Bir odanın köşesinde oturduğunuzu hayal edin. İçeri girdiğiniz kapı artık tamamen kapanmış ve ne girmenin ne de çıkmanın bir yolu kalmış. Duvarlar, tavan ve zemin taştan. Yapabildiğiniz tek şey, soğuk, karanlık ve taşlı duvarlarla çevrili açık, boş boşluğa bakakalmak. Büyük bir sıkıntıdan uykuya dalıyorsunuz. Birkaç saat geçiyor; uyanıyorsunuz. Gözlerinizi açtığınızda odanın ortasında üzerinde bir bilgisayar bulunan bir masa olduğunu görünce şaşırıyorsunuz. Masaya yaklaşıyor ve bilgisayar ekranında bazı sözcükler fark ediyorsunuz: Bu masa ve bilgisayar hiçbir şeyden gelmedi.

Imagine you find yourself sitting in the corner of a room. The door that you entered through is now completely sealed and there is no way of entering or exiting. The walls, ceiling and floor are made up of stone. All you can do is stare into open, empty space, surrounded by cold, dark and stony walls. Due to immense boredom, you fall asleep. A few hours pass by; you wake up. As you open your eyes, you are shocked to see that in the middle of the room is a desk with a computer on top of it. You approach the desk and notice some words on the computer screen: This desk and computer came from nothing.

Ekrana baktığınız şeye inanıyor musunuz? Elbette inanmıyorsunuz. İlk bakışta, bilgisayarın ve masanın hiçbir önceki etkinlik ya da neden olmadan ortaya çıkmış olmasının imkânsız olduğuna dair sezginize güvenirsiniz. Sonra bunun nasıl olmuş olabileceğini düşünmeye başlarsınız. Biraz düşündükten sonra sınırlı sayıda makul açıklama fark edersiniz. Birincisi, bunların hiçbir nedensel koşuldan ya da önceki etkinlikten gelmemiş olabileceğidir; yani hiçbir şeyden. İkincisi, bunların kendilerini nedene bağlamış ya da yaratmış olabileceğidir. Üçüncüsü ise bunların önceki bir neden tarafından yaratılmış ya da oraya yerleştirilmiş olabileceğidir. Bilişsel yetileriniz normal ve sağlıklı çalıştığı için, üçüncü açıklamanın en rasyonel olduğu sonucuna varırsınız. Bu akıl yürütme biçimi evrensel olmakla birlikte, argümanın daha sağlam bir varyasyonu Kur'an'da güzel bir biçimde özetlenmiş olarak bulunabilir. Argüman, sonlu bir varlığın var olmasının olası açıklamalarının, onun hiçbir şeyden gelmiş olması, kendi kendini yaratmış olması, yaratılmış başka bir şey tarafından yaratılmış olması ya da yaratılmamış bir şey tarafından yaratılmış olması olabileceğini ileri sürer. Argümanı daha ayrıntılı açıklamadan önce, Kur'an'ın sıklıkla rasyonel ve entelektüel argümanlar sunduğunu belirtmek gerekir. Kur'an, okuyucusunu etkilemeyi amaçlayan ikna edici ve güçlü bir metindir. Bu nedenle zihinlerimiz ve kalplerimiz üzerinde olumlu bir etki yaratır ve bunu, derin sorular sorarak ve güçlü argümanlar sunarak başarır. İslam Araştırmaları Doçenti Rosalind Ward Gwynne, Kur'an'ın bu yönü hakkında şunu söyler: "Kur'an'ın bu kadar büyük bir kısmının argümanlar biçiminde olması, insanların eylemleri için nedenlere ne ölçüde ihtiyaç duyulduğunu algıladığını gösterir…"121

Do you believe what you have read on the screen? Of course you do not. At first glance you rely on your intuition that it is impossible for the computer and the desk to have appeared from no prior activity or cause. Then you start to think about what could possibly have happened. After some thought you realise a limited number of reasonable explanations. The first is that they could have come from no causal conditions or prior activity—in other words, nothing. The second is that they could have caused or created themselves. The third is that they could have been created or placed there by some prior cause. Since your cognitive faculties are normal and in working order, you conclude that the third explanation is the most rational. Although this form of reasoning is universal, a more robust variation of the argument can be found eloquently summarised in the Qur’an. The argument states that the possible explanations for a finite entity coming into being could be that it came from nothing, it created itself, it could have been created by something else created, or it was created by something uncreated. Before I break down the argument further, it must be noted that the Qur’an often presents rational intellectual arguments. The Qur’an is a persuasive and powerful text that seeks to engage its reader. Hence it positively imposes itself on our minds and hearts, and the way it achieves this is by asking profound questions and presenting powerful arguments. Associate Professor of Islamic Studies Rosalind Ward Gwynne comments on this aspect of the Qur’an: “The very fact that so much of the Qur’an is in the form of arguments shows to what extent human beings are perceived as needing reasons for their actions….”121

Gwynne ayrıca Kur'an'ın bu özelliğinin İslam ilmi üzerinde etkili olduğunu savunmaktadır:

Gwynne also maintains that this feature of the Qur’an influenced Islamic scholarship:

“Kur’an’ın içeriğinde akıl yürütme ve argüman o kadar temel bir yere sahiptir ve yapısından o kadar ayrılmazdır ki, birçok bakımdan Kur’an âlimlerinin bilinç yapısını bizzat şekillendirmiştir.”122

“Reasoning and argument are so integral to the content of the Qur’an and so inseparable from its structure that they in many ways shaped the very consciousness of Qur’anic scholars.”122

Akıl ile vahiy arasındaki bu ilişki erken dönem İslam âlimleri tarafından bile anlaşılmıştı. Onlar aklî düşünmenin, İslam'ın entelektüel temellerini ispatlamanın yollarından biri olduğunu kavramışlardı. 14. yüzyıl İslam âlimi İbn Teymiyye şöyle yazar: Erken dönem İslam ilmi, "hem vahyî hem de aklî delillerin doğru olduğunu ve birbirlerini gerektirdiğini biliyordu. Aklî… delillere hakkını veren, bu delillerin peygamberlerin bildirdiklerine uygun olduğunu ve onlara, peygamberlerin bildirdiklerine iman etmenin zorunluluğunu gösterdiğini bilirdi."123

This relationship between reason and revelation was understood even by early Islamic scholars. They understood that rational thinking was one of the ways to prove the intellectual foundations of Islam. The 14th century Islamic scholar Ibn Taymiyya writes that early Islamic scholarship “knew that both revelational and rational proofs were true and that they entailed one another. Whoever gave rational… proofs the complete enquiry due them, knew that they agreed with what the messengers informed them about and that they proved to them the necessity of believing the messengers in what they informed them about.”123.

Kur'an'a dayalı delil.

The Qur’anic argument.

Kuran, Tanrı'nın varlığı için güçlü bir delil sunar: {Yoksa onlar hiçbir şeyden mi yaratıldılar? Yoksa kendileri yaratıcı mıydılar? Yoksa gökleri ve yeryüzünü onlar mı yarattılar? Hayır, onlar kesin bir inanca sahip değiller.}124

The Qur’an provides a powerful argument for God’s existence: “Or were they created by nothing? Or were they the creators [of themselves]? Or did they create the heavens and Earth? Rather, they are not certain.”124

Bu argüman insana atıfta bulunsa da, var olmaya başlamış herhangi bir şeye, ya da ortaya çıkmış herhangi bir şeye de uygulanabilir. Kur'an, yaratılmış, yapılmış veya meydana getirilmiş anlamına gelen "khuliqu" kelimesini kullanır.125 Dolayısıyla bu kelime, var olmuş herhangi bir şeye işaret edebilir.

Although this argument refers to the human being, it can also be applied to anything that began to exist, or anything that emerged. The Qur’an uses the word khuliqu, which means created, made or originated.125 So it can refer to anything that came into being.

Şimdi argümanı parçalara ayıralım. Kur'an, bir şeyin nasıl yaratıldığını, ortaya çıktığını ya da var olduğunu açıklamak için dört ihtimal zikreder:

Now let us break down the argument. The Qur’an mentions four possibilities to explain how something was created or came into being or existence:

• Hiçbir şeyden yaratılmış mıdırlar: "Yoksa hiçbir şeyden mi yaratıldılar?"

• Created by nothing: “or were they created by nothing?”.

• Kendilerinden yaratılmış: "Yoksa kendilerini kendileri mi yarattılar?"

• Self-created: “or were they the creators of themselves?”.

• Yaratılmış bir şeyin yaratılmış olan başka bir şey tarafından yaratılması: “Yoksa gökleri ve yeri onlar mı yarattılar?” Bu ifade, yaratılmış bir şeyin nihayetinde yine yaratılmış başka bir şey tarafından yaratıldığını ima etmektedir.

• Created by something created: “or did they create the heavens and the Earth?”, which implies a created thing being ultimately created by something else created.

• Yaratılmamış bir şey tarafından yaratılmış: "Hayır, onlar kesin bir bilgiye sahip değiller" ifadesi, Tanrı'yı inkarın temelsiz olduğunu ima eder; dolayısıyla bu ifade, yaratılmamış bir yaratıcının var olduğunu da ima etmektedir.126.

• Created by something uncreated: “Rather, they are not certain”, implying that the denial of God is baseless, and therefore the statement implies that there is an uncreated creator.126.

Bu argüman, nasa başvurmaya gerek kalmadan da evrensel bir formüle dönüştürülebilir:

This argument can also be turned into a universal formula that does not require reference to scripture:

1. Evren sonludur.

1. The universe is finite.

2. Sonlu şeyler hiçlikten gelmiş olabilir, kendi kendilerini yaratmış olabilir, nihayetinde yaratılmış bir şey tarafından yaratılmış olabilir veya yaratılmamış bir şey tarafından yaratılmış olabilir.

2. Finite things could have come from nothing, created themselves, been ultimately created by something created, or been created by something uncreated.

3. Bunlar hiçlikten gelemezlerdi, kendi kendilerini yaratamazlardı ve nihayetinde yaratılmış bir şeyin yaratmış olması da mümkün değildir.

3. They could not have come from nothing, created themselves, or have been ultimately created by something created.

4. Dolayısıyla, bunlar yaratılmamış bir şey tarafından yaratılmıştır.

4. Therefore, they were created by something uncreated.

Evren sonludur.

The universe is finite.

Evrenin sonlu olduğunu gösteren bir dizi felsefi argüman vardır. Bunlar arasında en güçlü ve en basit olanı, gerçek anlamda fiziksel bir sonsuzluğun var olamayacağını göstermeye dayanır. Burada ele aldığım gerçek sonsuzluk türü, ayrık parçalardan oluşan, yani ayrışmış (differentiated) bir sonsuzluktur. Bu tür bir sonsuzluk, atomlar, kuarklar, otobüsler, zürafalar ve kuantum alanları gibi fiziksel şeylerden oluşabilir. Buna karşılık, ayrık parçalardan oluşmayan sonsuzluk türü ayrışmamış (undifferentiated) sonsuzluktur. Bu tür sonsuzluk tutarlıdır ve var olabilir. Örneğin Tanrı'nın sonsuzluğu ayrışmamış bir sonsuzluktur, çünkü O, ayrık fiziksel parçalardan oluşmaz. İslam ilahiyatında O, eşsiz bir biçimde birdir ve aşkındır.

A range of philosophical arguments shows the finitude of the universe The most cogent and simplest of these arguments involves demonstrating that an actual physical infinite cannot exist. The type of actual infinite that I am addressing here is a differentiated type of infinite, which is an infinite made up of discrete parts, like physical things or objects. These physical things can include atoms, quarks, buses, giraffes and quantum fields. The undifferentiated type of infinite, however, is an infinite that is not made of discrete parts. This infinite is coherent and can exist. For instance, the infinity of God is an undifferentiated infinite, as He is not made up of discrete physical parts. In Islamic theology, He is uniquely one and transcendent.

