(30) بسیار سالخوردگانی که توانشان را از دست داده‌اند و با نزدیک شدن مرگ هر روز ناتوان‌تر می‌شوند، مجبور به روزه گرفتن نیستند و تا زمانی که روزه گرفتن برایشان بسیار دشوار باشد، اجازه دارند روزه نگیرند. ابن عباس (رضی الله عنه) درباره این آیه (ترجمه معنایی): «و کسانی که توان روزه گرفتن دارند (مانند پیرمرد و غیره، با دشواری می‌توانند روزه بگیرند)، باید (یا روزه بگیرند یا) به یک بینوا غذا بدهند (برای هر روز)» [البقره ۲:۱۸۴] می‌گفت: «این حکم نسخ نشده است. این آیه درباره پیرمرد و پیرزنی است که نمی‌توانند روزه بگیرند، پس باید برای هر روز به یک بینوا غذا بدهند.» (صحیح البخاری، کتاب التفسیر، باب أیامًا معدودات…) کسانی که دچار کهولت عقل و پریشانی حواس شده‌اند، مجبور به روزه گرفتن یا انجام هیچ کار دیگری نیستند و خانواده‌شان نیز موظف نیست به جای آنان کاری انجام دهد، زیرا چنین افرادی دیگر مکلف شمرده نمی‌شوند. اگر گاهی عقلشان سالم و گاهی پریشان باشد، در زمان سالم بودن عقل باید روزه بگیرند و در زمان پریشانی نیازی به روزه گرفتن ندارند. (نگاه کنید به: مجالس شهر رمضان، اثر ابن عثیمین، ص ۲۸).

(30) The very elderly who have lost their strength and are getting weaker every day as death approaches, do not have to fast, and they are allowed not to fast so long as fasting would be too difficult for them. Ibn ‘Abbaas (may Allaah be pleased with him) used to say, concerning the aayah (interpretation of the meaning), “And as for those who can fast with difficulty (e.g., an old man, etc.), they have (a choice either to fast or) to feed a poor person (for every day)” [al-Baqarah 2:184]: “This has not been abrogated. It refers to the old man and the old woman who cannot fast, so they should feed a poor person for every day.” (Al Bukhaari, Kitaab al-Tafseer, Baab Ayaaman Ma’doodaat…) Those who have become senile and confused do not have to fast or do anything else, and their family does not have to do anything on their behalf, because such people are no longer counted as responsible. If they are of sound mind sometimes and confused at other times, they have to fast when they are OK and they do not have to fast when they are confused. (See Majaalis Shahr Ramadaan by Ibn ‘Uthyameen, p. 28).

(31) برای کسانی که با دشمن می‌جنگند یا دشمن آنان را محاصره کرده است، اگر روزه گرفتن آنان را چنان ناتوان کند که نتوانند بجنگند، روا است که روزه را بشکنند، حتی اگر در سفر نباشند. اگر پیش از جنگ نیاز داشته باشند روزه‌شان را بشکنند، می‌توانند روزه‌شان را بشکنند. پیامبر ﷺ یک بار پیش از جنگ به یارانش فرمود: «صبح‌گاه با دشمنتان روبه‌رو خواهید شد و روزه نگرفتن شما را نیرومندتر می‌کند، پس روزه مگیرید.» (روایت مسلم، ۱۱۲۰، چاپ عبدالباقی. این نیز نظر ترجیحی شیخ‌الاسلام ابن تیمیه است. دانشمندان دمشق نیز هنگامی که شهرشان به دست تاتارها مورد حمله قرار گرفت، فتواهایی در همین معنا صادر کردند.) (32) اگر دلیل روزه نگرفتن شخص آشکار باشد، مانند بیماری، اشکالی ندارد که آشکارا بخورد و بنوشد، اما اگر دلیل پنهان باشد، مانند حیض، بهتر است که پنهانی بخورد و بنوشد تا مایه تهمت و مانند آن نشود.

(31) For those who are fighting an enemy or are being besieged by an enemy, if fasting would make them too weak to fight, they are allowed to break the fast, even if they are not travelling. If they need to break their fast before fighting, they can break their fast. The Prophet (peace and blessings of Allaah be upon him) said to his Companions once, before fighting: “In the morning you are going to meet your enemy and not fasting will make you stronger, so do not fast.” (Reported by Muslim, 1120, ‘Abd al-Baaqi edn. This is also the preferred opinion of Shaykh al-Islam Ibn Taymiyah. The scholars of Damascus also issued fatwas to the same effect when their city was attacked by the Tatars) (32) If a person’s reason for not fasting is obvious, such as illness, there is nothing wrong with him eating or drinking openly, but if the reason is hidden, such as menstruation, it is better to eat and drink in secret, so as not to attract accusations and the like.