مه د کنیکټیکټ ایالت د سینڈي هوک ابتدائي ښوونځي په وسلهوالې برید کې ووژل شول، او هغه ماشومانو ترمنځ چې د امریکايي ډرون حملو له امله په پاکستان کې ووژل شول، د بشري همدردۍ اړیکه وښيي. د مونبیوټ په مثال کې د عراق جګړې پایله، د ورځپاڼې د جګړې پر وړاندې د انتقادي دریځ سره سم، او د دې اغیز په ماشومانو باندې ځانګړی شوی. په هرصورت، همدردانه نظر، د دواړو ډولونو قربانیانو یو ځای کول، دې ته اشاره کوي چې موږ څنګه بېلابېل ژوند له لاسه ورکړي د خپلو ادراکي چوکاټونو کې ځای ورکوو. مونبیوټ د ډرون حملو کې وژل شوي لسګونه ماشومان په ګوته کوي، چې د ولسمشرانو بوش او اوباما له خوا اجازه شوي وې، د اوباما د واکمنۍ په لومړيو درېو کلونو کې ۶۴ ماشومان، او ۶۹

Using the media framing of a national outpouring of compassion which emerged from the Sandy Hook Elementary School in Connecticut on December 14th 2012, George Monbiot sought to correlate humanitarian compassion between American children murdered in the gun attack at Sandy Hook Elementary School in Connecticut on December 14th 2012 and children murdered in Pakistan from American drone strikes. In Monbiot’s example, it is the outcome of the Iraq War, in line with the newspaper’s critical position on the war, and its effect on children that is highlighted. However, the empathic outlook, the merging together of both types of victims is intended to show how we situate disparate lives lost in our cognitive schemas. Monbiot brings to light the dozens of children killed in drone strikes authorised by Presidents Bush and Obama, 64 in the first three years of Obama’s time in office and 69

د بوش د پخوانیو بریدونو په یوه کې ماشومان وژل شوي وو. هغه د امریکایي ډرون بریدونو د ماشومو قربانیانو په اړه بې‌پروايي د شخصیت د له مینځه تلو د یوې پروسې برخه ګڼي، «دوی د بل پورې اړه لري: د ځمکنۍ ژوند د حشراتو، واښو او ځړیو نړۍ ته».87

children killed in one of Bush’s earlier strikes. He comments on the indifference to the child victims of the American drone attacks as being part of a process of depersonalisation, ‘they belong to the other: to the non-human world of bugs and grass and tissue.’87

۲۰۱۸ کال کې د بی بی سی وان مستند فلم «Killer in Our Classroom: Never Again»⁸⁸ د فبروري ۲۰۱۸ کال د پارکلینډ، فلوریډا د ښوونځي د ډزو پر بنسټ جوړ شو. دا هغه ډزې وې چې په کې ۱۹ کلن نیکولاس کروز د مارجوري سټونمن ډګلس لوړ ښوونځي ته ننوت او څوارلس زده کوونکي او درې کارکوونکي یې ووژل. هغه د هغو زده کوونکو تعقیب کړ چې د امریکا د ډزو د سختو قوانینو د پلي کېدو لپاره یې د ځوانانو په مشرۍ یوه پراخه غورځنګ سازماندهی کړی و. د مستند فلم د احساساتي اغېز یوه برخه د هغو زده کوونکو په کیسو ولاړه ده چې د ډزو له امله اغېزمنې شوې. کله چې ورته د «ساختمان ۱۲ - لومړی پوړ» یو نقشه وښودل شوه، چې په مختلفو ټولګیو کې د ټکو په خپرېدو سره ښيې چې د ډزو پر مهال چېرته خلک مړه شوي، یو زده کوونکی وویل: «هر ځل چې یو ټکی شین یا ژیړ کېده، زه پوهېدم چې دا چا و، او دا ډېره خفه کوونکې وه.» بل وویل: «زه هر یو ټکی پېژنم، او زه پوهېږم چې هر یو ټکی چا و، هر یو. او ما داسې احساس وکړ لکه دا ټول بېرته تجربه کړم.» بل وویل: «ترټولو بده خبره دا ده چې کله تاسو ټکو ته نومونه ورکوئ، زړه یې دردوي.» زده کوونکي د هر «ټکي» شاته ټول ژوند، تجربه او یادونه تړلي ليدای شول، او په دې توګه دا ژوند د ارزښتناک او ګرانبيه چوکاټ کې راوستل شول چې مختلف وختونه، ارزښتونه او لومړيتوبونه څرګندوي.

A 2018 BBC One documentary ‘Killer in Our Classroom: Never Again’88 was based on the February 2018 Parkland, Florida school shooting. This was a shooting in which 19-year-old Nikolas Cruz entered Marjory Stoneman Douglas High School and killed fourteen pupils and three members of staff. He followed students from the school who had organised a mass youth-led campaign calling for stricter gun laws in America. Part of the emotive thrust of the documentary centres on the stories of some of the students affected by the shooting. On being shown a graphic of Building 12-First Floor with scattering of dots in different classrooms indicating where people died during the shooting, one of the students stated that “Every time a dot would turn blue, or a dot would turn yellow, like I knew who that was, and it was just really upsetting.” A second said that “I know every single dot, and I know who every single one of those dots are, like every single one. And I felt as if I just like experienced it all over again”. Another stated that “The worst thing is that when you do give names to the dots, it hurts”. The students were able to place an entire life, experience and memory behind the ‘dot’, and thus enabling the framing of those lives as worthy and treasured to articulate different temporalities, values and priorities.