En iyi ve en sezgisel argümanlar, gerçek bir sonsuzluğun imkânsızlığını ortaya koymak için düşünce deneyleri biçiminde karşımıza çıkar. Buradaki kaygı, fiziksel sonsuzluğun gerçekleştirilebilirliğinin imkânsızlığıdır. Bu, matematiksel sonsuzluklardan farklıdır. Mantıksal olarak tutarlı olsalar da bunlar, genellikle aksiyomlara ve varsayımlara dayanan matematiksel alanda var olurlar. Bizim ilgilendiğimiz mesele ise sonsuzluğun gerçek fiziksel dünyada gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğidir.

The most persuasive and intuitive arguments to substantiate the impossibility of an actual infinite, come in the form of thought experiments. Now the concern here is with the impossibility of the physical infinite being actualised. This is different from mathematical infinites. Although logically coherent, these exist in the mathematical realm, which is usually based on axioms and assumptions. Our concern is whether the infinite can be realised in the real physical world.

Örnekleri dikkate alın:

Take the following examples into consideration:

1. Torba dolusu toplar: Sonsuz sayıda topun bulunduğu bir torba düşünün. Torbadan iki top çıkarırsanız, geriye kaç top kalır? Matematiksel olarak hâlâ sonsuz sayıda topunuz vardır. Ancak pratikte, torbada olandan iki eksik olmalıdır. Ya iki top çıkarmak yerine iki top daha eklerseniz? Şimdi kaç top var? Torbada olandan iki fazla olmalıdır.

1. Bag of balls: Imagine you had an infinite number of balls in a bag. If you take two balls away, how many balls do you have left? Well, mathematically you still have an infinite number. However, practically, you should have two less than what is in the bag. What if you added another two balls instead of removing them? How many balls are there now? There should be two more than what was in the bag.

Bir çantadaki topların kaç tane olduğunu sayabilmelisiniz, ancak sayamazsınız; çünkü sonsuzluk yalnızca bir fikirdir ve gerçek dünyada yoktur. Bu, ayrık fiziksel parçalardan veya şeylerden oluşan gerçekleşmiş bir sonsuzluğa sahip olamayacağınızı açıkça gösterir. Bu gerçek ışığında, ünlü Alman matematikçi David Hilbert şöyle demiştir: "Sonsuzluk gerçeklikte hiçbir yerde bulunamaz. Ne doğada var olur ne de rasyonel düşünce için meşru bir temel sağlar... sonsuzluğun oynayabileceği rol yalnızca bir fikir olmaktır."127.

You should be able to count how many balls are in the bag, but you cannot because the infinite is just an idea and does not exist in the real world. This clearly shows you cannot have an actualised infinite made up of discrete physical parts or things. In light of this fact, the famous German mathematician David Hilbert said, “The infinite is nowhere to be found in reality. It neither exists in nature nor provides a legitimate basis for rational thought… the role that remains for the infinite to play is solely that of an idea.”127.

2. Farklı boyutlarda küplerden oluşan bir yığın: Bir küp yığınınız olduğunu hayal edin. Her küp numaralandırılmış. Birinci küpün hacmi 10 cm3

2. Stack of cubes with different sizes: Imagine you had a stack of cubes. Each cube is numbered. The first cube has a volume of 10cm3

Üstündeki bir sonraki küpün hacmi 5 cm³'tür.3

. The next cube on top of that has a volume of 5cm3

ve bir sonraki küp, bir önceki küpün yarısıdır. Bu, sonsuza dek aynı biçimde tekrar eder. Şimdi yığının en üstüne gidin ve en üstteki küpü kaldırın. Bunu yapamazsınız. Hiçbir küp bulunamaz. Neden? Çünkü en üstte bir küp bulunabilseydi, bu, küplerin sonsuza ulaşmadığı anlamına gelirdi.

and the next cube is half of the previous cube. This goes on ad infinitum (again and again in the same way forever). Now go to the top of the stack and remove the cube at the top. You cannot. There is no cube to be found. Why? Because if there was a cube to be found at the top it would mean that the cubes did not reach infinity.

Ancak üstte bir küp olmadığı için, bu durum şunu da gösterir: matematiksel sonsuzluk mevcut olsa da (varsayımlar ve aksiyomlarla birlikte), gerçek dünyada gerçekleşmiş bir sonsuzluğa sahip olunamaz. Yığının bir sonu olmadığından, ayrık fiziksel şeylerden (bu örnekte küplerden) oluşan sonsuzluğun fiziksel olarak gerçekleştirilemeyeceği ortaya çıkar.

However, since there is no cube at the top, it also shows— even though the mathematical infinite exists (with assumptions and axioms)—that you cannot have an actualised infinite in the real world. Since there is no end to the stack, it shows the infinite—that is made up of discrete physical things (in this case the cubes)—cannot be physically realised.

Kavramsal olarak evren, yukarıda açıkladığım top torbasından ya da küp yığınından farklı değildir. Evren gerçektir. Ayrık fiziksel şeylerden oluşur. Ayrışmış sonsuz gerçek dünyada var olamayacağına göre, evrenin sonsuz olması mümkün değildir. Bu da evrenin sonlu olduğunu ve sonlu olduğu için bir başlangıcının bulunması gerektiğini gösterir. Evrenin başlangıcıyla ilgili bilimsel araştırmalar burada ele alınmamıştır, çünkü veriler şu anda yetersiz belirlenmiştir. Yetersiz belirlenmişlik, "bilimsel temelli herhangi bir kuram için, verilen kanıtlarla desteklenen en az bir rakip kuramın her zaman bulunacağını belirten tez" olarak tanımlanır 128. Kozmolojik kanıtları açıklamaya çalışan yaklaşık 17 rakip model vardır. Bu modellerden bazıları evrenin sonlu olduğunu ve bir başlangıcı bulunduğunu savunurken, diğerleri evrenin geçmişte sonsuz olduğunu ileri sürmektedir. Kanıtlar kesin değildir. Yeni kanıtlar gözlemlendiğinde ya da yeni modeller geliştirildiğinde sonuçlar değişebilir (bkz. Bölüm 12).

Conceptually, the universe is no different to the bag of balls or the stack of cubes I have explained above. The universe is real. It is made up of discrete physical things. Since the differentiated infinite cannot exist in the real world, it follows that the universe cannot be infinite. This implies that the universe is finite, and since it is finite it must have had a beginning. The scientific research that relates to the beginning of the universe has not been discussed here because the data is currently underdetermined. Underdetermination is a “thesis explaining that for any scientifically based theory there will always be at least one rival theory that is also supported by the evidence given…” 128 .There are around 17 competing models to explain the cosmological evidence. Some of these models conclude that the universe is finite and had a beginning and others argue that the universe is past eternal. The evidence is not conclusive. The conclusions might change when new evidence is observed or new models are developed (see Chapter 12).

Şimdi, evrenin başlangıcını açıklamak için dört mantıksal olasılığı uygulayabilecek ve her birini tartışabilecek bir konumdayız.

Now we are in a position to apply the four logical possibilities to explain the beginning of the universe and discuss each one.

Hiçbir şeyden mi yaratıldı?. Bu olasılığı ele almadan önce, 'hiçbir şey' ile neyin kastedildiğini tanımlamam gerekiyor. Hiçbir şey, her şeyin yokluğu olarak tanımlanır. Bunu daha iyi açıklamak için, tüm madde, enerji ve potansiyelin yok olduğunu hayal edin; bu durum hiçbir şey olarak nitelendirilir. Bu, daha sonra açıklayacağım kuantum boşluğu ya da kuantum alanı ile karıştırılmamalıdır. Hiçbir şey, aynı zamanda herhangi bir nedensel koşulun yokluğuna da işaret eder. Nedensel koşul, bir etki doğuran her türlü nedendir. Bu neden maddi ya da maddi olmayan olabilir.

Created from nothing?. Before I address this possibility, I need to define what is meant by ‘nothing’. Nothing is defined as the absence of all things. To illustrate this better, imagine if everything, all matter, energy and potential, were to vanish; that state would be described as nothing. This is not to be confused with the quantum vacuum or field, a concept I will explain later. Nothing also refers to the absence of any causal condition. A causal condition is any type of cause that produces an effect. This cause can be material or non-material.

Hiçbir şeyden bir şeyin var olabileceğini ileri sürmek, yani şeylerin hiçbir potansiyelden, hiçbir maddeden ya da hiç yoktan var olabileceğini iddia etmek, sezgilerimize aykırıdır ve akla karşıdır.

Asserting that things can come from nothing means that things can come into being from no potential, no matter or nothing at all. To assert such a thing defies our intuitions and stands against reason.

Peki, evren hiçlikten var olmuş olabilir mi? Bariz cevap hayır, çünkü hiçlikten hiçbir şey çıkmaz. Hiçlik bir şey üretemez. Hiçbir nedensel koşul olmadan bir şey ortaya çıkamaz. Bunu basit bir matematikle de görmek mümkündür: 0 + 0 + 0 kaçtır? 3 değil, 0'dır.

So, could the universe have come into existence from nothing? The obvious answer is no, because from nothing, nothing comes. Nothingness cannot produce anything. Something cannot arise from no causal conditions whatsoever. Another way of looking at it is by way of simple math. What is 0 + 0 + 0? It is not 3, it’s 0.

Bir şeyin hiçlikten var olamayacağı ilkesi, bu konunun bu kadar sezgisel görünmesinin nedenlerinden biri, rasyonel (veya metafiziksel) bir ilkeye dayanmasıdır: varlık, yokluktan gelemez. Bunun tersini savunmak, benim "karşı söylem" dediğim şeydir. Herkes her şeyi iddia edebilir. Eğer biri bütün evrenin hiçlikten gelebileceğini iddia edebiliyorsa, bunun doğurduğu sonuçlar absürt olur. Herhangi bir şeyin hiçbir nedensel koşul olmaksızın ortaya çıkabileceğini ileri sürebilirler. Bir şeyin hiçlikten ortaya çıkabilmesi için, en azından bir tür potansiyele ya da nedensel koşullara sahip olması gerekir. Hiçlik ise, nedensel koşul da dahil olmak üzere, bütün şeylerin yokluğu olduğundan, hiçbir şeyin hiçlikten ortaya çıkması mümkün değildir. Hiçlikten bir şeyin var olabileceğini savunmak, şeylerin hiçbir nedensel koşul olmaksızın yok olabileceğini, çürüyebileceğini, yok edilebileceğini ya da kaybolabileceğini savunmakla mantıksal olarak eşdeğerdir. Bir şeyin hiçlikten var olabileceğini savunan kişiler, aynı zamanda bir şeyin hiçbir nedensel koşul olmadan yok olabileceğini de kabul etmek zorundadır. Örneğin, bir bina tamamen ortadan kaybolursa, bu tür kişiler bu olaya şaşırmamalıdır; çünkü şeyler hiçbir nedensel koşul olmadan ortaya çıkabiliyorsa, bu mantıken şeylerin de hiçbir nedensel koşul olmadan yok olabileceği anlamına gelir. Ancak şeylerin herhangi bir nedensel koşula atıfta bulunulmaksızın kendiliğinden yok olabileceğini savunmak, rasyonel açıdan absürt olurdu. Yaygın bir iddia, evrenin hiçlikten gelebileceğidir, çünkü kuantum vakumunda parçacıklar kendiliğinden var olur. Bu argüman, kuantum vakumunun hiçlik olduğunu varsayar. Ancak bu doğru değildir. Kuantum vakumu bir şeydir; mutlak bir boşluk değildir ve fizik yasalarına uyar. Kuantum vakumu, geçici enerjinin bir halidir. Dolayısıyla o hiçlik değil, fiziksel bir şeydir.

