12 Hadis Kitaplarının Farklı Türleri
12 The Different Types of Hadith Books
Hadis üzerine pek çok farklı türde kitap yazılmıştır. Hadis alimleri, hadis kitaplarının türlerini sınıflandırmışlardır. Aşağıda bunlardan bazılarını zikredeceğiz:
Many different types of books have been written on the subject of ahadith. The hadīth masters have categorized the different types of books on ahadith. Below, we will mention some of them:
al-Jawami‘: al-Jawami‘, Jami‘in çoğuludur. Jami‘, sekiz farklı konuyu içeren hadis kitabını ifade eder: (1) Biyografiler, (2) Ahlak, (3) İnanç, (4) Fitne [Fitan], (5) Kıyamet alametleri, (6) Şeriat hükümleri, (7) Sahabenin [ve diğerlerinin] faziletleri ve (8) Kur'an tefsiri.
al-Jawami‘: al-Jawami‘ is the plural of Jami‘. Jami‘ denotes the hadīth book which includes eight different subjects: (1) Biographies, (2) Morals, (3) Beliefs, (4) Degeneration [Fitan], )5) Signs of the Day of Judgment, )6) Rulings of the Shari‘a, )7) Virtues of the Sahaba [and others] and (8) Exegesis of the Qur’an.
İlk yazılan Câmi‘, Câmi‘ Mu‘ammer ibn Râşid adını taşımaktadır. Mu‘ammer ibn Râşid, İmam Zührî'nin yakın öğrencilerinden biriydi. Bu kitap birinci yüzyılda kaleme alınmış olup şu an ulaşılabilir değildir. İkinci Câmi‘i Sufyân es-Sevrî yazmıştır; onun kitabı da ulaşılabilir değildir. Üçüncü Câmi‘in adı Câmi‘ ‘Abdürrezzâk'tır, ancak daha çok el-Muşannef ‘Abdürrezzâk adıyla bilinir. Bunların dışında tabii ki, diğer meşhur Câmi‘ler Buhârî ve Müslim'dir.
The first Jami‘ ever written was called Jami‘ Mu‘ammar ibn Rashid. Mu‘ammar ibn Rashid was a close student of Imam Zuhrõ. This book came out in the first century and is now unavailable. The second Jami‘ was written by Sufyan al- Thauri; his book is also unavailable. The third Jómi‘ was titled Jómi‘ ‘Abd al-Razzóq, though it is better known by the name Muhannaf ‘Abd al-Razzaq. Then, of course, the other well- known Jami‘ are Bukhara and Muslim.
İlginç bir şekilde, bazı hadis âlimleri Müslim'in Câmi' türünden olup olmadığı konusunda görüş ayrılığına düşmüşlerdir. Birçoğu onu Câmi'ler arasında saymakta, bazıları ise Kur'an tefsiri bölümünün Câmi' olarak adlandırılamayacak kadar kısa olması sebebiyle bunu kabul etmemektedir.
Interestingly, some hadīth masters have a difference of opinion about Muslim. Many say it is amongst the Jami‘, while others say it is not, as its section on the exegesis of the Qur’an is too short to be labeled a Jami‘.
Sünen: Bunlar, hadislerin fıkıh kitaplarının bölümlerinin düzenlendiği sıraya göre dizildiği hadis kitaplarıdır. Bu tür kitaplara ilk başta "el-Ebvab" [bölümler] adı verilmiş, daha sonra ise "es-Sünen" adına çevrilmiştir. Sünen-i Nesâî, Sünen-i Ebû Dâvûd, Sünen-i Tirmizî ve Sünen-i İbn Mâce bu kategoriye girmektedir.
al-Sunan: These are hadīth books in which the ahadith are arranged in the order upon which the chapters of the books of fiqh [Islamic jurisprudence] are arranged. This type of book was first called al-Abwab [chapters] but was later changed to al- Sunan. Sunan al-Nisa’i, Sunan Abñ Dówud, Sunan al-Tirmidhi and Sunan Ibn Maja all belong in this category.
el-Mesânîd: Mesânîd, Müsned'in çoğuludur. Bu kitaplardaki hadisler Sahabe isimlerinin sırasına göre düzenlenmiştir. Bu hadislerin düzenlenişi birçok farklı düzeyde olabilir. Örneğin, Sahabe'nin en büyüğünden aşağıya doğru bir sırayla veya Sahabe isimlerinin alfabetik sırasına göre düzenlenebilirler.
al-Masanid: Masanīd is the plural of Musnad. The ahadith in these books are arranged in the order of the names of the Sahaba . The arrangement of these ahadith can be on many different levels. For example, they can be arranged in the order of the greatest of the Sahaba downwards or in alphabetical order of the names of the Sahaba.
el-Mu‘cem: Bu kitap, müellifin hadislerini naklettiği hocalarının isimlerine göre sıralanmış hadis kitabıdır.
al-Mu‘jam: This is a book of hadīth in which the ahadith are arranged in order of the names of the teachers from whom the author narrated his hadīth.