کریستوفر گولڈسمith، د متحده ایالاتو د اردو یو سارجنټ چې د ۲۰۰۵ کال د جنوري څخه تر دسمبر پورې د صدر ښار کې ځای پر ځای شوی و، د رنځ د عکسونو هغه ډېرښت وو چې د هغه په ذهن کې ځای ونیو او د عراقي خلکو د غیرانساني کولو په وړاندې یې د اعتراض درېځ ته ورسوی. ګولډسمith یو داسې عکس بیانوي چې یو سړی یې د مخ نه لري، د سر پر پوست هېڅ پوست نه دی پاتې شوی. دا عکس د خپلې «نابشپړتیا» له امله د یو داسې قرباني استازیتوب کاوه چې د ژړا وړ دی. همدې عکس ګولډسمith ته د عراقي سړي د انسانیت احساس راوړ: «دا د یو چا ورور دی، دا د یو چا میړه دی، دا د یو چا زوی دی، او دا د یو چا تره زوی دی. یوازینی علت چې موږ په دې ته بې حسه شوي یو هغه دی چې دوی سپین پوستي نه دي، امریکایي عسکر نه دي.»۸۹ د عراق په جګړه کې عراقي «بل» یو ډول له واقعیته ګوښې کېږي او «خیالي» کېږي، او موږ ګورو چې غیرانساني کول د تاوتریخوالي مخکښ کېږي او د ژوند د له لاسه ورکړې د چوکاټ د نشتوالي له امله بد رفتاري او تاوتریخوالي ته لاره هواروي.

For Kristoffer Goldsmith, Sergeant in the United States Army deployed between January-December 2005 in Sadr City, it was the diffusion of images of suffering into his self-consciousness that brought him to a point of contesting the dehumanisation of Iraqi people. Goldsmith describes a photograph of a man ‘missing his face, there is no skin left on his head’. The photograph was in its ‘incompleteness’ representative of a grievable victim. It led to Goldsmith recognising the humanness of the Iraqi man: “this is somebody’s brother, this is somebody’s husband, this is somebody’s son, and this is somebody’s cousin. The only reason that we’re desensitized to it is because they’re not white, they’re not American soldiers.”89 In the Iraq War the Iraqi Other undergoes a derealisation and becomes ‘spectral’ and we see how dehumanisation functions as a precursor to violence and results in abuse and violence through omission of a frame for the life lost.

شیکسپیر کی ڈرامے The Tempest میں کردار ٹرنکیولو (Trinculo) کا پہلا خیال، جب وہ کیلیبن (Caliban) سے دوچار ہوتا ہے، یہ ہے کہ اسے انگلستان میں نمائش کے لیے رکھا جا سکتا ہے: «ایسا کوئی احمق تماشائی نہیں ہوگا جو اسے دیکھنے کے لیے ایک چاندی کا ٹکڑا نہ دے… جب وہ کسی لنگڑے فقیر کی مدد کے لیے ایک پائی بھی نہیں دیتے، تو وہ ایک مرے ہوئے ہندی کو دیکھنے کے لیے دس دیتے ہیں۔» غیر ملکی ممالک میں گہری رنگت والے لوگوں پر ڈھائے گئے مظالم کی تصاویر کی نمائش اسی روش کو جاری رکھتی ہے، اور ان تمام اعتبارات سے بے پروا رہتی ہے جو ہمارے اپنے تشدد کے شکار لوگوں کی ایسی نمائشوں کو روکتے ہیں؛ دوسرا، چاہے وہ دشمن نہ بھی ہو، صرف ایک ایسا شخص سمجھا جاتا ہے جسے دیکھا جائے، نہ کہ ایسا شخص جو (ہماری طرح) خود بھی دیکھتا ہے۔

In the Shakespeare play, The Tempest, the character Trinculo’s first thought upon coming across Caliban is that he could be put on exhibit in England: ‘not a holiday fool there but would give a piece of silver…When they will not give a doit to relieve a lame beggar, they will lay out ten to see a dead Indian.’ The exhibition in photographs of cruelties inflicted on those with darker complexions in exotic countries continues this offering, oblivious to the considerations that deter such displays of our own victims of violence; the Other, even when not an enemy, is regarded only as someone to be seen, not someone (like us) who also sees.

سونتاگ ما را دعوت می‌کند که به سربازِ زخمی طالبان فکر کنیم که التماس می‌کند تا جانش را نجات دهند؛ سرنوشت او در روزنامهٔ نیویورک ټایمز به‌صورت برجسته به تصویر کشیده شد، و او همسر، فرزندان، والدین، خواهران و برادرانی هم داشت که برخی از آنان شاید روزی به سه عکسِ رنگیِ شوهر، پدر، پسر یا برادرشان که سر بریده می‌شود برخورد کنند، اگر پیش‌تر آن‌ها را ندیده باشند.90

Sontag calls on us to consider the wounded Taliban soldier begging for his life, whose fate was pictured prominently in The New York Times and who also had a wife, children, parents, sisters and brothers, some of whom may one day come across the three colour photographs of their husband, father, son, brother being slaughtered – if they have not already seen them.90