در زمانه ما کمبود دانش اسلامی چنان شدید است که حتی امامان جماعت‌های ما با استادان گوناگون حدیث که در عرصه احادیث فرمانروایی کردند آشنا نیستند، چه رسد به مسلمانان عادی. بسیاری از «استادان حدیث» خودخوانده و دیگرانی که خود را «اهل حدیث» [اهل الحدیث] می‌نامند، از نام بیشتر کتاب‌های حدیث و زندگی‌نامه بزرگان حدیثی که آن‌ها را گردآوری کرده‌اند کاملاً بی‌خبرند. در ادامه، معرفی مختصری از برخی بزرگ‌ترین استادان حدیث آمده است.

In our times, the dearth of Islamic knowledge is so severe that even the imams of our communities are not familiar with the different hadīth masters who reigned in the field of ahadith, let alone common Muslims. Many self-proclaimed “hadīth masters” and others who call themselves the “people of hadīth” [ahl al-hadith] are completely ignorant of the names of most of the hadīth books and the biographies of the great hadīth masters who compiled them. Below is a brief introduction to some of the greatest hadīth masters.

او محمد بن اسماعیل بود و در بخارا، در روز ۱۳ یا ۱۶ شوال سال ۱۹۴ هجری، برابر با حدود ۸۱۰ میلادی، روز جمعه پس از نماز عصر به دنیا آمد. پدرش پیش از تولد او درگذشت. امام بخاری در کودکی نابینا شد، اما دعاها و نیایش‌های پرشور مادرش ثمر داد و بینایی‌اش به او بازگردانده شد. پس از این، تا پایان عمر در پی کسب دانش بود.

He was Muhammad ibn Isma’il and was born in Bukhara on the 13 or 16 of Shawwal, 194/c 810 on Friday after ‘Asr. His father died before he was born. Imam Bukhari became blind in childhood but his mothers ardent prayers and du‘as bore their fruit, and his eyesight was returned. After this, he sought knowledge until the end of his life.

امام بخاری کتاب‌های بسیاری نوشتند، از جمله مجموعهٔ معروف صحیح البخاری. نام اصلی‌ای که به صحیح البخاری داده شد این بود: «الجامع الصحیح المسند المختصر من أمور رسول الله صلى الله عليه وسلم»ﷺ.

Imam Bukhari wrote many books including the renowned collection Sahih al-Bukhari. The original name given to Sahih al-Bukhari was, al-Jami‘ al-Sahih al-Musnad al-Mukhtasar min Umur Rasul Allah Salla Allahu ‘alaihi wa Sallam.

صحیح البخاری پس از قرآن کریم، از نظر علمی و تاریخی معتبرترین کتاب شمرده می‌شود. امام بخاری پیش از ثبت هر حدیثی در کتاب خود غسل می‌کرد و نماز استخاره می‌خواند. اگر پس از استخاره احساس خوبی می‌کرد، آن حدیث را در کتابش می‌آورد، وگرنه آن را رد می‌کرد. تدوین صحیح البخاری حاصل شانزده سال تحقیق دقیق و موشکافانه بود. چه ستایشی می‌توان نثار امام بخاری کرد، در حالی که خداوند سبحان خود نام او را برای نسل‌های گذشته، حال و آینده جاودانه ساخته است؟ پس بی‌آنکه سخن دیگری بیفزاییم، بحث از بزرگی و تقوای او را به همین جا پایان می‌دهیم.

Sahih al-Bukhari is regarded as the most authentic book after the Qur’an, academically and historically. Imam Bukhari was known to bathe and perform istikhara44 before recording any hadīth into his book. If he felt positively after the istikhara, he admitted the hadīth into his book; otherwise, he rejected it. The compilation of Sahih al-Bukhari was the fruit of sixteen years of meticulous research. What praise can we bestow on Imam Bukhari when Allah (SWTH) Himself has immortalized his name for past, present and future generations. So without mentioning another word, we lay the subject of his excellence and piety to rest.

متأسفانه یکی از غم‌انگیزترین حقایق در تاریخ اسلام این است که عالمان واقعی اسلام و بندگان مخلص خداوند (سبحانه و تعالی) همواره از دست دشمنانشان رنج کشیده‌اند. دشمنان امام بخاری آن‌قدر او را آزار دادند که ناچار شد این دعا را بخواند: «خدایا! با وجود پهناوری زمین، این زمین بر من تنگ شده است. مرا به سرای خود ببر.» امام بخاری در شب عید فطر سال ۲۵۶ هجری قمری، برابر با حدود ۸۷۰ میلادی، در سمرقند درگذشت، در حالی که شصت و دو سال داشت.

Unfortunately, one of the saddest facts in the history of Islam is that the true scholars of Islam and sincere servants of Allah (SWTH) always suffered at the hands of their foes. The foes of Imam Bukhari harassed him until he was forced to pray, “O Allah (SWTH), this earth has become narrow for me despite its vastness. Take me to your abode.” Imam Bukhari died in Samarqand on the eve of Eid al-Fitr in 256/c870 at the age of sixty two.

او مسلم بن حجاج بود، اما به کنیه‌اش ابوالحسن شناخته می‌شد. امام مسلم در سال ۲۰۴ یا ۲۰۶ هجری (حدود ۸۲۰ یا ۸۲۲ میلادی) در نیشابور، ایران، به دنیا آمد. با آنکه کتاب‌های بسیاری تألیف کرد، بیشترین شهرت او به خاطر صحیح مسلم است. گفته می‌شود امام مسلم در تمام عمرش غیبت نمی‌کرد و از هیچ‌کس بدگویی نمی‌نمود. مسلم نزد محدثان چنان محبوبیتی یافت که برخی از عالمان او را حتی بالاتر از بخاری قرار دادند؛ با این حال، بیشتر محدثان مسلم را پایین‌تر از بخاری رتبه‌بندی می‌کنند. شایان ذکر است که عناوین بخش‌های فرعی در صحیح مسلم را امام مسلم ننوشته، بلکه امام نووی نوشته است.

He was Muslim ibn hajjaj, but was known by his agnomen, Abu al-hasan. Imam Muslim was born in Naishabur, Iran, in either 204/c820 or 206/c822. Though he authored many books, he is most recognized for his Sahīh al-Muslim. It is said that Imam Muslim would never backbite, nor did he speak ill of anyone throughout his life. Muslim became so popular amongst the hadīth masters that some scholars actually put it above Bukhari; however, most hadīth masters rank Muslim below Bukhari. It is worth mentioning that the headings of the sub-chapters in Muslim are not written by Imam Muslim but by Imam Nawawi.