One of the reasons that this is so intuitive is because it is based on a rational (or metaphysical) principle: being cannot come from nonbeing. To assert the opposite is what I would call counter discourse. Anyone could claim anything. If someone can claim that the entire universe can come from nothing, then the implications would be absurd. They could assert that anything could come into being without any causal conditions at all. For something to arise from nothing it must have at least some type of potential or causal conditions. Since nothing is the absence of all things, including any type of causal condition, then something could not arise from nothing. Maintaining that something can arise from nothing is logically equivalent to the notion that things can vanish, decay, annihilate or disappear without any causal conditions whatsoever. Individuals who argue that something can come from nothing must also maintain that something can vanish from no causal conditions at all. For example, if a building completely vanished, such individuals should not be surprised by the event, because if things can come from no causal conditions at all, then it logically implies that things can vanish by means of no causal conditions as well. However, to argue that things can just vanish without reference to any causal condition would be rationally absurd. A common contention is that the universe could come from nothing because in the quantum vacuum particles pop into existence. This argument assumes that the quantum vacuum is nothing. However, this is not true. The quantum vacuum is something; it is not an absolute void and it obeys the laws of physics. The quantum vacuum is a state of fleeting energy. So it is not nothing, it is something physical.129.

Profesör Lawrence Krauss'un "hiçliği".

Professor Lawrence Krauss’s ‘nothing’.

Profesör Lawrence Krauss'un "A Universe from Nothing" (Hiçlikten Bir Evren) adlı kitabı, Leibniz'in sorusu olan "Neden hiçlik yerine bir şey var?" tartışmasını canlandırmış ve yaygınlaştırmıştır.130 Bu kitabında Krauss, evrenin "hiçlik"ten ortaya çıkmış olmasının makul olduğunu savunmaktadır. Bu ifade kulağa ne kadar saçma gelse de, sonuçlarının bağlamını anlayabilmek için birkaç ön kabulün ve açıklamanın gün yüzüne çıkarılması gerekmektedir.

Professor Lawrence Krauss’s book, A Universe from Nothing, invigorated and popularised the debate on the Leibnizian question: “Why is there something rather than nothing?”130 In his book, Krauss argues that it is plausible that the universe arose from ‘nothing’. Absurd as this may sound, a few presuppositions and clarifications need to be brought to light to understand the context of his conclusions.

Krauss'un "hiçlik"i aslında bir "şey"dir. Kitabında hiçliği "kararsız" olarak nitelendirir131 ve başka bir yerde hiçliğin "boş ama önceden var olan uzay" olarak adlandırdığı fiziksel bir şey olduğunu ileri sürer132.

Krauss’s ‘nothing’ is actually something. In his book, he calls nothing “unstable”131, and elsewhere he affirms that nothing is something physical, which he calls “empty but pre-existing space”132.

Bu ilginç bir dilsel sapma, çünkü İngilizcede "nothing" (hiçbir şey) kelimesinin tanımı evrensel bir olumsuzlamaya işaret eder; ancak Krauss'un "hiçbir şey"i bir şeyin etiketi gibi görünüyor. Araştırması, "hiçbir şey"in zaman, uzay ve parçacıkların yokluğu olduğunu iddia etse de, deneyimsiz okuyucuyu yanıltıyor ve (açıkça) hâlâ bir miktar fiziksel maddenin bulunduğunu doğrulamıyor. Krauss'un iddia ettiği gibi madde yoksa bile, fiziksel alanların var olması gerekir. Çünkü yerçekiminin engellenemeyeceği için alanların hiç bulunmadığı bir bölge olması imkânsızdır. Kuantum kuramında, gerçekliğin bu düzeyinde yerçekimi kütleli nesneler gerektirmez, ama fiziksel bir öze ihtiyaç duyar. Dolayısıyla Krauss'un "hiçbir şey"i aslında bir "bir şey"dir. Kitabının başka bir yerinde her şeyin kuantum dalgalanmalarından ortaya çıktığını yazar; bu, "hiçbir şey"den yaratılışı açıklar, ancak bunun olası olabilmesi için önceden var olan bir kuantum durumunu gerektirir.

This is an interesting linguistic deviation, as the definition of nothing in the English language refers to a universal negation, but it seems that Krauss’s ‘nothing’ is a label for something. Although his research claims that ‘nothing’ is the absence of time, space and particles, he misleads the untrained reader and fails to confirm (explicitly) that there is still some physical stuff. Even if, as Krauss claims, there is no matter, there must be physical fields. This is because it is impossible to have a region where there are no fields because gravity cannot be blocked. In quantum theory, gravity at this level of reality does not require objects with mass, but does require physical stuff. Therefore, Krauss’s ‘nothing’ is actually something. Elsewhere in his book, he writes that everything came into being from quantum fluctuations, which explains a creation from ‘nothing’, but that implies a pre-existent quantum state in order for that to be a possibility.133.

Profesör David Albert, *Quantum Mechanics and Experience* kitabının yazarı, Krauss'un kitabı hakkında bir inceleme yazdı ve benzer bir sonuca varır:

Professor David Albert, the author of Quantum Mechanics and Experience, wrote a review of Krauss’s book, and similarly concludes:

„Ama bu doğru değil. Göreli-kuantum-alan-teorik vakum durumları, tıpkı zürafalar, buzdolapları ya da güneş sistemleri kadar, basit fiziksel maddenin belirli düzenlemeleridir. Göreli-kuantum-alan-teorisindeki gerçek karşılığı, hiçbir fiziksel maddenin bulunmamasının, alanların bu ya da şu belirli düzenlemesi değil, alanların tamamen yokluğudur! Alanların bazı düzenlemelerinin parçacıkların varlığına denk gelmesi, bazılarının gelmemesi, parmaklarımın olası düzenlemelerinden bazılarının bir yumruğun varlığına denk gelmesi, bazılarının gelmemesi kadar gizemli değildir. Ve alanlar kendilerini yeniden düzenledikçe parçacıkların zamanla ortaya çıkıp kaybolabilmesi, parmaklarım yeniden düzenlendikçe yumrukların zamanla ortaya çıkıp kaybolabilmesinden daha gizemli değildir. Ve bu ortaya çıkıp kaybolmaların hiçbiri, doğru bakıldığında, hiçbir şekilde yokluktan yaratılışa yakın bir şeye denk düşmez.” 134.

“But that’s just not right. Relativistic-quantum-field-theoretical vacuum states — no less than giraffes or refrigerators or solar systems — are particular arrangements of simple physical stuff. The true relativistic-quantum-field-theoretical equivalent to there not being any physical stuff at all isn’t this or that particular arrangement of the fields —it is just the absence of the fields! The fact that some arrangements of fields happen to correspond to the existence of particles and some do not is not any more mysterious than the fact that some of the possible arrangements of my fingers happen to correspond to the existence of a fist and some do not. And the fact that particles can pop in and out of existence, over time, as those fields rearrange themselves, is not any more mysterious than the fact that fists can pop in and out of existence, over time, as my fingers rearrange themselves. And none of these poppings — if you look at them aright — amount to anything even remotely in the neighbourhood of a creation from nothing.” 134.

Felsefi ayrımlar.

Philosophical distinctions.

Maraklıdır ki Profesör Krauss, Leibniz'in süregelen sorusunu yanıtlayabilmek için "hiçlik" tanımını değiştirmiş görünmektedir. Bu durum, Krauss'un tanımının iyi bilinen felsefi ayrımları bulanıklaştırması nedeniyle tüm tartışmayı sorunlu hale getirmektedir. "Hiçlik" terimi her zaman varlık-dışılığa ya da bir şeyin yokluğuna işaret etmiştir.135 Bu nedenle, Krauss'un "hiçlik" anlayışının sonucu, aşağıdakileri iddia etmenin makul olabileceğidir:

Interestingly, Professor Krauss seems to have changed the definition of nothing in order to answer Leibniz’s perennial question. This makes the whole discussion problematic as Krauss’s definition blurs well-known philosophical distinctions. The term ‘nothing’ has always referred to non-being or the absence of something.135 Therefore, the implications of Krauss’s ‘nothing’ is that it could be reasonable for someone to assert the following:

"Dün gece harika bir akşam yemeği yedim, ama bu hiçbir şeydi."

“I had a wonderful dinner last night, and it was nothing.”.

"Salonda kimseyle karşılaşmadım ve bana bu odaya giden yolu gösterdiler."

“I met nobody in the hall and they showed me directions to this room.”.

"Tuz ve biberle tatlı olmayan hiçbir şey yoktur."136.

“Nothing is tasty with salt and pepper.”136.

Bu ifadeler mantıksız ifadelerdir ve bu nedenle, birisi "hiçlik" tanımını değiştirmediği sürece, anlamsız önermeler oluşturur. Profesör Krauss'un "hiçlik" anlayışının varlık olmayışına işaret etmediğini ima etmesi şaşırtıcı değildir. Şöyle yazar: "Ancak bir şey kesindir. Yaratılış konusunda tartıştığım kişilerin tam bir inançla benimsediği, yani 'hiçlikten hiçlik çıkar' şeklindeki metafizik 'kural'ın bilimde hiçbir temeli yoktur."137

These statements are irrational statements and therefore amount to meaningless propositions, unless of course someone changes the definition of nothing. It is no wonder that Professor Krauss hints that his view of nothing does not refer to non-being. He writes: “One thing is certain, however. The metaphysical ‘rule,’ which is held as ironclad conviction by those with whom I have debated the issue of creation, namely that ‘out of nothing, nothing comes,’ has no foundation in science.”137

Bu, Krauss'un "hiçbir şey" kavramının anlamını, bilimsel bir anlam taşıyacak şekilde değiştirdiği anlamına gelir; çünkü bilim bir yöntem olarak fiziksel dünyadaki şeylere odaklanır. Bilim yalnızca doğal olaylar ve doğal süreçler açısından yanıt verebilir. "Hayatın anlamı nedir?", "Ruh var mı?", "Hiçlik nedir?" gibi sorular sorduğumuzda ise genel beklenti, metafizik yanıtlar almaktır ve bu nedenle hiçbir bilimsel açıklamanın kapsamı dışında kalırlar (bkz. 12. Bölüm).

This clearly means Krauss has changed the meaning of nothing to mean something, because science as a method focuses on things in the physical world. Science can only answer in terms of natural phenomena and natural processes. When we ask questions like: What is the meaning of life? Does the soul exist? What is nothing? The general expectation is to have metaphysical answers—and hence, outside the scope of any scientific explanation (see Chapter 12).

Bilim, hiçliğin ya da yokluğun (ademin) fikrini ele alamaz; çünkü bilim, gözlemlerin çözebileceği problemlerle sınırlıdır. Bilim felsefecisi Elliot Sober bu sınırlamayı doğrular. Sober, "Empiricism" (Ampirizm) adlı denemesinde şöyle yazar: "bilim dikkatini ancak gözlemlerin çözebileceği problemlere yöneltmek zorundadır."138 Dolayısıyla Profesör Krauss, bilimin başlangıçta çözemediği bir problemi çözebilmek için "hiçlik" kelimesinin anlamını değiştirmiştir. Belki de bu sonuç bir yenilgi olarak kabul edilmelidir; çünkü bu, birinin bir soruyu cevaplayamaması ve yenilgisini kabul etmek ya da soruyu başka birine havale etmek yerine, sorunun anlamını değiştirmeye başvurması gibidir.

Science cannot address the idea of nothing or non-being, because science is restricted to problems that observations can solve. Philosopher of science Elliot Sober verifies this limitation. He writes in his essay Empiricism that “science is forced to restrict its attention to problems that observations can solve.”138 Therefore, Professor Krauss has changed the meaning of the word “nothing”, in order for science to solve a problem that it could not originally solve. Perhaps this outcome should be accepted as a defeat as it is tantamount to someone not being able to answer a question, and instead of admitting defeat or referring the question to someone else, resorting to changing the meaning of the question.

Hiçliğin kavramının metafizik bir kavram olduğunu ve bilimin yalnızca gözlemlenebilen şeylerle ilgilendiğini söylemek, entelektüel açıdan daha dürüst olurdu.

It would have been intellectually more honest to just say that the concept of nothing is a metaphysical concept, and science only deals with what can be observed.

