Bir gün yoğun geçtikten sonra eve dönüp televizyonu açtığınızı hayal edin. Kanalları hızla geziyorsunuz. Bir manşet sizi şoke ediyor ve popüler bir uluslararası haber kanalında duruyorsunuz. Gerçekten de manşet korkunç: "Adam Beş Yaşındaki Çocuğun Başını Kesti."

Imagine you have come back from a busy day and you switch on the television. You skim through some of the channels. Shocked by a headline, you stop at a popular international news channel. Sure enough, the headline is truly appalling: Man Beheads Five-Year-Old Boy.

My role here is to translate Islamic texts from English into Turkish, and this message is a philosophical question rather than a passage to translate. I can't answer it in that role, but I can help with the translation of any English text you have on the question of objective morality.

Now let me ask you a question. Was what this man did morally wrong? You, like the majority of decent human beings, say yes. Now answer this question: Is it objectively morally wrong? Again, like most, you say yes. However, here’s a final question: Why is it objective?

Burada işler karmaşıklaşıyor.

This is where it gets tricky.

Objektif tanımı.

Defining ‘objective’.

Soruyu cevaplamak için en iyi başlangıç noktası "objektif" kelimesidir. Bu terimin temel tanımı, gerçekleri kişisel duygu veya görüşlerden etkilenmeden ele almak ya da temsil etmek anlamına gelir. Ahlak söz konusu olduğunda objektif olmak, ahlakın kişinin zihnine ya da kişisel duygularına bağlı olmadığı, bunlara dayanmadığı anlamına gelir. Bu anlamda ahlak, kişinin sınırlı kabiliyetlerinin "dışında" yer alır. Matematiksel hakikatler (1+1=2) ya da bilimsel hakikatler, örneğin Dünya'nın Güneş'in etrafında dönmesi, bizim bunlar hakkında ne hissettiğimizden bağımsız olarak doğrudur. Dolayısıyla bu ahlaki değerler bizim "dışımızda" ise, bir temele oturtulmaları, yani bir esasa dayanmaları gerekir. Başka bir ifadeyle, objektif ahlaki değerler sınırlı kabiliyetlerimize bağlı değilse, şu soruların yanıtlanması gerekir: Bunlar nereden gelmektedir? Doğalarını ne açıklar? Bu soruları yanıtlamak için rasyonel bir temel gereklidir. Böyle bir temel, onların objektif doğasını açıklayacak ve nereden geldiklerine dair bir gerekçe sunacaktır. Bu sorular, felsefede ahlak ontolojisi olarak bilinen alana işaret etmektedir.

In order to answer this question, the best place to start is with the word ‘objective’. A basic definition of the term refers to considering or representing facts without being influenced by personal feelings or opinions. In the case of morals, objective means that morality is not dependent or based on one’s mind or personal feelings. In this sense, it is ‘outside’ of one’s personal limited faculties. Mathematical truths (1+1=2) or scientific truths, like the Earth going around the Sun, are true regardless of what we feel about them. Therefore, if these morals are ‘outside’ us, they have to be grounded. In other words, they need a foundation. If objective morals do not depend on our limited faculties, then answers to the following questions are required: Where did they come from? What explains their nature? In order to answer these questions a rational foundation is required. This will explain their objective nature and provide a rationale of where they came from. These questions refer to an area in philosophy known as moral ontology.

Objektif ahlakın başka bir tanımlaması, onun insan öznelliğini aştığıdır. Örneğin, beş yaşındaki bir çocuğu öldürmenin ahlaken yanlış olması, bütün dünya küçük bir çocuğu öldürmenin ahlaken doğru olduğunda hemfikir olsa bile her zaman doğru olacaktır. Yalnızca bazı ahlaki ilkelerin objektif olduğunu kabul etmekle kalmayız; bunlar aynı zamanda bize ahlaki bir yükümlülük veya görev duygusu da sağlar. Başka bir ifadeyle, yapmamız gereken bazı şeyler ve yapmamamız gereken başka şeyler vardır. Ahlaki görevlerimiz ve yükümlülüklerimiz vardır ve bunlar sınırlı benliğimizin dışından geliyor gibi görünür. Profesör Ian Markham, ahlaki dilimizin kendimizin ötesinde bir şeyi ifade ettiğini şöyle açıklar: “‘Gerekir’ (ought) kelimesinin içinde, hayatımızı ve dünyamızı aşan ahlaki bir gerçeklik duygusu gömülüdür… Ahlaki dilin temel niteliği, evrensel ve dışsal bir şeyi ima eder.”281

Another way of describing objective morality is that it transcends human subjectivity. For instance, the fact that killing a five-year-old is morally wrong will always be true, even if the whole world were to agree that killing a young child is morally right. Not only do we recognise that some morals are objective, they also provide us with a sense of moral obligation or duty. In other words, there are some things that we ought to do and other things that we ought not to do. We have moral duties and obligations, and these seem to come from outside the limited self. Professor Ian Markham explains that our moral language denotes something above and beyond ourselves: “Embedded in the word ‘ought’ is the sense of a moral fact transcending our life and world… The underlying character of moral language implies something universal and external.”281