امام مسلم در سال ۲۶۱ هجری، حدود ۸۷۵ میلادی، درگذشت. بسیاری گفته‌اند که علت مرگ او به این برمی‌گردد که روزی کسی از او دربارهٔ یک حدیث پرسید. او چنان مشتاق یافتن آن حدیث بود که بلافاصله پس از بازگشت به خانه به جست‌وجوی آن پرداخت. در حین تحقیق، گرسنه شد و سبدی پر از خرما را کنار خود گذاشت. هر از گاهی یک خرما از سبد برمی‌داشت و به جست‌وجوی حدیث ادامه می‌داد. سرانجام، ناخودآگاه آنقدر خرما خورد که همین امر سبب مرگ او شد.

Imam Muslim died in 261/c875. Many say that the cause of death came after someone once asked him about a hadīth. He was so eager to find the hadīth that he searched for it immediately after returning home. During his research, he became hungry and kept a basketful of dates next to him. Every little while he picked a date from the basket and continued looking for the hadīth. Ultimately, he unknowingly ate so many dates that it became the cause of his death.

او مالک بن انس بن مالک بن ابی عامر بود و کنیه‌اش ابوعبدالله بود. او در سال ۹۳ هجری، تقریباً ۷۱۲ میلادی، در شهر پربرکت مدینه به دنیا آمد و تمام عمرش را در همان‌جا گذراند. او به لقب «امام دارالهجره» مفتخر شد. او از همان تولد استثنایی بود، زیرا مادرش او را پس از سه سال بارداری به دنیا آورد. جد بزرگ او نخستین کسی از خاندانش بود که اسلام را پذیرفت. در آن زمان، جد بزرگش در یمن زندگی می‌کرد و بعدها به مدینه مهاجرت کرد.

He was Malik ibn Anas ibn Malik ibn Abi ‘Amir and his agnomen was Abu ‘Abd Allah. He was born in 93/c712 in the blessed city of Madina and lived there his entire life. He was honored with the title, “imam of the place of migration.” He was exceptional from birth as his mother bore him after carrying him in her womb for three years. His great grandfather was the first in his family to accept Islam. At the time, his great-grandfather lived in Yemen and later migrated to Madina.

امام مالک از کودکی تشنهٔ دانش بودند. خانوادهٔ ایشان چنان فقیر بود که یک بار ناگزیر شدند سقف خانه‌شان را بشکافند، تیرهای چوبی آن را جمع کنند و بفروشند تا زنده بمانند. با این حال، در آن دوران نیز امام مالک با تمام توان دنبال دانش دین بودند. ایشان بسیار باهوش بود و حافظه‌ای شگفت‌انگیز داشت. گفته می‌شود که اگر چیزی را یک بار می‌خواند، هرگز فراموشش نمی‌کرد. عشق ایشان به پیامبر ﷺ نیز الگووار بود. روزی، هنگامی که حدیث تدریس می‌کرد، عقربی هفده بار او را نیش زد، اما او به تدریس ادامه داد و از جای خود تکان نخورد، از سر احترام به حدیث.

Imam Malik’s thirst for knowledge began at an early age. His family was so poor that that they were once forced to tear open the ceiling of their house, collect the wooden beams and sell them to survive. However, during that time Imam Malik vigorously pursued the knowledge of din. He was highly intelligent and was gifted with a photographic memory. It is said that once he read something he never forgot it. His love for the Blessed Prophet (PBUH) was also exemplary. Once, while he was teaching hadīth, a scorpion stung him seventeen times, but he continued teaching and did not move from his spot out of respect for the hadīth.

کتاب او شاهکاری در حدیث بود. جز مسند امام ابی حنیفہ [گردآورده امام ابوحنیفہ، معاصر امام مالک]، استادان حدیث کتاب او را سنگ بنای همه گردآوری‌های احادیث صحیح می‌دانند. او در یازدهم ربیع‌الاول سال ۱۷۹ هجری، برابر با حدود ۷۹۵ میلادی، در هشتاد و شش سالگی درگذشت و در جنت‌البقیع در مدینه به خاک سپرده شد.

His book was a masterpiece on hadīth. Aside from Musnad Imam Abī hanīfa [compiled by Imam Abu hanīfa, a contemporary of Imam Malik], the hadīth masters take his book as the cornerstone of all compilations of authentic ahadith. He died on the 11th of Rabī‘ al-Awwal in 179/c795 at the age of eighty-six and was buried in Jannat al-Baqī‘ in Madina.

او محمد بن عیسیٰ بود و کنیهٔ او ابوعیسیٰ بود. حدود سال ۲۰۹ هجری قمری / ۸۲۵ میلادی متولد شد و اهل شهر ترمذ در بلخ بود، از این رو به ترمذی منسوب است. امام ترمذی از حافظهٔ عالی و تقوا بهره‌مند بود. بر اثر گریهٔ بسیار نابینا شد. او یکی از محبوب‌ترین شاگردان امام بخاری بود، هرچند در فقه پیرو امام شافعی بود و احکام امام بخاری را نمی‌پذیرفت.

He was Muhammud ibn ‘ösa and his agnomen was Abu ‘ösa. Born in approximately 209/c825, he was from the city of Tirmidh in Balkh, hence his attribution, Tirmidhī. Imam Tirmidhī was blessed with an outstanding memory and piety. He became blind due to excessive weeping. He was one of the most favored students of Imam Bukhari, though he was a follower of Imam Shafi‘ī in fiqh and did not accept the rulings of Imam Bukhari.

در واقع شگفت‌انگیز است که او در کتاب سنن ترمذی از همه فقیهان دیگر نقل می‌کند، اما هرگز از استادش امام بخاری نقل نمی‌کند و حتی از او یاد هم نمی‌کند. امام ترمذی پس از هر حدیث، درجه‌ی حدیث را یادآور می‌شود و سپس احکامی را که امامان از آن حدیث استنباط کرده‌اند بیان می‌کند. او غالباً به احادیث دیگری که به آن موضوع مربوط‌اند ارجاع می‌دهد. امام ترمذی درباره‌ی کتابش گفته است: «هر کس این کتاب را در خانه‌ی خود داشته باشد، گویی پیامبرﷺ در خانه‌اش سخن می‌گوید.»