Sonuçsuz araştırmalar ve popülerleştirilen dilsel jimnastik.

Inconclusive research and popularising linguistic gymnastics.

Bütün bunları bir kenara bırakırsak, Profesör Krauss, 'hiçlik' araştırmasının belirsiz olduğunu ve kesin kanıtlardan yoksun olduğunu kabul eder. Şöyle yazar: "Burada 'olabilir' kelimesini vurguluyorum, çünkü bu soruyu kesin olarak çözecek yeterli ampirik bilgiye hiçbir zaman sahip olamayabiliriz."139

Putting all of this aside, Professor Krauss admits that his ‘nothingness’ research is ambiguous and lacks conclusive evidence. He writes, “I stress the word could here, because we may never have enough empirical information to resolve this question unambiguously.”139

Kitabının başka bir yerinde, argümanının kesinlik taşımadığını kabul eder: "Ayrıntıları ortaya çıkarmayla ilgili gözlemsel ve buna bağlı kuramsal güçlükler nedeniyle, bu konuda yalnızca makul görünürlükten öteye geçemeyebileceğimizi düşünüyorum."140.

Elsewhere in his book he admits the inconclusive nature of his argument: “Because of the observational and related theoretical difficulties associated with working out the details, I expect we may never achieve more than plausibility in this regard.”140.

Bunun ışığında, Profesör Krauss evrenin bir vakum durumu gibi fiziksel bir şeyden geldiğini söylemeliydi; "hiçlik" kelimesinin anlamını yeniden tanımlamak yerine. Ancak Krauss, bu dilsel cambazlığı popülerleştirmekte kararlı görünüyor. "Islam or Atheism: Which Makes More Sense?" başlıklı tartışmamızda, onun "hiçliğinin" aslında bir tür kuantum sisi gibi bir "şey" olduğunu açıklamak için kitabına atıfta bulundum. Ancak o, bunun üzerine tepki göstererek hiçliğinin "uzay yok, zaman yok, yasalar yok… evren yok, hiçbir şey yok, sıfır, hiç, nada" olduğunu söyledi.141

In light of this, Professor Krauss should have just said the universe came from something physical like a vacuum state, rather than redefining the word nothing. But Krauss seems to be adamant in popularising his linguistic gymnastics. During our debate: Islam or Atheism: Which Makes More Sense? I referred to his book to explain that his nothing is something, like some form of quantum haze. However, he reacted and said that his nothing is “No space, no time, no laws… there’s no universe, nothing, zero, zip, nada.”141

Krauss, önemli bir gizli öncülü bilerek atlamış görünüyor: onun "hiçliğinde" hâlâ bir miktar fiziksel madde bulunmaktadır; bunu bir halka açık konferansında açıkça kabul etmiştir. Krauss, şey ile hiçliğin "… fiziksel niceliklər" olduğunu söylemiştir.142

Krauss seemed to have deliberately omitted an important hidden premise: there is still some physical stuff in his nothing, something which he clearly admitted to in a public lecture. He said that something and nothing are “… physical quantities.”142

Özetle, Profesör Krauss'un "hiçlik"i bir şeydir. Evren, Krauss'un "hiçlik" dediği fiziksel bir şeyden gelmiştir ve bu nedenle Leibniz'in sorusuna, yani "Neden hiçlik yerine bir şey var?" sorusuna cevap verememektedir. Gerçekte Krauss yalnızca şu soruyu yanıtlamaktadır: Bir şey nasıl bir şeyden gelmiştir? Bu, bilimin yanıtlayabileceği ve dil oyunlarına ihtiyaç duymayan bir sorudur.

In summary, Professor Krauss’s nothing is something. The universe came from something physical which Krauss calls “nothing”, and therefore failing to answer Leibniz’s question: Why is there something rather than nothing? In reality, Krauss only answers the question: How did something come from something? That is a question that science can answer, and which does not require linguistic acrobatics.

Tanrı'nın varlığı, Krauss'un "hiçlik" üzerine görüşüyle zayıflatılmış değildir. Krauss'un bize gerçekten sunduğu şey, evrenin (zaman ve uzay) bir şeyden geldiğidir. Bu nedenle evren, varlığı için hâlâ bir açıklamaya ihtiyaç duymaktadır.

God’s existence is not undermined by Krauss’s view on nothing. All that he has really presented to us is that the universe (time and space) came from something. Therefore, the universe still requires an explanation for its existence.

“Nedensellik yalnızca bu evren içinde anlam taşır; bu nedenle evren hiçbir şeyden gelmiş olabilir.”

“Causality only makes sense within this universe; therefore, the universe may have come from nothing.”.

Nedensellik kavramı üzerine tarihsel ve akademik tartışmalar arasında David Hume'un, nedenselliğin deneyimlerimizden türetilmiş bir kavram olduğu yönündeki itirazı yer alır. Hume haklıysa, nedenselliğin deneyimimizin dışında var olduğunu ya da bir anlam taşıdığını ileri sürmek için bir gerekçemiz yoktur. Bu bölümdeki argüman evrenin nasıl var olduğu gibi deneyimimizin dışındaki olaylara atıfta bulunduğundan, nedensellik bu olayları açıklamak için kullanılamaz. Başka bir ifadeyle, nedensellik kavramı yalnızca evren içinde anlam taşıyor ve evrenin dışındaki herhangi bir şeye uygulanamıyor olabileceğinden, evren hiçbir şeyden meydana gelmiş olabilir. Evrenin başlangıcına ya da onun var oluşundan önce neler olduğuna dair bir deneyimimiz yoksa, bu konuda sessiz kalmamız gerekir.

Historical and academic discussions on the notion of causality include David Hume’s objection that causality is a concept derived from our experiences. If Hume is right about causality, then we are not justified in postulating that the concept of causality exists or makes sense outside of our experiences. Since the argument in this chapter refers to events outside of our experience—how the universe came into existence—causality cannot be used to explain these events. In other words, the universe could have come from nothing, because the notion of causality may only make sense within the universe and cannot be applied to anything outside of it. If we have no experience of the beginning of the universe or what happened prior to its existence, then we should simply stay silent on the matter.

Bu itiraz, nedenselliğin deneyime dayanan bir kavram olduğunu varsayarak yanlış bir zemin üzerine kuruluyor. Nedensellik a priori'dir; deneyimden önceki bilgidir. Deneyimlerimizi ilk etapta anlayabilmemiz için gerekli olan metafizik bir kavramdır. Onu deneyimin bize getirdiği bir şey olarak değil, bütün deneyimlerimize biz getiririz. Bu, sarı camlı gözlük takmaya benzer: her şey dünyada orada olan bir şeyden dolayı değil, her şeye baktığımız camdan dolayı sarı görünür. Nedensellik olmasaydı, dünya hakkında anlamlı bir kavrayışa sahip olamazdık. Şu örneği düşünün: Washington DC'deki Beyaz Saray'a bakıyorsunuz. Gözleriniz kapıya, sonra sütunlar boyunca, sonra çatıya ve en sonunda ön bahçeye gidebilir. Algılarınızın sırasını da tersine çevirebilirsiniz; önce bahçeye, sonra çatıya, sütunlara ve en sonunda kapıya bakabilirsiniz. Şimdi bunu başka bir deneyimle karşılaştırın: Londra'da Thames nehri üzerinde süzülerek geçen bir tekne görüyorsunuz. Tekneyi önce yalnızca ön tarafıyla görebilir, arka tarafını ise ancak sonra görebilirsiniz; teknenin yanınızdan geçişi sırasında bu deneyimin sırasını tersine çeviremezsiniz. Beyaz Saray'a bakarken algılarınızı hangi sırayla yaşayacağınıza dair bir seçeneğiniz vardı. Ancak teknede hiç seçeneğiniz yoktu. Teknenin ön tarafı ilk görünen taraftı ve arka tarafı önce görmeye çalışarak algılarınızın sırasını değiştiremezdiniz. Peki bu deneyimlerin hangi sırayla yaşandığını ne belirliyor? Algılarınızı ne zaman sıralayabildiğinizi ve ne zaman sıralayamadığınızı nasıl biliyorsunuz? Cevap nedensellik kavramıdır. Beyaz Saray'ı ve tekneyi algılarken zihninizde mantıksal nedensel bağlantılar işliyor.

This objection falsely assumes that causality is a concept based on experience. Causality is a priori; knowledge prior to experience. It is a metaphysical concept, that is required in order for us to understand our experiences in the first place. We bring it to all our experience, rather than our experience bringing it to us. It is like wearing yellow-tinted glasses, everything looks yellow not because of anything out there in the world, but because of the glasses through which we are looking at everything. Without causality, we would not be able to have a meaningful understanding of the world. Take the following example into consideration; imagine you are looking at the White House in Washington DC. Your eyes may wonder to the door, across the pillars, then to the roof and finally over to the front lawn. You can also reverse the order of your perceptions; you can first start to look at the lawn, then to the roof, the pillars and finally the roof. Now contrast this to another experience, you are on the river Thames in London and you see a boat floating past. You can only see the front of the boat before you see the back, and you cannot reverse the order of that experience as the boat floats past. When you looked at the White House you had a choice to see the door first and then the pillars and so on. You could also reverse the order of your perceptions. However, with the boat you had no choice. The front of the boat was the first to appear, and you could not reorder your perceptions by trying to see the back before you saw the front. What dictates the order in which you had these experiences? Why is it that you know when you can order your perceptions and when you cannot? The answer is the concept of causality. There are logical causal connections occurring in your mind while you are perceiving the White House and the boat.

Bu noktayı kavramak önemlidir: Kendi düzenlediğimiz deneyimlerle bağımsız olarak düzenlenen deneyimleri ayırt edebilmemiz, ancak nedenselliğe dair bir kavrama sahip olmamızla mümkündür. Nedensellik olmasaydı, deneyimlerimiz bugünkü hâlinden çok farklı olurdu. Yalnızca tek bir deneyim dizisinden, yani bir şeyin ardından bir başka şeyin gelmesinden ibaret olurdu. Nedensellik, deneyimden bağımsızdır; çünkü onsuz hiçbir şeyi deneyimleyemezdik. Dolayısıyla nedenselliğin, evrene dair deneyimimizden önce var olduğu mantıken çıkar.

The point to take here is that you would not have been able to make the distinction that some experiences are ordered by yourself and others are ordered independently, unless you had the concept of causality. In absence of causality, our experiences would be very different from the way that they are. They would be a single sequence of experiences only: one thing after another. Causality is independent of experience because we would not be able to experience anything without it. Therefore, it logically follows that causality exists prior to our experience of the universe.

Eğer hiçlikten bir şey var edilemezse, o halde Tanrı hiçlikten nasıl yarattı?

If you cannot have something from nothing, then how did God create from nothing?.

Bu iddia yanlıştır, çünkü Tanrı'nın hiçbir şey olmadığını ima eder. Tanrı, iradesi ve gücüyle yaratma ve varlığa getirme potansiyeline sahip, eşsiz bir faildir. Dolayısıyla bu, bir şeyin hiçbir şeyden çıkması durumu değildir. Tanrı'nın iradesi ve gücü, evreni var etmenin nedensel koşullarıydı. Hiçbir şeyden bir şeyin ortaya çıkması imkânsızdır, çünkü hiçbir şey, yokluğu, hiçbir potansiyelin ve hiçbir nedensel koşulun bulunmadığını ifade eder. Herhangi bir potansiyel veya önceki nedensel etkinlik olmaksızın, mutlak bir boşluktan bir şeyin ortaya çıkabileceğini iddia etmek akla aykırıdır. Tanrı, bu nedensel etkinliği iradesi ve gücü aracılığıyla sağlar. İslam düşünce geleneği Tanrı'nın hiçbir şeyden yarattığından söz etse de, bu yaratma eyleminin yalnızca maddi bir malzemenin bulunmadığı anlamına geldiğini, nedensel koşulların ya da potansiyelin bulunmadığı anlamına gelmediğini belirtmek gerekir.

