Qo‘shni mamlakatlarga yuborilgan elchilar
24 Delegates to the Neighbouring Countries
Allohning Elchisi (s.a.v.) Hijoz hududida Risolatning ahvoli haqida ko‘ngli tinchlangach, u zot Islomni Hijozdan tashqariga tinimsiz yoyish da’vatini boshladilar, chunki Islom umumbashariy din bo‘lib, u zot butun insoniyatga yuborilgan edilar. Alloh (subhanahu va taolo) Anbiyo surasida shunday deydi:
Once the Messenger of Allah (pbuh) had found his mind at ease about the status of the Message within the whole of Hijaz, he (pbuh) initiated his Da’wah of relentlessly spreading Islam beyond Hijaz, for Islam is a universal Deen and he (pbuh) was sent to the whole of mankind. Allah (swt) says in Surah al-Anbiya’,
“Biz sizni faqat olamlarga rahmat sifatida yubordik.” [Al-Anbiya, 21:107].
“And We have not sent you but as a Mercy for the ‘Alamin.” [Al-Anbiya, 21:107].
Allohu taolo Saba surasida ham shunday deydi,
Allah (swt) also says in Surah Saba’,
"Biz Sizni butun insoniyatga faqat xushxabar beruvchi va ogohlantiruvchi qilib yubordik." [Saba’, 34:28].
“And We have not sent you except as a giver of glad tidings and a warner to all mankind.” [Saba’, 34:28].
Alloh (SWT) At-Tavba surasida shunday deydi,
Allah (swt) says in Surah al-Taubah,
U'zi (Allohga) ya'ni O'zi O'z Rasulini hidoyat va haq din (Islom) bilan yuborgandir, uni barcha dinlardan ustun qilish uchun, garchi mushriklar buni yoqtirmasalar ham. [At-Tavba, 9:33].
“It is He Who has sent His Messenger with Guidance and the Deen of Truth (Islam),to make it superior over all deens even though the Mushrikun hate it.” [At-Tauba, 9:33].
Elchi Allohning Rasuli ﷺ Islom Davlatini 94 ga erishtirib, ichkarida davlatni va Islom da’vatini mustahkamlagach, chet elga aloqalarni boshladilar. U zot ﷺ avvало elchilarni chet elga yuborishdan boshladilar. U zot ﷺ tashqi siyosat doirasiga yarim orolning o‘z hokimiyatlari ostida bo‘lmagan har qanday qismini kiritar edilar. Butun Hijoz u zotning ﷺ hokimiyati ostiga o‘tgach, tashqi siyosat Hijozdan tashqaridagi, masalan, Fors va Rum imperiyalari kabi har qanday yurt bilan munosabatlar sifatida belgilandi. Endi u zot ﷺ Hudaybiya sulhini imzolagan va Xaybar hokimiyati yo‘q qilingan bo‘lgani uchun, Quraysh u zotning ﷺ yo‘liga to‘sqinlik qiladigan kuchga ega bo‘lmagani sababli, butun Hijoz u zotning ﷺ hokimiyati ostiga o‘tdi. Shu sababli Allohning Rasuli ﷺ elchilarini chet elga yubordilar. Biroq u zot ﷺ ichkaridagi hokimiyatlari tashqi siyosatlarini qo‘llab-quvvatlashga yetarlicha kuchli ekanligiga ishonch hosil qilmaguncha bunday qilmadilar.
The Messenger of Allah (pbuh) initiated contact abroad once he had secured 94 The Islamic State and strengthened the State and the Islamic Da’wah at home. He (pbuh) began by sending envoys abroad. He (pbuh) considered the scope of foreign policy to cover any part of the Peninsula which was not under his rule. Once the whole of Hijaz had fallen under his r’s rule, foreign policy came to be defined as the dealings with any land outside the Hijaz, such as the Persian and Roman empires. Now that he (pbuh) had signed the treaty of Hudaybiyah and the authority of Khaybar had been eliminated, the entire Hijaz came under his rule, for the Quraysh no longer had the force to stand in his way. The Messenger of Allah (pbuh) therefore sent his envoys abroad. However, he (pbuh) did not do so until he (pbuh) had ensured that his authority at home was strong enough to support his foreign policy.