In fact, it is amazing that he quotes all the other jurists in his book Sunan al-Tirmidhī, but never quotes or even mentions his teacher Imam Bukhari. After every hadīth, Imam Tirmidhī notes the grade of the hadīth and then narrates the rulings the imams derive from that hadīth. He frequently gave reference to other ahadith related to that subject. Regarding his book, Imam Tirmidhī said, “Whosoever has this book in his house has the prophet who speaks in his house.”.

عمران بن علان می‌گوید: «امام بخاری درگذشت و کسی بهتر از ابوعیسی در جای او از نظر علم و تقوا باقی نماند.» امام ترمذی در سال ۲۷۹ هجری، تقریباً ۸۹۲ میلادی، درگذشت.

Imran ibn ‘Allan says, “Imam Bukhari died leaving no better person behind than Abu ‘ösa in his place in knowledge and piety.” Imam Tirmidhī died in 279/c892.

او سلیمان بن اَشعَث بود و کنیهٔ او ابوداوود بود. او در سال ۲۰۲ هجری (حدود ۸۱۷ میلادی) در شهر سیستان، نزدیک استان خراسان، به دنیا آمد. ابوداوود که شاگرد فداکار امام احمد بن حنبل بود، از مذهب [مکتب فقهی] استادش پیروی کرد. امام ابوداوود به فروتنی و سادگی شناخته می‌شد. ابوحاتم می‌گوید: «امام ابوداوود در دانش، حفظ و ضبط، فهم، پرهیزگاری و درایتش، امام جهان بود.» پذیرش کتاب او نزد خداوند (سبحانه و تعالی) با پذیرش آن در میان امت اسلامی آشکار است. امام ابوداوود در سال ۲۷۵ هجری (حدود ۸۸۸ میلادی) درگذشت.

He was Sulaiman ibn Ash‘ath and his agnomen was Abu Dawud. Born in 202/c817, he was from the city of Sīstan near the province of Khurasan. A devoted student of Imam Ahmad ibn hanbal, Imam Abu Dawud followed the madhhab [school] of his teacher. Imam Abu Dawud was known for his humility and simplicity. Imam Abu hatim says, “Imam Abu Dawud was the imam of the world in his knowledge, preservation and memorization, understanding, piety and his judiciousness.” Allah’s (SWTH) acceptance of his book is evidenced by its acceptance in the umma. Imam Abu Dawud died in 275/c888.

اسمش احمد بن شعیب بن علی النسائی بود و کنیه‌اش ابوعبدالرحمن بود. او شمشیری برکشیده علیه اهل بدعت [بدعت] بود. گفته می‌شود که او در تمام عمر خود، مانند داوود، روزی در میان روزه می‌گرفت. او از مذهب امام شافعی پیروی می‌کرد، هرچند برخی دیگر می‌گویند که از مذهب امام احمد بن حنبل پیروی می‌کرد. امام نسائی در سال ۳۰۳ هجری قمری، تقریباً ۹۱۵ میلادی، درگذشت.

His name was Ahmad ibn Shu‘aib ibn ‘Ali al-Nisa’ī and his agnomen was Abu ‘Abd al-Rahman. He was an unsheathed sword against the people of innovation [bid‘a]. It is said that he fasted every other day throughout his life as Dawud did. He followed the madhhab of Imam Shafi‘ī, though others say he followed the madhhab of Imam Ahmad ibn hanbal. Imam Nisa’ī died in 303/c915.

او محمد بن یزید بود و کنیهٔ او ابوعبدالله بود. نام مادرش ماجه بود و به همین سبب به ابن ماجه معروف شد. او در سال ۲۰۹ هجری، تقریباً ۸۲۴ میلادی، در شهر قزوین ایران متولد شد. همهٔ استادان علم حدیث تنظیم عالی احادیث در سنن ابن ماجه را ستوده‌اند و نیز اینکه در آن از تکرار احادیث خبری نیست. برخلاف پنج کتاب دیگر از الصحاح السته، بسیاری از احادیث سنن ابن ماجه مختص به ابن ماجه است و در هیچ‌یک از آن پنج کتاب دیگر یافت نمی‌شود.

He was Muhammad ibn Yazīd and his agnomen was Abu ‘Abd Allah. His mother’s name was Maja, which is how he came to be known as Ibn Maja. He was born in 209/c824 in Qazwīn, Iran. All the hadīth masters laud the superb organization of the ahadith in Ibn Maja and also that it is devoid of repetitiveness in ahadith. Unlike the other five books of al-Sihah al-Sitta, many of the ahadith in Ibn Maja are exclusive to Ibn Maja and cannot be found in any of the other five books.

امام احمد بن حنبل به خاطر مذهبش مشهور است. نام ایشان احمد بن محمد بن حنبل و کنیه‌اش ابوعبدالله بود. ایشان در سال ۱۶۴ هجری (حدود ۷۸۰ میلادی) در بغداد به دنیا آمد و به عنوان «امام اهل‌السنّة» [پیروان سنّت] لقب گرفته است. او پرهیزگار و زاهد بود؛ کسی که با دنیا کاری نداشت. او به سبب مخالفت با معتزله [عقلگرایان، که آموزه‌شان در آن زمان دین رسمی خلیفه عباسی بود] در مسئلهٔ مخلوق یا غیرمخلوق بودن قرآن، زندانی و شکنجه شد. او در برابر آزارهای خلیفه عباسی صبر و پایداری ورزید. به سبب این فداکاری‌ها، الله (سبحانه و تعالی) امت را از خطری بزرگ نجات داد. کتاب او، مسند احمد، مجموعه‌ای جذاب از احادیث است که در آن بیش از ۴۰۰۰۰ حدیث گردآوری کرده است. امام احمد بن حنبل در سال ۲۴۱ هجری (حدود ۸۵۵ میلادی) درگذشت.