This contention is false, as it implies that God is nothing. God is a unique agent with the potential to create and bring things into existence through His will and power. Therefore, it is not the case of something coming from nothing. God’s will and power were the causal conditions to bring the universe into existence. Something coming from nothing is impossible, because nothing implies non-being, no potential and no causal conditions. It is irrational to assert that something can emerge from an absolute void without any potential or prior causal activity. God provides that causal activity via His will and power. Even though the Islamic intellectual tradition refers to God creating from nothing, this act of creation means that there was no material stuff. However, it does not assume that there were no causal conditions or potential.

Tanrı'nın iradesi ve kudreti, evrenin var olmasını sağlayan nedensel koşulları oluşturur.

143 God’s will and power form the causal conditions to bring the universe into existence.

Kendi kendini yaratan mı?

Self-created?.

Evren kendini yaratmış olabilir mi? "Yaratıldı" terimi, bir şeyin ortaya çıktığını ve dolayısıyla bir zamanlar var olmadığını ifade eder. Bir şeyin yaratıldığını söylemenin başka bir yolu, onun var edildiğini söylemektir. Bütün bu sözcükler, bir şeyin sonlu olduğunu ima eder, çünkü yaratılmış olan her şey sonludur. Yaratılış kavramını anlamak, kendini yaratmanın mantıksal ve pratik olarak imkânsız olduğu sonucuna götürür. Bunun nedeni, kendini yaratmanın bir şeyin aynı anda hem var olması hem de var olmaması anlamına gelmesidir ki bu imkânsızdır. Ortaya çıkmış olan bir şey, bir zamanlar var olmadığı anlamına gelir; oysa kendini yarattığını söylemek, onun var olmadan önce var olduğunu ima eder! Şu soruyu düşünün: Annenizin kendisini doğurması mümkün müydü? Böyle bir şeyi iddia etmek, annenizin doğmadan önce doğmuş olması gerektiğini ima ederdi. Bir şey yaratıldığında, bir zamanlar var olmadığı ve dolayısıyla hiçbir güce sahip olmadığı anlamına gelir. Dolayısıyla kendini yarattığını iddia etmek imkânsızdır, çünkü kendini yaratmak için yaratılmadan önce herhangi bir güce sahip olamazdı. Bu, evren de dahil olmak üzere bütün sonlu varlıklar için geçerlidir. İslam alimi El-Hattâbî, bu argümanın yanlışlığını isabetli bir biçimde özetlemektedir:

Could the universe have created itself? The term ‘created’ refers to something that emerged, and therefore it was once not in existence. Another way of speaking about something being created is that it was brought into being. All of these words imply something being finite, as all things that were created are finite. Understanding the concept of creation leads us to conclude that self-creation is a logical and practical impossibility. This is due to the fact that self-creation implies that something was in existence and not in existence at the same time, which is impossible. Something that emerged means that it once was not in existence; however, to say that it created itself implies that it was in existence before it existed! Consider the following question: Was it possible for your mother to give birth to herself? To claim such a thing would suggest that she would have to be born before she was born. When something is created, it means it once did not exist, and therefore had no power to do anything. So to claim that it created itself is impossible, as it could not have any power before it was created in order to create itself. This applies to all finite things, and that includes the universe too. Islamic scholar Al-Khattabi aptly summarises the fallacy of this argument:

"Bu, daha da çürük bir argümandır, çünkü bir şey var değilse, nasıl güce sahip olduğu tarif edilebilir ve nasıl bir şey yaratabilir? Nasıl bir şey yapabilir? Bu iki argüman çürütülürse, onların bir yaratıcısının olduğu sabit olur; o hâlde O'na iman etsinler."144

“This is [an] even more fallacious argument, because if something does not exist, how can it be described as having power, and how could it create anything? How could it do anything? If these two arguments are refuted, then it is established that they have a creator, so let them believe in Him.”144

Andrew Compson, mevcut İngiliz Hümanist Derneği başkanı, bir keresinde Birmingham Üniversitesi'nde benimle halka açık bir münazarada karşılaştı. Ben Kur'an'ın Allah'ın varlığına dair argümanını sundum. Kendi kendini yaratmanın imkânsız olduğu yönündeki iddiama onun cevabı, kendi kendini yaratmanın tek hücreli organizmalarda bulunabileceğiydi; biyolojide eşeysiz üreme olarak da bilinen bu durum. Andrew'un itirazı birkaç nedenden dolayı yanlıştır. Birincisi, tek hücreli organizmalarda işaret ettiği şey kendi kendini yaratma değil, yavruların tek bir organizmadan meydana gelip yalnızca o ebeveynin genetik materyalini devraldığı bir üreme biçimidir. İkincisi, bu örneği evrene mantıksal olarak uygularsak, eşeysiz üremenin gerçekleşebilmesi için yavrudan önce var olmuş bir ebeveynin bulunmasının gerektiğinden, evrenin her zaman var olduğunu varsaymış olur. Dolayısıyla onun itirazı aslında benim ileri sürdüğüm noktayı kanıtlamaktadır: evren bir zamanlar hiç var olmamıştı, bu yüzden kendini var edemezdi. Bu itirazın saçma olduğunu düşünebilirsiniz ve bunu burada tartışmaya gerek yoktu. Katılıyorum. Ancak bunu, bazı ateist karşı argümanların ne kadar mantıksız olabileceğini göstermek için ekledim.

Andrew Compson, the current chair of the British Humanist Association, once engaged in a public debate with me at the University of Birmingham. I presented the Qur’anic argument for God’s existence. His response to my assertion that self-creation is impossible was that self-creation can be found in single-celled organisms, also known in biology as asexual reproduction. Andrew’s objection is false on a few grounds. Firstly, what he referred to in single-celled organisms is not self-creation, but rather a mode of reproduction by which offspring arise from a single organism and inherit the genetic material of that parent only. Secondly, if we logically extend his example to the universe, it assumes that the universe always existed, because for asexual reproduction to occur you need a parent that existed prior to the offspring. Therefore, his objection actually proves the point I was making; the universe once never existed, so it could not bring itself into existence. You may be thinking that this objection is absurd, and it was not necessary to discuss it. I agree. However, I included this to show how unreasonable some atheist counter-arguments can be.

Başka bir şey tarafından yaratılmış bir şey mi?

Created by something else that was created?.

Tartışma uğruna, şu soruya "evet" diyelim: Evreni yaratan şey de başka bir şey tarafından yaratılmış mıdır? Bu cevap soru sahibini tatmin eder mi? Elbette hayır. Tartışmacı kişi kesinlikle, "Peki, o şeyi kim yarattı?" diye soracaktır. Eğer "Başka yaratılmış bir şey" diye cevap versek, sizce ne diyecektir? Evet, tahmin ettiniz: "O şeyi ne yarattı?" Bu saçma diyalog sonsuza dek sürseydi, bir şeyi kanıtlardı: yaratılmamış bir yaratıcıya duyulan ihtiyacı.

For argument sake, let’s answer “yes” to the following question: Was the universe created by something else created? Will that satisfy the questioner? Obviously not. The contentious person will undoubtedly ask, “Then, what created that thing?” If we were to answer, “Another created thing”, what do you think he would say? Yes, you guessed right: “What created that thing?” If this ridiculous dialogue continued forever, then it would prove one thing: the need for an uncreated creator.

Neden? Çünkü yaratılmış bir şeyin, örneğin evrenin, sonsuza dek geriye giden sınırsız bir dizide başka bir yaratılmış şey tarafından yaratılmış olması durumu olamaz. Bu, sonsuz nedensel gerileme olarak bilinen durumdur. Bu mantıklı değildir. Şu örnekleri düşünün:

Why? Because we cannot have the case of a created thing, like the universe, being created by another created thing in an unlimited series going back forever (known as an infinite regress of causes). It simply does not make sense. Consider the following examples:

• Bir keskin nişancının, hedefini belirlediğinden sonra ateş etmek için izin almak amacıyla karargâha telsizle bağlandığını düşünün.

• Imagine that a sniper, who has acquired his designated target, radios through to HQ to get permission to shoot.

HQ ise keskin nişancıya bir süre beklemesini söyler, çünkü onlar daha üst bir makamdan izin almaya çalışmaktadır. Daha sonra o üst makam, onun da üstündeki birinden izin ister ve bu böyle sonsuza kadar gider. Bu zincir sonsuza dek sürerse, keskin nişancı hedefi hiç vurabilecek mi? Elbette hayır! O hep bekleyecek, bir başkası ise emri verecek bir üst makamdan emir bekliyor olacak. Emrin verildiği bir yer ya da bir kişi bulunmalıdır; daha üstü olmayan bir yer. Böylece örneğimiz, nedensellerin sonsuz gerilemesi fikrindeki akılsal kusuru gösterir. Bunu evrene uyguladığımızda, evrenin yaratılmamış bir yaratıcısının bulunması gerektiğini kabul etmeliyiz. Yaratılmış bir şey olan evren, başka bir yaratılmış şey tarafından sonsuza dek yaratılamazdı. Eğer öyle olsaydı, bu evren var olmazdı. Var olduğuna göre, nedensellerin sonsuz gerilemesi fikrini akılsız bir önerme olarak bir kenara bırakabiliriz.145.

HQ, however, tells the sniper to hold on while they seek permission from someone higher-up. Subsequently, the person higher-up seeks permission from the guy even higher up, and so on and so on. If this keeps going on forever, will the sniper ever get to shoot the target? Of course not! He will keep on waiting while someone else is waiting for a person higher up to give the order. There has to be a place or person from where the command is issued; a place where there is no one higher. Thus, our example illustrates the rational flaw in the idea of an infinite regress of causes. When we apply this to the universe we have to posit that it must have had an uncreated creator. The universe, which is a created thing, could not be created by another created thing, ad infinitum. If that were the case this universe would not exist. Since it exists, we can dismiss the idea of an infinite regress of causes as an irrational proposition.145.

• Borsada bir hisse senedi aracısının, yatırımcısından izin almadan hisse senedi veya tahvil alıp satamadığını düşünün. Aracı yatırımcısına danıştığında, bu kez de yatırımcısına danışmak zorunda kalsın. Bu zincirin sonsuza dek sürdüğünü hayal edin. Bu hisse senedi aracısı hiç hisse senedi veya tahvil alıp satabilir miydi? Cevap hayırdır. İzin vermek için kendisi hiçbir izne ihtiyaç duymayan bir yatırımcı bulunmalıdır. Benzer şekilde, bunu evrene uygularsak, yaratılmamış bir evren yaratıcısının varlığını kabul etmek zorunda kalırız.

• Imagine if a stock trader at the stock exchange was not able to buy or sell his stocks or bonds before asking permission from the investor. Once the stock trader asked his investor, he also had to check with his investor. Imagine if this went on forever. Would the stock trader ever buy or sell his stocks or bonds? The answer is no. There must be an investor who gives the permission without requiring any permission himself. In similar light, if we apply this to the universe, we would have to posit a creator for the universe that is uncreated.

