Çocukken, büyükbabamın viskisini içmeye çalıştığım için anne babam beni sürekli azarlardı. Hayal edebilirsiniz, büyükbabasının bu koyu, altın rengi, pürüzsüz içkiyi yavaş yavaş yudumlayışını izleyen meraklı ve hareketli bir çocuk. Ben de istiyordum! Ancak bu cazip içeceği gizlice içmeye her kalkıştığımda büyük belaya girerdim. Bunun nedenini hiç anlamadım ve bu yüzden zihnimden anne babama dair olumsuz düşünceler geçip giderdi. Yıllar sonra, büyükbabamın viskisini neden içmeme izin vermediklerini şimdi anlıyorum; bu içki beni zehirleyebilirdi. Hacimce yüzde kırk alkollü bir içki, genç midem ve karaciğerim için hiç de hoş olmazdı. Ancak küçükken, anne babamın bu kararının dayandığı bilgeliğe sahip değildim; yine de onlara karşı duyduğum olumsuzluğun haklı olduğunu düşünüyordum.

When I was a child, my parents would always chide me for trying to drink my grandfather’s whisky. You can imagine, an active and inquisitive young child observing his grandfather sip this thick, gold, smooth liquid. I wanted some! However, every time I attempted to secretly drink the enticing beverage, I would get into big trouble. I never understood why, thus negative thoughts about my parents would race through my mind. Fast-forward many years, I now realise why they didn’t allow me to drink my grandfather’s whisky; it could have poisoned me. A 40 percent volume alcoholic drink would not have been pleasant on my young stomach or liver. However, when I was younger, I did not have access to the wisdom that formed the basis of my parents’ decision, yet I thought I was justified in my negativity towards them.

Bu, ateistlerin dünyadaki kötülük ve acıyı anlamaya çalışırken Tanrı'ya karşı takındıkları tutumu özetlemektedir. Yukarıdaki öykü, insanların yaşadığı acı ve ıstırabı küçümsemek amacıyla anlatılmamıştır. İnsan olarak, başkalarının acısına empati duymalı ve insanların sıkıntılarını hafifletmenin yollarını aramalıyız. Ancak bu örnek kavramsal bir noktaya dikkat çekmek için verilmiştir. İnsanlara ve diğer duyarlı varlıklara karşı duyulan geçerli ve samimi bir kaygıdan dolayı, birçok ateist, güçlü ve merhametli bir Tanrı'nın varlığının dünyadaki kötülük ve acının varlığıyla bağdaşmadığını savunmaktadır. Eğer Tanrı Merhametli ise, kötülük ve acının sona ermesini istemesi gerekir; eğer Her Şeye Gücü Yeten ise, bunu durdurabilmesi gerekir. Ancak kötülük ve acı mevcut olduğuna göre, bu ya Tanrı'nın güçsüz olduğu ya da merhametinin olmadığı ya da her ikisinin birden söz konusu olduğu anlamına gelir. Kötülük ve acı argümanının iki biçimi vardır: mantıksal ve kanıtsal. Mantıksal biçim, Tanrı'nın var olmadığı sonucunun zorunlu olduğunu ileri sürmeye çalışır. Kötülük ve acının var olmasının, aynı zamanda güç, bilgi ve iyilik sıfatlarına sahip bir Tanrı'nın varlığıyla birlikte mümkün olmadığını savunur. Ancak mantıksal biçim, sonucun neden zorunlu olarak ortaya çıktığını göstermekte yetersiz kalır. Aşağıdaki mantıksal biçimde bir öncül eksik görünmektedir:

This sums up the atheist attitude towards God when trying to understand evil and suffering in the world. The above story is not intended to belittle the suffering and pain that people experience. As human beings, we must feel empathy and find ways of alleviating people’s hardships. However, the example is meant to raise a conceptual point. Due to a valid and genuine concern for human and other sentient beings, many atheists argue that the existence of a powerful and merciful301 God is incompatible with the existence of evil and suffering in the world. If He is The-Merciful, He should want the evil and suffering to stop, and if He is All-Powerful, He should be able to stop it. However, since there is evil and suffering, it means that either He is not powerful, or He lacks mercy, or both. The evil and suffering argument has two forms. The logical and the evidential. The logical form attempts to argue that God not existing is a necessary conclusion. It maintains that it is impossible for evil and suffering to exist and at the same time God to exist with attributes of power, knowledge and goodness.302 However, the logical form fails to show why the conclusion necessarily follows. The logical form below seems to be missing a premise:303.

1. Eğer Tanrı varsa, o zaman Tanrı her şeye kadir ve her şeyi bilendir ve dünyada kötülüğün var olmasına izin verir.

1. If God exists, then God is all powerful, and all knowing and allows there to be evil in the world.

2. Eğer Tanrı tamamen iyi ise, kötülüğü ortadan kaldırırdı.

2. If God is all good, then he would eliminate evil.

3. Eğer Tanrı her şeye kadirse, kötülüğü ortadan kaldırabilir.

3. If God is all powerful, then he can eliminate evil.

4. Eğer Tanrı her şeyi bilendir, o hâlde var olan her kötülüğün farkındadır.

4. If God is all knowing, then he is aware of any evil that exists.

5. Bu nedenle Tanrı yoktur.304.

5. Therefore, God does not exist.304.

Gizli öncül şudur: "Eğer kötülüğün tamamını bilen, kötülüğü ortadan kaldırmak isteyen ve bunu yapmaya gücü yeten bir varlık varsa, bu varlık dünyada hiçbir kötülüğün var olmasına izin vermez."305 Bu gizli öncül, önceki öncüllerle sonuç arasında zorunlu bir mantıksal ilişki olduğunu ileri sürmeye çalışır. Bu iddiayı çürütmek için yapılması gereken tek şey, Tanrı'nın varlığı ile kötülük arasında olası bir açıklama sunmaktır. Olası açıklamalar çeşitli olduğundan, mantıksal biçimin gizli öncülü geçersiz kılınır.306 Kanıtsal biçim ise kötülüğün doğası ve bolluğu ile dünyadaki görünürdeki gereksiz acıları göz önüne alındığında, iyilik, merhamet ve güç sıfatlarına sahip bir Tanrı'nın var olmasının son derece olası olmadığını savunur. Sorunun bu sürümü entelektüel açıdan zayıftır, çünkü iki büyük yanlış varsayıma dayanır. Birincisi Tanrı'nın doğasıyla ilgilidir. Tanrı'nın yalnızca Merhametli ve Her Şeye Gücü Yeten olduğunu ima eder; böylece iki sıfatı öne çıkarıp Kur'an'ın Tanrı hakkında bildirdiği diğer sıfatları göz ardı eder. Kanıtsal biçimin bir tasarımı Tanrı'nın ilmini de içermesine rağmen, Tanrı'nın ilminin bütününü kavrayabileceğimizi yanlış biçimde varsayar. Gerçek şu ki, idrak sınırlarımız vardır; Tanrı'nın ilminin bütününü asla kavrayamayız. İkinci varsayım, Tanrı'nın kötülük ve acının var olmasına neden izin verdiğine dair bize hiçbir gerekçe sunmadığıdır. 307 Bu doğru değildir. İslami vahiy, Tanrı'nın kötülük ve acının var olmasına izin vermesinin pek çok gerekçesini bize sunar. Her iki varsayım aşağıda ele alınacaktır.

The missing premise is: “If there is a being that knows about all evil, wants to eliminate evil, and is able to eliminate evil, then that being would not allow there to be any evil in the world.”305 This hidden premise attempts to assert a necessary logical relation between the previous premises and the conclusion. To dismantle this assertion all that needs to be done is to provide a possible explanation for the existence of God and evil. Since there are a range of possible explanations the logical form’s hidden premise is undermined.306 The evidential form maintains that given the nature and abundance of evil, and the apparent unnecessary suffering in the world, it is highly unlikely that a God with attributes of goodness, mercy and power exists. This version of the problem of evil and suffering is intellectually weak because it is based on two major false assumptions. The first concerns the nature of God. It implies that God is only The-Merciful and All-Powerful, thereby isolating two attributes and ignoring others that the Qur’an has revealed about God. Even though a conception of the evidential form includes God’s knowledge, it falsely assumes that we will are able comprehend the totality of God’s knowledge. The fact is we have epistemic limitations, we can never grasp the totality of God’s knowledge. The second assumption is that God has provided us with no reasons for why He has allowed evil and suffering to exist. 307. This is not true. Islamic revelation provides us with many reasons for why God has allowed evil and suffering to exist. Both assumptions will be addressed below.