Imam Ahmad ibn Hanbal is famous for his madhhab. His name was Ahmad ibn Muhammad ibn hanbal and his agnomen was Abu ‘Abd Allah. Born in Baghdad in 164/c780, he is given the title of “imam of the Ahl al-Sunna” [People of the Sunna]. He was pious and austere; one who had nothing to do with the world. He was imprisoned and tortured for challenging the Rationalists [Mu‘tazilas] [whose doctrine was the official dogma of the ‘Abbasid king at the time] on the doctrine of whether the Qur’an is a creation or not. He persevered and endured the persecutions of the ‘Abbasid king patiently. Through his sacrifices, Allah (SWTH) saved the umma from a dangerous threat. His book, Musnad Ahmad, is a fascinating collection of ahadith in which he compiled over 40,000 ahadith. Imam Ahmad ibn hanbal passed away in 241/c855.

او عبدالله بن عبدالرحمن الدارمی بود و کنیهٔ او ابومحمد بود. او در سال ۱۸۱ هجری، تقریباً ۷۹۷ میلادی، در سمرقند به دنیا آمد. امام مسلم و امام نسائی هر دو از شاگردان او بودند. کتاب او، سنن الدارمی، یکی از مهم‌ترین کتاب‌های حدیث است. او در سال ۲۵۵ هجری، تقریباً ۸۶۹ میلادی، درگذشت.

He was ‘Abd Allah ibn ‘Abd al-Rahman al-Darimī and his agnomen was Abu Muhammad. Born in 181/c797 in Samarqand, Imam Muslim and Imam Nisa’ī were both his students. His book, Sunan al-Darimī, is one of the most important books of hadīth. He passed away in 255/c869.

او احمد بن حسین بیهقی بود و کنیهٔ او ابوبکر بود. او در سال ۳۸۴ هجری (حدود ۹۹۴ میلادی) زاده شد و کتاب‌های بزرگ بسیاری تألیف کرد که مشهورترین آن‌ها السنن الکبری بیهقی است. او پیرو مذهب فقهی شافعی بود. او در سال ۴۵۶ هجری (حدود ۱۰۶۴ میلادی) در نیشابور، ایران، درگذشت.

He was Ahmad ibn husain Baihaqī and his agnomen was Abu Bakr. He was born in 384/c994 and authored many great books, the most acclaimed being Sunan al-Baihaqī. He followed the Shafi‘ī school of fiqh. He died in 456/c1064 in Naishabur, Iran.

او عبدالرحمن بن علی بود و کنیه‌اش ابوالفرج بود، هرچند با نام ابن الجوزی شهرت یافت. او در سال ۵۱۷ هجری (حدود ۱۱۲۳ میلادی) در بغداد به دنیا آمد. وی در بسیاری از رشته‌های گوناگون علوم اسلامی استاد بود و از هوشی نافذ برخوردار بود. از جمله آثار مشهور او مجموعه‌ای از احادیث جعلی است، هرچند در داوری‌اش درباره احادیث سخت‌گیر بود. امام ابن الجوزی در سال ۵۹۷ هجری (حدود ۱۲۰۰ میلادی) درگذشت.

He was ‘Abd al-Rahman ibn ‘Ali and his agnomen was Abu al- Faraj, though he became famous by the name Ibn al-Jauzī. He was born in 517/c1123 in Baghdad. He was a master in many of the different fields of Islamic sciences and was blessed with a penetrating intellect. Amongst his famous works is his collection of fabricated ahadith, though he was harsh in his judgment of the ahadith. Imam Ibn Jauzī passed away in 597/c1200.

او در سال ۵۴۴ هجری قمری (حدود ۱۱۴۹ میلادی) در جزیره ابن عمر، در کنار رود دجله، به دنیا آمد. او کتاب‌های بسیاری در موضوع احادیث نوشت. «النهایة فی غریب الحدیث» کتابی عالی در پنج جلد است، و «جامع الاصول» که مشهور است، مجموعه‌ای از احادیث بخاری، مسلم، ابوداود، موطأ و نسائی است که در دوازده جلد است. او به سبب توانایی در تصمیم‌گیری و دانش گسترده‌اش نزد پادشاه و وزیرانش بسیار مورد توجه بود و آنان غالباً در امور مهم با او مشورت می‌کردند. نزدیک پایان عمرش فلج شد. پادشاه و وزیرانش بر درمان او نظارت کردند، اما هیچ‌چیز سودی نبخشید. مردی نزد او آمد و گفت: «درمان من همیشه مؤثر است؛ پس از بهبودی می‌توانید مزدم را بپردازید.» او به درمان شیخ پرداخت و شیخ واقعاً نشانه‌های بهبودی را نشان داد.

He was born in 544/c1149 on the island of Ibn ‘Umar along the bank of the Tigris River. He wrote many books on the subject of ahadith. Al-Nihaya fī Gharīb al-hadīth is an excellent book in five volumes while the famous, Jami‘ al-Usul is a collection of ahadith from Bukhari, Muslim, Abu Dawud, Muwatta’ and Nisa’ī which consists of twelve volumes. Highly favored by the king and his ministers for his decision-making capabilities and for his vast store of knowledge, he was often consulted by them on important matters. He became paralyzed near the end of his life. The king and his ministers oversaw his treatment, but nothing helped. One man came to him and said, “My treatment always works; you can pay me after you recover.” He began treating the shaikh, who indeed began showing signs of recovery.

ابن الأثیر به برادرش عز الدین گفت: «این مرد را بپرداز و او را روانه کن.»

‘Ibn al-Athīr told his brother ‘Izz al-Dīn, “Pay this man and send him off.”.

برادرش با تعجب پاسخ داد: «اما درمانش مؤثر است و تو داری بهبود پیدا می‌کنی.»

His brother replied in suprise, “but his treatment is working and you are recovering.”.

ابن الأثیر پاسخ داد: «برای همین نمی‌خواهم که او مرا درمان کند. اگر بهبود یابم، ناچار خواهم بود به دربار پادشاه و زیردستانش رفت‌وآمد کنم. اکنون دست‌کم می‌توانم بنشینم و عبادت خود را به جا آورم، در حالی که آنان به دیدار من می‌آیند.» پس از آن، درمانش ناتمام ماند و او در سال ۶۰۶ هجری قمری، برابر با حدود ۱۲۰۹ میلادی، در سن شصت و دو سالگی درگذشت.

Ibn al-Athīr replied, “This is why I don’t want to be treated by him. If I recuperate, I will have to pay visits to the courts of the king and his subjects. Right now, I can at least sit and perform my worship while they come to visit me.” After that, his treatment was cut short and he passed away in 606/c1209 at the age of sixty-two.

