(۶۲) زنی که به سن بلوغ رسیده، اما از شرم به کسی نمی‌گوید، از این رو روزه نمی‌گیرد، باید توبه کند و روزهایی را که از دست داده قضا کند، و همچنین در صورتی که رمضان بعدی فرا رسد و هنوز آن روزها را قضا نکرده باشد، به‌عنوان کفاره‌ی تأخیر در روزه، برای هر روز یک مسکین را اطعام کند. حکم او مانند زنی است که از شرم، روزهای عادت ماهانه‌اش را روزه می‌گیرد و بعداً آن‌ها را قضا نمی‌کند.

(62) A woman who has reached the age of puberty, but is too shy to tell anyone, so she does not fast, has to repent and make up the days she has missed, as well as feeding a poor person for each day, as an act of expiation for delaying her fast, if the following Ramadaan comes and she has not yet made up those days. Her case is like that of a woman who fasts the days of her period out of shyness, and does not make them up later.

اگر زن دقیقاً نداند که چند روز را از دست داده است، باید روزه بگیرد تا زمانی که به طور تقریبی یقین پیدا کند که روزهایی را که از دست داده بود و نه روزهای رمضان‌های قبلی را قضا کرده است، و برای هر روز کفارهٔ تأخیر بدهد. او می‌تواند این کار را همزمان با روزه‌گرفتن یا جداگانه انجام دهد، بسته به آنچه که توانایی انجامش را دارد (۶۳). زن نباید – جز در ماه رمضان – روزه بگیرد اگر شوهرش حاضر باشد بدون اجازهٔ او، اما اگر او مسافرت کرده باشد پس اشکالی ندارد.

If a woman does not know exactly how many days she has missed, she should fast until she is fairly certain that she has made up the days she had missed and not made up from previous Ramadaans, and offer the expiation for delaying for each day. She can do this at the same time as fasting or separately, depending on what she is able to do (63) A woman should not fast – except during Ramadaan – if her husband is present without his permission, but if he is travelling then it does not matter.

(64) وقتی زنِ حائض آن ترشحِ سفیدرنگ را می‌بیند – که پس از پایان یافتنِ حیض از رحم خارج می‌شود – و به این وسیله می‌داند که اکنون طاهر (پاک) شده است، باید از شب قبل نیّتِ روزه کند و روزه بگیرد. اگر زمانی نداشته باشد که بداند طاهر شده است، باید تکه‌ای پنبه یا چیزی مانند آن را داخل کند؛ اگر پاک بیرون آمد، روزه بگیرد، و اگر دوباره خون‌ریزی شروع شد، باید روزه‌اش را بشکند، خواه خون جریان داشته باشد یا فقط لکه‌بینی باشد، زیرا تا زمانی که در وقت عادت ماهانه باشد، روزه را باطل می‌کند. ([فتاوای اللجنة الدائمة]، ۱۰/۱۵۴)

(64) When a menstruating woman sees the white substance – which is discharged by the uterus when the period is finished – by which a woman knows that she has now become taahir (pure), she should have the intention to fast from the night before and should fast. If she does not have a time when she knows she is taahir, she should insert a piece of cotton or something similar, and if it comes out clean, she should fast, and if she starts to bleed again, she should stop fasting, whether the blood is a flow or just spotting, because it breaks the fast as long as it comes at the time of the period. (Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 10/154).

اگر خونریزی تا وقت مغرب قطع بماند و او از شب قبل با نیت روزه گرفته باشد، روزهٔ او صحیح است. اگر زنی حرکت خون حیض را در درون خود احساس کند، اما آن خون تا پس از غروب آفتاب خارج نشود، روزهٔ او صحیح است و لازم نیست آن روز را بعداً قضا کند.

If the cessation of bleeding continues until Maghrib, and she has fasted with the intention from the night before, then her fast is valid. If a woman feels the movement of menstrual blood inside her, but is does not come out until after the sun has set, her fast is valid and she does not have to make the day up later.