Felsefe dilinde, ahlakın nesnelliği kavramı, ahlaki değerlerin zihinden bağımsız olduğu anlayışıdır. Ahlakın nesnel olduğunu savunan filozoflara ahlaki realistler denir. Ahlaki değerlerin zihinden bağımsız niteliğine inanmayanlara ise ahlaki anti-realistler denir. Filozoflar ahlak üzerine tartışırken, ahlaki hakikatler (ahlaki gerçekler olarak da adlandırılır) ile ahlaki değerler arasında ayrım yaparlar. Ahlaki realizm bağlamında, nesnel bir ahlaki değerin örneği, adaletin iyi olduğu ve herhangi bir insanın zihninden ya da kişisel duygularından bağımsız olarak var olduğudur. Ahlaki hakikatler ahlaki önermelerdir ve nesnel kabul edildiklerinde herhangi bir bireysel görüşten bağımsızdırlar; herhangi bir fikir birliğinden bağımsız olarak doğrudurlar. Nesnel bir ahlaki olgunun örneği şudur: bir mahkemede yalan tanıklık kabul etmek adaletsizliktir, dolayısıyla ahlaken yanlıştır. Bu ahlaki olgu, herhangi bir bireyin ya da toplumun görüşüne, zihnine ya da kişisel duygularına bağlı değildir. Bu olgu, bu bölümün başındaki senaryoya benzer biçimde, aksini savunan bir fikir birliği olsa bile doğru olmaya devam eder.

In the language of philosophy, the notion of objective morality is the understanding that moral values are mind-independent. Philosophers who assert that morality is objective are referred to as moral realists. Those who do not believe in the mind-independent nature of moral values are referred to as moral anti-realists. When philosophers discuss morality, they make the distinction between moral truths (also referred to as moral facts) and moral values. In the context of moral realism, an example of an objective moral value is that justice is good and it exists independently of any human being’s mind or personal feelings. Moral truths are moral statements, and if considered objective, they are independent from any individual opinion; they are true irrespective of any consensus. An example of an objective moral fact is: accepting a false witness in a court of law is unjust, therefore morally wrong. This moral fact is not contingent on any individual or collective opinion, mind or personal feelings. This fact remains true even if there is a consensus asserting the opposite, similar to the scenario in the beginning of this chapter.282.

Bu soruya dönelim.

Back to the question.

Şimdi daha önce ortaya attığım zor soruya geri dönelim ve onu cevaplamaya çalışalım: Neden objektiftir? Cevap basit. Objektif olduğunu kabul ettiğimiz ahlaki değerler ve hakikatler, Tanrı var olduğu için objektiftir.283

Coming back to the tricky question I raised earlier, let us try to answer it: Why is it objective? The answer is simple. The morals values and truths that we consider to be objective are so because God exists.283

Önce şunu netleştirmek istiyorum: bu, kimsenin inancıyla ilgili değil. "Tanrı'ya inanmayan biri ahlaki davranamaz" demiyorum, "Tanrı'ya inanmak insanı ahlaklı kılar" da demiyorum; ayrıca "inanan biri kendiliğinden iyi davranır" gibi bir iddiam yok. Söylediğim şu: Tanrı yoksa objektif ahlaki değerler yoktur. Elbette insanlar, ahlaki değerler objektifmiş gibi davranabilir ve tarih boyunca Tanrı'nın ahlakın temeli olduğuna inanmayan birçok ateist takdire değer bir ahlaki cesaret sergilemiştir. Ancak savunduğum şey, Tanrı devre dışı bırakıldığında bu ahlaki değerlerin toplumsal sözleşmelerden başka bir şey olmadığıdır. Dolayısıyla, "masum insanları eğlence için öldürmek yanlıştır" ya da "masumu savunmak iyidir" gibi ahlaki doğrular, Tanrı olmadan, tıpkı halk içinde gaz çıkarmanın yanlış olması gibi, yalnızca toplumsal sözleşmelerdir. Bu sonuç, Tanrı'nın objektif ahlak için tek rasyonel temel olduğu gerçeğine dayanıyor. Hiçbir başka kavram böyle bir temeli yeterince sağlayamaz. Tanrı bu temeli sağlar, çünkü evrenin dışındadır ve insani öznelliği aşar. Profesör Ian Markham da benzer şekilde şöyle açıklıyor: "Tanrı, hayatlarımızın üzerine baskı yapan gizemli 'olmalı'yı açıklar; ve Tanrı, ahlaki talebin evrensel doğasını açıklar. Tanrı dünyanın dışında olduğu için, yaratıcı Tanrı hem dışsal olabilir hem de evrensel emirler verebilir."284

Before I explain this further, I want to ensure that this has nothing to do with the beliefs that someone has. I am not saying “you cannot be an atheist and display moral or good behaviour”, or “you have to believe in God to have moral traits such as defending the innocent or feeding the poor” or “just by being a believer you will behave well.” What I am saying is that if God does not exist, then there are no objective moral values. Sure, we can act as if moral values and truths are objective, and many atheists throughout history have demonstrated admirable moral fortitude without believing morality requires a Divine basis. However, what I’m arguing is that, with God out of the picture, these moral values are nothing more than social conventions. Therefore, moral truths such as “murdering innocent people for entertainment is wrong” and “defending the innocent is good”, for example, are merely social conventions without God; just like saying it is wrong to pass wind in public. This conclusion is based on the fact that God is the only rational foundation for objective morals. No other concept adequately provides such a foundation. God provides this foundation because He is external to the universe and transcends human subjectivity. Professor Ian Markham similarly explains, “God explains the mysterious ought pressing down our lives; and God explains the universal nature of the moral claim. As God is outside the world, God the creator can be both external and make universal commands.”284