Tanrı yalnızca Esirgeyen ve Her Şeye Gücü Yeten midir?

Is God only The-Merciful and All-Powerful?.

Kuran'a göre Allah, El-Kadîr, yani Her Şeye Gücü Yeten, ve Ar-Rahmân, yani Rahman olan, ve bu ismin merhamet ve şefkati de ima ettiği bildirilmiştir. İslam, insanlığın güç, merhamet ve iyilik sahibi bir Allah'ı bilmesini ve ona inanmasını emreder. Ancak ateist, İslam'ın kapsamlı Allah tasavvurunu büyük ölçüde çarpıtmaktadır. Allah yalnızca Rahman ve Her Şeye Gücü Yeten değildir; aksine, pek çok ismi ve sıfatı vardır. Bunlar, Allah'ın birliği (bkz. Bölüm 15) çerçevesinde bütüncül olarak anlaşılır. Örneğin, isimlerinden biri El-Hakîm, yani Hikmet Sahibi'dir. Allah'ın özü hikmet olduğundan, O'nun dilediği her şeyin İlahi hikmete uygun olduğu sonucu çıkar. Bir şey altta yatan bir hikmetle açıklandığında, bunun gerçekleşmesi için bir sebep olduğu anlamına gelir. Bu ışıkta ateist, Allah'ı iki sıfata indirgeyerek ve böylece İslam'ın Allah tasavvurunu çarpıtan bir saman adam kurarak konuyla ilgisiz bir monoloğa girmektedir. The Young Atheist's Handbook kitabının yazarı Alom Shaha, ilahi hikmetin kötülük ve acının açıklaması olduğu iddiasına, bunu entelektüel bir kaçamak olarak nitelendirerek karşılık verir.

According to the Qur’an, God is Al-Qadeer, meaning the All-Powerful, and Ar-Rahmaan, meaning The-Merciful, which also implies compassion. Islam requires that mankind know and believe in a God of power, mercy and goodness. However, the atheist grossly misrepresents the comprehensive Islamic conception of God. God is not only The-Merciful and All-Powerful; rather, He has many names and attributes. These are understood holistically via God’s oneness (see Chapter 15). For instance, one of His names is Al-Hakeem, meaning The-Wise. Since the very nature of God is wisdom, it follows that whatever He wills is in line with Divine wisdom. When something is explained by an underlying wisdom, it implies a reason for its occurrence. In this light, the atheist reduces God to two attributes and by doing so builds a straw man, misrepresenting the Islamic conception of God, thereby engaging in an irrelevant monologue. The writer Alom Shaha, who wrote The Young Atheist’s Handbook, responds to the assertion that Divine wisdom is an explanation for evil and suffering by describing it as an intellectual cop-out:

“Kötülük sorunu, sıradan inananları gerçekten zor duruma düşürür. Deneyimlerime göre, genellikle ‘Tanrı’nın yolları gizemlidir’ türünden bir cevap verirler. Bazen de ‘Acı, Tanrı’nın bizi sınama yoludur’ derler; buna karşı verilecek bariz yanıt ise şudur: ‘Neden bizi bu kadar kötü yollarla sınamak zorunda?’ Buna karşılık da cevap şudur: ‘Tanrı’nın yolları gizemlidir.’ Ne demek istediğimi anlıyorsunuz.”308.

“The problem of evil genuinely stumps most ordinary believers. In my experience, they usually respond with an answer along the lines of, ‘God moves in mysterious ways.’ Sometimes they’ll say, ‘Suffering is God’s way of testing us,’ to which the obvious response is, ‘Why does he have to test us in such evil ways’ To which the response is, ‘God moves in mysterious ways.’ You get the idea.”308.

Alom, gibi birçok ateist, argumentum ad ignorantiam, yani cehaletten argüman kullanma safsatasını işliyor. Divine hikmete erişemiyor diye Tanrı'nın hikmetinin var olmadığı sonucu çıkmaz. Bu akıl yürütme küçük çocuklara özgü bir tarzdır. Birçok çocuk, istediği bir şeyi, örneğin fazla şeker yemeyi, anne babası tarafından azarlanır. Küçükler genellikle ağlar ya da öfke nöbetine girer, çünkü anne babanın ne kadar kötü olduğunu düşünürler; ama itirazın altındaki hikmeti, yani fazla şekerin dişlere zararlı olduğunu fark etmezler. Ayrıca bu iddia, Tanrı'nın tanımını ve doğasını yanlış anlamaktan kaynaklanır. Tanrı aşkın, bilen ve hikmet sahibi olduğuna göre, sınırlı insanların Tanrı'nın iradesini tam olarak kavrayamayacağı mantıken ortaya çıkar. Tanrı'nın hikmetinin bütününü kavrayabileceğimizi öne sürmek, bizim Tanrı'ya benzediğimizi ima ederdi; bu da onun aşkınlığını inkar etmek ya da Tanrı'yı insan gibi sınırlı görmek anlamına gelirdi. Bu argüman hiçbir müminde karşılık bulmaz, çünkü hiçbir Müslüman yaratılmış, sınırlı bir Tanrı'ya inanmaz. Divine hikmete başvurmak entelektüel bir kaçış sayılamaz, çünkü bilinmeyen gizemli bir şeye işaret etmez. Aksine Tanrı'nın doğasını gerçekten kavrar ve bundan gerekli mantıksal sonuçları çıkarır. Daha önce de belirttiğim gibi, Tanrı resmin tamamını görür, biz ise yalnızca bir pikseli.

Alom, like many other atheists, commits the fallacy of argumentum ad ignoratium, arguing from ignorance. Just because he cannot access Divine wisdom does not mean it does not exist. This reasoning is typical of toddlers. Many children are scolded by their parents for something they want to do, such as eating too many sweets. The toddlers usually cry or have a tantrum because they think how bad mummy and daddy are, but the child does not realise the wisdom underlying their objection (in this case, too many sweets are bad for their teeth). Furthermore, this contention misunderstands the definition and nature of God. Since God is transcendent, knowing and wise, then it logically follows that limited human beings cannot fully comprehend the Divine will. To even suggest that we can appreciate the totality of God’s wisdom would imply that we are like God, which denies the fact of His transcendence, or suggests that God is limited like a human. This argument has no traction with any believer, because no Muslim believes in a created, limited God. It is not an intellectual cop-out to refer to Divine wisdom, because it is not referring to some mysterious unknown. Rather, it truly understands the nature of God and makes the necessary logical conclusions. As I have pointed out before, God has the picture, and we have just a pixel.

Bölüm 1'de belirtildiği gibi, kötülük ve acı argümanındaki sorun, 'egosantrizm' olarak bilinen bilişsel bir yanlılığı açığa çıkarır. Böyle bir kişi, belirli bir konu hakkında kendi bakış açısının dışında hiçbir perspektif göremez. Bazı ateistler bu bilişsel yanlılıktan muzdariptir. Dünyadaki kötülük ve acının haklı gösterilebileceğine dair herhangi bir iyi gerekçeyi kendileri akıl edemedikleri için, herkesin — Tanrı dahil — aynı sorunu yaşadığını varsayarlar. Bu nedenle Tanrı'nın dünyadaki kötülük ve acının var olmasına izin vermesini haklı gösteremeyeceklerini düşünerek Tanrı'yı inkar ederler. Eğer Tanrı'nın bir gerekçesi yoksa, o zaman Tanrı'nın merhameti ve gücü birer yanılsamadır. Böylece Tanrı'ya dair geleneksel kavram geçersiz kılınmış olur. Ancak, bütün bunları yapan ateistler yalnızca kendi bakış açılarını Tanrı'ya yüklemiş olmaktadır. Bu, Tanrı'nın insanların düşündüğü gibi düşünmesi gerektiğini savunmaya benzer. İnsanlar ile Tanrı kıyaslanamayacağı için bu imkânsızdır, zira Tanrı aşkındır ve hikmetin ve bilginin tamamına sahiptir.

