Hayal edin ki bir akşam eski okul arkadaşlarından David sizi arıyor. Fen derslerinde yanınızda oturduğunuz, yıllardır konuşmadığınız biri bu. Garip sorularını hatırlıyorsunuz. Onu sevimli bulsanız da fikirlerine pek ısınamamıştınız. İstemeye istemeye telefonu açıyorsunuz. Kısa bir selamlaşmanın ardından sizi öğle yemeğine davet ediyor. Yarım yamalak kabul ediyorsunuz. Yemekte soruyor: "Sana bir şey söyleyebilir miyim?" Olumlu yanıt veriyorsunuz ve daha önce hiç duymadığınız bir şeyi anlatmaya başlıyor: "Bilirsin, geçmiş, yani dün yaptıkların, geçen yıl yaptıkların ve doğumuna kadar uzanan her şey, aslında hiç gerçekleşmedi. Bu sadece kafandaki bir yanılsama. Bu yüzden sana sorum şu: Geçmişin var olduğuna inanıyor musun?" Mantıklı biri olarak bu iddiaya katılmıyorsunuz ve yanıtlıyorsunuz: "Geçmişin var olmadığını kanıtlayacak ne gibi bir delilin var?" Şimdi konuşmayı geri sarın ve tüm yemek boyunca geçmişin gerçekten yaşanmış bir şey olduğunu kanıtlamaya çalıştığınızı hayal edin. Hangi senaryoyu tercih edersiniz?

Imagine one evening you receive a call from David, one of your old school friends you used to sit next to during science lessons. You haven’t spoken to him for years, but you remember the weird questions he used to ask you. Although you found him pleasant, you were not a fan of his ideas. Reluctantly you answer the phone. After a brief exchange of greetings, he invites you to have lunch with him. You half-heartedly accept his invitation. During lunch he asks, “Can I tell you something?” You reply positively, and he begins to express to you something that you haven’t heard before: “You know, the past— like what you did yesterday, last year, and all the way back to your birth—didn’t really happen. It’s just an illusion in your head. So, my question to you is do you believe the past exists?” As a rational person you do not agree with his assertion and you reply, “What evidence do you have to prove that the past does not exist?” Now rewind the conversation, and imagine you spent the whole meal trying to prove that the past is something that really happened. Which scenario do you prefer?

Bu tercih etmenizin sebebi, sizin de—tıpkı diğer akıl sahibi insanlar gibi—geçmişin gerçekliğini apaçık bir hakikat olarak kabul etmenizdir. Tüm apaçık hakikatlerde olduğu gibi, bunlara bir itiraz geldiğinde ispat yükü, itirazı ortaya koyan kişinin üzerindedir. Şimdi bunu bir teist-ateist diyaloğuna uygulayalım.

The reason you prefer the first scenario is because you—like the rest of the reasonable people out there—regard the reality of the past as a self-evident truth. As with all self-evident truths, if someone challenges them, the burden of proof is on the one who has questioned them. Now let’s apply this to a theist-atheist dialogue.

Bir teist, ateist arkadaşını akşam yemeğine davet eder ve yemek sırasında ateist şunu öne sürer: “Bak, Tanrı yoktur. Varlığına dair hiçbir kanıt yok.” Teist, Tanrı'nın varlığı lehine birbirinden farklı pek çok argümanla karşılık verir. Ancak teist doğru stratejiyi mi izlemiştir? Tanrı'nın varlığı lehine olumlu bir savunu sunmadan önce, Tanrı'nın varlığını sorgulamanın neden varsayılan soru olarak kabul edildiğini araştırmamız gerekmez mi? Soru “Tanrı var mıdır?” olmamalı; bunun yerine “Onun varlığını reddetmek için hangi gerekçelerimiz var?” diye sorulmalıdır. Yanlış anlaşılmak istemem. Tanrı'nın varlığına inanmayı destekleyen birçok iyi argümanın bulunduğuna inanıyorum ve bunlar bu kitapta ele alınmaktadır. Burada dile getirmek istediğim nokta şudur: Tanrı'nın varlığına karşı hiçbir argüman yoksa, rasyonel varsayılan tutum Tanrı'ya inanmaktır. Aksi takdirde, iyi bir gerekçe olmaksızın geçmişin gerçekliğini sorgulamakla eş değer olurdu. Bu bakış açısından ateizm doğal değildir.

A theist invites his atheist friend for dinner, and during the meal the atheist asserts, “You know, God does not exist. There’s no evidence for his existence.” The theist replies with a barrage of different arguments for God’s existence. However, has the theist adopted the right strategy? Before we present a positive case for God’s existence, shouldn’t we be probing why questioning God’s existence is the assumed default question? It shouldn’t be: Does God exist? Rather, it should be: What reasons do we have to reject His existence? Now, do not get me wrong. I believe we have many good arguments that support a belief in God, and these are discussed in this book. The point I am raising here is that if there are no arguments against God’s existence, then the rational default position is the belief in the Divine. Otherwise, it would be tantamount to questioning the reality of the past without any good reason to do so. From this perspective atheism is unnatural.

Açık gerçekler.

Self-evident truths.

Birçok inancı kendiliğinden doğru kabul ederiz. Bu, inancın doğal olarak ya da varsayılan olarak doğru sayılabileceği anlamına gelir. Bunlardan bazıları şunlardır:

We consider many beliefs to be self-evidently true. This means the belief can be described as natural or true by default. Some of them include:

• Doğanın düzenliliği.

• The uniformity of nature.

• Nedensellik yasası.

• The law of causality.

• Geçmişin gerçekliği.

• The reality of the past.

• Akıl yürütmemizin geçerliliği.

• The validity of our reasoning.

• Diğer zihinlerin varlığı.

• The existence of other minds.

• Dış dünyanın varlığı.

• The existence of an external world.

Bu gerçeklere bir kimse itiraz ettiğinde, sonuçlarını körü körüne kabul etmeyiz ve genellikle şöyle yanıt veririz: "Bunları reddetmek için hangi delilin var?"

When someone questions these truths, we do not blindly accept their conclusions, and we usually reply, “What evidence do you have to reject them?”.

Bu gerçekler kendiliğinden açık olup şu niteliklere sahip oldukları için böyledir:

These truths are self-evident because they are characterised by being:

• Evrensel: Belirli bir kültürün ürünü değildir; kültürler arasıdır. Bu, herkesin bu gerçeğe inandığı ya da bir tür uzlaşı bulunduğu anlamına gelmez. Apaçık gerçek, belirli toplumsal koşullardan doğmaz.

• Universal: Not a product of a specific culture, they are cross-cultural. This doesn’t imply that everyone believes in the truth, or that there is some kind of consensus. The self-evident truth is not born out of specific social conditions.

• Öğretilmemiş (Untaught): Bilgi aktarımına dayanmazlar. Dışarıdan, kişinin iç gözlemi ve duyuları dışındaki bir bilgiyle edinilmezler. Başka bir deyişle, bilgi edinmek yoluyla öğrenilmezler.