Allohning Elchisi (ﷺ) bir kuni Xaybardan qaytgach, sahobalariga shunday dedi: "Ey odamlar! Albatta, Alloh meni butun insoniyatga rahmat qilib yubordi, shuning uchun men haqimda ixtilof qilmanglar, xuddi Maryamning o'g'li Iso haqida Havoriylar ixtilof qilganidek." Sahobalar so'radilar: "Ey Allohning Elchisi, Havoriylar qanday ixtilof qilishdi?" U zot (ﷺ) dedi: "U ularni men sizlarni chaqirgan narsaga chaqirdi. Yaqin joyga yuborilgan kishi qabul qildi, uzoq joyga yuborilgan kishi esa buni yoqtirmadi va sekinlashtirdi." Shuningdek, u zot (ﷺ) ularga Rim imperatori Iroqliy, Fors shohi Kisro, Misr shohi al-Muqavqis, Hiyra shohi al-Horis al-G'assoniy, Yaman shohi al-Horis al-Himyariy va Habashiston shohi an-Najoshiyga elchilar yuborishini, ularni Islomga chaqirishini aytdi. Allohning Elchisi (ﷺ) sahobalari buga ijobiy javob berishdi va unga "Muhammad Allohning Elchisi" so'zlari o'yilgan kumush muhr yasashdi. Keyin u zot (ﷺ) yozgan xatlari bilan elchilarini yubordi va bu hukmdorlarni Islomga chaqirdi. Iroqliyga yozilgan xatni Dihya ibn Xalifa al-Kalbiy topshirildi; Kisroga yozilgan xatni Abdulloh ibn Xuzofa as-Sahmiy; an-Najoshiyga yozilgan xatni Umar ibn Umayya ad-Damriy; al-Muqavqisga yozilgan xatni Xotib ibn Abu Balta'a; Ummon shohiga yozilgan xatni Amr ibn al-As as-Sahmiy; Yamoma shohiga yozilgan xatni Sulayt ibn Amr; Bahrayn shohiga yozilgan xatni al-Ala ibn al-Xadramiy; Shom shohi, Tuxum shohi al-Horis al-G'assoniyga yozilgan xatni Shuja ibn Vahb al-Asadiy; al-Horis al-Himyariyga yozilgan xatni esa al-Muhojir ibn Umayya al-Maxzumiy topshirildi.
The Messenger of Allah (pbuh) told his Sahabah one day after returning from Khaybar, “O people! Verily Allah has sent me as a mercy to all mankind, so do not differ about me like the Hawaryyun differed about ‘Isa, son of Maryam.” The Sahabah asked, “And how did the Hawaryyun differ O Messenger of Allah?” He (pbuh) said, “He invited them to what I invited you, as for the one who was sent to a near place he accepted, while the one who was sent to a far place he disliked and slowed down.” And he (pbuh) mentioned to them that he would send envoys to Heraclius (the Emperor of Rome), Chosroes (the Emperor of Persia), al-Muqawqis (the King of Egypt), al-Harith al-Ghassani (the King of al-Hirah), al-Harith al-Himyari (the King of Yemen) and to al-Najashi (the King of Abyssinia), inviting them to Islam. The Sahabah of Allah’s Messenger (pbuh) responded positively and they made a silver seal for him with the words “Muhammad the Messenger of Allah” engraved on it. He (pbuh) then sent his envoys with the messages he had written, inviting these rulers to Islam. His message to Heraclius was assigned to Dahiah ibn Khaleefah al-Kalbi; the one to Chosroes was assigned to ‘Abdullah ibn Hudhayfah al-Sahmi; that of al-Najashi to ‘Umar ibn Umayyah al- Damri; that of al-Muqawqis to Hatib ibn Abi Balta’a; that of the King of ‘Uman to ‘Amr Ibn al-’As al-Sahmi; that of the King of al-Yamamah to Sulait ibn ‘Amr; that of the King of Bahrain to al-’Ala’ ibn al-Hadhrami; that of al-Harith al- Ghassani, King of Tukhum al-Sham to Shuja’ ibn Wahab al-Asadi; and the message to al-Harith al-Himyari was assigned to al-Muhajir ibn Umayyah al- Makhzumy.