As mentioned in Chapter 1, the problem of the evil and suffering argument exposes a cognitive bias known as ‘egocentrism’. Such a person cannot see any perspective on a particular issue apart from their own. Some atheists suffer from this cognitive bias. They assume that since they cannot possibly fathom any good reasons to justify the evil and suffering in the world, everyone else—including God—must also have the same problem. Thus they deny God, because they assume that God cannot be justified for permitting the evil and suffering in the world. If God has no justification, then the mercy and power of God are illusions. Thus, the traditional concept of God is nullified. However, all atheists have done is superimposed their perspective on God. This is like arguing that God must think how humans think. This is impossible because human beings and God cannot be compared, as God is transcendent and has the totality of wisdom and knowledge.

Ateist, bunun akıllıca bir kaçamak olduğunu ileri sürerek şöyle karşılık verebilir: Eğer teist Tanrı'nın hikmetinin o kadar büyük olduğunu, anlaşılamayacak kadar yüce olduğunu söyleyebiliyorsa, o zaman her "gizemli" şeyi İlahi bir hikmete atfederek açıklayabiliriz. Bu karşılığa bir ölçüde hak veriyorum; ancak kötülük ve acı sorunu bağlamında bu yanlış bir argümandır. Tanrı'nın niteliklerine ilk başvuran, Onun gücünü ve merhametini öne süren atheist'tir. Atheist'ler Tanrı'dan sadece iki niteliği olan bir fail olarak değil, Onun kim olduğu şekliyle söz etmelidir. Eğer hikmet gibi diğer nitelikleri de dahil etselerdi, argümanları geçerli olmazdı. Hikmet niteliğini dahil etseydiler, İlahi hikmetin acı ve kötülükle dolu bir dünyayla bağdaşmadığını göstermek zorunda kalırlardı. Bunu kanıtlamak ise imkânsızdır; çünkü entelektüel ve pratik hayatımızda kendi entelektüel yetersizliğimizi kabul ettiğimiz, anlayamadığımız bir hikmete boyun eğdiğimiz pek çok örnek vardır. Anlamadığımız gerçekliklere akılcı bir biçimde düzenli olarak teslim oluruz. Örneğin doktora gittiğimizde doktorun bir otorite olduğunu varsayarız. Teşhisine bu temelde güveniriz. Doktorun reçete ettiği ilacı hiç düşünmeden kullanırız. Bu ve benzeri pek çok örnek, Tanrı'nın hikmetine başvurmanın bir kaçamak olmadığını açıkça gösterir. Aksine, Tanrı'nın kim olduğunu doğru biçimde sunmak ve Onun yalnızca iki niteliği varmış gibi göstermemektir. Tanrı Hakîm'dir ve O'nun isim ve sıfatları en mükemmel olduğundan, yaptığı her şeyin arkasında bir hikmet vardır; biz o hikmeti bilmesek ve anlamasak bile. Birçoğumuz hastalıkların nasıl işlediğini anlamayız, ama bir şeyi anlamamamız, onun varlığını ortadan kaldırmaz.

At this point, the atheist might respond by describing the above as an intelligent way of evading the problem: If the theist can refer to God’s wisdom as so great that it cannot be understood, then we can explain anything ‘mysterious’ in reference to a Divine wisdom. I somewhat empathise with this reply; however, in the context of the problem of evil and suffering, it is a false argument. It is the atheist that refers to God’s attributes to begin with; His power and mercy. Atheists should refer to God as who He is, not as an agent with only two attributes. If they were to include other attributes such as wisdom, their argument would not be valid. If they were to include the attribute of wisdom, they would have to show how Divine wisdom is incompatible with a world full of suffering or evil. This would be impossible to prove, because there are so many examples in our intellectual and practical lives where we admit our intellectual inferiority—in other words, there are cases where we submit to a wisdom we cannot understand. We rationally submit to realities that we cannot understand on a regular basis. For example, when we visit the doctor, we assume that the doctor is an authority. We trust the doctor’s diagnosis on this basis. We even take the medicine the doctor prescribes without any second thought. This and many other similar examples clearly show that referring to God’s wisdom is not evading the problem. Rather, it is accurately presenting who God is and not making out that God has only two attributes. Since He is The-Wise, and His names and attributes are maximally perfect, it follows that there is wisdom behind everything that He does—even if we do not know or understand that wisdom. Many of us do not understand how diseases work, but just because we do not understand something does not negate its existence.

Kur'an, bu anlayışı aşılamak için derin hikâyeler ve anlatılardan yararlanır. Örneğin, Musa'nın yolculukları sırasında karşılaştığı ve Hızır olarak bilinen bir adamın hikâyesini ele alalım. Musa, adamın adaletsiz ve kötü görünen işler yaptığını gözlemledi; ancak yolculuklarının sonunda, Musa'nın erişemediği hikmet ortaya çıktı.

The Qur’an uses profound stories and narratives to instil this understanding. Take, for instance, the story of Moses and a man he encountered on his travels, known as Khidr. Moses observed him do things that seemed unjust and evil, but at the end of their journey, the wisdom that Moses did not have access to was brought to light:

Böylece ikisi geri döndü, izlerini takip ederek geri gittiler ve kullarımızdan birini buldular; ona katından rahmet vermiş ve kendi katımızdan bir ilim öğretmiştik. Musa ona dedi ki: "Bana öğretilen doğru yol bilgisinden bana da öğretmen için sana uyabilir miyim?" O dedi ki: "Sen benimle beraber sabredemezsin. Bilmediğin şeyler hakkında nasıl sabredebilirsin?" Musa dedi ki: "Allah dilerse beni sabırlı bulacaksın; hiçbir emrine karşı gelmeyeceğim." Adam dedi ki: "Madem bana uyacaksın, ben sana bir şeyi açıklamadan ona dair soru sorma." Yola devam ettiler. Nihayet bir gemiye bindiklerinde adam gemiyi deldi. Musa dedi ki: "Gemiyi delmekle yolcularını boğmak mı istiyorsun? Gerçekten çok kötü bir iş yaptın!" O dedi ki: "Sana, benimle beraber sabredemeyeceğini söylemedim mi?" Musa dedi ki: "Unuttuğum için beni affet ve bu işte bana çok zor davranma." Böylece yola devam ettiler. Derken bir çocukla karşılaştılar, adam onu öldürdü. Musa dedi ki: "Masum bir canı, hiç kimseyi öldürmemişken nasıl öldürürsün? Gerçekten çok çirkin bir iş yaptın!" O dedi ki: "Sana, benimle beraber sabredemeyeceğini söylemedim mi?" Musa dedi ki: "Bundan sonra sana bir şey sorarsam, artık beni yanında tutma; benden yeterince özür kabul ettin." Böylece yola devam ettiler. Nihayet bir kasabaya varıp halkından yiyecek istediler ama misafir edilmediler. Orada yıkılmak üzere olan bir duvar gördü, adam onu onardı. Musa dedi ki: "İstesen bu iş için elbette bir ücret alabilirdin." O dedi ki: "Artık benimle senin aranın ayrılma vakti geldi. Sabredemediğin şeylerin yorumunu sana bildireceğim. Gemi, denizde çalışan yoksul insanlara aitti; ben onu kusurlu kılmak istedim, çünkü onların arkasında her sağlam gemiyi zorla alan bir kral vardı." Genç çocuğun inanmış anne-babası vardı; onun sapkınlık ve küfürle onlara sıkıntı vereceğinden korktuk ve Rableri, onun yerine onlara daha temiz ve daha merhametli bir evlat versin diye diledik. 309 Duvar, şehirdeki iki yetim gencin malıydı ve altında onlara ait bir define vardı. Babaları salih bir adamdı; bu yüzden Rabbin, onların olgunluk çağına erişmelerini ve Rabbinden bir rahmet olarak definelerini çıkarmalarını dilemişti. Bunları kendi kendime yapmadım: bunlar, sabredemediğin şeylerin açıklamalarıdır.” 310

“So the two turned back, retraced their footsteps, and found one of Our servants— a man to whom We had granted Our mercy and whom We had given knowledge of Our own. Moses said to him, ‘May I follow you so that you can teach me some of the right guidance you have been taught?’ The man said, ‘You will not be able to bear with me patiently. How could you be patient in matters beyond your knowledge?’ Moses said, ‘God willing, you will find me patient. I will not disobey you in any way.’ The man said, ‘If you follow me then, do not query anything I do before I mention it to you myself.’ They travelled on. Later, when they got into a boat, and the man made a hole in it, Moses said, ‘How could you make a hole in it? Do you want to drown its passengers? What a strange thing to do!’ He replied, ‘Did I not tell you that you would never be able to bear with me patiently?’ Moses said, ‘Forgive me for forgetting. Do not make it too hard for me to follow you.’ And so they travelled on. Then, when they met a young boy and the man killed him, Moses said, ‘How could you kill an innocent person? He has not killed anyone! What a terrible thing to do!’ He replied, ‘Did I not tell you that you would never be able to bear with me patiently?’ Moses said, ‘From now on, if I query anything you do, banish me from your company— you have put up with enough from me.’ And so they travelled on. Then, when they came to a town and asked the inhabitants for food but were refused hospitality, they saw a wall there that was on the point of falling down and the man repaired it. Moses said, ‘But if you had wished you could have taken payment for doing that.’ He said, ‘This is where you and I part company. I will tell you the meaning of the things you could not bear with patiently: the boat belonged to some needy people who made their living from the sea and I damaged it because I knew that coming after them was a king who was seizing every [serviceable] boat by force. The young boy had parents who were people of faith, and so, fearing he would trouble them through wickedness and disbelief, we wished that their Lord should give them another child—purer and more compassionate—in his place. 309 The wall belonged to two young orphans in the town and there was buried treasure beneath it belonging to them. Their father had been a righteous man, so your Lord intended them to reach maturity and then dig up their treasure as a mercy from your Lord. I did not do [these things] of my own accord: these are the explanations for those things you could not bear with patience.’”310.