• Untaught: Not based on information transfer. They are not acquired via information external to your introspection and senses. In other words, they are not learnt via acquiring knowledge.

• Doğal: İnsan psikolojisinin doğal işleyişi sonucunda oluşan.

• Natural: Formed due to the natural functioning of the human psyche.

• Sezgisel: Dünyayı en basit ve en kapsamlı biçimde yorumlamak.

• Intuitive: The simplest and most comprehensive interpretation of the world.

The user's message is a heading-like phrase to translate: "Let's apply the above features to the belief that the past is real." Translate into Turkish. Geçmişin gerçek olduğu inancına yukarıdaki özellikleri uygulayalım.

Let’s apply the above features to the belief that the past is real.

Geçmişin gerçekliği, evrensel, öğretilmemiş, doğal ve sezgisel olduğu için kendiliğinden bilinen bir hakikattir. Evrensel bir hakikattir, çünkü çoğu, hatta tüm kültürler, geçmişin bir zamanlar şimdiki zaman olduğu görüşünden hareketle geçmişe inanır. Bu, inancın belirli toplumsal koşulların bir sonucu olmadığını açıkça gösterir. Geçmişe inanç aynı zamanda öğretilmemiştir, çünkü biri ilk kez geçmişin gerçek bir durum olduğunu fark ettiğinde, bu, birinin ona bunu söylemesine ya da herhangi bir öğrenmeye dayanmaz. Hiç kimse ailesinden geçmişin gerçek olduğunu duyarak büyümez. Bu inanç kişinin kendi deneyimi yoluyla edinilir. Geçmişin gerçekliği ayrıca doğaldır. Normal akıl yetilerine sahip insanlar, geçmişin olmuş olan şeylerden oluştuğu konusunda hemfikirdir.

The reality of the past is a self-evident truth because it is universal, untaught, natural and intuitive. It is a universal truth because most—if not all—cultures have a belief in the past, from a point of view that the past was once the present. This clearly shows that the belief is not a result of specific social circumstances. The belief in the past is also untaught, because when someone first realises that the past was an actual state of affairs, it is not based on someone telling them or any type of learning. No one grows up being told by his or her parents that the past was real. This belief is acquired via their own experience. The reality of the past is also natural. People with normal rational faculties agree that the past consists of things that happened.

Sonuç olarak, geçmişin gerçekten yaşanmış olduğu inancı, deneyimlerimizin en basit ve en kapsayıcı yorumudur ve dünyaya dair doğuştan gelen bir kavrayışa dayanır. Geçmişin bir yanılsama olduğunu iddia etmek, çözdüğünden daha fazla sorun yaratır. Bu iddia, anılarımızı, zamansal derinlik deneyimimizi ve kayda geçmiş tarihi kapsamlı biçimde açıklamakta yetersiz kalır.

Finally, the belief that the past once happened is the simplest and most comprehensive interpretation of our experiences, and it is based on an innate understanding of the world. To claim that the past is an illusion raises more problems than it solves. It doesn’t comprehensively explain our memories, our experience of temporal depth and recorded history.

Tanrı: apaçık bir hakikat.

God: a self-evident truth.

Geçmişin bir zamanlar şimdi olduğuna dair inanç gibi, Tanrı'nın varlığı da kendiliğinden bilinen bir gerçektir. Bu bölümde "Tanrı" ile kastedilen, bir yaratıcı, insan olmayan kişisel bir neden veya tasarımcı fikridir. Belirli bir dinî Tanrı anlayışına ya da bir ilaha atıfta bulunmamaktadır. Bunu izleyen tartışma, bu temel Tanrı fikrine inancın neden evrensel, öğretilmemiş, doğal ve sezgisel olduğunu açıklamaktadır. Lütfen unutmayın, bu bölüm Tanrı'nın varlığını ispatlamayı amaçlamamaktadır. Aksine, bir yaratıcıya ya da nihai bir nedene inancın varsayılan konumunun, ateistin konumundan daha tutarlı olduğunu vurgulamayı amaçlamaktadır.

Just like the belief that the past was once the present, the existence of God is also a self-evident truth. What is meant by ‘God’ in this chapter is the basic concept of a creator, a nonhuman personal cause or designer. It does not refer to a particular religious conception of a deity or God. The following discussion explains why the belief in this basic idea of God is universal, untaught, natural and intuitive. Please note, this chapter does not aim to prove God’s existence. Rather, it aims to highlight that the default position of a belief in a creator or an ultimate cause is more coherent than the atheist’s position.

Evrensel.

Universal.

Yaratıcı ya da evrenin doğaüstü bir nedeni fikri temel düzeyde kültürler arası bir fikirdir. Bu fikir kültüre bağlı değildir, tıpkı nedensellik inancı ve başka zihinlerin varlığı inancı gibi kültürün ötesine geçer. Örneğin, başka insanların zihinlerinin olduğu fikri tüm kültürlerde vardır ve çoğu akılcı insanın benimsediği bir inançtır. Tanrı'nın ya da doğaüstü bir nedenin varlığı evrensel olarak kabul edilen bir inançtır ve belirli bir kültürün ürünü değildir. Farklı kültürlerde Tanrı hakkında farklı tasavvurlar bulunsa da bu, yaratıcı ya da insan dışı kişisel bir neden fikrinin temelini ortadan kaldırmaz.

The basic underlying idea of a creator, or a supernatural cause for the universe, is cross-cultural. It is not contingent on culture, but transcends it, like the belief in causality and the existence of other minds. For example, the idea of other people having minds exists in all cultures, a belief held by most rational people. The existence of God or a supernatural cause is a universally held belief and not the product of one specific culture. Different conceptions of God are held in various cultures, but this does not negate the basic idea of a creator or nonhuman personal cause.

Dünyadaki ateistlerin sayısına rağmen, Tanrı'ya inanç evrensel bir inançtır. Evrensel bir inanç, gezegendeki her bireyin buna inanması gerektiği anlamına gelmez. Kültürler arası bir fikir birliği, insanların Tanrı'nın varlığına evrensel olarak inandıklarını ve dolayısıyla bunun belirli toplumsal koşullardan kaynaklanmadığını ileri sürmek için yeterli kanıttır. Açıkça görülmektedir ki dünyada teistler ateistlerden çok daha fazladır ve bu durum kayıtlı tarihin başlangıcından beri böyle olmuştur.

In spite of the number of atheists in the world, the belief in God is universal. A universal belief does not mean every single person on the planet must believe in it. A cross-cultural consensus is enough evidence to substantiate the claim that people universally believe in God’s existence, and therefore, it is not due to specific social conditions. Evidently, there are many more theists than atheists in the world, and this has been the case from the beginning of recorded history.

Eğitimsiz.

Untaught.