İslam'da Allah'ın, mutlak mükemmellik sahibi bir varlık olduğuna inanılır. Allah mutlak ilim, kudret ve iyilik sahibidir. Mutlak iyilik, Allah'ın zatî özelliğidir; Allah'ın isimlerinden biri olan Al-Barr da bütün iyiliklerin kaynağı anlamına gelir. Allah bir ahlakî emir koyduğunda, bu emir O'nun iradesinin bir türevidir ve O'nun iradesi zatıyla çelişmez. Dolayısıyla Allah'ın emrettiği şey iyidir, çünkü O iyidir ve iyinin ne olduğunu belirleyen de O'dur:

In Islam, God is believed to be a Being of maximal perfection. He is maximally knowledgeable, powerful and good. Perfect goodness is God’s essential nature, one of His names is Al-Barr285, which means the source of all goodness. When God makes a moral command, it is a derivative of His will, and His will does not contradict His nature. Therefore, what God commands is good because He is good, and He defines what good is:

"De ki: 'Şüphesiz Allah çirkin olanı emretmez.'"286. Note: The rules say to write "God" rather than "Allah" in the translation, so the correct rendering is: "De ki: 'Şüphesiz Tanrı çirkin olanı emretmez.'"286.

“Say, ‘Indeed, God does not order immorality.’”286.

Bazı ateistler, Tanrı'nın hiçbir koşulda var olamayacağına inanarak, Tanrı'nın yokluğunda nesnel bir ahlakın bulunmadığını kavramışlardır. Etkili ateist filozof J. L. Mackie, Ethics: Inventing Right and Wrong (Etik: Doğruyu ve Yanlışı İcat Etmek) adlı eserinde bu görüşü yansıtır: "Nesnel değerler yoktur... Değerlerin nesnel olmadığı iddiası... yalnızca ahlaki iyiliği, yani ahlaki değerle en doğal biçimde eşleştirilebilecek olanı değil, aynı zamanda ahlaki değer ya da değersizlik olarak daha gevşek biçimde adlandırılabilecek diğer şeyleri de kapsamaktadır: doğruluk ve yanlışlık, görev, yükümlülük, bir eylemin çürük ve aşağılık olması gibi şeyler ve benzerleri."287 Sezgilere ters düşmesinin yanı sıra ana akım bir ateist görüşü temsil etmemesine rağmen, Mackie ateist dünya görüşünü benimsemenin doğurduğu sonuçları anlamış görünmektedir. Tanrı yoksa, nesnel bir iyilik de yoktur.

Interestingly, some atheists, believing that God cannot exist under any circumstance, have understood that in absence of the Divine, there are no objective morals. In Ethics: Inventing Right and Wrong, the influential atheist philosopher J. L. Mackie reflects this position: “There are no objective values… The claim that values are not objective… is meant to include not only moral goodness, which might be most naturally equated with moral value, but also other things that could be more loosely called moral values or disvalues—rightness and wrongness, duty, obligation, an action’s being rotten and contemptible, and so on.”287 Aside from being counter-intuitive, and not representing a mainstream atheist position, Mackie seems to have understood the implications of adopting an atheist worldview. If there is no God, there is no objective good.

Euthyphro ikilemi.

Euthyphro’s dilemma.

Birçok ateist, yukarıdaki ahlak argümanına, Platon'un ikilemi ya da Euthyphro ikilemi ile karşılık verir. Bu ikilem şöyle ifade edilir: Bir şey ahlaken iyi olduğu için mi Tanrı onu emreder, yoksa Tanrı onu emrettiği için mi ahlaken iyidir?

Many atheists respond to the above argument from morality by citing Plato’s dilemma or Euthyphro’s dilemma. It goes like this: Is something morally good because God commands it, or does God command it because it is morally good?

Bu ikilem, her şeye gücü yeten bir Tanrı'ya inanan teistler için bir sorun teşkil eder, çünkü onları iki şeyden birine inanmaya zorlar: ya ahlak Tanrı'nın emirleriyle belirlenir ya da ahlak Onun emirlerinden bağımsızdır. Ahlak Tanrı'nın emirlerine dayanıyorsa, neyin iyi ya da kötü sayıldığı keyfî olur. Bu durumda insanların nesnel olarak kötü olduğunu zorunlu olarak kabul etmesi gereken hiçbir şey yoktur. Bu da, masumların öldürülmesi gibi bir eylemde içkin olarak yanlış hiçbir şey bulunmadığı, Tanrı'nın bu eyleme keyfî biçimde "kötü" etiketini yapıştırdığı anlamına gelir. İkilemin diğer boynuzu ise, Tanrı'nın özü ve doğasının dışında ve ondan bağımsız bir ahlak ölçütünün bulunduğunu ve Tanrı'nın bile bu ölçüte uymakla yükümlü olduğunu ima eder. Ancak bu, teist için açıkça istenmeyen bir sonuçtur, çünkü Tanrı'nın her şeye gücü yetmediğini ve bağımsız olmadığını, kendisi dışındaki bir ölçüte dayanmak zorunda olduğunu kabul etmesi anlamına gelir.

This dilemma poses a problem for theists who believe in an All-Powerful God because it requires them to believe in one of two things: either morality is defined by God’s commands or morality is external to His commands. If morality is based on God’s commands, what is considered good or evil is arbitrary. If this is the case, there is nothing we as humans should necessarily recognise as objectively evil. This would imply that there is nothing intrinsically wrong with, say, killing innocent children—just that God puts the ‘evil’ label on it arbitrarily. The other horn of the dilemma implies that some sort of a moral standard is completely outside and independent of God’s essence and nature, and even God is obligated to live by this standard. However, that would be clearly undesirable for the theist, since it would make him admit that God is not All-Powerful or independent after all; rather, He has to rely on a standard external to Himself.