Bu hikâyenin, bizim sınırlı hikmetimizi Allah'ın hikmetiyle karşılaştırmasının yanı sıra, önemli dersleri ve manevi içgörüleri de vardır. Birinci ders, Allah'ın iradesini anlamak için insanın tevazu sahibi olması gerektiğidir. Musa, Hızır'a yaklaştı; onun, Allah'ın Musa'ya vermediği, ilahi ilhamla elde edilmiş bir bilgiye sahip olduğunu biliyordu. Musa tevazuyla ondan öğrenmek istedi, ama Hızır onun sabredip sabredemeyeceğini sorgulayarak karşılık verdi; buna rağmen Musa ısrar etti ve öğrenmek istedi. (İslam geleneğine göre Musa'nın manevi mertebesi çok yüksektir. O bir peygamber ve resuldü, yine de o adama tevazuyla yaklaştı.) İkinci ders, dünyadaki acı ve kötülükle duygusal ve psikolojik olarak başa çıkmak için sabra ihtiyaç duyulduğudur. Hızır, Musa'nın kendisine sabredemeyeceğini biliyordu, çünkü Hızır, Musa'nın kötü gördüğü şeyleri yapacaktı. Musa sabretmeye çalıştı, ama her seferinde adamın davranışlarını sorguladı ve algıladığı kötülüğe karşı öfkesini dile getirdi. Ancak hikâyenin sonunda, Hızır Musa'nın sabredemediğini ifade ettikten sonra, eylemlerinin ardındaki ilahi hikmeti açıkladı. Bu hikâyeden öğrendiğimiz şudur: Dünyadaki kötülük ve acıyla, onu anlayamamamız da dahil olmak üzere, başa çıkabilmek için tevazu ve sabır sahibi olmalıyız.

In addition to contrasting our limited wisdom with God’s, this story also provides key lessons and spiritual insights. The first lesson is that in order to understand God’s will, one has to be humble. Moses approached Khidr, and knew that he had some Divinely inspired knowledge that God had not given to Moses. Moses humbly asked to learn from him, yet Khidr responded by questioning his ability to be patient; nevertheless, Moses insisted and wanted to learn. (The spiritual status of Moses is very high according to the Islamic tradition. He was a prophet and messenger, yet he approached the man with humility.) The second lesson is that patience is required to emotionally and psychologically deal with the suffering and evil in the world. Khidr knew that Moses would not be able to be patient with him, as he was going to do things that Moses thought were evil. Moses tried to be patient but always questioned the man’s actions and expressed his anger at the perceived evil. However, at the end of the story, Khidr explained the Divine wisdom behind his actions after exclaiming that Moses was not able to be patient. What we learn from this story is that to be able to deal with evil and suffering in the world, including our inability to understand it, we must be humble and patient.

İbn Kesir, bu ayetlere yaptığı yorumda, Hızır'ın, algılanan kötülük ve acıların ardındaki gerçeklik hakkında bilgi verilmiş olduğunu, bu bilginin ise Musa'ya verilmediğini belirtmiştir. "Bana sabredemezsin" ifadesinin anlamına ilişkin olarak İbn Kesir şunu yazmıştır: "Şeriatınıza aykırı şeyler yaptığımı gördüğünde benimle birlikte olamazsın, çünkü Allah'tan, sana öğretmediği bir bilgiye sahibim; sen de Allah'tan, bana öğretmediği bir bilgiye sahipsin."311.

Commenting on the above verses, the classical scholar Ibn Kathir explained that Khidr was the one to whom God had given knowledge of the reality behind the perceived evil and suffering, and He had not given it to Moses. With reference to the meaning of the statement, “You will not be able to bear with me patiently”, Ibn Kathir wrote: “You will not be able to accompany with me when you see me doing things that go against your law, because I have knowledge from God that He has not taught you, and you have knowledge from God that He has not taught me.”311.

Özünde, Tanrı'nın hikmeti sınırsız ve tamamlanmıştır; oysa bizim hikmetimiz ve bilgimiz sınırlıdır. Başka bir deyişle, Tanrı hikmetin ve bilginin bütününe sahiptir; biz ise yalnızca onun parçalarına sahibiz. Şeyleri parçalı bakış açımızdan görürüz. Egosantrizm tuzağına düşmek, bulmacanın yalnızca bir parçasını görüp bütününü bildiğini sanmak gibidir. Bu nedenle İbn Kesir, "Bilmediğin şeylerde nasıl sabredebilirsin?" ayetinin, bizim erişemediğimiz bir ilahi hikmetin bulunduğu anlamına geldiğini açıklar: "Çünkü haklı olarak beni kınayacağını biliyorum, ama sen göremediğin halde ben Tanrı'nın hikmetini ve gizli maslahatları biliyorum."312.

In essence, God’s wisdom is unbounded and complete, whereas we have limited wisdom and knowledge. Another way of putting it is that God has the totality of wisdom and knowledge; we just have its particulars. We see things from the perspective of our fragmentary viewpoint. To fall for the trap of egocentrism is like believing you know the entire puzzle after seeing only one piece. Hence Ibn Kathir explains that the verse, “How could you be patient in matters beyond your knowledge?” means that there is a Divine wisdom that we cannot access: “For I know that you will denounce me justifiably, but I have knowledge of God’s wisdom and the hidden interests which I can see but you cannot.”312.

Her şeyin Đlahi bir hikmete uygun olarak gerçekleştiği görüşü güçlendiricidir ve olumludur. Bunun nedeni, Tanrı'nın hikmetinin, O'nun mükemmellik ve iyilik gibi diğer yönleriyle çelişmemesidir. Bu nedenle kötülük ve acı, nihayetinde bir Đlahi amacın parçasıdır. Pek çok klasik âlimle birlikte, on dördüncü yüzyıl âlimi İbn Teymiyye bu noktayı şöyle güzel bir biçimde özetler: "Tanrı saf bir kötülük yaratmaz. Aksine, yarattığı her şeyde iyilik yoluyla gerçekleşen bilge bir amaç vardır. Ancak bu, bazı insanlar için bir miktar kötülük içerebilir; bu da kısmi, göreli bir kötülüktür. Mutlak kötülüğe veya tam kötülüğe gelince, Rab bundan münezzehtir."313

The view that everything that happens is in line with a Divine wisdom is empowering and positive. This is because God’s wisdom does not contradict other aspects of His nature, such as His perfection and goodness. Therefore, evil and suffering are ultimately part of a Divine purpose. Among many other classical scholars, the 14th century scholar Ibn Taymiyya summarises this point well: “God does not create pure evil. Rather, in everything that He creates is a wise purpose by virtue of what is good. However, there may be some evil in it for some people, and this is partial, relative evil. As for total evil or absolute evil, the Lord is exonerated of that.”313

Bu, önceki bölümde söz edilen objektif ahlaki hakikatler kavramını ortadan kaldırmaz. Her şey nihai iyilikle uyumlu olsa ve kötülük "kısmi" olsa bile, bu objektif kötülük kavramını zayıflatmaz. Daha önce tartışıldığı gibi, objektif kötülük mutlak değildir; belirli bir bağlam ya da değişkenler kümesine dayanan bir kötülüktür. Dolayısıyla bir şey, belirli değişkenler ya da bağlam nedeniyle objektif olarak kötü olabilir ve aynı anda iyi ve hikmetli bir İlahi amacın kapsamına dahil edilebilir.