Kendiliğinden bilinen doğrular öğretilmeye ya da öğrenilmeye ihtiyaç duymaz. Örneğin, benim spagettinin ne olduğunu bilmem için Batı mutfağı ve İtalyan kültürü hakkında bilgiye ihtiyacım var. Spagettinin ne olduğunu yalnızca üzerine düşünerek bilemem. Buna karşılık, şeylerin bir yaratıcısı olduğunu bilmek için kültürden ya da eğitimden gelen herhangi bir bilgiye ihtiyaç duymazsınız. Bu yüzden sosyologlar ve antropologlar, ateist çocuklar ıssız bir adaya düşseler bile, adanın bir şey tarafından yaratıldığına inanacaklarını ileri sürmektedir.91 Tanrı anlayışımız farklılık gösterir, ancak bir sebebin ya da yaratıcının varlığına dair temel inanç, kendi düşünmelerimize dayanır.

Self-evident truths do not need to be taught or learnt. For example, for me to know what spaghetti is, I require information of western cuisine and Italian culture. I cannot know what spaghetti is merely by reflecting on it. By contrast, you do not require any information, whether from culture or education, to know a creator for things exists. This may be the reason why sociologists and anthropologists argue that even if atheist children were stranded on a desert island, they would come to believe that something created the island.91 Our understanding of God differs, but the underlying belief in a cause or creator is based on our own reflections.

Bazı ateistler, "Tanrı'ya inanmak, uçan spagetti canavarına inanmaktan farklı değildir" diye haykırıyor. Bu itiraz açıkça yanlıştır. Kendiliğinden bilinen doğrular dışarıdan bilgi aktarımı gerektirmez. Canavarların ya da spagettinin var olduğu fikri ise bilgi aktarımı gerektirir. Hiç kimse canavarlar ya da spagetti hakkında bilgiyi kendi sezgileriyle ya da içgözlemle edinmez. Dolayısıyla uçan spagetti canavarı kendiliğinden bilinen bir doğru değildir; bu yüzden onunla Tanrı arasında bir karşılaştırma yapılamaz. Bu bölümün bağlamından uzaklaşarak söylersek, bu itiraz yine de çöker; çünkü Tanrı'nın varlığı için birçok güçlü delil vardır, uçan spagetti canavarının varlığı için ise hiçbir güçlü delil yoktur.

Some atheists exclaim, “Believing in God is no different than believing in the spaghetti monster”. This objection is obviously false. Self-evident truths do not require external information. The idea that monsters exist, or even that spaghetti exists, requires information transfer. No one acquires knowledge of monsters or spaghetti by their own intuitions or introspection. Therefore, the spaghetti monster is not a self-evident truth; thus, the comparison with God cannot be made. Diverting our attention from the context of this chapter, this objection also fails, as there are many good arguments for God’s existence and no good arguments for the existence of a spaghetti monster.

Doğal.

Natural.

Belief in some type of supernatural designer or cause is based on the natural functioning of the human psyche. İnsanlar doğal olarak, ressamı olmayan bir tablonun ya da mimarı olmayan bir binanın saçma olduğunu düşünürler. Bu durum bütün kozmos için de geçerlidir. Tanrı'nın kendiliğinden açık varlığı, İslam entelektüel geleneğinde bilimsel tartışmaların konusu olmuştur. Klasik âlim İbn Teymiyye, "Bir Yaratıcının var olduğuna dair inanç, bütün insanların kalplerinde sağlam biçimde kök salmıştır... Bu, yaratılışlarının bağlayıcı zorunluluklarındandır..." diyerek bunu açıklamıştır.92 On ikinci yüzyıl âlimi Râğıb el-İsfahânî de benzer şekilde Tanrı bilgisinin "ruhta sağlam biçimde kök salmış olduğunu" ileri sürmüştür.93 İslami görüşün yanı sıra, çeşitli alanlardaki zengin araştırmalar, dünyaya yaratılmış ve tasarlanmış olarak bakmamız gerektiği sonucunu desteklemektedir.

Belief in some type of supernatural designer or cause is based on the natural functioning of the human psyche. People naturally find the idea of a painting without a painter or a building without a builder absurd. This is no different for the entire cosmos. The concept of God’s self-evident existence has been a topic of scholarly discussion in the Islamic intellectual tradition. The classical scholar Ibn Taymiyya explained that “affirmation of a Maker is firmly-rooted in the hearts of all men… it is from the binding necessities of their creation….” 92 The 12th century scholar Al-Raghib al-Asfahani similarly asserts that knowledge of God “is firmly-rooted in the soul”.93 As well as the Islamic position, a wealth of research in various fields supports the conclusion that we are meant to see the world as created and designed.

Psikolojik kanıt.

Psychological evidence.

Akademisyen Olivera Petrovich, bitkiler ve hayvanlar gibi doğal varlıkların kökenine ilişkin araştırmalar yürüttü ve okul öncesi çocukların, bu varlıkları insanların değil, God'un yarattığını söyleme olasılıklarının yaklaşık yedi kat daha fazla olduğunu tespit etti.94 Petrovich, popüler röportajlarında ve benimle yaptığı özel yazışmalarda, insan biçimci olmayan bir God'a inancın doğal göründüğünü ve ateizmin ise sonradan edinilmiş bilişsel bir tutum olduğunu öne sürüyor.95 Petrovich, bu konuyu daha ayrıntılı ele alan Natural-Theological Understanding from Childhood to Adulthood adlı bir kitap yayımladı. Psikolog Paul Bloom ise bilişsel psikolojideki son bulguların, dini inancın iki temel yönü olan bir tasarımcıya inanma ve zihin-beden ikiliğine inanmanın küçük çocuklar için doğal olduğunu gösterdiğini savunuyor.96 Profesör Deborah Kelemen, "Are Children 'Intuitive Theists'?" adlı makalesinde, küçük çocukların doğal nesneleri amaç ve niyet açısından düşünme eğiliminde olduğunu öne süren araştırmaları inceledi. Daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmakla birlikte ve bu araştırmalar "sezgisel teizm"i destekleyen kanıtlara ancak temkinli biçimde işaret etse de, Kelemen'in özeti bu bölümde tartıştığımız sonuçları daha da güçlendiriyor.

The academic Olivera Petrovich conducted research concerning the origins of natural things, such as plants and animals, and she found that pre-schoolers were about seven times more likely to say God created them rather than humans.94 In her popular interviews, including private correspondence I have had with her, Petrovich concludes that the belief in a non-anthropomorphic God seems to be natural, and that atheism is an acquired cognitive position.95 Petrovich has published a book called Natural-Theological Understanding from Childhood to Adulthood that elaborates further on this issue. Psychologist Paul Bloom argues that recent findings in cognitive psychology indicate that two key aspects of religious belief—belief in a designer, and belief in mind-body dualism—are natural to young children.96 In the article Are Children ‘Intuitive Theists’? Professor Deborah Kelemen explored research that suggested young children have a propensity to think about natural objects in terms of purpose and intention. Although more research is required, and it only tentatively suggests evidence to support ‘intuitive theism’, Kelemen’s summary further indicates the conclusions we have been discussing in this chapter:

Yakın zamanki bilişsel gelişim araştırmalarını gözden geçirdiğimizde, yaklaşık 5 yaşına gelindiğinde çocukların doğal nesneleri insan eliyle yapılmamış olarak anladığı, doğaüstü faillerin zihinsel durumları hakkında akıl yürütebildiği ve nesneleri tasarım açısından değerlendirme kapasitesi gösterdiği anlaşılmaktadır. Son olarak, 6 ila 10 yaş arası çocuklardan elde edilen kanıtlar, çocukların doğaya amaç atfetmelerinin insan dışı niyetli nedensellik fikirleriyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu araştırma bulguları birlikte ele alındığında, çocukların açıklama yaklaşımının doğru biçimde "sezgisel teizm" olarak tanımlanabileceğini ileri sürmektedir. Elisa Järnefelt, Caitlin F. Canfield ve Deborah Kelemen'in "The divided mind of a disbeliever: Intuitive beliefs about nature as purposefully created among different groups of non-religious adults" başlıklı yakın tarihli araştırması, doğayı amaçlı olarak tasarlanmış görme yönünde doğal bir eğilim bulunduğu sonucuna varmıştır.98 Bu sonuç üç çalışmaya dayanmaktadır. Birinci çalışma, 352 Kuzey Amerikalı yetişkinden oluşan bir örnekleme dayanmaktadır. Örneklem dinî ve dinî olmayan katılımcıları içermiştir. Uygulama, "yetişkinlerin doğal olguları bir varlık tarafından amaçlı olarak yapılmış saymaya yönelik otomatik ve yansıtıcı eğilimlerini ölçmek için tasarlanmış, resme dayalı bir prosedür" olan hızlandırılmış yaratılış görevini içermiştir.99 Katılımcılar rastgele ya hızlandırılmış ya da hızlandırılmamış koşullara atanmıştır. Tüm katılımcılara bilgisayarda 120 resim gösterilmiş; ardından "resimdeki şeyi herhangi bir varlığın amaçlı olarak yapıp yapmadığına" karar vermeleri ve klavyedeki ilgili tuşlara basarak evet ya da hayır yanıtı vermeleri istenmiştir.100

“A review of recent cognitive developmental research reveals that by around 5 years of age, children understand natural objects as not humanly caused, can reason about non-natural agents’ mental states, and demonstrate the capacity to view objects in terms of design. Finally, evidence from 6- to 10- year-olds suggests that children’s assignments of purpose to nature relate to their ideas concerning intentional nonhuman causation. Together, these research findings suggest that children’s explanatory approach may be accurately described as intuitive theism.” Recent research by Elisa Järnefelt, Caitlin F. Canfield and Deborah Kelemen, titled The divided mind of a disbeliever: Intuitive beliefs about nature as purposefully created among different groups of non-religious adults, concluded that there is a natural propensity to see nature as designed.98 This conclusion was grounded in three studies. Study 1 was based on a sample of 352 North American adults. The sample included religious and non-religious participants. The procedure involved a speeded creation task which was “a picture-based procedure devised to measure adults’ automatic and reflective tendencies to endorse natural phenomena as purposefully made by some being”99. The participants were randomly assigned either to a speeded or an unspeeded condition. All of the participants were presented with 120 pictures on a computer. They were then to judge whether “any being purposefully made the thing in the picture” and respond yes or no by pressing the relevant keys on a keyboard.100

Çalışma 2, "atеist ve diğer açıkça dinsiz dernek ve kuruluşların e-posta listeleri aracılığıyla işe alınan" 148 Kuzey Amerikalı yetişkin üzerine kuruldu101. Çalışma 1'in aynı hızlı yaratım görevi, Çalışma 2'deki katılımcılara da verildi. Çalışma 3, "Finlandiya genelindeki öğrenci dernek ve kuruluşlarının e-posta listeleri aracılığıyla işe alınan" 151 Finli ateist yetişkin üzerine kuruldu102. Bu gruba da benzer bir hızlı yaratım görevi verildi. Sonuçlar büyüleyiciydi. Akademisyenler tartışmalarında, ateistlerin şeyleri amaçlı olarak yapılmış gibi gördüğü sonucuna varıyor:

Study 2 was based on 148 North American adults “who were recruited via the email lists of atheist and other explicitly non-religious associations and organizations”101. The same speeded creation task of Study 1 was given to the participants in Study 2. Study 3 was based on 151 Finnish atheist adults “recruited via the email lists of student associations and organizations all around Finland”102. This group was given a similar speeded created task. The results were fascinating. In their discussion the academics conclude that atheists saw things as purposefully made:

“Study 1 ve Study 2 ile tutarlı olarak, Study 3, dinsiz katılımcıların; dinsizliğin bir sorun olmadığı ve teist kültürel söylemin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki kadar belirgin olmadığı Kuzey Finlandiya'da, işleyişleri kısıtlandığında hem canlı hem de cansız doğa olaylarını amaçlı olarak bir insan dışı varlık tarafından yaratılmış biçimde görme eğiliminde olduğunu ortaya koydu. İlginç olan şu ki, üç çalışmadaki farklı dinsiz katılımcı gruplarının karşılaştırılması, belirgin bir teist kültürel söylemin bulunmamasına rağmen, dinsiz Finlandiyalı katılımcıların genel yaratılış onaylama düzeylerini bastırmada Kuzey Amerikalı ateistlerden daha az başarılı olduklarını gösterdi. Bu sonuç örüntüsü, çevredeki teist kültürel söylemin, insanların doğada amaçlı yaratılışı onaylama eğiliminni açıklayan tek etken olmadığını göstermektedir.”

“Consistent with Study 1 and Study 2, Study 3 revealed that non-religious participants in Nordic Finland, where non-religiosity is not an issue and where theistic cultural discourse is not present in the way it is in the United States, default to viewing both living and non-living natural phenomena as purposefully made by a non-human being when their processing is restricted. Interestingly, comparisons across the different groups of non-religious participants in all three studies showed that, despite the absence of prominent theistic cultural discourse, non-religious Finnish participants were more likely than North American atheists to fail in suppressing their overall level of creation endorsement. This pattern of results shows that ambient theistic cultural discourse is therefore not the only factor that explains people’s tendency to endorse purposeful creation in nature.”.

Bu araştırmanın genel sonuçları arasında, bulguların "dini inançsızlığın bilişsel açıdan çaba gerektirdiği önermesini ampirik olarak desteklediği" ve "mevcut bulguların doğaya tasarlanmış gibi bakma yönünde derin kökleri olan doğal bir eğilim bulunduğunu ileri sürdüğü" yer almaktadır.104, 105 Başka bir ifadeyle, inançsızlık zihinsel olarak yorucudur ve olguları tasarlanmış olarak görmek insan olmamızın bir parçasıdır. Çalışma, teizmin doğuştan geldiğini öne sürmektedir. Ancak çoğu araştırmada olduğu gibi, "bu erken gelişen tasarım sezgileri arasındaki olası bağlantılara ilişkin pek çok soru hâlâ cevapsız kalmaktadır".106

The general conclusions of this research include the fact that the results “lend empirical support to the proposal that religious non-belief is cognitively effortful”104 and that “the current findings suggest that there is a deeply rooted natural tendency to view nature as designed”.105. In other words, non-belief is intellectually exhausting, and seeing things as designed is part of what makes us human. The study suggests that theism is innate. However, as with most research, “many questions remain regarding possible connections between these early developing design intuitions”.106.