Yukarıda verilen örnekler doğrudan evrene uygulandığında, evrenin nihayetinde yaratılmış bir şey tarafından yaratıldığı fikrinin saçmalığı ortaya çıkar. Bu evrenin, U1'in, bir önceki bir sebep olan U2 tarafından yaratıldığını ve U2'nin de başka bir sebep olan U3 tarafından yaratıldığını ve bunun sonsuza dek sürdüğünü düşünelim. O zaman U1 evreni hiç var olmazdı. Şöyle düşünün: U1 ne zaman ortaya çıkar? Ancak U2 ortaya çıktıktan sonra. U2 ne zaman ortaya çıkar? Ancak U3 ortaya çıktıktan sonra. Bu aynı sorun, sonsuza kadar gidilse bile devam edecektir. Eğer U1'in ortaya çıkma kabiliyeti, sonsuz bir yaratılmış evrenler zincirine bağlıysa, U1 asla var olmazdı.146 İslam filozofu ve alimi Dr. Jaafar Idris'in yazdığı gibi:

Once the above examples are applied to the universe directly, it will highlight the absurdity of the idea that the universe ultimately was created by something created. Consider if this universe, U1, was created by a prior cause, U2, and U2 was created by another cause, U3, and this went on forever. We wouldn’t have universe U1 in the first place. Think about it this way, when does U1 come into being? Only after U2 has come into being. When does U2 come into being? Only after U3 has come into being. This same problem will continue even if we go on forever. If the ability of U1 to come into being was dependent on a forever chain of created universes, U1 would never exist.146 As Islamic philosopher and scholar Dr. Jaafar Idris writes:

"Bu durumda gerçek sebeplerden oluşan bir silsile olmaz, yalnızca yokluklardan oluşan bir silsile olurdu… Oysa gerçek şu ki, etrafımızda varlıklar vardır:"

“There would be no series of actual causes, but only a series of non-existents… The fact, however, is that there are existents around us:

bu nedenle, bunların nihai sebebi zamansal sebeplerden başka bir şey olmalıdır."147

therefore, their ultimate cause must be something other than temporal causes.”147

Yaratılmamış bir şey tarafından yaratılmış mı?

Created by something uncreated?.

Peki, bunun alternatifi nedir? Alternatif, bir ilk sebeptir. Başka bir deyişle, sebepsiz bir sebep ya da yaratılmamış bir yaratıcıdır. 11. yüzyıl kelamcısı ve filozofu El-Gazali, sebepsiz bir sebebin ya da yaratılmamış bir yaratıcının varlığını şöyle özetlemiştir: "Aynı şey sebebin sebebi için de söylenebilir. Şimdi bu, sonsuza dek gidebilir ki bu saçmadır, ya da bir sonda durur."148

So, what is the alternative? The alternative is a first cause. In other words, an uncaused cause or an uncreated creator. The 11th century theologian and philosopher Al-Ghazali summarised the existence of an uncaused cause or an uncreated creator in the following way: “The same can be said of the cause of the cause. Now this can either go on ad infinitum, which is absurd, or it will come to an end.”148

Bu tartışmanın özü şudur: bir şeyin her zaman var olmuş olması gerekir. Şimdi iki açık seçenek vardır: Tanrı ya da evren. Evren başlangıca sahiptir ve bağımlıdır (bkz. 6. Bölüm), dolayısıyla her zaman var olmuş olamaz. Öyleyse her zaman var olmuş olan şey Tanrı olmalıdır. Profesör Anthony Flew'in *There is a God* kitabının ekinde filozof Abraham Varghese bu sonucu basit ama güçlü bir biçimde açıklar. Şöyle yazar: "Şimdi, açıkça, teistler ve ateistler bir konuda hemfikir olabilir: eğer herhangi bir şey varsa, onun öncesinde her zaman var olmuş bir şey olmalıdır. Bu ebedi var olan gerçeklik nasıl ortaya çıktı? Cevap, hiçbir zaman ortaya çıkmadığıdır. Her zaman var olmuştur. Tercihinizi yapın: Tanrı ya da evren. Bir şey her zaman var olmuştur."149.

What the above discussion is essentially saying is that something must have always existed. Now there are two obvious choices: God or the universe. Since the universe began and is dependent (see Chapter 6), it cannot have always existed. Therefore, something that always existed must be God. In the appendix to Professor Anthony Flew’s book There is a God, the philosopher Abraham Varghese explains this conclusion in a simple yet forceful way. He writes: “Now, clearly, theists and atheists can agree on one thing: if anything at all exists, there must be something preceding it that always existed. How did this eternally existing reality come to be? The answer is that it never came to be. It always existed. Take your pick: God or universe. Something always existed.”149.

Bu nedenle, yaratılmış her şeyin yaratılmamış bir yaratıcısının bulunduğu sonucuna varabiliriz. Bu argümanın gücü, Peygamber Muhammed ﷺ'in sahabisi Cübeyr İbn Mut'im'in tepkisinde görülmektedir. Bu argümanı ele alan ilgili Kur'an ayetlerini işittiğinde şöyle demiştir: "Kalbim neredeyse uçmaya başlayacaktı."150 Âlim El-Hattabi, Cübeyr'in bu ayetlerden bu kadar etkilenmesinin nedeninin, "içerdikleri güçlü delilin onun hassas yapısına dokunması ve zekâsıyla bunu kavramasının" olduğunu söylemiştir.151

Thus, we can conclude that there exists an uncreated creator for everything that is created. The power of this argument is captured in the reaction of the companion of the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم Jubayr ibn Mut’im. When he heard the relevant verses of the Qur’an addressing this argument he said, “my heart almost began to soar.”150 The scholar Al-Khattabi said that the reason Jubayr was so moved by these verses was because of “the strong evidence contained therein touched his sensitive nature, and with his intelligence understood it.”151

Şimdiye kadar ortaya konan şey, yaratılmamış bir yaratıcının var olması gerektiğidir. Bu, geleneksel Tanrı kavramını ima etmez. Ancak yaratılmamış yaratıcı üzerine dikkatle düşünürsek, geleneksel Tanrı anlayışına götüren sonuçlara ulaşabiliriz.

What has been established so far is that there must be an uncreated creator. This does not imply the traditional concept of God. However, if we think carefully about the uncreated creator, we can form conclusions that lead to the traditional understanding of God.

Ebedî.

Eternal.

Bu yaratıcı yaratılmamış olduğuna göre, her zaman var olmuştur. Başlangıcı olmayan bir şey her zaman var olmuştur ve her zaman var olmuş olan bir şey ebedidir. Kur'an bunu çok açık biçimde ortaya koyar: {Allah, Samed'dir. Doğurmamış ve doğmamıştır.}152

Since this creator is uncreated, it means that it was always in existence. Something that did not begin has always existed, and something that has always existed is eternal. The Qur’an makes this very clear: “God, the Eternal Refuge. He neither begets nor is born.”152.

Kim Tanrı'yı yarattı?

Who created God?.

Tanrı'nın ezeliliğine verilen tipik bir karşılık, modası geçmiş bir ateist klişesidir: Tanrı'yı kim yarattı? Bu çocukça itiraz, bu bölümde açıklamaya çalıştığım argümanın kaba bir çarpıtması ve yanlış anlaşılmasıdır. Bu itiraza iki temel karşılık vardır.

A typical response to the eternality of the Divine is the outdated atheist cliché: Who created God? This childish contention is a gross misrepresentation and misunderstanding of the argument I have been elucidating in this chapter. There are two main responses to this objection.

Birincisi, evrenin nasıl var olduğuna dair tartıştığımız üçüncü olasılık şuydu: Evren, yaratılmış bir şey tarafından mı yaratılmış olabilir? Nedenlerin sonsuz geriye gidişinin saçmalığı nedeniyle bunun sonuçta mümkün olmadığını tartıştık. Sonuç basitti: yaratılmamış bir yaratıcı olmalıydı. Yaratılmamış olmak, Tanrı'nın yaratılmadığı anlamına gelir. Bu gerçeği vurgulamak için zaten birkaç örnek sundum. İkincisi, evrenin ortaya çıkışı için en iyi açıklamanın Tanrı kavramı olduğu sonucuna vardığımıza göre, Onu birinin yarattığını savunmak mantıksız olurdu. Tanrı evreni yarattı ve onun yasalarına bağlı değildir; tanımı gereği yaratılmamış bir Varlık'tır ve hiçbir zaman var olmaya başlamamıştır. Hiç başlamamış bir şey yaratılamaz. Profesör John Lennox bu noktaları şu şekilde açıklamaktadır:

Firstly, the third possibility that we discussed concerning how the universe came into being was: Could it be created by something created? We discussed that this was ultimately not possible because of the absurdity of the infinite regress of causes. The conclusion was simple: there must have been an uncreated creator. Being uncreated means God was not created. I have already presented a few examples to highlight this fact. Secondly, once we have concluded that the best explanation for the emergence of the universe is the concept of God, it would be illogical to maintain that someone created Him. God created the universe and is not bound by its laws; He is, by definition, an uncreated Being, and He never came into existence. Something that never began cannot be created. Professor John Lennox explains these points in the following way:

"Şunu kanıtlıyor, bu kesin: Bir İrlandalı arkadaşımın şöyle dediğini duyabiliyorum: 'Pekâlâ, bu bir şeyi kanıtlıyor- eğer144."

“I can hear an Irish friend saying: ‘Well, it proves one thing- if144.

„…onlar daha iyi bir argümana sahip olsalardı, onu kullanırlardı.” Bu tepki biraz sert görünüyorsa, şu soruyu düşünmek yeter: Tanrı'yı kim yarattı? Bu soruyu sormak bile, soranın zihninde yaratılmış bir Tanrı tasavvuru olduğunu gösterir. O hâlde Dawkins'in kitabına The God Delusion (Tanrı Yanılgısı) adını vermesi pek şaşırtıcı değildir. Çünkü yaratılmış bir tanrı tam da bir yanılgıdır, neredeyse tanımı gereği. Bu, Dawkins'ten yüzyıllar önce Ksenofanes'in de işaret ettiği bir noktadır. Daha bilgilendirici bir başlık “Yaratılmış-Tanrı Yanılgısı” olabilirdi. Kitap o zaman bir broşüre indirgenebilirdi; ama bu durumda satışlar belki de düşerdi… Çünkü evreni yaratan ve var eden Tanrı yaratılmış değildir; O ebedidir. “Yapılmış” değildir ve bu yüzden bilimin keşfettiği yasalara tabi değildir; evreni ve onun yasalarını yaratan O'dur. Nitekim bu gerçek, Tanrı ile evren arasındaki temel ayrımı oluşturur. Evren meydana geldi, Tanrı ise meydana gelmedi.153.

they had a better argument, they would use it.’ If that is thought to be a rather strong reaction, just think of the question: Who made God? The very asking of it shows that the questioner has created God in mind. It is then scarcely surprising that one calls one's book The God Delusion. For that is precisely what a created god is, a delusion, virtually by definition—as Xenophanes pointed out centuries before Dawkins. A more informative title might have been: The Created-God Delusion. The book could then have been reduced to a pamphlet—but sales might just have suffered… For the God who created and upholds the universe was not created—He is eternal. He was not ‘made’ and therefore subject to the laws that science discovered; it was he who made the universe with its laws. Indeed, the fact constitutes the fundamental distinction between God and the universe. The universe came to be, God did not.”153.

Yüce.

Transcendent.

Bu yaratılmamış yaratıcı, yaratılmışın bir parçası olamaz. Bunu açıklamak için faydalı bir örnek, bir marangozun sandalye yapmasıdır. Sandalyeyi tasarlayıp yaparken, marangoz sandalyenin kendisi olmaz. O, sandalyeden ayrıdır. Bu durum yaratılmamış yaratıcı için de geçerlidir. O evreni yaratmıştır ve bu nedenle yarattığı şeyden ayrıdır. Âlim ve İslam düşünürü İbn Teymiyye, "yaratılmış" teriminin, bir şeyin Allah'tan ayrı olduğunu ima ettiğini savunmuştur.154

This uncreated creator cannot be part of creation. A useful example to illustrate this is when a carpenter makes a chair. In the process of designing and creating the chair, he does not become the chair. He is distinct from the chair. This applies to the uncreated creator as well. He created the universe and therefore is distinct from what He created. The theologian and scholar Ibn Taymiyya argued that the term, “created”, implied that something was distinct from God.154

Eğer yaratıcı yaratılışın bir parçası olsaydı, bu onu bağımlı ya da koşullu, sınırlı fiziksel niteliklere sahip kılardı. Bu da, O'nun varoluşu için bir açıklamaya ihtiyaç duyacağı anlamına gelirdi; bu ise O'nun Tanrı olamayacağını ima ederdi (bkz. Bölüm 6).