او احمد بن علی بن محمد بود و کنیهٔ او ابوالفضل بود. او به ابن حجر معروف است، زیرا در قبیلهٔ حجر به دنیا آمد. او در بیست و دوم ماه شعبان ۷۷۳ هجری (تقریباً ۱۳۷۲ میلادی) در مصر متولد شد، هرچند خانوادهٔ او در اصل از عسقلان، شهری در فلسطین، بودند. او در خردسالی یتیم شد و پس از حفظ قرآن، ده سال نزد زین‌الدین عراقی حدیث آموخت. در همین مدت کوتاه، پایه‌ای استوار در رشته‌های گوناگون علم حدیث به دست آورد.

He was Ahmad ibn ‘Ali ibn Muhammad and his agnomen was Abu al-Faðl. He is known as Ibn hajar as he was born into the tribe of hajar. He was born on the 22nd of Sha‘ban, 773/c1372 in Egypt, though his family was originally from ‘Asqalan, a town in Palestine. Orphaned at a young age, after memorization of Qur’an, he studied ahadith with Zain al-Dīn ‘Iraqī for ten years. In this brief time, he developed a solid foundation in the different fields of ahadīth.

کتاب فتح الباری، شرح او بر صحیح البخاری، نیازی به معرفی ندارد. کار او بر احادیث بی‌بدیل بود و به همین دلیل عنوان «حافظ» برای همیشه به نام او چسبید. سرانجام، او در امت به «حافظ الحدیث» شناخته شد.

His commentary of Bukhari, Fath al-Barī, needs no introduction. His work on ahadith was indispensable and for that reason the title hafiþ became permanently fixed to his name. Eventually, he became known as hafiþ al-hadīth in the umma.

او خواننده‌ای پرشور و تندخوان بود؛ کتاب «صحیح مسلم» را در دو روز و نیم به پایان رساند. یک بار، کتاب سه‌جلدی حدیثی «المعجم الصغیر» را میان ظهر و عصر تمام کرد. او پیرو مذهب شافعی بود. او در بیست و هشتم ذی‌الحجه سال ۸۵۲ هجری قمری، برابر با حدود ۱۴۴۹ میلادی، در قاهره و در هفتاد و نه سالگی درگذشت.

He was an avid and fast reader, finishing Muslim in two and a half days. Once, he finished the three-volume hadīth book, al-Mu‘jam al-Saghīr between þuhr and asr. He was a follower of the Shafi‘ī school. He passed away on the 28 of Dhu al-hijja, 852/c1449 in Cairo at the age of seventy-nine.

نام کامل او عبدالعظیم بن عبدالقوی بن عبدالله و کنیهاش ابومحمد بود. نیاکانش از شام مهاجرت کرده بودند، اما او در سال ۵۸۱ هجری (حدود ۱۱۸۶ میلادی) در مصر متولد شد. ذهبی نوشت: «در زمان او هیچکس در حفظ احادیث از منذری پیشی نمی‌گرفت.»

His full name was ‘Abd al-‘Aþīm ibn ‘Abd al-Qawīyy ibn ‘Abd Allah and his agnomen was Abu Muhammad. His forefathers migrated from Syria, but he was born in 581/c1186 in Egypt. “Nobody could beat Mundhirī in memorization of ahadith in his time,” wrote Dhahabī.

منذری کتابهای زیادی نوشت، از جمله اثر برجستهٔ «الترغیب و الترهیب». او با آنکه به پرهیزگاری و درستکاری شهرت داشت، بیشتر به زهد خود معروف بود. در کتاب «الترغیب و الترهیب» بابی کامل را به اهمیت زهد اختصاص داده است. او این باب را چنین نامگذاری کرده است: «الترغیب فی الزهد فی الدنیا و الاکتفاء منها بالقلیل» [«تشویق به زهد ورزیدن نسبت به دنیا و قانع بودن به اندک از آن»].

Mundhirī wrote many books, including the outstanding work al- Targhīb wa al-Tarhīb. Though renowned for his piety and integrity, he was most famous for his abstinence. In his book, al-Targhīb wa al-Tarhīb, he devoted a whole chapter to the importance of abstinence. He titles the chapter, “al-Targhīb fi al-Zuhd fi al-Dunya wa al-Akfa’ minha bi al-Qalīl” [“Exhortation Towards Abstinence from the Material World and to be Content with Little”].

او ۱۶۰ حدیث را در این باب گردآورده است؛ در هیچ باب دیگری از کتاب به این اندازه حدیث نیامده است. «اگر می‌خواستیم شرح حال سلف [صالح] را بنویسیم، به آسانی می‌توانستیم چند جلد فراهم آوریم، اما این هدف این کتاب نیست. ما همین اندازه را تنها برای برکت نوشتیم.» منذری در سال ۶۵۷ هجری، برابر با حدود ۱۲۵۹ میلادی، در مصر درگذشت.

He compiled 160 ahadith under this chapter; no other chapter in the book contained so many ahadith. “If we were to write the biographies of the predecessors [salaf], we could easily produce a few volumes, but this is not the objective of this book. We wrote this much only for blessing.” Mundhirī passed away in 657/c1259 in Egypt.

او سلیمان بن داود بن الجارود الطیالسی بود و کنیهاش ابوداود بود. او در سال ۱۳۶ هجری، تقریباً ۷۵۴ میلادی، به دنیا آمد. نسبت «طیالسی» او از حرفهٔ خانوادگیاش، یعنی فروش شالهای ظریف [طیلسان] گرفته شده است. نیاکان او از ایران برخاسته بودند و در عربستان به بردگی فروخته شدند، اما بعدها آزاد شدند. امام ابوداود طیالسی خود اهل بصره در عراق بود. در آن روزگار، بصره و کوفه مراکز علم بودند، و از این رو او از کودکی در دانش دین آگاه شد. حافظهٔ تیز او در مطالعهٔ احادیث سرمایهٔ بزرگی بود. ابوداود طیالسی که شاگرد مورد علاقهٔ استاد نامدار حدیث، شعبه بود، بعدها جای استاد خود را گرفت. کتاب او، سنن ابی داود الطیالسی، یکی از مشهورترین کتابهای حدیث است. او پیرو مذهب حنفی بود. او در سال ۲۰۳ یا ۲۰۴ هجری، تقریباً ۸۱۹ یا ۸۲۰ میلادی، درگذشت.