Daha birçok araştırmaya hem bilişsel hem de gelişimsel psikoloji alanlarında ihtiyaç vardır; ancak kesin sonuçlara varabilmek için bu çalışmalar yetersizdir. Yine de yukarıda sunulan çalışmalar, Tanrı inancının doğal olduğu görüşünü desteklemektedir. Bazı itirazcılar, dini arka plana sahip çocukların küçük yaşta gerçeklik ile hayal arasında ayrım yapmakta zorlandıklarını gösteren araştırmalara dayanabilir. Ancak bu araştırma, yukarıda belirtilen sonuçları zayıflatamaz, çünkü bu çalışmalar yalnızca dini anlatılara odaklanmış, bir şeyin bir tasarımcı ya da yaratıcıya ihtiyaç duyduğu kavramını incelememiştir. Buna rağmen, dindar çocukların gerçeklik ile kurgu arasında ayrım yapmakta güçlük çekebilmesi, metafizik açıdan tarafsızdır; çünkü bunun atesizmi değil de teizmi desteklemediğini söylemek, ateizmin doğru, teizmin ise kurgu olduğunu varsaymak anlamına gelir. Böyle bir araştırma, yukarıda belirtilen bulguları geçersiz kılmaz. Şunu belirtmek gerekir ki, yukarıda sunduğum araştırmaların bazıları kültürler arası sonuçlara sahiptir; bu da katılımcıların teist ya da ateist geçmişlerinden bağımsız olarak, teist benzeri sezgilere sahip olma eğiliminde olduklarını gösterir.

Much more research is required in both cognitive and developmental psychology to form any definitive conclusions. However, the above studies support the view that the belief in God is natural. Some objectors may cite research that suggests that children from religious backgrounds have difficulty distinguishing between reality and fantasy at a young age. This research cannot undermine the aforementioned conclusions, because the studies only focused on religious narratives and not the concept of things requiring a designer or creator.107 Even so, the fact that religious children may have difficulty distinguishing between reality and fiction is still metaphysically neutral, because to suggest that it supports atheism rather than theism assumes that atheism is true and theism is fiction. Such research would not invalidate the findings mentioned above. It must be pointed out that some of the research I have presented above has cross-cultural implications, which means that regardless of the participants’ theist and atheist backgrounds, they had a tendency to have theist-like intuitions.

Bir diğer iddia, bazı araştırmaların ateizmin bilişsel olarak zahmetli olduğunu göstermesinin, yani daha fazla düşünce gerektirdiğini ima etmesinin, dolayısıyla onun en rasyonel konum olduğunu gösterdiği yönündedir. Bu itiraz yanlış bir çıkarıma dayanmaktadır. Kanıt, ateizmin fiziksel dünya hakkında yanlış varsayımları benimsemeyi gerektirdiğini de gösterebilir (Bölüm 12'ye bakınız); dolayısıyla ateizm sonuç olarak zihinsel açıdan yorucu hale gelir.

Another contention includes that since some of the research shows that atheism is cognitively effortful—which implies that more thought is required—then it indicates that it is the most rational position. This objection is based on a false inference. The evidence can also suggest that atheism requires adopting false assumptions about the physical world (see Chapter 12); hence it becomes mentally taxing as a result.

Burada ilgili araştırmaların tümünü dahil etmedim. Tartışmalar oldukça karmaşık olabiliyor ve çelişkili çalışmalar bulunmakla birlikte, bence bunlar daha az kesindir. Bu tartışmanın temel amacı, Tanrı'nın varlığına inancın doğal olduğu görüşünü destekleyen, artan bir araştırma eğilimini göstermektir.

I have not included all of the relevant research here. The discussions can be quite complex and although there are contradictory studies, they are—in my view—less conclusive. The main objective of this discussion is to show a growing trend in the research that supports the view that the belief in God’s existence is natural.

Sosyolojik ve antropolojik kanıtlar.

Sociological and anthropological evidence.

Profesör Justin Barrett'ın "Born believers: the science of children's religious belief" adlı kitabındaki araştırması, çocukların davranışlarını ve iddialarını inceledi. Bu incelemeler sonucunda çocukların, onun "doğal din" dediği şeye inandıklarını ortaya koydu. Doğal din, tüm evreni yaratan kişisel bir Varlığın bulunduğu fikridir. Bu Varlık insan olamaz; ilahi, doğaüstü olmalıdır:

Professor Justin Barrett’s research in his book, Born believers: the science of children’s religious belief, looked at the behaviour and claims of children. He concluded that the children believed in what he calls “natural religion”. This is the idea that there is a personal Being that created the entire universe. That Being cannot be human—it must be divine, supernatural:

Çocukların gelişen zihinleri ve doğaüstü inançlar üzerine yapılan bilimsel araştırmalar, çocukların normal olarak ve hızla doğaüstü faillere inanmayı kolaylaştıran zihinler edindiğini göstermektedir. Özellikle doğumdan sonraki ilk yılda çocuklar faillerle failsiz şeyleri ayırt eder; failleri, amaçlarına ulaşmak için kendilerini amaçlı biçimde hareket ettirebilen varlıklar olarak anlarlar. Çevrelerindeki failliği bulmaya isteklidirler, kanıt az olsa bile. İlk doğum günlerinden kısa bir süre sonra bebekler, doğal güçlerin ya da sıradan nesnelerin değil, yalnızca faillerin düzensizlikten düzen yaratabildiğini anlıyor gibidirler…. Bu işlev ve amaç görme eğilimi, ayrıca amacın ve düzenin zihinli varlıklardan geldiğine dair kavrayış, çocukların doğal olguları kasıtlı olarak yaratılmış gibi görmesine yol açar. Yaratıcı kimdir? Çocuklar insanların bu konuda uygun adaylar olmadığını bilirler. Bunu bir tanrının yapmış olması gerekir… çocuklar, ben doğal din dediğim şeyin inananları olarak doğarlar….108

“Scientific research on children’s developing minds and supernatural beliefs suggests that children normally and rapidly acquire minds that facilitate belief in supernatural agents. Particularly in the first year after birth, children distinguish between agents and non-agents, understanding agents as able to move themselves in purposeful ways to pursue goals. They are keen to find agency around them, even given scant evidence. Not long after their first birthday, babies appear to understand that agents, but not natural forces or ordinary objects, can create order out of disorder… This tendency to see function and purpose, plus an understanding that purpose and order come from minded beings, makes children likely to see natural phenomena as intentionally created. Who is the Creator? Children know people are not good candidates. It must have been a god… children are born believers of what I call natural religion….”108

Sezgisel.

Intuitive.