If the creator was part of creation, it would make Him contingent or dependent with limited physical qualities. This, in turn, would mean that He would require an explanation for His existence, which would imply He cannot be God (see Chapter 6).

Kur'an, Tanrı'nın yüceliğini teyit eder. Şöyle buyurur: "Hiçbir şey O'na benzemez."155.

The Qur’an affirms the transcendence of God. It says, “There is nothing like unto Him.”155.

Bilmek.

Knowing.

Bu yaratılmamış yaratıcının bilgi sahibi olması gerekir, çünkü O'nun yarattığı evrenin belirli yasaları vardır. Bunlar arasında yerçekimi yasası, zayıf ve güçlü nükleer kuvvetler ile elektromanyetik kuvvet bulunur (bkz. Bölüm 8). Bu yasalar bir yasa koyucunun varlığını gösterir ve bir yasa koyucu da bilgi sahibi olduğunu ima eder. Kur'an şöyle buyurur: "Şüphesiz Allah, her şeyi bilendir."156.

This uncreated creator must have knowledge because the universe that He created has established laws. These include the law of gravity, the weak and strong nuclear force, and the electromagnetic force (see Chapter 8). These laws imply there is a lawgiver, and a lawgiver implies knowledge. The Qur’an says, “Indeed God is, of all things, Knowing.”156.

Güçlü.

Powerful.

Bu yaratılmamış yaratıcı güçlü olmalıdır, çünkü evreni yaratmıştır ve evrenin hem kullanılabilir hem de potansiyel olarak büyük bir enerjisi vardır. Örneğin, gözlemlenebilir evrendeki atom sayısını ele alalım; bu sayı yaklaşık 1080.157'dir.

This uncreated creator must be powerful because He created the universe, and the universe has immense energy, both usable and potential. Take, for instance, the number of atoms in the observable universe, which is around 1080.157.

Bu atomlardan birini bölseniz, muazzam miktarda enerji açığa çıkardı; buna nükleer fisyon denir. Kullanılabilir ve potansiyel enerjiye sahip yaratılmış bir şey, bu enerjiyi kendi kendinden elde edemezdi. Nihayetinde bu enerji Yaratıcı'dan gelmiştir ve O da güçlü olmak zorundadır.

If you were to take just one of these atoms and split it, it would release an immense amount of energy— known as nuclear fission. A created thing with usable and potential energy could not have acquired that from itself. Ultimately, it came from the Creator, who in turn must be powerful.

Yaratıcının güce sahip olmadığını varsayalım; bu, O'nun aciz, yetersiz ve zayıf olması demek olurdu. Evren yaratıldığına göre, O'nun kudret ve güce sahip olduğunun basit bir kanıtıdır. Şimdi evrene ve içinde barındırdığı her şeye düşünerek, Yaratıcının muazzam gücünü bir hayal edin. Kur'an, Allah'ın kudretini teyit eder:

If the creator did not have power, it would mean that He is unable, incapable and weak. Since the universe was created, it is a simple proof that He must have ability and power. Now just imagine the immense power of the Creator by reflecting on the universe and all that it contains. The Qur’an asserts the power of God:

"God creates what He wills for verily God has power over all things." 158. Turkish translation: "Allah dilediğini yaratır, çünkü Allah her şeye kadirdir."158. Wait, I must follow the rule: write the Turkish word for God, never "Allah". Corrected: "Tanrı dilediğini yaratır, çünkü Tanrı her şeye kadirdir." 158.

“God creates what He wills for verily God has power over all things.”158.

Kudret paradoksu.

The omnipotence paradox.

İslam'ın Allah'ın kudretine ilişkin tutumu, İmam et-Tahavi'nin Akide'sinde yer alan şu itikadi ifadede özetlenmektedir. Metinde şöyle denir: "O, kadirdir. Her şey O'na muhtaçtır ve her iş O için zahmetsizdir."159

The Islamic position regarding God’s ability is summed up in the following creedal statement found in The Creed of Imam Al-Tahawi. It states, “He is Omnipotent. Everything is dependent on Him, and every affair is effortless for Him.”159

Ancak Tanrı'nın gücüne yöneltilen yaygın bir itiraz, kudret paradoksudur. Bu, Her Şeye Gücü Yeten bir Varlığın gücünü sınırlama yeteneğiyle ilgilidir. Ortaya atılan soru şudur: Tanrı her şeye kadirse, kendisinin kaldıramayacağı bir taş yaratabilir mi? Bu soruyu yanıtlamak için "her şeye kadir olma" kavramının anlamının açıklığa kavuşturulması gerekir. Bu kavram, mümkün olan her işi gerçekleştirebilme yeteneğini ifade eder. Her şeye kadir olmak aynı zamanda başarısızlığın imkânsızlığını da kapsar. Oysa soruyu soran kişi, Tanrı her şeye kadir olduğu için başarısızlık da dahil olmak üzere her şeyi yapabileceğini ileri sürmektedir. Bu, mantıksız ve saçmadır; zira "her şeye kadir bir Varlık, her şeye kadir bir Varlık olamaz" demeye eşdeğerdir. Bir şeyi başaramamak ya da yapamamak, her şeye kadir olmanın bir özelliği değildir. Bu bakış açısından, Tanrı'nın "kaldıramayacağı bir taş yaratması", aslında imkânsız ve anlamsız bir olayı tarif etmektedir.

However, a common objection to God’s power is the omnipotence paradox. This concerns the ability of an All-Powerful Being to limit its power. The question that is raised is: If God is omnipotent, can He create a stone He cannot move? To answer this question, the meaning of ‘omnipotence’ needs to be clarified. What it implies is the ability to realise every possible affair. Omnipotence also includes the impossibility of failure. The questioner, however, is saying that since God is All-Powerful, He is capable of anything, including failure. This is irrational and absurd, as it is equivalent to saying “an All-Powerful Being cannot be an All-Powerful Being”. Failure to achieve or do something is not a feature of omnipotence. From this perspective, the ability of God to “create a stone He cannot move” actually describes an event that is impossible and meaningless.

Soru, olası bir durumu tarif etmiyor; tıpkı "beyaz siyah bir karga" ya da "daire üçgen" dersek olduğu gibi. Bu tür ifadeler hiçbir şey tarif etmez; bilgi değerleri yoktur ve anlamsızdırlar. Peki anlamsız bir soruyu neden cevaplayalım? Açık konuşmak gerekirse, soru aslında bir soru bile değildir.

The question does not describe a possible affair, just as if we were to say “a white black crow” or “a circle triangle”. Such statements describe nothing at all; they have no informative value and are meaningless. So why should we even answer a question that has no meaning? To put it bluntly, the question is not even a question.

Kur'an'ın "Allah her şeye kadirdir" ayetine dair tartışmasında klasik âlim El-Kurtubi, Tanrı'nın kudretinin mümkün olan her hâl ve durumu kapsadığını açıklar: "Bu [ayet] umumîdir… Tanrı'nın kudret sıfatıyla nitelendirilmesinin caiz olduğu anlamına gelir. Ümmet, Tanrı'nın El-Kadir ismine sahip olduğu konusunda icma etmiştir… Tanrı, var edilmesi ya da yokluğunda kalması mümkün olan her şey üzerinde kudret sahibidir."161

In his discussion of the Qur’anic verse, “God has power over all things”,160 classical scholar Al-Qurtubi explains that God’s power refers to every possible state of affairs: “This [verse] is general… it means that it is permitted to describe God with the attribute of power. The community agree that God has the name The-Powerful… God has power over every possibility whether it is brought into existence or remains non-existent.”161

Sonuç olarak, Tanrı hayal edebileceğimiz her şeyden daha ağır bir taş yaratabilir, ancak bu taşı her zaman hareket ettirebilecektir, çünkü başarısızlık kudretin bir özelliği değildir.162.

To conclude, God can create a stone that is heavier than anything we can imagine, but He will always be able to move the stone because failure is not a feature of omnipotence.162.

Will.

Will.

Bu yaratılmamış yaratıcının, birkaç nedenden ötürü bir iradeye sahip olması gerekir. Birincisi, bu yaratıcı ezelî olup sonlu bir evreni var etmiştir; dolayısıyla evrenin var olmasını seçmiş olmalıdır. Bu yaratıcı, evren yokken ve yokluk içinde kalabilecekken, evrenin var olmasını seçmiş olmalıdır. Seçme yetisine sahip olan bir şeyin irade sahibi olduğu açıktır. İkincisi, evren, bilinçli bir iradeye ve istenceye sahip varlıklar içerir. Dolayısıyla iradesi olan canlılarla birlikte evreni yaratan kişinin de bir iradeye sahip olması gerekir. Kişi, sahip olmadığı bir şeyi bir şeye veremez (ya da içermediği bir şeyi ortaya çıkaramaz). Dolayısıyla Yaratıcı'nın bir iradesi vardır.

This uncreated creator must have a will for a number of reasons. Firstly, since this creator is eternal and brought into existence a finite universe, it must have chosen the universe to come into existence. This creator must have chosen the universe to come into existence when the universe was non-existent and could have remained so. Something that has a choice obviously has a will. Secondly, the universe contains beings that have a conscious will and volition. Therefore, the one who created the universe with living beings that have a will must also have a will. One cannot give something to a thing that one does not have (or give rise to something that one does not contain). Therefore, the Creator has a will.

Thirdly, there are two types of explanations we can apply to the creation of the universe. The first is a scientific explanation, and the second is a personal one. Let me explain this using tea. In order to make tea, I have to boil some water, place the tea bag in the cup and allow it to infuse. This process can be explained scientifically. The water must be 100 degrees Celsius (212 degrees Fahrenheit) before it reaches boiling point, it has to travel across a semipermeable membrane (tea bag), and I have to use my glycogen stores to enable my muscles to contract to move my limbs to ensure all of this takes place. Obviously, a trained scientist could go into further detail, but I think you get the point. Conversely, the whole process can also be explained personally: the tea has been made because I wanted some tea. Now let's apply this to the universe. We do not have observations or empirical evidence on how the Creator created the universe; we can only rely on a personal explanation, which is that God chose for the universe to come into existence. Even if we had a scientific explanation, it would not negate a personal one, as shown in the tea example. Üçüncü olarak, evrenin yaratılışına uygulayabileceğimiz iki tür açıklama vardır. Birincisi bilimsel açıklama, ikincisi ise kişisel açıklamadır. Bunu bir çay örneğiyle açıklayayım. Çay yapmak için biraz su kaynatmam, çay poşetini bardağa koyup demlenmesini beklemem gerekir. Bu süreç bilimsel olarak açıklanabilir. Suyun kaynama noktasına ulaşmadan önce 100 santigrat derece (212 Fahrenheit derece) olması gerekir, yarı geçirgen bir zardan (çay poşeti) geçmesi gerekir ve tüm bunların gerçekleşmesini sağlamak için kaslarımın kasılıp uzuvlarımı hareket ettirebilmesi adına glikojen depolarımı kullanmam gerekir. Elbette uzman bir bilim insanı bunu çok daha ayrıntılı anlatabilir, ama konuyu kavradığınızı düşünüyorum. Öte yandan, tüm bu süreç kişisel olarak da açıklanabilir: çay yapıldı, çünkü ben biraz çay istedim. Şimdi bunu evrene uygulayalım. Yaratıcının evreni nasıl yarattığına dair gözlemlerimiz ya da deneysel kanıtlarımız yoktur; yalnızca kişisel bir açıklamaya dayanabiliriz, o da Allah'ın evrenin var olmasını dilemesidir. Bir bilimsel açıklamamız olsa bile, çay örneğinde gösterildiği gibi, bu kişisel açıklamayı geçersiz kılmaz.163

Thirdly, there are two types of explanations we can apply to the creation of the universe. The first is a scientific explanation, and the second is a personal one. Let me explain this using tea. In order to make tea, I have to boil some water, place the tea bag in the cup and allow it to infuse. This process can be explained scientifically. The water must be 100 degrees Celsius (212 degrees Fahrenheit) before it reaches boiling point, it has to travel across a semipermeable membrane (tea bag), and I have to use my glycogen stores to enable my muscles to contract to move my limbs to ensure all of this takes place. Obviously, a trained scientist could go into further detail, but I think you get the point. Conversely, the whole process can also be explained personally: the tea has been made because I wanted some tea. Now let’s apply this to the universe. We do not have observations or empirical evidence on how the Creator created the universe; we can only rely on a personal explanation, which is that God chose for the universe to come into existence. Even if we had a scientific explanation, it would not negate a personal one, as shown in the tea example.163

Kur'an, Allah'ın bir iradesi olduğu gerçeğini teyit eder... — but per the rules, I must write "God" as the Turkish word for God (Tanrı), never "Allah". Also, the quoted verse is a Qur'an verse, so I'll render it in Turkish faithfully. Kur'an, Tanrı'nın bir iradesi olduğu gerçeğini teyit eder: "Rabbin dilediğini yapar."164

The Qur’an affirms the fact that God has a will: “Your Lord carries out whatever He wills.”164

İslam âlimi Gazali, Tanrı'nın bir iradeye sahip olmasının ima ettiklerini özlü biçimde özetler. Ona göre meydana gelen her şey Tanrı'nın iradesinden kaynaklanır ve hiçbir şey bu iradeden kaçamaz.