اگر خونِ حیض یا نفاس شبانگاه بند شود و زن نیت روزه کند، اما پیش از آنکه بتواند غسل کند فجر طلوع کند، بنا بر اتفاق همهٔ علما روزهٔ او صحیح است۔ ([الفتح]، ۴/۱۴۸)

If a woman’s period or post-natal bleeding ceases during the night, and she makes the intention to fast, but dawn comes before she is able to do ghusl, according to all the scholars her fast is valid. (al-Fath, 4/148)

(65) اگر زنی بداند که فردا دوران حیضش آغاز می‌شود، باید همچنان نیت خود را ادامه دهد و روزه‌اش را نگه دارد؛ تا زمانی که واقعاً خون را ببیند، نباید روزه‌اش را بشکند. (66) برای زن حائض بهتر است که طبیعی بماند و آنچه را که الله برایش مقدر کرده بپذیرد، و برای جلوگیری از خونریزی هیچ دارویی مصرف نکند. او باید به آنچه الله از او می‌پذیرد خرسند باشد، یعنی شکستن روزه در ایام حیض و قضای آن روزها در زمان دیگر. مادران مؤمنان و زنان سلف نیز این‌گونه بودند. ([فتاوای اللجنة الدائمة]، ۱۰/۱۵۱). افزون بر این، شواهد پزشکی نشان می‌دهد که بسیاری از چیزهایی که برای جلوگیری از خونریزی به کار می‌روند، در واقع زیان‌بارند و بسیاری از زنان بر اثر مصرف آن‌ها دچار نامنظمی در عادت ماهانه شده‌اند. با این حال، اگر زنی چنین کاری کند و برای قطع خونریزی چیزی مصرف کند و سپس روزه بگیرد، این کار اشکالی ندارد.

(65) If a woman knows that her period will come tomorrow, she should still continue her intention and keep fasting; she should not break her fast until she actually sees the blood. (66) It is better for a menstruating woman to remain natural and accept what Allaah has decreed for her by not taking any medication to prevent her from bleeding. She should be content with what Allaah accepts from her of breaking her fast during her period and making those days up later. This is how the Mothers of the Believers and the women of the salaf were. (Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 10/151). Moreover, there is medical evidence to prove that many of the things used to prevent bleeding are in fact harmful, and many women have suffered from irregular periods as a result of taking them. However, if a woman does that and takes something to stop the bleeding, then fasts, this is OK.

استحاضه (خونریزی غیرحیضی واژن) تأثیری بر صحت روزه ندارد.

(67) Istihaadah (non-menstrual vaginal bleeding) does not have any effect on the validity of the fast.

(۶۸) اگر زنِ باردار سقط جنین کند و جنین شکل گرفته باشد یا قسمتی از بدن آن، مانند سر یا دست، قابل تشخیص باشد، خونِ او نفاس است؛ اما اگر چیزی از خود دفع کند که شبیه لختهٔ خون (عَلَق) یا تکه‌ گوشتِ جویده‌ شده باشد که هیچ ویژگی انسانیِ قابل تشخیصی نداشته باشد، خونریزی او استحاضه است و باید اگر توان دارد روزه بگیرد، وگرنه می‌تواند روزه‌اش را بخورد و بعداً قضا کند. (فتاوای اللجنة الدائمة، ۱۰/۲۲۴). پس از آنکه با عمل جراحیِ تخلیهٔ رحم (D&C) پاک شد، باید روزه بگیرد. علما بیان کرده‌اند که جنین پس از ۸۰ روز از بارداری شروع به شکل‌گیری در نظر گرفته می‌شود.