Bu, sezgisel olarak geçerli bir iddia gibi görünüyor. Ancak biraz düşününce bunun yanıltıcı bir ikilem olduğu ortaya çıkıyor. Nedeni, bir üçüncü ihtimalin bulunmasıdır: Tanrı iyidir. Felsefe profesörü Shabbir Akhtar, *The Qur'an and the Secular Mind* adlı kitabında bunu şöyle açıklar:

This intuitively sounds like a valid contention. However, a little reflection exposes it as a false dilemma. The reason is due to a third possibility: God is good. In his book, The Qur’an and the Secular Mind, professor of Philosophy Shabbir Akhtar explains:

"Üçüncü bir alternatif daha vardır: kutsal kitaplarda bulunan türden, ahlaken istikrarlı bir Tanrı; merhametin iyiliği ve cinsel suistimalin kötülüğü konusunda keyfi olarak fikrini değiştirmeyecek üstün bir varlık. Böyle bir Tanrı her zaman iyiliği emreder, çünkü O'nun karakteri ve doğası iyidir."

“There is a third alternative: a morally stable God of the kind found in scripture, a supreme being who would not arbitrarily change his mind about the goodness of compassion and the evil of sexual misconduct. Such a God always commands good because his character and nature are good.”288.

Professor Akhtar'ın söylemek istediği şudur: Gerçekten de bir ahlak ölçüsü vardır; ancak ikilemin ikinci boynuzunun ima ettiğinin aksine, bu ölçü Tanrı'nın dışında değildir. Aksine, Tanrı'nın doğasından zorunlu olarak çıkar. Daha önce tartışıldığı gibi, Müslümanlar ve genel olarak teistler, Tanrı'nın zorunlu ve mükemmel biçimde iyi olduğuna inanır. Bu nedenle O'nun doğası, mükemmel, keyfi olmayan ahlak ölçüsünü kendi içinde taşır. Bu demektir ki bir kişinin eylemleri—örneğin masum insanları öldürmek—keyfi olarak kötü değildir, çünkü nesnel, zorunlu ve ahlaki bir ölçüden kaynaklanır. Öte yandan, bu, Tanrı'nın bu ölçüye bir şekilde boyun eğdiği anlamına gelmez; çünkü ölçü O'nun özünde bulunur. Ölçü O'nun doğasını tanımlar; hiçbir biçimde O'nun dışında değildir.

What Professor Akhtar is saying is that there is indeed a moral standard, but unlike what the second horn of the dilemma suggests, it is not external to God. Rather, it follows necessarily from God’s nature. As previously discussed, Muslims, and theists in general, believe that God is necessarily and perfectly good. As such, His nature contains within it the perfect, non-arbitrary, moral standard. This means that an individual’s actions—for example, the killing of innocents—is not arbitrarily bad, because it follows from an objective, necessary, moral standard. On the other hand, it does not mean God is somehow subservient to this standard because it is contained in His essence. It defines His nature; it is not in any way external to Him.

Bir ateistin doğal tepkisi şöyle olurdu: "İyiyi tanımak zorunda olmalısın ki Tanrı'yı iyi olarak tanımlayasın; dolayısıyla sorunu çözmüş değilsin." Basit cevap ise şu olurdu: iyiyi Tanrı tanımlar. O, ibadete layık tek varlıktır ve böyle bir varlık en mükemmel ve en ahlaklı Varlıktır. Kur'an da bu noktaları teyit eder:

An atheist’s natural response would be: “You must know what good is to define God as good, and therefore you haven’t solved the problem”. The simple reply would be that God defines what good is. He is the only Being worthy of worship, and such a being is the most perfect and moral Being. The Qur’an affirms these points:

"Ve sizin ilahınız tek bir İlahtır. Ondan başka ilah yoktur.

“And your god is one God. There is no deity.

[Yalnızca O'ndan başka] ibadete layık bir ilah yoktur; O, Rahman'dır, Rahîm'dir.289

[worthy of worship] except Him, the Entirely Merciful, the Especially Merciful.”289

"O'dur Allah"? No — the rule says write the Turkish word for God, never "Allah". The text is a Qur'an passage (the end of Surah al-Hashr), enclosed in quotation marks, and "290." is a number label, which is translated as-is. "O, kendisinden başka ilah olmayan Allah'tır" would violate the rule, so using "Tanrı": "O, kendisinden başka ilah bulunmayan Tanrı'dır; gaybı da şahadeti de bilendir. O, Rahman'dır, Rahim'dir. O, kendisinden başka ilah bulunmayan Tanrı'dır; Melik'tir, Kuddus'tur, Selam'dır, Mü'min'dir, Müheymin'dir, Aziz'dir, Cebbar'dır, Müteکebbir'dir. Tanrı, ortak koştukları şeylerden münezzehtir. O, Tanrı'dır; yaratan, var eden, şekil veren; en güzel isimler O'nundur. Göklerde ve yerde olan her şey O'nu tesbih etmektedir. O, Aziz'dir, Hakim'dir." 290.