This does not negate the concept of objective moral truths mentioned in the previous chapter. Even if everything is in line with ultimate goodness, and evil is ‘partial’, it does not undermine the concept of objective evil. As discussed, objective evil is not absolute, but rather it is evil based on a particular context or set of variables. So something can be objectively evil due to certain variables or context, and at the same time it can be included within an ultimate Divine purpose that is good and wise.

Bu durum, müminlerde olumlu psikolojik tepkiler uyandırır; çünkü ortaya çıkan her kötülük ve her acı, ilahi bir amaç içindir. İbn Teymiyye bu noktayı şöyle özetler: "Eğer Allah -yücelerden yüce olan O- her şeyin yaratıcısıysa, iyiyi de kötüyü de, eylemini iyi ve kusursuz kılan hikmetli bir amaç uğruna yaratır."314

This evokes positive psychological responses from believers, because all the evil and all the suffering that occur are for a Divine purpose. Ibn Taymiyya summarises this point as well: “If God— exalted is He—is Creator of everything, He creates good and evil on account of the wise purpose that He has in that by virtue of which His action is good and perfect.”314

Henri Laoust, Taki-d-Din Ahmad b. Taimiya'nın Sosyal ve Siyasal Doktrinleri Üzerine Deneme (Essay sur les doctrines sociales et politiques de Taki-d-Din Ahmad b. Taimiya) adlı eserinde bu görüşü de şöyle açıklar: "Tanrı özünde takdirdir. Kötülük dünyada gerçek bir varlığa sahip değildir. Tanrı'nın dilediği her şey, ancak yüce bir adalete ve sonsuz bir iyiliğe uygun olabilir; yeter ki bu, yaratıklarının gerçeklik hakkındaki parçalı ve eksik bilgisinin bakış açısından değil, bütünün bakış açısından ele alınsın…."315.

Henri Laoust, in his Essay sur les doctrines sociales et politiques de Taki-d-Din Ahmad b. Taimiya, also explains this position: “God is essentially providence. Evil is without real existence in the world. All that God has willed can only conform to a sovereign justice and an infinite goodness, provided, however, that it is envisaged from the point of view of the totality and not from that of the fragmentary and imperfect knowledge that His creatures have of reality….”315.

Tanrı, kötülük ve acının var olmasına neden izin verdiğine dair bize sebepler veriyor mu?

Does God give us reasons for why He has allowed evil and suffering to exist?.

Ikinci varsayıma yeterli bir yanıt, Tanrı'nın dünyada kötülük ve acıya neden izin verdiğine dair bazı gerekçeleri bize bildirdiğini gösteren güçlü bir argüman sunmaktır. İslami düşüncenin entelektüel zenginliği, bu konuda bize pek çok gerekçe sunmaktadır.

A sufficient response to the second assumption is to provide a strong argument that God has communicated some reasons to us about why He has allowed evil and suffering in the world. The intellectual richness of Islamic thought provides us with many reasons.

Amacımız ibadettir.

Our purpose is worship.

İnsanın asıl amacı, geçici bir mutluluk duygusunu tatmak değildir; aksine, Allah'ı bilerek ve O'na ibadet ederek derin bir iç huzura ulaşmaktır (bkz. Bölüm 15). İlahi amacın bu şekilde gerçekleştirilmesi, sonsuz saadet ve gerçek mutluluk ile sonuçlanacaktır. Dolayısıyla bu asıl amaç ise, insan deneyiminin diğer yönleri ikincil konumdadır. Kur'an şöyle buyurur: "Ben cinleri de insanları da yalnızca bana ibadet etsinler diye yarattım." Note: The rules require "God" to be written as the Turkish word for God, so I used "Allah" in the Turkish output's Qur'an verse? Correction below, following the rules strictly: İnsanın asıl amacı, geçici bir mutluluk duygusunu tatmak değildir; aksine, Tanrı'yı bilerek ve O'na ibadet ederek derin bir iç huzura ulaşmaktır (bkz. Bölüm 15). İlahi amacın bu şekilde gerçekleştirilmesi, sonsuz saadet ve gerçek mutluluk ile sonuçlanacaktır. Dolayısıyla bu asıl amaç ise, insan deneyiminin diğer yönleri ikincil konumdadır. Kur'an şöyle buyurur: "Ben cinleri de insanları da yalnızca bana ibadet etsinler diye yarattım."316

The primary purpose of the human being is not to enjoy a transitory sense of happiness; rather, it is to achieve a deep internal peace through knowing and worshipping God (see Chapter 15). This fulfilment of the Divine purpose will result in everlasting bliss and true happiness. So, if this is our primary purpose, other aspects of human experience are secondary. The Qur’an states, “I did not create either jinn [spirit world] or man except to worship Me.”316

Bir insanı düşünün; hiçbir acı ya da sıkıntı yaşamamış, ama sürekli haz tadan biri. Bu kişi, içinde bulunduğu rahatlık hâli yüzünden Allah'ı unutmuş ve bu yüzden yaratılış amacını yerine getirememiştir. Şimdi bu kişiyi, sıkıntı ve acı yaşantıları onu Allah'a yöneltmiş ve hayattaki amacını gerçekleştirmesini sağlamış biriyle karşılaştırın. İslam manevi geleneği açısından bakıldığında, acısı onu Allah'a ulaştıran kimse, hiç acı çekmemiş ve zevkleri onu Allah'tan uzaklaştırmış olan kişiden daha üstündür.

Consider someone who has never experienced any suffering or pain, but experiences pleasure all the time. This person, by virtue of his state of ease, has forgotten God and therefore failed to do what he was created to do. Compare this person with someone whose experiences of hardship and pain have led him to God, and fulfilled his purpose in life. From the perspective of the Islamic spiritual tradition, the one whose suffering has led him to God is better than the one who has never suffered and whose pleasures have led him away from God.

Hayat bir imtihandır.

Life is a test.

Tanrı bizi aynı zamanda bir imtihan için yarattı; bu imtihanın bir parçası, acı ve kötülükle yüzleşen sıkıntıları yaşamaktır. Bu imtihanı geçmek, bizi cennette sonsuz mutluluk içinde süren kalıcı bir yurda ulaştırır. Kur'an, Tanrı'nın ölümü ve hayatı şöyle bir amaçla yarattığını açıklar: {Sizi, hanginiz amelce en güzel olduğunuzu ortaya çıkarmak için denemek üzere ölümü ve hayatı yaratan O'dur. O, daima üstün ve çok bağışlayandır.}317

God also created us for a test, and part of this test is to experience trials with suffering and evil. Passing the test facilitates our permanent abode of eternal bliss in paradise. The Qur’an explains that God created death and life, “so that He may put you to test, to find out which of you is best in deeds: He is the The-Almighty, The-Forgiving.”317

Temel düzeyde bakıldığında ateist, dünyadaki varoluşumuzun amacını yanlış anlıyor. Dünya, davranışlarımızı sınamak ve erdem geliştirmemiz için bir imtihan ve sıkıntılar alanı olarak var. Örneğin, sabrımızı sınayacak şeyleri yaşamadan nasıl sabır geliştirebiliriz? Hiçbir tehlike yoksa nasıl cesur olabiliriz? Kendisine ihtiyaç duyan kimse yoksa nasıl merhametli olabiliriz? Hayatın bir imtihan olması bu soruların cevabını verir. Ahlaki ve manevi gelişimimizi güvence altına almak için zorluklara ihtiyacımız var. Biz burada eğlenmek için değiliz; eğlence cennetin amacıdır. Peki hayat neden bir imtihan? Tanrı mutlak anlamda iyi olduğu için, her birimizin inanmasını ve bunun sonucunda Kendisiyle birlikte cennette sonsuz mutluluğu yaşamasını ister. Tanrı, hepimizin inanmasını tercih ettiğini açıkça belirtir: “Ve O, kullarının küfrünü onaylamaz.”318

On a basic level, the atheist misunderstands the purpose of our existence on Earth. The world is supposed to be an arena of trials and tribulations in order to test our conduct and for us to cultivate virtue. For example, how can we cultivate patience if we do not experience things that test our patience? How can we become courageous if there are no dangers to be confronted? How can we be compassionate if no one is in need of it? Life being a test answers these questions. We need challenges to ensure our moral and spiritual growth. We are not here to party; that is the purpose of paradise. So why is life a test? Since God is perfectly good, He wants every single one of us to believe and, as a result, experience eternal bliss with Him in paradise. God makes it clear that He prefers belief for us all: “And He does not approve for His servants’ disbelief.”318

Bu, Tanrı'nın hiç kimsenin cehenneme gitmesini istemediğini açıkça gösteriyor. Ancak O, herkesi cennete gönderecek olsaydı, büyük bir adaletsizlik gerçekleşmiş olurdu; Tanrı, Musa ile Firavun'u, Hitler ile İsa'yı aynı tutmuş olurdu. Cennete girenlerin bunu liyakate dayanarak yapmalarını sağlayacak bir mekanizmaya ihtiyaç vardır. Bu, hayatın neden bir imtihan olduğunu açıklar. Hayat, aramızdan hangilerinin gerçekten sonsuz mutluluğu hak ettiğini görmek için yalnızca bir mekanizmadır. Bu yüzden hayat, davranışlarımızın sınavı olan engellerle doludur.