He was Sulaiman ibn Dawu ibn al-Jarud al-Tayalasī and his agnomen was Abu Dawud. He was born in 136/c754. His attribution al-Tayalasī comes from the family business of selling shawls [tailasan]. His forefathers descended from Persia and were sold as slaves in Arabia, but were later freed. Imam Abu Dawud al-Tayalasī himself was from Basra, Iraq. During those times, Basra and Kufa were centers of learning and so he became learned in the knowledge of din from an early age. His sharp memory was a major asset in the study of ahadith. A favorite student of the renowned hadīth master Shu‘ba, Abu Dawud al-Tayalasī later took his teacher’s place. His book, Sunan Abī Dawud al-Tayalasī, is one of the most famous books of hadīth. He was a follower of the hanafī madhhab. He passed away in 203/c819 or 204/c820.

او حسین بن مسعود بن محمد الفرّاء البغوی بود و کنیه‌اش ابومحمد بود. او در سال ۴۳۳ هجری (حدود ۱۰۴۱ میلادی) به دنیا آمد. مردم او را محیی السنّة [احیاگر سنت‌ها] می‌نامیدند. او کتاب‌های بسیاری نوشت که مشهورترین آنها شرح السنّة است. هنگامی که شرح السنّة را می‌نوشت، پیامبر خجسته‌ی خدا ﷺ در خواب بر او ظاهر شد و فرمود: «خداوند تو را زنده بدارد، همان‌گونه که سنت مرا زنده کردی.» کتاب مشهور دیگر او مصابیح السنّة است که متن اصلی مشکاة المصابیح می‌باشد. تفسیر او بر قرآن، معالم التنزیل، به زیبایی نگاشته شده است. او پیرو مذهب شافعی بود. او در سال ۵۱۶ هجری (حدود ۱۱۲۲ میلادی) درگذشت.

He was Husain ibn Mas‘ud ibn Muhammad al-Farra’ al-Baghawī and his agnomen was Abu Muhammad. He was born in 433/ c1041. People knew him as Muhiyy al-Sunna [Reviver of the Sunnas]. He wrote many books, the most well-known of them, Sharh al-Sunna. When he wrote Sharh al-Sunna, the Blessed Prophet (PBUH) appeared in his dream and said, “May Allah (SWTH) keep you alive the way you revived my Sunna.” His other famous book is Masabīh al-Sunna, which is the main text of Mishkat al-Masabīh. His exegesis of the Qur’an, Ma‘alim al-Tanzīl is beautifully written. He was a follower of the Shafi‘ī madhhab. He passed away in 516/c1122.

او عبدالرحمن بن الکمال ابی بکر بود و کنیهٔ او ابوالفضل بود. او در سال ۸۴۹ هجری قمری (حدود ۱۴۴۵ میلادی) به دنیا آمد؛ مادرش هنگام زایمان درگذشت. او که در علوم و فنون گوناگون دانشمند بود، بیش از ششصد کتاب تألیف کرد. او پیرو مذهب شافعی بود. جلال‌الدین سیوطی در سال ۹۱۱ هجری قمری (حدود ۱۵۰۵ میلادی) در مصر درگذشت.

He was ‘Abd al-Rahman ibn al-Kamal Abī Bakr and his agnomen was Abu al-Fadl. He was born in 849/c1445; his mother died during childbirth. Learned in various disciplines and fields, he authored over six hundred books. He followed the Shafi‘ī madhhab. Jalal al-Dīn Suyutī passed away in 911/c1505 in Egypt.

او علی بن سلطان محمد القاری بود و کنیهاش ابوالحسن بود. او در هرات، شهری در شمال افغانستان، زاده شد. هنگامی که سلطان اسماعیل صفوی [یک متعصب شیعی] هرات را غارت کرد و مسلمانان را بیرحمانه کشت، ملا علی قاری به مکه مهاجرت کرد و در آنجا ساکن شد. او نخست تجوید قرآن را آموخت و به سرعت بر این دانش مسلط شد تا آنکه در قرائت قرآن متخصص گشت. اندکی پس از آن، به آموختن علم حدیث پرداخت. او کتابهای بسیاری نوشت، از جمله مرقاة المفاتیح، شرحی درخشان بر کتاب حدیثی مشکاة المصابیح، که بهترین شرح حدیث دانسته میشود. بسیاری از دانشمندان او را مجدد [مجددِ] قرن دهم میدانند. او پیرو مذهب حنفی بود. ملا علی قاری در شوال ۱۱۱۴ هجری قمری (حدود ۱۷۰۲ میلادی) در مکه درگذشت و در بزرگترین قبرستان مکه، جنة المعلی، به خاک سپرده شد.

He was ‘Ali ibn Sultan Muhammad al-Qarī and his agnomen was Abu al-Hasan. He was born in Herat, a northern city of Afghanistan. When Sultan Isma’īl Safawī [a fanatic shiite] sacked Herat and killed the Muslims mercilessly, Mulla ‘Ali Qarī migrated to Makka and settled there. He first learned pronunciation [tajwīd] of Qur’an and quickly mastered the discipline until he became an expert in recitation of Qur’an. Soon after, he began studying the science of ahadith. He wrote many books, including Mirqat al- Mafatīh, a brilliant commentary of the hadīth book al-Mishkat al- Masabīh, and reputed to be the best commentary of hadīth. Many scholars acknowledge him as the revivalist [mujaddid] of the 10th century. He was a follower of the Hanafī madhhab. Mulla ‘Ali Qarī died in Makka in Shawwal 1114/c1702, and was buried in the main cemetery of Makka, Jannat al-Mu‘alla.

نام کامل او احمد بن محمد بن سلامة الطحاوی و کنیهٔ او ابوجعفر بود. نام طحاوی از طحا، روستای کوچکی در حاشیهٔ قاهره، گرفته شده است. او در سال ۲۲۹ق / ۸۴۳م متولد شد. دو تا از مشهورترین کتاب‌های او شرح معانی الآثار و مشکل الآثار است. به گفتهٔ ابن حزم، این دو کتاب از موطأ امام مالک معتبرتر هستند. امام طحاوی از مذهب حنفی پیروی می‌کرد. او در سال ۳۲۱ق / ۹۳۳م درگذشت.