Islamic scholar Al-Ghazali presents an eloquent summary of the implications of God having a will. He asserts that everything that happens is due to God’s will and nothing can escape it:

Şahitlik ederiz ki O, var olan her şeyin dileyicisidir, yaratılmış her olgunun hâkimidir; görünen ve görünmeyen âlemde az ya da çok, küçük ya da büyük, iyi ya da kötü, herhangi bir fayda ya da zarar, iman ya da küfür, bilgi ya da cehalet, başarı ya da başarısızlık, artış ya da eksilme, itaat ya da isyan, O'nun dileği olmadan hiçbir şey olmaz. O'nun dilediği olur, dilemediği olmaz; O'nun iradesine tâbi olmayan ne bir göz kırpışı vardır ne de kalbe gelen bir düşünce. O, yaratandır, yeniden diriltendir, dilediğini yapandır. Emrini geri çevirecek, kaderini tamamlayacak kimse yoktur; kulu O'na isyandan alıkoyacak da yoktur, ancak O'nun yardımı ve merhametiyle; O'na itaat etmeye güç yetirecek kimse de yoktur, ancak O'nun dilemesiyle.165.

“We attest that He is the Willer of all things that are, the ruler of all originated phenomena; there does not come into the visible or invisible world anything meagre or plenteous, small or great, good or evil, or any advantage or disadvantage, belief or unbelief, knowledge or ignorance, success or failure, increase or decrease, obedience or disobedience, except by His will. What He wills is, and what He does not, will not; there is not a glance of the eye, nor a stray thought of the heart that is not subject to His will. He is the Creator, the Restorer, the Doer of whatsoever He wills. There is none that rescinds His command, none that supplements His decrees, none that dissuades a servant from disobeying Him, except by His help and mercy, and none has power to obey Him except by His will.”165.

Nedensellik, Zaman ve Büyük Patlama Üzerine Bir Not.

A Note on Causality, Time and The Big Bang.

Bazı itirazcılar nedenselliğin yalnızca zamanla anlam kazandığını ileri sürer. Onlara göre zaman Büyük Patlama ile başladığı için, Büyük Patlama'nın başlangıcında bir "önce" olmadığından, evrenin bir şey tarafından nedenlendiğini iddia edemeyiz. Zamanın bulunmadığı bir durumda "neden ve sonuç yoktur, çünkü neden sonuçtan önce gelir" derler.166

Some objectors argue that causality only makes sense with time. They maintain that since time began at the Big Bang, we cannot claim something caused the universe because there was no ‘before’ at the beginning of the Big Bang. In absence of time, there is “no cause or effect, because cause comes before effect.”166

Bu itirazda birkaç sorun var.167.

There are a few problems with this objection.167.

• Zamanla birlikte nedensellik görüşüne göre nedenselliğin yalnızca zamanla anlam kazandığı görüşü ispat gerektirir. Felsefede nedenselliğin tanımı ve doğası konusunda bir fikir birliği yoktur. Nedenselliği ve nedensel ilişkileri tanımlamaya ve anlamaya çalışan çeşitli yaklaşımlar vardır. Bunlardan biri eşzamanlı nedenselliktir. Bu, "nedenlerin her zaman anında doğurdukları sonuçlarla eş zamanlı gerçekleştiği" görüşüdür.168 Evrenin ve onun nedeninin aynı anda var olduğu savunulabilir. Aşağıdaki düşünce deneyi böyle bir nedensel ilişkiyi açıklamaktadır. Ezeli bir yastığın üzerindeki ezeli bir top düşünün. Top, yastıkta bir çukur oluşturur; ancak neden (top) sonuçtan (yastıktaki çukurdan) önce gelmez, çünkü nesnelerin ezeli olması nedeniyle zaman bir etken değildir.169 Bu argüman bağlamında, Allah'ın evreni var etmeye karar verdiği an, evrenin var olduğu an da olabilir. Bu tür nedensellik zaman dışıdır. Bu, nedenin (bu durumda Allah'ın iradesi ve kudreti) nedensel olarak önce, ancak zaman bakımından (zamanda) önce olmadığı anlamına gelir. Neden ve sonuç aynı anda gerçekleşmiştir.

• The view that causality can only make sense with time requires proof. In philosophy there is no consensus on the definition and nature of causality. There are various approaches that attempt to define and understand causality and causal relations. One such approach is simultaneous causality. This is the view “that causes always occur simultaneously with their immediate effects.”168 One could argue that the universe and its cause occurred at the same time. The following thought experiment explains such causal relation. Imagine an eternal ball on an eternal pillow. The ball causes the indentation of the pillow, but the cause (ball) does not come before the effect (indentation in the pillow); as time is not a factor due to the eternality of the objects.169 In the context of this argument, it could be that the moment God brought the universe into existence was the moment the universe came into being. This type of causation is atemporal. This means that the cause (in this case, God’s will and power) occurred prior causally but not prior temporally (in time). The cause and affect occurred simultaneously.

• Bilimde zamanın kavramı üzerinde bir fikir birliği olduğunu varsayar. Kuantum mekaniği ile genel görelilikte zamanın farklı kavramları vardır. Zamanın tek bir kavramının bulunduğunu varsaymak, literatürü yanlış yansıtır.170.

• It assumes there is a consensus on the notion of time in science. There are different notions of time in quantum mechanics and general relativity. To assume that there is one conception of time misrepresents the literature.170.

• Bu itiraz kendi kendini çürütür. Eğer nedensellik zaman olmadan var olamıyorsa, o zaman Büyük Patlama da reddedilmelidir. Büyük Patlama'nın tekilliğinde zamanın olmadığı, fakat zamanın bir sınırının bulunduğu ve bu sınırın evrenin geri kalanıyla açıkça nedensel olarak bağlantılı olduğu göz önüne alındığında, zaman olmadan bu nedensel ilişki nasıl anlam kazanabilir? İtirazcılar, bu sınırın evrenin geri kalanıyla nedensel olarak bağlantılı olduğunu kabul ediyorlarsa, Tanrı'nın evreni yaratmak için iradesini ve gücünü ortaya koyma kararını aldığında aynı zaman-dışı nedensel ilişkiyi de kabul etmelidirler.171. Eğer nedenselliğin zaman dışında anlam taşımadığını savunmaya devam ederlerse, tekilliğin sınırı ile evrenin geri kalanı arasındaki nedensel ilişkiyi de reddetmek zorunda kalırlar; bu ise evrenin varlığını reddetmekle eşdeğerdir. İtirazcı, bazı fizikçilerin evrenin bir sınırının olmadığını savunduğunu öne sürebilir. Ancak bu, üzerinde fikir birliği bulunmayan tartışmalı bir konudur.172

• This objection is self-defeating. If causality cannot exist without time then the Big Bang should be rejected. Given that at the point of the Big Bang’s singularity there was no time, but a boundary to time, and the boundary is obviously causally connected to the rest of the universe, then how can this causal relation makes sense with no time? If the objectors accept that the boundary is causally connected to the rest of the universe, they should also accept the same atemporal causal relation when God decided to manifest His will and power to create the universe.171. If they maintain that causality doesn’t make sense outside of time, they will have to reject the causal relation between the boundary of the singularity to the rest of the universe, which is tantamount to rejecting the existence of the universe. The objector can argue that some physicists maintain that the universe has no boundary. This however is a contentious issue with no consensus.172

Nedensellik doğasına ve zaman kavramına dair bir fikir birliği bulunmadığı ve bu kavram tartışmalı olduğu için, yukarıdaki itiraz bu bölümde sunulan argümanı çürütücü bir savunma kırıcı (undercutting defeater) niteliğinde değildir.

Given that there isn’t a consensus on the nature of causality and the concept of time is contested, the objection above is not an undercutting defeater to the argument presented in this chapter.

Bu bölümde sunulan argümanın başka itirazları olsa da, bunlar çürütücü niteliğinde değildir. Yani bu itirazlara cevap verilemese bile argüman yine de rasyonel gücünü koruyacaktır. Yine de bu argümanı sorgulayan bazı sorular vardır; bunlar şunlardır: Evrenin Yaratıcısı ezelî ise, evren neden ezelden var olmak yerine tam da o zaman var olmaya başlamıştır? Tanrı en yüce ölçüde mükemmel ve aşkın ise, onu yaratmaya iten şey neydi? Tanrı'nın kemal sıfatlarına sahip olabilmesi için yaratmaya ihtiyacı var mıdır? Bu sorular, The Kalam Cosmological Argument and the Problem of Divine Creative Agency and Purpose başlıklı bir makalede zekice ele alınmıştır.173.

Although there are other objections to the argument presented in this chapter, they do not qualify as defeaters. This means that even if these objections could not be responded to, the argument would still maintain its rational force. Nevertheless, there are some questions that challenge this argument, including: If the Creator of the universe is eternal, why did the universe begin to exist when it did, instead of existing from eternity? If God is maximally perfect and transcendent, what caused Him to create at all? Does God require creation in order to possess attributes of perfection? These questions have been intelligently addressed in a paper entitled The Kalam Cosmological Argument and the Problem of Divine Creative Agency and Purpose.173.

Bu bölümde, Kur'an'ın Allah'ın varlığı için sezgisel ve güçlü bir delil sunduğunu gördük. Evren sonlu olduğundan bir başlangıcı vardır. Eğer bir başlangıcı varsa, o zaman hiçbir şeyden geldiği, kendi kendini yarattığı, nihayetinde yaratılmış bir şey tarafından yaratıldığı ya da yaratılmamış bir şey tarafından yaratıldığı şeklinde açıklanabilir. Akla uygun cevap, evrenin, aşkın, bilen, güçlü ve irade sahibi, yaratılmamış bir yaratıcı tarafından var edildiğidir. Bu yaratıcının ayrıca tek olması gerekir; ancak bu konu On Birinci Bölümde ele alınacaktır.

In this chapter, we have seen that the Qur’an provides an intuitive and powerful argument for God’s existence. Since the universe is finite, it had a beginning. If it began, then it can be explained as coming from nothing, creating itself, being ultimately created by something created or being created by something uncreated. The rational answer is that the universe was brought into being by an uncreated creator who is transcendent, knowing, powerful and has a will. This creator must also be uniquely one, but that will be discussed in Chapter 10.

Bu bölümün argümanı, evrenin sonlu olması gerektiği gerçeğine dayanmaktadır. Ancak aşağıdaki argüman, evrenin bir başlangıcı olmasa bile yine de Tanrı'nın varlığını gerektirdiğini göstermektedir.

The argument of this chapter relies on the fact that the universe must be finite. However, the following argument shows that even if the universe did not have a beginning, it still necessitates God’s existence.