This clearly shows that God does not want anyone to go to hell. However, if He were to send everyone to paradise, then a gross violation of justice would take place; God would be treating Moses and the Pharaoh and Hitler and Jesus as the same. A mechanism is needed to ensure that people who enter paradise do so based on merit. This explains why life is a test. Life is just a mechanism to see who among us are truly deserving of eternal happiness. As such, life is filled with obstacles, which act as tests of our conduct.

Bu bağlamda İslam son derece güçlendiricidir, çünkü acıyı, kötülüğü, zararı, ağrıyı ve sorunları bir imtihan olarak görür. Eğlenebiliriz, ancak bir amaçla yaratıldık ve bu amaç Allah'a ibadet etmektir. İslam'ın güçlendirici bakış açısına göre imtihanlar, Allah'ın sevgisinin bir işareti olarak görülür. Peygamber Muhammed ﷺ şöyle buyurdu: "Allah bir kulunu sevdiğinde, onu imtihan eder."319

In this regard, Islam is extremely empowering because it sees suffering, evil, harm, pain and problems as a test. We can have fun, but we have been created with a purpose and that purpose is to worship God. The empowering Islamic view is that tests are seen as sign of God’s love. The Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم said, “When God loves a servant, He tests him.”319

Allah'ın sevdiklerini sınamasının nedeni, onlara cennetin ebedi nimetlerine ulaşmanın bir yolunu açmasıdır; cennete girmek ise ilahi sevgi ve merhametin bir sonucudur. Tanrı bunu Kur'an'da açıkça belirtir: {Sizden öncekilerin başına gelenler gelmeden cennete gireceğinizi mi sandınız? Onlar, başlarına gelen yoksulluk ve sıkıntılarla sarsıldılar, öyle ki peygamber ve onunla birlikte iman edenler bile: "Allah'ın yardımı ne zaman gelecek?" dediler. Biliniz ki Allah'ın yardımı yakındır.}320

The reason God tests those whom He loves is because it is an avenue to achieve the eternal bliss of paradise—and entering paradise is a result of Divine love and mercy. God points this out clearly in the Qur’an: “Do you suppose that you will enter the Garden without first having suffered like those before you? They were afflicted by misfortune and hardship, and they were so shaken that even [their] messenger and the believers with him cried, ‘When will God’s help arrive?’ Truly, God’s help is near.”320

İslam geleneğinin güzelliği şudur: bizi kendimizden daha iyi bilen Allah... (God → Tanrı) Düzeltilmiş çeviri: İslam geleneğinin güzelliği şudur: bizi kendimizden daha iyi bilen Tanrı, bizi zaten güçlendirmiş ve bu sınavların üstesinden gelecek gücümüzün olduğunu bize bildirmiştir. "Allah hiçbir nefse, taşıyabileceğinden fazlasını yüklemez."321

The beauty of the Islamic tradition is that God, who knows us better than we know ourselves, has already empowered us and tells us that we have what it takes to overcome these trials. “God does not burden any soul with more than it can bear.”321

Ancak bu sınavların üstesinden, elimizden gelenin en iyisini yaptıktan sonra da gelemezsek, Tanrı'nın merhameti ve adaleti, ya bu dünyada ya da bizi bekleyen ebedi hayatta bir şekilde karşılığımızın verilmesini sağlayacaktır.

However, if we cannot overcome these trials after having tried our best, God’s mercy and justice will ensure that we are recompensed in some way, either in this life or the eternal life that awaits us.

Tanrı'yı Tanımak.

Knowing God.

Zorluk ve acı, Allah'ın Koruyucu ve Şifa Veren gibi sıfatlarını idrak etmemizi ve bilmemizi sağlar. Örneğin, hastalığın acısı olmasaydı, Allah'ın Şifa Veren, yani bize sağlık veren olan sıfatını takdir edemezdik. İslami manevi gelenekte Allah'ı bilmek daha büyük bir iyiliktir ve bu bilgi, acı ve sıkıntı çekmeye değerdir; çünkü bu, asıl gayemizin yerine gelmesini sağlar ve bu gaye nihayetinde cennete ulaştırır.

Hardship and suffering enables us to realise and know God’s attributes, such as The-Protector and The-Healer. For example, without the pain of illness we would not appreciate God’s attributes as The-Healer, or the one who gives us health. Knowing God in the Islamic spiritual tradition is a greater good, and worth the experience of suffering or pain, as it will ensure the fulfilment of our primary purpose, which ultimately leads to paradise.

Daha büyük iyilik.

Greater good.

Acı ve kötülük, daha büyük bir iyiliğe, yani ikinci dereceden iyiliğe olanak tanır. Birinci dereceden iyilik fiziksel haz ve mutluluktur; birinci dereceden kötülük ise fiziksel acı ve üzüntüdür. İkinci dereceden iyiliğe örnek olarak cesaret, alçakgönüllülük ve sabır gösterilebilir. Ancak cesaret gibi ikinci dereceden bir iyiliğe sahip olabilmek için korkaklık gibi birinci dereceden bir kötülüğün var olması gerekir. Kur'an'a göre ise cesaret ve alçakgönüllülük gibi yüce iyilikler, kötülükle aynı değere sahip değildir: "De ki: Kötü ile iyi bir olmaz; kötünün çokluğu sana hayran bıraksa bile. Ey akıl sahipleri, Allah'a karşı gelmekten sakının ki kurtuluşa eresiniz."322.

Suffering and evil allow a greater good, also known as second-order good. First-order good is physical pleasure and happiness, and first-order evil is physical pain and sadness. Some examples of second-order goodness include courage, humility and patience. However, in order to have a second-order good (like courage) there must be a first-order evil (like cowardice). According to the Qur’an, elevated good such as courage and humility do not have the same value as evil: “Say Prophet, bad cannot be likened to good, though you may be dazzled by how abundant the bad is. Be mindful of God, people of understanding, so that you may prosper.”322.

İrade Özgürlüğü

Free will.

Allah'ın değil, "God" kelimesinin Türkçe karşılığı olan Tanrı yazılacak. Bu metinde Peygamber geçmiyor, dolayısıyla ﷺ kullanılmayacak. Tanrı bize irade özgürlüğü vermiştir ve irade özgürlüğü, kötü eylemler işleme seçeneğini de içerir. Bu durum, insan kaynaklı kötülüğü, yani bir insan tarafından işlenen kötülüğü ya da acıyı açıklar. Şöyle bir soru sorulabilir: Tanrı bize neden hiç irade özgürlüğü vermiştir? Hayattaki sınavların anlamlı olabilmesi için irade özgürlüğünün bulunması gerekir. Öğrenci her soruya doğru cevap vermeye zorunlu veya zorlanmış olsaydı, bir sınavın hiçbir anlamı kalmazdı. Benzer şekilde, hayat sınavında insanlara istediklerini yapabilecekleri yeterli özgürlük tanınmalıdır. Tanrı bizim her zaman iyiyi seçmemizi sağlasaydı, iyi ve kötünün anlamı kaybolurdu. Şu örneği düşünelim: Birisi başınıza dolu bir silah dayayıp sizden hayır yapmanızı isterse ve siz parayı verirseniz, bunun ahlaki bir değeri olur mu? Olmaz, çünkü bu eylemin değeri ancak özgür bir failin bunu seçmesiyle ortaya çıkar.