His full name was Ahmad ibn Muhammad ibn Salama al-Tahawī and his agnomen was Abu Ja‘far. The name Tahawī comes from Taha, a small village on the outskirts of Cairo. He was born in 229/ c843. Two of his most renowned books are Sharh Ma‘anī al-ôthar and Mushkil al-ôthar. According to Ibn Hazm, these two books are more authentic than the Muwatta’ of Imam Malik. Imam Tahawī followed the Hanafī madhhab. He passed away in 321/c933.

او یحیی بن شرف النوویّ بود. او در ماه محرّم سال ۶۳۱ هجری، برابر با حدود ۱۲۳۳ میلادی، در نَوا، شهر کوچکی نزدیک دمشق، به دنیا آمد. او از کودکی نشانه‌های زهد آشکار کرد و کمتر به بازی و سرگرمی علاقه داشت و ترجیح می‌داد وقت خود را به تلاوت قرآن بگذراند. شیخ یاسین دربارهٔ او گفت: «او را در ده سالگی دیدم. برخی از کودکان از او خواستند که بیاید و با آنان بازی کند، اما او از ایشان گریخت و گریست، زیرا می‌خواست قرآن تلاوت کند.» شیخ یاسین بعدها مرشد معنوی او [مُرشِد] شد.

He was Yahya ibn Sharaf al-Nawawī. He was born in Muharram, 631/c1233 in Nawa, a small town near Damascus. He showed signs of abstinence early on in life and had little interest in play and games, preferring to spend his time reciting Qur’an. Shaikh Yasīn said of him, “I saw him when he was ten. Some children urged him to come and play with them, but he ran from them and cried because he wanted to recite the Qur’an.” Shaikh Yasīn later became his spiritual mentor [murshid].

امام نووی کے والد نے انہیں اپنی دکان میں بٹھایا، لیکن امام نووی نے اپنا تمام وقت وہاں قرآن کی تلاوت میں صرف کیا۔ وہ دن میں صرف ایک بار اور رات میں ایک بار کھانا کھاتے تھے، اور اپنی زیادہ تر راتیں عبادت میں گزارتے تھے۔ ان کی بہت سی کتابیں فوراً مقبول ہو گئیں اور امت کے لیے ناگزیر سرمایہ ثابت ہوئیں۔ ان کی مشہور کتاب ریاض الصالحین کو اس کے بہترین انتخابِ احادیث کی وجہ سے سراہا گیا، اور آج تک حدیث کی سب سے زیادہ پڑھی جانے والی کتابوں میں شمار ہوتی ہے۔ دو اور کتابیں، شرح المہذب اور شرح مسلم بھی امت میں قدر کی نگاہ سے دیکھی گئیں۔ امام نووی شافعی مذہب کے پیروکار تھے، اور وہ سنہ 676 ہجری، تقریباً 1277 عیسوی میں وفات پا گئے۔

Imam Nawawī’s father sat him in his shop, but Imam Nawawī occupied all his time there reciting Qur’an. He ate only once during the day and once at night, and spent most of his nights in worship. Many of his books were instant successes and proved to be indispensable assets for the umma. His famous book Riyadh al-Salihīn was acclaimed for its inspired selection of ahadith, and is one of the most widely read books of hadīth to this day. Two other books, Sharh al-Muhdhdhab and Sharh al-Muslim also were hailed by the umma. A follower of the Shafi‘ī madhhab, Imam Nawawī passed away in 676/c1277.

کنیه‌اش ابوعبدالرحمن بود و در سال ۱۱۸ه‍.ق / ۷۳۶م به دنیا آمد. پدر و مادرش برده‌هایی از ترکمنستان بودند که بعدها آزاد شدند. او ثروتمند بود و زندگی پرتجمل داشت، تا آنکه الله (سبحانه و تعالی) او را به هدایت رساند. هنگامی که به دین روی آورد، «امیرالمؤمنین» حدیث شد. استاد امام بخاری، ابن مهدی، یک بار گفت: «اگر ابن مبارک حدیثی را نداند، ما نیز آن را نمی‌دانیم.» این سخن نشان می‌دهد که ابن مبارک همهٔ احادیث را حفظ داشت و از این رو در شمار حافظان حدیث قرار می‌گیرد. پیران و پرهیزگاران در خانهٔ او گرد می‌آمدند و از سخنان او برکت و فایده می‌بردند.

His agnomen was Abu ‘Abd al-Rahman and he was born in 118/ c736. His parents were slaves from Turkmenistan who were later freed. He was rich and lived extravagantly, until Allah (PBUH) blessed him with guidance. When he came towards din, he became the “leader of the believers” [amīr al-mu’minīn] of hadīth. Imam Bukhari’s teacher Ibn Mahdī once said, “If Ibn Mubarak doesn’t know a hadīth, we don’t know it either.” This implies that Ibn Mubarak had memorized all the ahadith and is thus ranked amongst the hafiþ of hadīth. The elderly and pious gathered at his house and derived blessings and benefit from his talks.

سفیان ثوری گفت: «دوست دارم که یک سال از عمرم مانند عبدالله بن مبارک باشد. من تلاش می‌کنم که مانند او باشم، اما نمی‌توانم از سه روز فراتر بروم.» روزی، هارون الرشید، پادشاه، در الرقه اقامت داشت و عبدالله بن مبارک نیز در آنجا بود. جمعیت زیادی برای دیدن عبدالله بن مبارک در خیابان‌ها گرد آمدند. یکی از کنیزان پادشاه از کنار بالکن کاخ عبور کرد.

Sufyan Thaurī once said, “I wish that one year of my life could be like ‘Abd Allah ibn Mubarak’s. I strive to be like him, but I cannot go beyond three days.” Once, the king Harun al-Rashīd was staying at al-Riqa and ‘Abd Allah ibn Mubarak happened to be there also. Crowds of people filled the streets to see ‘Abd Allah ibn Mubarak. One of the King’s slave girls came by the balcony of the palace.

«چه خبر است؟» او پرسید.

“What is going on?” She asked.

«عبد الله بن مبارک اینجا است»، این پاسخ بود.

“Abd Allah ibn Mubarak is here,” was the reply.

او گفت: «این است پادشاهیِ واقعی؛ هارون الرشید باید در خیابان‌ها رژه برود تا آن‌ها را با چنین جمعیتی پر کند.»