Varlık bir yaratıcının bulunması, dünyayı anlamanın en sezgisel yorumudur. Evrenin ve varlığımızın en basit ve en kapsayıcı açıklamasıdır. Ayrıca açık bir öğretim olmaksızın da kolayca anlaşılır. İnsanlar her zaman şeylere nedenler atfetme eğilimindedir ve bütün kozmos da bu şeylerden biridir (bkz. Bölüm 5 ve 6). Her sezgi doğru değildir, ancak birinin şeyler hakkındaki ilk sezgilerinden vazgeçmesi için kanıt gerekir. Örneğin, biri evrende bir düzen ve tasarım algıladığında, sezgisel sonuç bir tasarımcının bulunduğudur (bkz. Bölüm 8). O kişinin fikrini değiştirmesi için, bu karşıt görüşü haklı kılacak geçerli bir kanıt gerekir. Bir Tanrı, yaratıcı, tasarımcı veya doğaüstü bir neden inancı, kendiliğinden bilinen bir gerçektir. Evrensel, öğretilmemiş, doğal ve sezgiseldir. Bu ışıkta, sorulması gereken doğru soru şu değildir: Tanrı var mı? Doğru soru şu olmalıdır: Tanrı'nın varlığını neden reddediyorsun? Böylece masaları çevirmiş olursun ve bu haklı bir harekettir; ateizm doğaya aykırıdır. İspat yükü, kendiliğinden bilinen bir gerçeğe itiraz eden kişinin üzerindedir. Biri geçmişin bir yanılsama olduğunu ya da başka insanların zihinlerinin bulunmadığını iddia ederse, bu iddiasını kanıtlama yükünü üstlenmek zorunda kalır. Ateistler de farklı değildir. Evren için bir neden ya da yaratıcı reddetmelerini gerekçelendirmek zorundadırlar.

The existence of a creator is the most intuitive interpretation of the world. It is the simplest and most comprehensive explanation of the universe and our existence. It is also easy to understand without explicit instruction. Human beings have an affinity to attribute causes to things all the time, and the entire cosmos is one of those things (see Chapters 5 and 6). Not all intuitions are true, but evidence is required to make someone depart from their initial intuitions about things. For example, when someone perceives design and order in the universe, the intuitive conclusion is that there is a designer (see Chapter 8). To make that person change their mind, valid evidence is required to justify the counter-intuitive view. The belief in a God, creator, designer or supernatural cause is a self-evident truth. It is universal, untaught, natural and intuitive. In this light, the right question to ask is not: Does God exist? The right question should be: Why do you reject God’s existence? This way you will have turned the tables and rightly so; atheism is unnatural. The onus of proof is on someone who challenges a self-evident truth. When someone claims that the past is an illusion or that other people do not have minds, he or she would have to shoulder the burden of proof. Atheists are no different. They have to justify their rejection of a cause or creator for the universe.

“Ateizmin kendiliğinden açık olarak doğru olduğu” Bazı ateistler, ateizmin varsayılan olarak doğru olduğunu savunur. Ancak bir sebebi ya da bir yaratıcıyı reddetmek kendiliğinden açık değildir. Ateizm bugün evrensel bir tutum olsa da (ve kayıtlı tarihin başlangıcından beri de öyle olmuş olabilir), öğretilir ve sezgilere aykırıdır. İnsanların, şeylerin bir yaratıcısı ya da sebebi kavramını reddetmeyi öğrenmesi gerekir. Evrenin bir yaratıcısını inkar etmek, en basit ve en kapsamlı açıklama değildir. Basit olabilir, ama kapsamlı bir açıklama sunmaz. Aslında çözdüğünden çok daha fazla sorun yaratır. Örneğin, evren hiçbir şeyden nasıl var olabilir (Beşinci Bölüme bakınız)? Bu bağlı (kontenjan) evren, varlığına dair hiçbir açıklamaya sahip olmadan nasıl var olabilir (Altıncı Bölüme bakınız)? Ateist, kozmosun kökeni ve doğasına ilişkin alternatif açıklamalar bulunduğunu söyleyerek karşılık verebilir. Bu doğrudur. Ancak bu açıklamalar kendiliğinden açık değildir. Varsayılan değillerdir; edinilmiş tutumlardır. Daha önce belirtildiği gibi, kendiliğinden açık kabul edilen bir şeyi reddetmek için kanıt sunmak gerekir. Kozmosun varlığına dair alternatif açıklamaları reddetmiyorum; yalnızca varsayılan tutumun ne olduğuna dikkat çekiyorum. Bir yaratıcı fikri varsayılan olarak doğru olduğuna göre, sormamız gereken ilk soru şudur: Bir yaratıcının varlığını reddetmek için elimizde ne gibi bir kanıt var?

“Atheism is self-evidently true” Some atheists argue that atheism is true by default. However, the rejection of a cause or a creator is not self-evident. Although atheism is now also a universal position (and may have been since the beginning of recorded history), it is taught and is counter-intuitive. People have to learn to reject the concept of a creator or cause for things. Denying a creator for the universe is not the simplest and most comprehensive explanation. It may be simple, but it does not provide a comprehensive explanation. It actually creates far more problems than it solves. For instance, how could the universe come into existence from nothing (see Chapter 5)? How could this contingent universe have no explanation for its existence (see Chapter 6)? The atheist may respond by saying that there are alternative explanations for the origins and nature of the universe. This is true. However, these explanations are not self-evident. They are not the default; they are acquired positions. As mentioned previously, in order to reject what is considered self-evident, one must provide evidence. I am not dismissing alternative explanations for the existence of the cosmos, I am merely pointing out what is the default position. Since the basic idea of a creator is true by default, the first question we should ask is: What evidence do we have to reject the existence of a creator?.

Fıtrat: fıtrah.

The innate disposition: fitrah.

Tanrı'nın kendiliğinden bilinen bir hakikat olarak görülmesi, İslam kelâmındaki fıtrat kavramıyla ilgilidir. Kelime, Arapça "f-ṭ-r" kökünden gelir (fatrun ve fatarahu gibi kelimelerle ilişkilidir) ve yaratılmış ya da yapılmış bir şeyi ifade eder. Sözlük anlamıyla fıtrat, Allah'ın içimizde yarattığı bir şeyi ifade eder. Kelâmî açıdan fıtrat, insanın Allah tarafından, O'na dair doğuştan bir bilgi ve O'na ibadet etmeye yönelik bir meyille yaratıldığı tabiî hâli ya da doğuştan gelen yaradılışıdır.109 Bu, Hz. Muhammed ﷺ'in sahih bir hadisine dayanır: "Her çocuk fıtrat üzere doğar. Sonra anne babası onu Yahudi, Hristiyan ya da Mecusi yapar…"110

God as a self-evident truth relates to the Islamic theological concept concerning the fitrah. The word comes from the Arabic trilateral stem fa ṭa ra ( which relates to words such as fatrun and fatarahu), meaning a created or made thing. From a lexical point of view, the fitrah refers to something that has been created within us by God. Theologically, the fitrah is the natural state or the innate disposition of the human being that has been created by God with innate knowledge of Him and with the affinity to worship the Divine.109 This is based on the authentic statement of the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم which states, “every child is born in a state of fitrah. Then his parents make him a Jew, a Christian or a Magian….”110