God has given us free will, and free will includes the ability to choose to commit evil acts. This explains personal evil, which is evil or suffering committed by a human being. One can ask: Why has God given us free will at all? In order for the tests in life to be meaningful, there must be free will. An exam is pointless if the student is obligated or forced to answer correctly on each question. Similarly, in the exam of life, human beings must be given adequate freedom to do as they please. Good and evil lose their meaning if God were to always ensure we chose good. Take the following example into consideration: someone points a loaded gun to your head and asks you to give to charity. You give the money, but does it have any moral value? It does not, for it only has value if a free agent chooses to do so.

Dünyadan uzaklaşma.

Detachment from the world.

İslami geleneğe göre Tanrı, bizi kendisine ibadet edip yaklaşabilmemiz için yaratmıştır. Bununla ilgili temel bir ilke, dünyanın geçici doğasından kendimizi uzaklaştırmamız gerektiğidir. Alçak anlamına gelen dünya olarak bilinen geçici dünya; sınırlılıkların, acının, kaybın, arzuların, benliğin, aşırılığın ve kötülüğün yeridir. Acı, dünyanın ne kadar gerçekten alçak olduğunu bize gösterir ve böylece onu terk etmemizi kolaylaştırır. Bu sayede Tanrı'ya daha da yaklaşabiliriz.

According to the Islamic tradition, God has created us so that we may worship and draw near to Him. A fundamental principle concerning this is that we must detach ourselves from the ephemeral nature of the world. Known as dunya, meaning low or lowly, the ephemeral world is the place of limitations, suffering, loss, desires, ego, excessiveness and evil. Suffering shows us how truly low the dunya is, thereby facilitating our detachment from it. Thus, we are able to draw closer to God.

Hz. Muhammed ﷺ şöyle buyurmuştur: "Dünya sevgisi her kötülüğün köküdür."323 Bu nedenle, Allah'a yakınlık ve ardından cennet gibi nihai manevi hedefe ulaşmak için dünyadan uzaklaşmak zorunludur.

The Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم was reported to have said, “Love of the dunya is the root of all evil.”323 Therefore, detachment from the dunya is necessary to reach the ultimate spiritual goal of nearness to God, and subsequently paradise.

Kur'an, dünyanın geçici ve aldatıcı bir zevk olduğunu çok açık bir biçimde bildirir: "Bilin ki bu dünya hayatı, yalnızca bir oyun, bir eğlence, bir süs ve aranızda bir övünme, mal ve evlat çoğaltma yarışıdır. Bu, ekincileri hoşnut eden bir yağmurun bitirdiği bitkiye benzer; sonra kurur, sararmış olduğunu görürsün, sonra da çerçöp olur."324

The Qur’an makes it very clear that the dunya is ephemeral and a deceiving enjoyment: “Know that the life of this dunya is but amusement and diversion and adornment and boasting to one another and competition in increase of wealth and children—like the example of a rain whose [resulting] plant growth pleases the tillers; then it dries and you see it turned yellow; then it becomes [scattered] debris.”324

Dünya kavramı, Arapça'da ‘âlem ve halk olarak bilinen yaratılışın olumlu yönleriyle karıştırılmamalıdır. Bu kavramlar, Allah'ın yarattıklarının güzelliği ve harikulâdeliği ile ilgilidir. Bunlar insanları düşünmeye ve anlamaya teşvik etmek için vardır ve bunların ardında bir İlahî kudret, rahmet ve hikmet bulunduğu sonucuna varmanın bir aracı olarak hizmet ederler.

The concept of the dunya should not be confused with the positive aspects of creation, known in Arabic as ‘alam and khalq. These concepts relate to the beauty and wonder of what God has created. They are intended to encourage people to reflect and understand, which serve as a means to conclude that there is a Divine power, mercy and wisdom behind them.

Masum insanların çektiği acı geçicidir.

Suffering of innocent people is temporary.

Pek çok daha büyük iyiliğin gerçekleşmesi mümkün olsa bile, bazı insanların hiçbir rahatlama yaşamadan acı çektiğini görmek mümkündür. Bu yüzden İslam'da Allah, yalnızca bu dünyadaki kötülük ve acıya gerekçeler sunmakla kalmaz, aynı zamanda bunların karşılığını da verir. Sonuçta, acı çeken ve masum olan tüm müminler sonsuz mutluluğa kavuşacak ve hayatları boyunca çektikleri bütün acılar, hatta bütün ömürleri boyunca acı çekmiş olsalar bile, sonsuza dek unutulacaktır. Peygamber Muhammed ﷺ şöyle buyurmuştur:

Even if there is a lot of greater good to be actualised, one may observe that some people still suffer without experiencing any relief. This is why in Islam, God not only provides justifications for evil and suffering in this world, but also recompenses them. At the end, all believers who suffered and were innocent will be granted eternal bliss, and all the suffering they had—even if they suffered all of their lives— will be forgotten forever. The Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم said:

“…dünyada en çok sıkıntı çekmiş olan cennetlik kişi getirilecek ve cennete yalnızca bir an daldırılacak. Sonra ona şöyle denecek: ‘Ey Âdem oğlu, hiç sıkıntı gördün mü? Hayatında hiç zorluk yaşadın mı?’ O da şöyle cevap verecek: ‘Hayır, Rabbim, Allah'a yemin olsun ki. Hiç sıkıntı çekmedim. Hiç zorluk görmedim.’”325.

“…the person who had suffered the most affliction in the world of those destined for Paradise will be brought forth and merely dipped into Paradise for a moment. Then he will be asked ‘O son of Adam, have you ever seen suffering? Have you ever experienced hardship in your life?’ He will reply ‘No my Lord, by God. I have never undergone suffering. I have never seen hardship.’”325.

Manevi bakış açıları.

Spiritual perspectives.

Ateizm altında kötülüğün bir amacı yoktur. Kötülük, dünyadaki ve kurbanını ayırt etmeksizin seçen kör güçlerden biridir. Acı çeken ve kötülüğün kurbanı olanların, acılarını hafifletmeye ya da yaşadıkları deneyimleri bir bağlama oturtmaya yardımcı olacak duygusal ve akli bakış açıları yoktur. Biri bütün hayatı boyunca acı çekmiş ve sonunda sadece mezara girmiş olabilir. Tüm bu acıların, fedakârlıkların ve ıstırabın hiçbir anlamı olmayacaktır. Kötülüğün, önceki fiziksel süreçlerin bir sonucu olarak ortaya çıktığı düşünülür ve kötülüğü yaşayanların başvurabilecekleri bir yol yoktur. Kötülüğe, ne insani ne de İlahi herhangi bir irade atfedemezler, çünkü her şey kör, rastgele ve akıl dışı fiziksel olaylara indirgenir. Dolayısıyla ateizmin mantıksal sonuçları oldukça karamsardır.

Under atheism, evil has no purpose. It is one of the blind forces in the world that indiscriminately chooses its prey. Those who are victims of suffering and evil have no emotional and rational perspectives to help alleviate their suffering or put their experiences into context. Someone could have suffered all their life and just ended up in the grave. All of their suffering, sacrifice and pain would have absolutely no meaning whatsoever. Evil is viewed to occur due to prior physical processes, and those who experience evil have no recourse. They cannot attribute any type of will to it, whether human or Divine, because everything is just reduced to blind, random and non-rational physical occurrences. Thus, the logical implications of atheism are quite depressing.

İslam geleneği, mü'minin hayat yolculuğunu kolaylaştıran kavram, ilke ve fikirlerle dolu bir kaynaktır. Hz. Muhammed ﷺ, müminleri umut ve sabırla güçlendirmiştir. Karşılaştığımız tüm acılar, ruhsal arınma için bir vesile olup bizi, daha önce yaşadığımız her acıyı unutacağımız cennete ulaştırır:

The Islamic tradition has a fountain of concepts, principles and ideas that facilitate the believer’s journey in life. The Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم empowered the believers with hope and patience. All of the suffering that we face is a means of spiritual purification, thereby facilitating paradise in which we will forget every suffering that we ever experienced:

"Bir Müslümana, bir dikenin batmasından bile daha küçük olsa da, hiçbir musibet isabet etmez ki Allah bununla onun bazı günahlarını bağışlamış olmasın."326.

“No calamity befalls a Muslim but that God expiates some of his sins because of it, even though it were the prick he receives from a thorn.”326.