She said, “This is the real kingship; Harun al-Rashīd must parade through the streets to fill it with such crowds.

عبدالله بن مبارک همواره در مجالس امام ابوحنیفه می‌نشست و به این کار افتخار می‌کرد. او بر مذهب امام ابوحنیفه بود. عبدالله بن مبارک در سال ۱۸۱ هجری، تقریباً ۷۹۷ میلادی، درگذشت.

‘Abd Allah ibn Mubarak always sat in the gatherings of Imam Abu Hanīfa and prided himself on it. He followed the madhhab of Imam Abu Hanīfa. ‘Abd Allah ibn Mubarak died in 181/c797.

کنیه‌ی او ابو سفیان بود و در سال ۱۲۹ ه‍.ق / حدود ۷۴۶ م به دنیا آمد. او استاد یا استاد استادان همه‌ی مؤلفان الصحاح السته بود. وی حافظ و فقیه برجسته‌ی حدیث بود و همچنین به تقوا و پرهیزگاری شهرت داشت؛ به‌گونه‌ای که هر شب یک قرآن کامل را تلاوت می‌کرد. امام احمد بن حنبل به شاگردی او افتخار می‌کرد. هرگاه از [وکیع بن جراح] حدیثی روایت می‌کرد، می‌گفت: «من این حدیث را از کسی روایت می‌کنم که مانندش را در عمر خود هرگز ندیده‌اید.» او پیرو سرسخت مذهب حنفی بود و زندگی خود را بر پایه‌ی احکام امام ابوحنیفه سپری کرد. او در سال ۱۹۸ ه‍.ق / حدود ۸۱۳ م درگذشت.

His agnomen was Abu Sufyan and he was born in 129/c746. He was the teacher or teachers’ teacher of all the authors of the al-Sihah al-Sitta. A renowned hadīth master and jurist, he was also famous for his piety and taqwa, reciting one whole Qur’an every night. Imam Ahmad ibn Hanbal prided himself on being his student. If he ever narrated a hadīth from him [Wakī‘ ibn al- Jarrah] he would say, “I am narrating this hadīth from the likes of a person you have never seen in your lives.” He was a ardent follower of the Hanafī madhhab and lived his life by the rulings of Imam Abu Hanīfa. He died in 198/c813.

کنیه‌اش ابوسعید بود. او در علم شرح حال راویان حدیث متخصص بود. او استاد امام احمد و علی بن مدینی بود. هر شب یک قرآن را در مدت بیست سال تلاوت می‌کرد و هرگز نماز جماعت را ترک نمی‌کرد. روایات او در هر شش کتاب حدیث آمده است. ذهبی گفت که یحیی بن سعید نخستین کسی بود که در زمینه شرح حال راویان حدیث نوشت. در فقه، پیرو امام ابوحنیفه بود. او در سال ۱۹۸ هجری قمری، برابر با حدود ۸۱۳ میلادی، در بصره درگذشت.

His agnomen was Abu Sa‘īd. He was an expert in the field of the biography of the narrators of hadīth. He was the teacher of Imam Ahmad and ‘Ali ibn Madīnī. He recited one Qur’an every night for twenty years and never missed the congregational salat. His narrations are found in all the six books of hadīth. Dhahabī said that Yahya ibn Sa‘īd was the first to write on the field of biography of the narrators of hadīth. In fiqh, he was a follower of Imam Abu Hanīfa. He died in 198/c813 in Basra.

او محمود بن احمد بن موسی العینی بود، و کنیهٔ او ابومحمد بود. او در روز هفدهم رمضان سال ۷۶۲ هجری (حدود ۱۳۶۱ میلادی) در جایی به نام عین تاب، که نزدیک حلب [در سوریه] است، به دنیا آمد. او پیرو مذهب حنفی بود و دانشمند فقه، حدیث و تاریخ به شمار می‌رفت. اگرچه کتاب‌های بسیاری نوشت، اما بیشتر به شرح او بر صحیح بخاری، یعنی عمدة القاری، شهرت دارد. این کتاب مورد تحسین بسیار دانشمندان قرار گرفته است. او در روز چهارم ذی‌الحجه سال ۸۵۵ هجری (حدود ۱۴۵۱ میلادی) در سن نود و سه سالگی درگذشت.

He was Mahmud ibn Ahmad ibn Musa al-‘Ainī, and his agnomen was Abu Muhammad. He was born on the 17 of Ramadan, 762/c1361 at a place called ‘Ain Tab, which is close to Halb [Aleppo, Syria]. A follower of the Hanafī madhhab, he was a scholar of fiqh, hadīth and history. Though he wrote many books, he is best known for his commentary of Bukhari, ‘Umdat al-Qarī. This book is highly commended by the scholars. He died on the 4th of Dhu al-Hijja, 855/c1451 at the age of ninety three.

او عبدالله بن محمد بن ابراهیم بود و کنیه‌اش ابوبکر بود. او استاد امام بخاری، مسلم، ابوداود و بسیاری دیگر از استادان برجستهٔ حدیث بود؛ روایات او در همهٔ کتاب‌هایشان یافت می‌شود. مهم‌ترین اثر او المصنف است که از جهات متعدد ممتاز است. این کتاب احادیث مربوط به هر حکم شرعی را گرد آورده و همهٔ روایات صحابه را در خود جای داده است. امام ابوزرعه رازی دربارهٔ حافظهٔ شگفت‌انگیز ابن ابی شیبه گفته است: «ندیده‌ام حافظ حدیثی را که با او برابری کند.» ابن ابی شیبه در سال ۲۳۵ هجری قمری، تقریباً ۸۵۰ میلادی، درگذشت.

He was ‘Abd Allah ibn Muhammad ibn Ibrahīm, and his agnomen was Abu Bakr. He was the teacher of Imam Bukharī, Muslim, Abu Dawud and many other accomplished ahadīth masters; his narrations can be found in all of their books. His most notable piece of work is the al-Musannaf, which is distinctive in many ways. It compiles ahadith on every Shari‘a ruling and incorporates all the narrations of the Sahaba. Speaking on Ibn Abī Shaiba’s extraordinary memory, Imam Abu Zur‘a al-Razī once said, “I have not seen a hafiz of hadīth who equals him.” Ibn Abī Shaiba died in 235/c850.