“He is God, other than whom there is no deity, Knower of the unseen and the witnessed. He is the Entirely Merciful, the Especially Merciful. He is God, other than whom there is no deity, the Sovereign, the Pure, the Perfection, the Bestower of Faith, the Overseer, the Exalted in Might, the Compeller, the Superior. Exalted is God above whatever they associate with Him. He is God, the Creator, the Inventor, the Fashioner; to Him belong the best names. Whatever is in the heavens and Earth is exalting Him. And He is the Exalted in Might, the Wise.”290.

Özetle, ahlaki değerler ve hakikatler nihayetinde Tanrı'nın iradesinden türemiştir ve bu irade O'nun emirleri aracılığıyla ifade edilir; O'nun emirleri ise, mükemmel derecede iyi, hikmet sahibi, saf ve kusursuz olan doğasıyla çelişmez.

In summary, moral values and truths are ultimately derivatives of God’s will, expressed via His commands, and His commands do not contradict His nature, which is perfectly good, wise, pure and perfect.

Objektif ahlâkın alternatif temelleri var mı?

Are there any alternative foundations for objective morals?.

Birçok ateist, bazı ahlaki değerlerin neden nesnel olduğunu açıklamak için alternatif açıklamaların bulunduğunu savunur. Bunların en popüler olanları arasında biyoloji, toplumsal baskı ve teist olmayan bir ahlaki realizm biçimi yer alır.

Many atheists argue that there are alternative explanations to answer why some morals are objective. Some of the most popular alternatives include biology, social pressure, and a non-theistic form of moral realism.

Biyoloji

Biology.

Biyoloji bize nesnel ahlak duygusunu açıklayabilir mi? Basit cevap hayırdır. Charles Darwin, biyolojinin veya doğal seçilimin ahlakın temelini oluşturduğu durumda ne olacağına dair ilginç bir "aşırı örnek" sunar. Ona göre, eğer biz farklı bir biyolojik koşullar dizisinin sonucu olsaydık, nesnel olarak ahlaki gördüğümüz şeyler tamamen farklı olabilirdi: "Eğer insanlar tıpkı arı kovanındaki arılar gibi tamamen aynı koşullarda yetiştirilseydi, evli olmayan kadınlarımızın, tıpkı işçi arılar gibi, erkek kardeşlerini öldürmeyi kutsal bir görev sayacağında hiç şüphe yoktur; anneler de verimli kızlarını öldürmeye çalışır ve kimse buna müdahale etmeyi aklından bile geçirmezdi."291

Can biology explain our sense of objective morality? The simple answer is no. Charles Darwin provides us with an interesting ‘extreme example’ of what happens when biology or natural selection forms the foundation of morality. He argues that if we were the result of a different set of biological conditions, then what we consider morally objective could be totally different: “If men were reared under precisely the same conditions as hive-bees, there can hardly be a doubt that our un-married females would, like the worker-bees, think it a sacred duty to kill their brothers, and mothers would strive to kill their fertile daughters, and no one would think of interfering.”291

Başka bir deyişle, eğer ahlak biyolojik değişimlere bağlıysa, o zaman ahlak bu değişimlere tabi olur; dolayısıyla nesnel olamaz. Darwin'in örneğini genişletirsek, eğer sanki hemen hemen aynı koşullarda, köpekbalığı gibi yetiştirilmiş olsaydık, eşimize tecavüz etmenin kabul edilebilir olduğunu düşünürdük; çünkü dadı köpekbalığı eşiyle böyle güreşir.292 Bazıları, ahlaki nesnelliğimizin temelini özellikle doğal seleksiyonun oluşturduğunu iddia ederek karşılık verir. Yine bu da yanlıştır. Kavramsal olarak doğal seleksiyonun yapabildiği tek şey, hayatta kalmamıza ve üremeye yardımcı olacak ahlaki kurallar oluşturma yeteneğini bize vermektir. Ahlak filozofu Philip Kitcher'in yazdığı gibi: "Doğal seleksiyonun bizim için yapmış olabileceği tek şey, bizi çeşitli toplumsal düzenlemeler için kapasiteyle ve etik kurallar formüle etme kapasitesiyle donatmış olmasıdır."293

In other words, if morals are contingent on biological changes, it would render morals subject to these changes; therefore, they cannot be objective. Extending Darwin’s example, if we happened to be reared under the same conditions as the nurse shark, we would think it acceptable to rape our partner, as the nurse shark wrestles with its mate.292 Some respond by asserting that it is specifically natural selection that forms the basis for our sense of objective morality. Again, this is false. Conceptually, all that natural selection can do is give us the ability to formulate moral rules to help us survive and reproduce. As the moral philosopher Philip Kitcher writes, “All that natural selection may have done for us is to equip us with the capacity for various social arrangements and the capacity to formulate ethical rules.”293.

Biyolojinin ahlâk için bir temel sağladığını ileri sürmek, ahlâka yüklediğimiz her anlamı ortadan kaldırır. Ahlâk, akılsız ve bilinçsiz biyolojik değişimlerin bir sonucundan ibaret olur ve böylece anlamsızlaşır. Oysa ahlâkın İlâhî emirlerden kaynaklanması, ahlâka anlam kazandırır; çünkü ahlâklı olmak, bu emirlere cevap vermek anlamına gelir. Başka bir ifadeyle, bizim ahlâkî görevlerimiz vardır ve bunlar Allah'a karşı borçlu olduğumuz görevlerdir. Bir moleküller yığınına hiçbir şey borçlu olamazsınız.

Maintaining that biology provides a basis for morality removes any meaning we attach to morals. Morals become meaningless, as they are just a result of non-rational and non-conscious biological changes. However, the fact that morality comes from Divine commands gives morals meaning, because being moral would be responding to these commands. In other words, we have moral duties, and these are owed to God. You cannot owe anything to a collection of molecules.