Bu nebevî gelenek, her insanın bu doğuştan gelen yatkınlığa sahip olduğunu, ancak ebeveynlik ve dolayısıyla toplum gibi dış etkenlerin insanı, Allah'ın bilgisine uygun olmayan inanç ve uygulamaları benimseyen birine dönüştürdüğünü öğretmektedir. Fıtrat kavramı üzerine pek çok ilmî tartışma yapılmıştır. Örneğin, 11. yüzyıl teologu Gazzâlî, fıtratın insanların Tanrı'nın varlığının ve O'na ibadet edilmesinin hak olduğu hakikatini edinmek için kullandıkları bir araç olduğunu savunur. Ayrıca Tanrı bilgisinin "her insanın bilincinin derinliklerinde bulunan bir şey" olduğunu da ileri sürmüştür.111 14. yüzyıl âlimi İbn Teymiyye ise doğuştan gelen yatkınlığı, Allah'ın yarattığı varlıklar içinde yerleşik Tanrı bilgisini barındıran bir şey olarak tanımlar:

This Prophetic tradition teaches that every human being has this innate disposition, but external influences such as parenting and by extension society—change the human being into someone who adopts beliefs and practices that are not in line with the innate knowledge of God. There have been numerous scholarly discussions on the concept of the fitrah. For example, the 11th century theologian Al-Ghazali argues that the fitrah is a means that people use to acquire the truth of God’s existence and that He is entitled to our worship. He also maintained that knowledge of God is something “every human being has in the depths of his consciousness”.111 Ibn Taymiyya, the 14th century scholar, describes the innate disposition as something God created within His creation that contains ingrained knowledge of God:

“…mükemmel bir Yaratıcı'nın varlığı fıtrattan bilinir ve bu bilgi içkin, zorunlu ve açıktır.”112

“…the existence of a perfect Creator is known from the fitrah, and this knowledge is ingrained, necessary, and obvious.”112

Fıtrat doğal bir durum olmakla birlikte, dış etkenlerle "örtülebilir" ya da "bozulabilir". Yukarıdaki peygamber hadisinde belirtildiği gibi bu etkenler arasında ana-baba terbiyesi, toplum ve akran baskısı yer alabilir. Bu etkenler fıtratı bulanıklaştırabilir ve kişinin hakikati kabul etmesini engelleyebilir. İbn Teymiyye, doğal durum başka etkilerle bulanıklaştığında kişinin Tanrı'nın varlığı için başka delillere ihtiyaç duyabileceğini savunur:

In spite of the fact that the fitrah is a natural state, it can be ‘veiled’ or ‘spoiled’ by external influences. These influences, as indicated by the above Prophetic tradition, can include parenting, society and peer pressure. These influences can cloud the fitrah and prevent someone from acknowledging the truth. Ibn Taymiyya argues that when the natural state is clouded with other influences, the person may require other evidences for God’s existence:

“Bir Yaratıcı'nın varlığının ve O'nun kemal sıfatlarıyla mükemmelliğinin kabulü, fıtratı bozulmamış olan kimse açısından doğuştan ve zorunludur; bununla birlikte bu kabulün yanında buna dair başka pek çok delil de vardır. Çoğu zaman fıtrat değiştiğinde… pek çok insanın bu başka delillere ihtiyacı olabilir.”

“Affirmation of a Creator and His perfection is innate and necessary with respect to one whose innate disposition remains intact, even though alongside such an affirmation it has many other evidences for it as well, and often when the innate disposition is altered… many people may be in need of such other evidences.”.

Bu diğer deliller akli argümanları da içerebilir. İbn Teymiyye, Tanrı'nın varlığına dair akli argümanların güçlü bir savunucusu değildi. Tanrı'yı tasdik etmenin temel yolunun fıtrat olduğunu ileri sürdü. Bununla birlikte, Tanrı'nın varlığı için sağlam akli delilleri de reddetmedi.114 Yine de bu akli argümanlar İslam ilahiyatıyla uyumlu olmalı ve onunla çelişen öncülleri (ya da varsayımları) benimsememelidir. İslami epistemoloji açısından, Tanrı'nın varlığına olan inancın yalnızca bir tür tümevarımsal, tümdengelimsel, felsefi veya bilimsel delillerden çıkarsanmadığını bilmek önemlidir. Bunun yerine, bu deliller fıtratı uyandırır ve ondaki bulutluğu giderir; böylece insan, içinde doğuştan var olan Tanrı bilgisini fark edebilir. Tanrı'nın varlığı ve O'na kulluk edilmeye layık olduğu gerçeği zaten fıtrat tarafından bilinmektedir. Ancak fıtrat, toplumsallaşma ve diğer dış etkenler tarafından bulanıklaştırılabilir. Bu nedenle akli argümanların rolü, zaten bildiğimiz hakikati bize "hatırlatmaktır". Bu noktayı açıklamak için annemin tavan arasını temizlediğimi hayal edin. Eski çantaları yerinden oynatır, istenmeyen eşyaları atarken, beş yaşındayken oynadığım en sevdiğim oyuncağımı bulurum. Bu, zaten bilgisine sahip olduğum bir şeyi hatırlamamı sağlar. Aklımdan şöyle geçer: "Aa evet. Bu oyuncağı hatırlıyorum. En sevdiğimdi." Tanrı'ya iman etmenin ve O'na kulluk edilmeye layık olmasının hakikati de bundan farklı değildir. Akli argümanlar, fıtratımızda bulunan bilgiyi fark etmemiz için bir manevi ve entelektüel uyanış görevi görür.

These other evidences can include rational arguments. Ibn Taymiyya was not a strong advocate of rational arguments for God’s existence. He maintained that the fitrah was the main way of affirming the Divine. However, he did not dismiss sound rational proofs for God’s existence.114 Nevertheless, these rational arguments must conform to Islamic theology and not adopt premises (or assumptions) that contradict it. From the perspective of Islamic epistemology, it is important to know that conviction in the existence of God is not solely inferred from some type of inductive, deductive, philosophical or scientific evidence. Instead, these evidences awaken and uncloud the fitrah so the human being can recognise the innate knowledge of God. The truth of God’s existence and the fact that He is worthy of our worship is already known by the fitrah. However, the fitrah can be clouded by socialisation and other external influences. Therefore, the role of rational arguments is to ‘remind’ us of the truth that we already know. To illustrate this point, imagine I am cleaning my mother’s loft. As I move old bags around and throw away unwanted objects, I find my favourite toy that I used to play with when I was 5 years old. I am reminded about something that I already have knowledge of. In my mind I think, “Oh yeah. I remember this toy. It was my favourite.” The truth of believing in God and the fact that He is worthy of our worship is no different. Rational arguments serve as spiritual and intellectual awakenings to realise the knowledge that is contained in our fitrah.