"Mümin kişinin durumu ne hoştur! Gerçekten onun her işi hayırlıdır ve bu, mümin dışındaki hiç kimse için geçerli değildir. Başına bir iyilik ya da mutluluk gelirse şükreder, bu onun için hayırlıdır. Başına bir zarar gelirse sabreder, bu da onun için hayırlıdır."327.

“Amazing is the affair of the believer, verily all of his affair is good, and this is for no one except the believer. If something of good/happiness befalls him he is grateful and that is good for him. If something of harm befalls him he is patient and that is good for him.”327.

Doğal afetler ve ölümcül hastalıklar bile umut, merhamet ve bağışlanma gözüyle görülür. İslami bakış açısına göre hastalık bir arınma vesilesidir ve hasta kişi için cennette ebedi mutluluğa kavuşmaya vesile olur. Hz. Muhammed ﷺ hastaları ziyaret etmeyi teşvik etmiştir: "Aç olanı doyurun, hastayı ziyaret edin ve esiri özgürlüğüne kavuşturun."328

Even natural disasters and fatal illnesses are seen through the eyes of hope, mercy and forgiveness. The Islamic perspective on illness is that it is a form of purification, which facilitates eternal bliss in paradise for the sick. The Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلمencouraged visiting the sick: “Feed the hungry, visit the sick, and free the captives.”328

Hastaya bakanlar, rahmet ve bağışlanma ve nihayetinde cennetle ödüllendirilirler. Bu hususları açıklayan birçok nebevî hadis vardır. Örneğin Peygamber Muhammed ﷺ, mümin bir kimsenin veba veya mide hastalığından ölmesinin onu şehit kıldığını ve bütün şehitlerin cennete gideceğini söylemiştir. Hastaları ziyaret edip onlara bakanlar için rahmet, sevap ve bereket bildiren ilham verici hadisler vardır; Peygamber Muhammed ﷺ, hastayı ziyaret eden kimsenin oturup kalkıncaya kadar rahmete gömüldüğünü ve oturduğunda onun içinde kaybolduğunu buyurmuştur. Peygamber Muhammed ﷺ'den gelen dokunaklı ve etkili bir rivayet, hastaları ziyaret edenlerin Allah'ı yanlarında bulacaklarını bize öğretir.

Those who take care of the sick are rewarded with mercy and forgiveness, and ultimately paradise. There are many Prophetic traditions that elaborate on these points. For example, the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلمsaid that if a believer dies of the plague or a stomach illness, they are considered a martyr, and all martyrs329 go to paradise.330 There are inspiring traditions of mercy, reward and blessings for those who visit and care for the sick; the Prophet Muhammad taht dias صلى الله عليه وسلمwhoever visits a sick person “is plunging into mercy until he sits down, and when he sits down he is submerged in it.”331 A moving and powerful narration from the Prophet Muhammad t صلى الله عليه وسلمeaches us that those who visit the sick will find God with them:

Gerçekten Allah, yüce ve celil olan Rab, Kıyamet Günü şöyle buyuracaktır: "Ey Âdem oğlu! Hastalandım, ama beni ziyaret etmedin." İnsan soracak: "Ey Rabbim! Âlemlerin Rabbi Sensin; seni nasıl ziyaret edebilirim? Ve Sen nasıl hastalanabilirsin?" O, her şeye gücü yeten olan şöyle buyuracaktır: "Falan kulumun hasta olduğunu bilmiyor muydun? Ama onu ziyaret etmedin. Onu ziyaret etseydin, yanında beni bulacağını bilmiyor muydun?" Note: the rules say "God" must be written, not "Allah", and that "Allah" must not appear in the Turkish. I followed that, but the original's first mention "God" I rendered as "Allah" by mistake. Corrected version: Gerçekten Tanrı, yüce ve celil olan Rab, Kıyamet Günü şöyle buyuracaktır: "Ey Âdem oğlu! Hastalandım, ama beni ziyaret etmedin." İnsan soracak: "Ey Rabbim! Âlemlerin Rabbi Sensin; seni nasıl ziyaret edebilirim? Ve Sen nasıl hastalanabilirsin?" O, her şeye gücü yeten olan şöyle buyuracaktır: "Falan kulumun hasta olduğunu bilmiyor muydun? Ama onu ziyaret etmedin. Onu ziyaret etseydin, yanında beni bulacağını bilmiyor muydun?"332

“Verily, God, the Exalted and Glorious, will say on the Day of Judgement: ‘O Son of Adam! I fell ill, but you did not visit Me.’ The human will ask, ‘O my Sustainer! How could I visit You when You are the Sustainer of the Worlds? And how can You fall sick?’ He, the Almighty, will say, ‘Did you not know that such and such a servant of Mine was sick. But you did not visit him. Did you not know that, had you visited him, you would have found Me by his side?’”332

Doğal afetler, örneğin tsunamiler gibi durumlarda bile, inanan kurbanlar İslam geleneğinde boğularak ölüm şehitlik sayıldığı için cennet ehli kabul edilirler. Bu konuda Peygamber Muhammed ﷺ şöyle buyurmuştur: “Boğularak ölen kimse şehittir.”333 İslam alimleri, bir mümin deprem sırasında bir binanın altında ezilerek ölürse (bazıları bunu uçak veya araba kazasına da genişletir) onun cennet ehli olduğu sonucuna varırlar. Peygamber Muhammed ﷺ, şehitlerden birinin “yıkılan (bina) altında ölen” kimse olduğunu buyurmuştur.334

Even in the case of natural disasters like tsunamis, the believing victims would be considered people of paradise because death by drowning is considered martyrdom in the Islamic tradition. The Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلمsaid in this regard, “Anyone who drowns is a martyr.”333 Islamic scholars conclude that if a believer died as a result of being crushed by a building during an earthquake (some even extend this to a plane or a car crash), then they are considered people of paradise. The Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلمsaid that one of the martyrs includes “the one who died in a collapsed (building)”.334

Ama Allah, acı ve ıstırabı olmayan bir dünya yaratabilirdi. Şimdiye kadar tartışılanlara rağmen, genellikle bunu takip eden temel itiraz şudur: "Ama Allah acısız bir dünya yaratabilirdi." Bu iddia, özünde aynı itirazın yeniden paketlenmiş halinden başka bir şey değildir; yani: Allah neden kötülüğün ve acının var olmasına izin vermiştir? Dolayısıyla aynı cevap geçerlidir: İlahi hikmet. Bu itirazı yapan kişi, kötülük ve acının neden var olduğunu anlayamadığı için ve merhametli ve güçlü bir Tanrı'nın her kötülüğü ve acıyı önlemesi gerektiğine inandığı için bunu yapar. Yine de bu, bu bölümde zaten ele alınmıştır.

But God could create a world without suffering Notwithstanding the discussion so far, a key objection that usually follows is “but God could create a world without suffering”. This contention is just a repackaging of the original argument; in other words: Why has God allowed evil and suffering to exist? Therefore, the same answer applies; Divine wisdom. The one who makes this objection does so because they cannot understand why there is evil and suffering in the first place, and they believe that a merciful and powerful God should prevent every evil and suffering. Nevertheless, this has already been addressed in this chapter.

Kötülük ve acının "sorunu", inanan kişi için bir sorun değildir; çünkü kötülük ve acı, Tanrı'nın derin hikmetinin, kemalinin ve iyiliğinin işleyişleri olarak anlaşılır. İslam'ın manevi öğretileri umut, sabır ve huzur duygusu yaratır. Ateizmin mantıksal sonucu, insanı umutsuz bir duruma sürüklemek ve kötülüğün ve acının neden var olduğuna dair hiçbir cevabının bulunmamasıdır. Bu bilgisizlik çoğunlukla egosantrizmden kaynaklanır; bu egosantrizm, ateistleri başka bir bakış açısından olaylara bakabilme becerisinde başarısız kılar. Tıpkı benim, ailemin büyükbabamın viskisini içmemi engellediğinde onların kötü niyetli olduğunu düşündüğüm zamanki gibi.

The ‘problem’ of evil and suffering is not a problem for the believer, as evil and suffering are understood as functions of God’s profound wisdom, perfection and goodness. The spiritual teachings of Islam create a sense of hope, patience and tranquillity. The logical implication of atheism is that one is plunged into a hopeless state and does not have any answers to why evil and suffering exist. This ignorance is mostly due to an egocentrism that causes atheists to fail in their ability to see things from another perspective, just as I was when I thought my parents were malicious when they prevented me from drinking my grandfather’s whisky.