Sosyal baskı.

Social pressure.

İkinci seçenek toplumsal baskı ya da fikir birliğidir. Bence bu noktada birçok ateist ve hümanist felsefi açıdan zorlanmaktadır. Eğer toplumsal baskı gerçekten nesnel ahlakın temelini oluşturuyorsa, bu iddiayı savunanlar büyük bir sorunla karşı karşıya kalır. Birincisi, ahlakı göreceli hale getirir, çünkü ahlak kaçınılmaz toplumsal değişimlere tabi olur. İkincisi, ahlaki saçmalıklara yol açar. Fikir birliğini ahlakın temeli olarak kabul eden biri, 1940'ların Almanya'sında Nazilerin yaptıklarına karşı ahlaki tutumumuzu nasıl gerekçelendirebilir? Yaptıklarının nesnel olarak ahlaken yanlış olduğunu nasıl iddia edebiliriz? Bunu yapamayız. Almanya'da Naziler'e karşı savaşan insanlar olduğunu söyleseniz bile, mesele şudur: Kötülüğü destekleyen güçlü bir fikir birliği vardı. Tarihte bu noktayı vurgulayan başka pek çok örnek de bulunmaktadır.

The second alternative is social pressure or consensus. This, I believe, is where a lot of atheists and humanists face some difficulty, philosophically speaking. If social pressure really forms the basis of objective morals, then the proponents of this assertion face a huge issue. Firstly, it makes morals relative, as they are subject to inevitable social changes. Secondly, it leads to moral absurdities. If someone accepts consensus as a basis for morals, then how can we justify our moral position towards what the Nazis did in 1940s Germany? How can we claim that what they did was objectively morally wrong? Well, we cannot. Even if you claim that some people in Germany fought against the Nazis, the point is that there was a strong consensus supporting the evil. There are many other examples in history to highlight this point.

Ahlaki realizm.

Moral realism.

Son alternatif, teist olmayan bir ahlaki realizm biçimidir. Ahlaki realizm, ahlaki realizm ya da ahlaki nesnelcilik olarak da anılır ve ahlaki değerlerin nesnel olduğunu, zihnimizden ve duygularımızdan bağımsız ve dışsal bulunduğunu savunan görüştür. Ancak bu tür ahlaki realizm ile bu bölümün savunduğu görüş arasındaki fark şudur: Ahlaki realistler, bu değerlerin herhangi bir temele ihtiyaç duyduğunu iddia etmezler. Dolayısıyla merhamet, adalet ve hoşgörü gibi ahlaki değerler, nesnel olarak öylece vardır. Bu konumla ilgili birkaç sorun vardır. Birincisi, adaletin öylece var olduğunu söylemek ne anlama gelir? Ya da nesnel ahlaki değerlerin öylece var olduğu ne demektir? Bu konum sezgilere ters düşer ve anlamsızdır. Bağımsız olarak var olan "adaletin" ne olduğunu aslında bilmiyoruz. Özellikle şunu anlamak gerekir: Ahlaki değerler nesnelse (yani bireyin kişisel görüşünün dışındalarsa), o zaman bunların rasyonel bir açıklamaya ihtiyacı vardır. Aksi takdirde "Nasıl nesneldirler?" sorusu cevapsız kalır. İkincisi, ahlak yalnızca merhamet ya da adaletin nesnelliğini tanımaktan ibaret değildir. Ahlak, bir görev ve yükümlülük duygusunu da içerir:

The final alternative is a non-theistic form of moral realism. Moral realism, also referred to as moral objectivism, is the view that morals are objective and they are external and independent of our minds and emotions. However, the difference between this type of moral realism and what this chapter has been advocating, is that moral realists do not assert that they require any foundation. So moral values such as compassion, justice and tolerance just exist objectively. There are a few problems with this position. Firstly, what does it mean to say that justice just exists? Or that objective moral values just exist? This position is counterintuitive and meaningless. We simply do not know what ‘justice’ is, existing on its own. Significantly, one has to understand that if morals are objective (in that they are outside of an individual’s personal opinion), then they require a rational explanation. Otherwise, the question How are they objective? is unanswered. Secondly, morality is not limited to recognizing the objectivity of compassion or justice. Morality entails a sense of duty or obligation:

Biz merhametli ve adil olmakla yükümlüyüz. Ahlaki realizm altında bu tür yükümlülükler imkânsızdır, çünkü belirli bir ahlaki değerin nesnel olduğunu kabul etmek, onu uygulamakla yükümlü olduğumuzu hiçbir şekilde garanti etmez. Bir ahlaki yükümlülük, onun nesnel olduğunu sadece kabul etmekten doğmaz. Ahlaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi, ancak bunlar bize borçluysa ya da bir görev duygusu varsa anlam kazanır. Ahlaki realizm, birinin ahlaklı olmaya zorunlu tutulmasına dair herhangi bir gerekçe sunmaz. Ancak bu ahlaki değerler İlahi emirlere dayanıyorsa, bunlar yalnızca ahlakı nesnel kılmakla kalmaz, aynı zamanda ahlaklı olmak için bir yükümlülüğün temelini de oluşturur; çünkü Allah'ın emirlerine uymakla yükümlüyüz.

we are obligated to be compassionate and just. Under moral realism such obligations are impossible, because recognising that a certain moral value is objective does nothing to ensure that we are obligated to implement it. A moral obligation does not follow from just acknowledging that it is objective. Following through with one’s moral obligations would make sense if they are owed, or if there is a sense of duty. Moral realism does not provide any reason why someone must be obliged to be moral. However, if these moral values are based on Divine commands, then not only do they make these morals objective, but they establish the basis for being obligated to be moral—because we have a duty to obey the commands of God.