Mustedrek: Başka bir hadis kitabında belirlenmiş şartlar [bir hadisin hadis kitabına kabul edilmesi için konulmuş şartlar] uyarınca derlenmiş hadis kitaplarıdır. Ancak, asıl hadis kitabında rivayet edilen hadisleri içermez. Örneğin Hakim'in Mustedrek'i, İmam Buharî'nin kitabında bir hadisin kabulü için koyduğu şartları yerine getiren hadisleri derler.
Al-Mustadrak: The books of hadīth that have been compiled according to the conditions [for accepting a hadīth into a úadīth book] laid down in another úadīth book. However, it does not include the hadīth being narrated in the original hadīth book. The Mustadrak of Hakim, for example, compiles ahadith that fulfill the conditions Imam Bukhari laid for accepting a hadīth in his book.
al-Mustakhraj: Bu eser, başka bir kitabın hadislerini alır ve o hadis kitabında zikredilen isnaddan farklı olan her hadis için farklı isnadları rivayet eder. Bir hadisin isnadları farklı ravilerden oluşsa da sonunda aynı kişiye ulaşırlar.
al-Mustakhraj: This compilation takes ahadith of another book and narrates the different chains of transmission for every hadīth that differs from the chain of transmission mentioned in that hadīth book. Though the chains of transmission of one hadīth contain different narrators, they eventually ascend to the same person.
el-‘İlel: Hadislerin isnadında bulunan çeşitli kusurları ortaya koyan bir hadis kitabı.
al-‘Ilal: A book of hadīth that reveals the various faults found in the chain of transmission of a hadīth.
El-Erbaîn: Kırk Hadisten Oluşan Bir Derleme.
al-Arba‘in: A compilation of forty ahadith.
Ta‘lîk: Senedi zikredilmeden hadisleri nakleden hadis kitabı; örneğin Mişkâtü'l-Mesâbîh. Şerhu'l-Âsâr: Görünüşte birbiriyle çelişen hadisleri nakleden ve çelişkiyi giderecek bir açıklama sunan hadis kitabı. Hadisler arasındaki çelişki giderilemiyorsa, bir hadisi diğerine tercih etmenin delil ve gerekçelerini de ortaya koyar.
al-Ta‘aliq: The book of ahadith that narrates ahadith with- out mention of the chain of transmission, such as al-Mishkat al-Mashbih Sharh al-Athar: A book of hadīth that narrates apparently conflicting ahadith and offers an explanation that eliminates the contradiction. If the contradiction between the ahadith cannot be removed, then it provides the proofs and reasons for giving preference to one hadīth over another.
el-Cem‘: Farklı kitaplardaki hadislerin bir araya getirilerek derlendiği ve hadislerdeki tekrarların ortadan kaldırıldığı hadis kitabı.
al-Jam‘a: The hadīth book that abridges a collection of ahadith from different books and eliminates repetition of ahadith.
Al-Adhkâr: Çeşitli duaları ve zikirleri nakleden hadisleri bir araya getiren hadis kitabı.
al-Adhkór: The book of hadīth that compiles the hadīth that narrate different du‘as [supplications] and forms of dhikr [uttered devotions].
el-Mevzû‘ât: Çeşitli hadis kitaplarına dağılmış uydurma hadisleri bir araya toplayan hadis kitabı.
al-Mauðu‘at: The book of hadīth that collects fabricated ahadith that are scattered in various hadīth books.
Burada bahsedilmeyen birçok başka hadis kitabı türü vardır; bunun hem kısa tutulması için hem de diğer çeşitli derleme türlerini anlamanın hadis ilminde uzmanlık gerektirmesi nedeniyle böyledir.
There are many other types of hadīth books which are not being mentioned here, both for the sake of brevity and because understanding the various other types of compilations requires an expertise in the field of hadīth..