Fıtratın berraklaşabileceği diğer yollar arasında öz muhasebe, manevi tecrübeler, tefekkür ve düşünüp taşınma yer alır. Kur'an, sorgulamayı ve şeyler üzerine derinlemesine düşünmeyi teşvik eder:

Other ways the fitrah can be unclouded include introspection, spiritual experiences, reflection and pondering. The Qur’an promotes questioning and thinking deeply about things:

"Düşünen bir topluluk için âyetleri işte böyle ayrıntılı olarak açıklarız."115

“Thus do We explain in detail the signs for who give thought.”115

"Şüphesiz bunda, düşünen bir topluluk için bir ibret vardır."116

“Indeed in that is a sign for a people who give thought.”116

Yoksa onlar hiçbir şeyden mi yaratıldılar? Yoksa kendi yaratıcıları mı oldular? Yoksa gökleri ve yeryüzünü onlar mı yarattılar? Hayır, onlar kesin bir inanca sahip değiller.117

“Or were they created by nothing? Or were they the creators [of themselves]? Or did they create the heavens and the Earth? Rather, they are not certain.”117

İslam epistemolojisi, akli delilleri amaç değil araç olarak görür. Bu deliller, fıtratı uyandırmanın ya da onun üzerindeki bulanıklığı gidermenin bir yoludur. Bu yüzden hidayetin yalnızca Allah'tan geldiğini ve hiçbir akli delilin, kişinin kalbini İslam'ın hakikatine ikna edemeyeceğini belirtmek çok önemlidir. Allah bunu açıkça bildirmektedir: "Şüphesiz sen sevdiğini hidayete erdiremezsin, fakat Allah dilediğini hidayete erdirir. O, hidayete erecekleri en iyi bilendir."118 Hidayet, Allah'ın rahmetine, ilmine ve hikmetine dayanan manevi bir meseledir. Allah birinin akli delillerle hidayete ermesini diliyorsa, o kişinin hakikati kabul etmesine hiçbir şey engel olamaz. Ancak Allah, ilahi hikmete dayanarak birinin hidayeti hak etmediğine karar verirse, ortaya konulan ne kadar güçlü deliller olursa olsun, o kişi hakikati asla kabul etmeyecektir.

Islamic epistemology views rational arguments as means and not ends. They serve as a way of awakening or unclouding the fitrah. This is why it is very important to note that guidance only comes from God, and no amount of rational evidence can convince one’s heart to realise the truth of Islam. God makes this very clear: “Indeed, you do not guide whom you like, but God guides whom He wills. And He is most knowing of the [rightly] guided.”118 Guidance is a spiritual matter that is based on God’s mercy, knowledge and wisdom. If God wills that someone is guided through rational arguments, then nothing will stop that person from accepting the truth. However, if God decides that someone does not deserve guidance—based on a Divine wisdom— then regardless of how many cogent arguments that are presented, that person will never accept the truth.

Sonuç olarak, Tanrı'nın varlığına inanmak apaçık bir gerçektir. Tüm apaçık gerçeklerde olduğu gibi, bunlara itiraz eden biri varsa, kanıtlama yükü ona düşer. Tanrı inancının çürütülebilmesinin tek yolu, Tanrı'nın yokluğuna dair olumlu bir kanıtın bulunmasıdır. Ancak bu kitabın göstereceği gibi, ateistlerin Tanrı'nın varlığına karşı ileri sürdükleri birkaç argüman zayıf ve felsefi açıdan yüzeysel kalmaktadır (bkz. 11. ve 12. Bölümler). Tanrı'nın bu apaçık gerçekliği, 1.400 yıldan fazla bir süre önce Kur'an'da da ele alınmıştır:

To conclude, the belief in God’s existence is a self-evident truth. As with all self-evident truths, when someone challenges them, the onus of proof is on them. The only way the belief in God can be undermined is if there is any positive evidence for the non-existence of the Divine. However, as this book will show, the few arguments that atheists have against the existence of God are weak and philosophically shallow (see Chapters 11 and 12). The self-evident truth of God was addressed in the Qur’an over 1,400 years ago:

Gökleri ve yeryüzünü yaratan Allah hakkında şüphe olabilir mi? Note: the rules require writing the Turkish word for God rather than "Allah," so the accurate rendering is: Gökleri ve yeryüzünü yaratan Tanrı hakkında şüphe olabilir mi?119

“Can there be doubt about God, Creator of the heavens and Earth?”119

Bu bölümü sonlandırmak için İslam alimi Wesam Charkawi, Tanrı'nın varlığının insanın fıtri yaradılışıyla uyumlu olduğunu yerinde biçimde açıklar:

To end this chapter, Islamic scholar Wesam Charkawi aptly explains that God’s existence is in line with our natural disposition:

“Gerçekten, bir insan kendi içine ve etrafındaki dünyaya derinlemesine düşündüğünde, ilk hissettiği şey, yaşamı ve ölümü, yaratmayı ve yok etmeyi, hareketi ve durgunluğu ve dünyada meydana gelen her türlü titiz değişimi yönetme emrine sahip, dünyaya hükmeden yüce bir gücün varlığı duygusudur. Kuşkusuz insanlık, bu gerçekliği hisseder ve bu hissin doğruluğunu kanıtlayabilse de kanıtlayamasa da ona derinden inanır. Bu, doğal bir içgüdü ya da insanın fıtratıdır; bu da gerçekten kesin ve tam bir delildir… Ayrıca, içimizde merhametin, sevginin, nefretin, teşvik etmenin ve hoşlanmamanın varlığını hissederiz. Ancak içimizde dolaşırken bile var olduklarının kanıtı nedir? Hissettiğimiz ve duyduğumuz şeyden daha fazla bir kanıt ortaya koyabilir mi insan, ve yine de bunlar kuşkusuz gerçektir? İnsan heyecan duyar ve acı hisseder; ama varlığını, hissettiğinden fazla bir şeyle kanıtlayamaz mı? Kuşkusuz bu, insanın üzerine yaratıldığı fıtrat ya da içgüdü yoludur ve bunlar içimize gömülmüş derin duygulardır. Bunlar içimizde boşuna ya da sebepsiz yere bulunmazlar; aksine dünyaya uyan doğal bir gerçektirler.”120

“Indeed, the first sense in the depth of a person if he contemplates within himself and in the world around him is the sense of a higher power that reigns over the world with the command to dispose over life and death, creation and annihilation, motion and stillness and all the different types of meticulous changes that occur in it. Unequivocally, mankind senses this reality and believes in it deeply, regardless of whether one is able to produce evidence to verify the truth of this feeling or is unable. This is a natural instinct or the natural disposition of mankind, which is indeed a precise and exact evidence… In addition, we feel in ourselves the presence of compassion, love, hate, encouragement and dislike, though what is the proof that it exists, even while it flutters within us? Is one able to bring forth evidence more than that which he feels and senses, and yet it is real without doubt? One feels excitement and senses pain, yet is one unable to establish evidence to prove it exists with more than what he feels? Without doubt, this is the natural way [fitrah] or instinct on which mankind has been created, and these are the deep feelings that have been embedded within us. They are not within us for no reason or in vain, rather it is a natural truth that corresponds to the world.”120