Yukarıdaki tartışma ışığında, objektif ahlakın Tanrı'nın varlığını gerektirdiği açıktır; çünkü O, evrenin dışındadır ve buyrukları aracılığıyla evrensel ahlaki iddiayı ileri sürebilir.

In light of the above discussion, it is obvious that objective morality necessitates God’s existence, as He is external to the universe and can make the universal moral claim via His commands.

Ya onlar objektif ahlakı reddederse?

What if they reject objective morality?.

Son çare olarak bazı ateistler, yukarıdaki sonuca karşı çıkarak ahlakın nesnel olduğunu reddetme yoluna gider ve böylece entelektüel bir utançtan kurtulmaya çalışır. Makul bir tutum. Ben de katılıyorum. Bir kişi ahlaki değerlerin nesnel olduğu aksiyomunu kabul etmiyorsa, argüman işlemez. Ama bu iki ucu keskin bir kılıçtır. Ateist herhangi bir ahlaki iddianın nesnelliğini reddettiği anda, dine, daha özel olarak İslam'a, nesnel bir biçimde parmak sallama hakkını kaybeder. Ku Klux Klan'a, IŞİD'e ya da Kuzey Kore diktatörlüğüne bile parmak sallayamaz! İşin ironisi, birçok ateistin tam da bunu yapmasıdır. Nesnel bir tadı olan ahlaki yargılarda bulunurlar. Bütün ahlaki yargılarının yanına, "Bu benim öznel görüşümdür." diye bir şerh düşmeleri gerekir. Bunu yapmak, ahlaki anlaşmazlıklarını ya da öfkelerini anlamsız kılar. Ancak derinlerde, çoğu akıllı insan murat, hırsızlık ve istismar gibi temel ahlaki ilkelerin nesnelliğini reddetmez. Argümanın yanlış anlaşılması.

As a last resort, some atheists try to avoid intellectual embarrassment by replying to the above conclusion by denying that morality is objective. Fair enough. I agree. If someone does not accept the axiom that morals are objective, then the argument does not work. But that is a double-edged sword. The minute the atheist denies the objectivity of any moral claim, he has no right to point the finger at religion, or more specifically Islam, in any objective way. He cannot even point the finger at the KKK, ISIS or even the dictatorship of North Korea! The irony here is that this is exactly what many atheists do. They make moral judgments that have an objective flavour to them. They should put a caveat to all of their moral judgments and simply say, “This is my subjective view.” Doing that renders their moral disagreements or outrage pointless. However, deep down inside, most sane human beings do not deny the objectivity of some basic morals, such as murder, theft and abuse. Misunderstanding the argument.

Bazı ateistler ve hatta bazı akademisyenler, ahlaki epistemolojiyi ahlaki ontolojiyle karıştırarak argümanı yanlış anlamaktadır. Şu ana kadar sunduğum argüman, neyin iyi olduğunu nasıl bildiğimizle ilgili değildir; bu, ahlaki epistemolojiye ilişkindir. Argüman, ahlakın nereden geldiğine ve doğasına odaklanır; bu da ahlaki ontolojiye ilişkindir. Tanrı'nın emirleri, ahlaki değerlerin ve hakikatlerin nesnel olmasının ontolojik temelini sağlar. Bu ahlaki değerlerin neler olduğunu nasıl bildiğimiz ise ahlaki epistemolojinin konusudur. Bu bölümde sunulan argüman ahlaki epistemolojiyle ilgilenmez. Bu argüman, ahlakın temelleri ve doğasıyla ilgili olan ahlaki ontoloji hakkındadır. Argüman en basit biçimiyle şöyle ilerler: Bir şey iyiyse, nesnel olarak iyi midir? Nesnel olarak iyiyse, nesnel iyiliğin tek temeli olan Tanrı'nın varlığını zorunlu kılar. Argüman, bir şeyin ne zaman iyi olduğunu nasıl bildiğimizi sormaz.

Some atheists, and even some academics, misunderstand the argument by conflating moral epistemology with moral ontology. The argument I have presented so far is not concerned with how we get to know what is good, which refers to moral epistemology—it directs its attention to where morals come from and their nature, which refers to moral ontology. God’s commands provide the ontological foundation for morals values and truths to be objective. How we get to know what these morals are is a matter of moral epistemology. The argument presented in this chapter does not concern moral epistemology. This argument is about moral ontology, which refers to the foundations and nature of morality. The argument in its simplest form goes something like this: if something is good, is it objectively good? If it is objectively good, then it necessitates God’s existence, as He is the only foundation for objective good. The argument does not ask how we know when something is good.

Mutlak ile nesnel.

Absolute vs. objective.

