داستان ابن رَهْوَيه، استاد امام بخاری، و موهبت حافظه‌اش، داستانی است که نامش را به یاد سپرده است. این حکایت درباره‌ی حافظه‌ی ابن رَهْوَيه در محافل علمی به‌طور گسترده نقل شده است. روزی او با دانشمند دیگری در اتاق خصوصی عبدالله بن طاهر درباره‌ی برخی مسائل فقهی بحث می‌کرد. آن دو بر سر متن یک کتاب اختلاف پیدا کردند. ابن رَهْوَيه از عبدالله بن طاهر خواست که آن کتاب را از کتابخانه‌اش بیاورند. کتاب را پیش روی آن دو دانشمند آوردند. ابن عساکر در تاریخ دمشق می‌نویسد که پس از این اختلاف، ابن رَهْوَيه به عبدالله بن طاهر گفت: «صفحه‌ی یازدهم کتاب را باز کن، در سطر هفتم خواهی یافت آنچه را که من می‌گفتم.»

The story of Ibn Róhwai, the teacher of Imam Bukhórõ, and his gift of memory is a story that has stuck to his name. The story about the memory of Ibn Rahwai is widely narrated in scholarly circles. Once he was discussing some juridical issues with another scholar in the private chambers of ‘Abd Allah ibn Tahir. They disagreed on the text of a certain book. Ibn Rahwai asked ‘Abd Allah ibn Tahir to have the book checked out from his library. The book was brought before the two scholars. Ibn Asókir writes in The History of Damascus that after this disagreement, Ibn Róhwai said to ‘Abd Allóh ibn ùóhir, “Open to the eleventh page of the book, on the seventh line you will find what I have been saying.”.

عبدالله بن طاهر صفحهٔ یازدهم را ورق زد و دید که دقیقاً همان است که ابن راهویه نقل کرده بود. در این هنگام، عبدالله بن طاهر به مقام این کار برخاست و به ابن راهویه گفت: «می‌دانستم که تو احکام شریعت بسیاری را در حافظه داری، اما این آشکار شدنِ بی‌سابقهٔ حافظهٔ تیزِ تو واقعاً مرا شگفت‌زده کرد.»

‘Abd Allah ibn Tahir flipped to the eleventh page and found it exactly as Ibn Rahwai had quoted. At this point, ‘Abd Allah ibn Tahir rose to the occasion and said to Ibn Rahwai, “I knew you had a lot of Shari‘a rulings put to memory, but this unprecedented revelation of your sharp memory has indeed left me wonderstruck.”.

این ماجرا هیچ تردیدی درباره تیزی حافظه ابن راهویه باقی نمی‌گذارد، اما آیا درست نیست که ما در تقریباً هر منطقه، شهر و روستا حافظانی می‌یابیم که آیات قرآن را تلاوت می‌کنند و می‌توانند فوراً جایگاه آن را در قرآن بیابند؟ واقعیت این است که ابن راهویه تنها نمونه‌ای از میان دانشمندانی نیست که احادیث پیامبر ﷺ را حفظ کرده‌اند.

This incident leaves no doubt about the sharpness of Ibn Rahwai’s memory, but is it not true that we find Huffaz in almost every area, city and village who recite ayas of the Qur’an and can instantly locate its place in the Qur’an? The reality is that Ibn Rahwai is not the only example amongst the scholars who memorized Ahadith of the Blessed Prophet (PBUH).