(68) If a pregnant woman miscarries and the foetus is formed or has a discernible outline of any part of the body, such as a head or hand, then her blood is nifaas; if, however, she passes something that looks like a blood clot (‘alaq) or a chewed piece of meat that has no discernible human features, her bleeding is istihaadah and she has to fast, if she is able, otherwise she can break her fast and make it up later on. (Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 10/224). Once she becomes clean after having an operation to clean the womb (D&C), she should fast. The scholars stated that the embryo is considered to start taking shape after 80 days of pregnancy.

اگر زنی پیش از چهل روز از نفاس پاک شود، باید روزه بگیرد و غسل کند تا بتواند نماز بخواند. (المغنی مع الشرح الکبیر، ۱/۳۶۰) اگر خونریزی پس از زایمان و در مدت چهل روز دوباره آغاز شود، باید روزه‌اش را رها کند، زیرا این هنوز نفاس است. اگر خونریزی پس از روز چهلم ادامه یابد، باید نیت روزه کند و غسل نماید (به نظر اکثر علما)، و هر خونریزی که پس از روز چهلم باشد استحاضه (خونریزی غیر حیض) به شمار می‌آید – مگر آنکه با زمان معمول عادت ماهانه‌اش مصادف شود، که در این صورت حیض است. اگر زن شیرده در طول روز روزه بگیرد و در شب لکه‌ای از خون ببیند، هرچند در طول روز پاک بوده، روزه‌اش همچنان درست است. (فتاوای اللجنة الدائمة، ۱۰/۱۵۰)

If a woman becomes clean from nifaas before forty days, she should fast and do ghusl so that she can pray. (al-Mughni ma’a al-Sharh al-Kabeer, 1/360). If the bleeding resumes within forty days after the birth, she should stop fasting, because this is still nifaas. If the bleeding continues after the fortieth day, she should make the intention to fast and do ghusl (according to the majority of scholars), and any bleeding beyond the fortieth day is considered to be istihaadah (non-menstrual bleeding) – unless it coincides with the usual time of her period, in which case it is hayd (menstrual blood). If a breastfeeding woman fasts during the day and sees a spot of blood during the night, although she was clean during the day, her fast is still valid. (Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 10/150)

(۶۹) بر اساس صحیح‌ترین نظر، زنی که باردار یا شیرده است، همچون بیمار به شمار می‌آید و روا است که روزه نگیرد و تنها باید روزهٔ از دست‌رفته‌اش را قضا کند، خواه برای خود بترسد یا برای فرزندش. پیامبر ﷺ فرمود: «الله تعالی روزه و نیمی از نماز را از مسافر برداشته، و روزه را نیز از زن باردار و شیرده برداشته است.» (روایت ترمذی، ۳/۸۵؛ و گفته: این حدیثی حسن است). اگر زن باردار روزه بگیرد و دچار خونریزی شود، روزه‌اش همچنان درست است و این امر اصلاً بر روزه‌اش تأثیری ندارد. (فتاوای اللجنة الدائمة، ۱۰/۲۲۵).

(69) According to the most correct opinion, a woman who is pregnant or breastfeeding is regarded as being like one who is ill, so she is permitted not to fast, and she only has to make up the days that she missed, whether she fears for herself or for her child. The Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “Allaah has lifted the obligation of fasting and part of the prayer from the traveller, and He has lifted the obligation of fasting from the pregnant and breastfeeding woman.” (Reported by al-Tirmidhi, 3/85; he said (it is a) hasan hadeeth). If a pregnant woman fasts and experiences some bleeding, her fast is still valid; this does not affect her fast at all. (Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 10/225).

(۷۰) در مورد زنی که موظف به روزه گرفتن است، اگر شوهرش با رضایت او در روز ماه رمضان با او نزدیکی کند، حکمی که بر او (مرد) جاری می‌شود، بر زن نیز جاری است. اما اگر او را به این کار مجبور کند، زن باید تا حد توان در برابر او مقاومت کند و کفاره بر او واجب نیست. ابن عقیل (رحمه الله) گفته است: «در مورد مردی که در روز ماه رمضان، در حالی که همسرش خواب است، با او نزدیکی کند، زن موظف به کفاره نیست.» اما برای احتیاط، او باید آن روزه را بعداً قضا کند. (شیخ الاسلام ابن تیمیه (رحمه الله) بر این عقیده بود که این کار اصلاً روزه او را باطل نمی‌کند.)