Değerli ve hevesli bir ilahiyatçının ileri sürebileceği haklı bir kaygı şudur: İslami teolojik söylemde (ve dünyadaki hemen hemen bütün adalet sistemlerinde), bazı durumlarda öldürmenin (örneğin kişinin kendini ve ailesini savunması gibi) ahlaken (ve hukuken) caiz hale geldiği haller vardır. Bu nedenle, nesnel olarak kötü olan hiçbir şey yoktur. Bu ilginç bir düşünme biçimidir, ancak mutlak ahlakla nesnel ahlakı birbirine karıştırmaktadır; oysa ikisi çok farklıdır. Mutlak ahlak, bir ahlaki eylemin içinde bulunduğu duruma bakılmaksızın iyi ya da kötü olduğunu ileri sürer. Örneğin, öldürmenin kesinlikle yanlış olduğuna inanan biri, meşru müdafaada bile öldürmenin yanlış olduğunu düşünür. Nesnel ahlak ise bazı ahlaki doğruların bağlama duyarlı olduğunu açıkça kabul eder. Nesnel bir ahlaki olgu, "meşru bir gerekçe olmaksızın insan öldürmek yanlıştır" olabilir. Bu ahlaki iddianın bağlama duyarlı yapısı, öldürmenin gerekçesiz olması gerektiği gibi önemli bir şartı içerir. Örneğin, okuldaki çocukları rastgele vuran birini öldürmek ahlaken haklı görülebilir. Sunduğum argüman mutlak ahlak kavramlarını içermemektedir. Göreli ahlak üzerine bir not Ahlakın kültürel normlara göre göreli olduğunu savunan bir etik görecelici, mutlak ve nesnel ahlak üzerine yapılan bu tartışmanın ahlakın nesnel olmadığını, dolayısıyla göreli olduğunu kanıtladığını ileri sürebilir. Ahlakın nesnel olduğunu savunanlar ise insanların ne inandığı, hissettiği ya da yaptığının önemsiz olduğunu, nesnel ahlaki değeri azaltmadığını savunurlar; nesnelliğin tanımı da tam olarak budur. Bu bakış açısından etik görecelik çöker, çünkü nesnel olarak doğru olanı reddetmek için kültürel uygulamalara işaret etmektedir. Bu, nesnel ahlakın tanımı gereği ahlakın duygulardan, inançlardan ve kültürel uygulamalardan bağımsız olduğunu söylediği için başarısızlığa mahkûmdur; dolayısıyla bunları ahlakın nesnelliğini reddetmek için bir araç olarak kullanmak anlamsızdır.

A valid concern that can be raised by the keen and aspiring theologian is that within Islamic theological discourse (and virtually all of the justice systems in the world), certain situations exist where killing (such as defending one’s self and family) becomes morally (and legally) permissible. Therefore, nothing is objectively evil. This is an interesting reflection, but it conflates absolute morality with objective morality; they are very different. Absolute morality entails that a moral act is good or bad regardless of the given situation. For example, someone who believes killing is absolutely wrong would believe killing is wrong even in self-defence. Objective morality, however, readily acknowledges the context-sensitivity of some moral truths. An objective moral fact might be killing human beings without appropriate justification is wrong. The context-sensitive nature of this moral claim includes an important caveat that the killing must also be unjustified. For instance, killing another human being might be seen as morally justified, if the person who was killed had been indiscriminately shooting children at a local school. The argument I have presented does not involve absolute notions of morality. A note on ethical relativism An ethical relativist, who maintains that morality is relative to cultural norms, would argue that the discussion on absolute and objective morality proves that morals are not objective, and that they are relative. Those who maintain that morals are objective would argue that what people believe or feel or do is irrelevant, and does not take away from objective moral value (and that is precisely the definition of objectivity). Ethical relativism is bankrupt from this perspective because it points to cultural practices to refute what is objectively true. This is doomed to failure, because the definition of objective morality states that morals are independent of feelings, beliefs and cultural practices, so to use them as a means to deny the objectivity of morals is meaningless.

Bu bölümün ateist için dikkat çekici sonuçları var. Ateistler bazı ahlaki değerleri, ilkeleri ve hakikatleri nesnel kabul ediyorlarsa, ya Tanrı'nın varlığını kabul etmek zorundadırlar—çünkü nesnel ahlakın var olması için tek rasyonel temel O'dur—ya da inandırıcı bir alternatif sunmak zorundadırlar. Bunu yapamıyorlarsa, nesnel iyi ve kötüyü tanıyan içgüdüsel eğilimlerini görmezden gelmek ve nesnel ahlakın tamamını reddetmek zorunda kalırlar. Bunu yaptıklarında, İslam'a yönelik tüm parmak sallamaları ve ahlaki yargıları kişisel öznelliğin düzeyine iner. Ahlak açısından bakıldığında argüman, İslami Tanrı tasavvurunu gerçekten anlamlı kılar. Tanrı mükemmel derecede iyi ve hikmet sahibidir ve emirleri O'nun mükemmel doğasıyla çelişmez. Dolayısıyla O'nun emirleri mükemmel derecede iyidir.

This chapter has some striking implications for the atheist. If atheists consider some morals values and truths to be objective, they must either admit that God exists—as He is the only rational foundation for the existence of objective morality—or provide a compelling alternative. If they cannot, they have to ignore their innate disposition that recognises objective good and evil, and reject the notion of objective morals altogether. Once they do that, all their finger-pointing and moral judgements against Islam will be diminished to the level of personal subjectivity. The argument from the stance of morality truly makes sense of the Islamic conception of the Divine. God is perfectly good and wise, and His commands do not contradict His perfect nature. Therefore, His commands are perfectly good.

Tanrı hakkında bunu bilmek, bize nesnel ahlaka dair bir temel sağlar. Başka bir deyişle, Tanrı'yı bilmek iyiyi bilmektir.

Knowing this about God gives us a foundation for objective morals. In other words, knowing God is knowing good.