(70) In the case of a woman who is obliged to fast, if her husband has intercourse with her during the day in Ramadaan with her consent, then the ruling that applies to him also applies to her. If, however, he forces her to do that, she should do her best to resist him, and she does not have to offer expiation. Ibn ‘Aqeel (may Allaah have mercy on him) said: “In the case of a man who has intercourse with his wife during the day in Ramadaan whilst she is sleeping, she does not have to offer expiation.” But to be on the safe side, she should make up that fast later on. (Shaykh al-Islam Ibn Taymiyah (may Allaah have mercy on him) was of the opinion that this did not invalidate her fast at all).

زنی که می‌داند شوهرش نمی‌تواند خویشتنداری کند، باید از او دوری کند و در روز ماه رمضان خود را نیاراید.

A woman who knows that her husband cannot control himself should keep away from him and not adorn herself during the day in Ramadaan.

زنان باید روزه‌هایی را که در ماه رمضان از دست داده‌اند، حتی بدون اطلاع شوهرانشان قضا کنند. اجازه‌ی شوهر، شرط واجب بودن روزه برای زن نیست. اگر زنی شروع به گرفتن روزه‌ی واجب کند، جز به دلیل موجه حق شکستن آن را ندارد. شوهر حق ندارد هنگام قضای روزه‌ای که زن از دست داده به او دستور دهد که روزه‌اش را بشکند؛ همچنین شوهر حق ندارد در زمان قضای روزه با زن آمیزش کند و زن در این موضوع نباید از او اطاعت کند. (فتاوای اللجنة الدائمة، ۱۰/۳۵۳).

Women have to make up the fasts that they miss during Ramadaan, even without their husbands’ knowledge. It is not a condition for an obligatory fast for a woman to have the permission of her husband. If a woman starts to observe an obligatory fast, she is not allowed to break it except for a legitimate reason. Her husband is not permitted to order her to break her fast when she is making up a day that she has missed; he is not allowed to have intercourse with her when she is making up a missed fast, and she is not allowed to obey him in that regard. (Fataawa al-Lajnah al-Daa’imah, 10/353).

در مورد روزه‌های نفلی، زن حق ندارد بدون اجازه‌ی شوهرش، در حالی که شوهرش حاضر است، روزه‌ی نفل بگیرد؛ زیرا حدیثی که ابوهریره (رضی الله عنه) روایت کرده، پیامبر ﷺ فرمود: «هیچ زنی نباید در حالی که شوهرش حاضر است، جز با اجازه‌ی او روزه بگیرد.» (روایت البخاری، ۴۷۹۳).

In the case of voluntary fasts, a woman is not permitted to start a non-obligatory fast when her husband is present without his permission, because of the hadeeth narrated by Abu Hurayrah (may Allaah be pleased with him), according to which the Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said: “No woman should fast when her husband is present except with his permission.” (Reported by al-Bukhaari, 4793).

در پایان، این است آنچه توانستم درباره مسائل مربوط به روزه بنویسم. از الله می‌خواهم که به ما کمک کند تا او را یاد کنیم، او را سپاس گوییم و او را آنچنان که شایسته است عبادت کنیم، و رمضان ما را با آمرزش به پایان برساند و ما را از آتش نجات دهد.

In conclusion, this is what I was able to write about issues concerning fasting. I ask Allaah to help us to remember Him, thank Him and worship Him properly, and to end our Ramadaan with forgiveness, and to save us from the Fire.

امید است که الله بر پیامبرمان محمد ﷺ، و بر خاندان و یارانش درود فرستد و سلام بفرستد.

May Allaah bless our Prophet Muhammad, and his family and companions, and grant them peace.