Elchilar bir vaqtning o‘zida yo‘lga chiqdilar, har biri Allah Rasulining ﷺ ularni yuborgan joyiga. Ular xabarlarini yetkazdilar, Allah Rasuli ﷺ murojaat qilgan rahbarlarning aksariyati bir oz ijobiy javob berdi, ba’zilari esa salbiy va juda qo‘pol javob berdi. Arab hukmdorlariga kelsak, Yaman va Uman podshohlari qo‘pol javob berdilar; Bahrayn podshohi ijobiy javob berib, Islomni qabul qildi; Yamoma podshohi esa, agar unga hokimlik berilsa, Islomni qabul qilishga tayyor ekanini aytdi, shuning uchun Allah Rasuli ﷺ uni qoraladi. Arab bo‘lmagan hukmdorlarga kelsak, fors shohi Kisro g‘azablandi va xabar unga o‘qib berilganda uni yirtib tashladi. U Yamandagi noibi Bazonga yozib, Hijozdagi o‘sha odamning boshini so‘radi.
The envoys simultaneously set off, each one to where Allah’s Messenger (pbuh) had sent them. They delivered their messages and most of those leaders whom Allah’s Messenger (pbuh) had addressed replied somewhat favorably, while some replied in the negative and very rudely. As for the Arab rulers, the Kings of Yemen and ‘Uman replied rudely; the King of Bahrain responded positively and embraced Islam; the King of Yamamah replied that he was ready to embrace Islam if he were to be appointed ruler, so Allah’s Messenger (pbuh) condemned him. As for the non-Arab rulers, Chosroes, the Persian monarch, was enraged and tore up the message when it was read to him. He wrote to Badhan, his governor in Yemen, asking him for the head of that man in Hijaz.
Allohning Elchisi (ﷺ) bu xabarni eshitganda dedi: "Alloh uning saltanatini parchalab tashlasin." Biroq Kisro xabari uning Yamandagi noibi Bazon (Badhon) ga yetib borganda, u Islom haqida so'radi va tez orada uni qabul qilganini e'lon qildi. U Muhammad (ﷺ) ning Yaman ustidan noibi bo'lib qoldi, garchi u haqiqatda Himyar shohi al-Horis al-Himyariy bo'lmasa ham. Qibtiylar yetakchisi al-Muqavqisga kelsak, u xushmuomalalik bilan javob berdi va Allohning Elchisiga (ﷺ) sovg'a yubordi. Al-Najoshiy ham xushmuomalalik bilan javob berdi va uning Islomni qabul qilgani aytilgan. Geraklga kelsak, u bu xabarga haqiqatda e'tibor bermadi, lashkar yuborishni o'ylamadi va hech narsa demadi. Al-Horis al-G'assoniy bu va'zgo'yni (Muhammad (ﷺ) ni) jazolash uchun lashkarga boshchilik qilishga ruxsat so'raganida, u unga javob bermadi, balki uni al-Quddus (Quddus) ga chaqirdi.
When Allah’s Messenger (pbuh) heard this he said, “May Allah tear up his kingdom.” However, when the message of Chosroes reached his governor Badhan in Yemen, he inquired about Islam and soon declared his acceptance of it. He remained Muhammad’s governor over Yemen, although he was not actually al-Harith al-Himyari, King of Yemen. As for al-Muqawqis, the Leader of the Copts, he answered favorably and sent a present to the Messenger of Allah (pbuh). Al-Najashi also answered favorably, and it was said that he embraced Islam. As for Heraclius, he did not actually pay any attention to the message, neither did he contemplate sending an army nor did he say anything. When al- Harith al-Ghassani sought permission to head an army to punish this preacher (Muhammad (pbuh), he did not reply to him, but summoned him to al-Quds (Jerusalem).
Ushbu xabarlar natijasida arablar Allohning diniga ommaviy ravishda kira boshladilar, ularning jamoalari Islomlarini e'lon qilib, Allohning Elchisi ﷺ huzuriga shoshildilar. Arab bo'lmaganlarga qarshi esa Allohning Elchisi ﷺ maxsus qo'shin tayyorladi va ular ustiga jihod e'lon qildi.
As a result of these messages, the Arabs began entering the Deen of Allah in multitudes, their congregations hurried to the Messenger of Allah (pbuh) proclaiming their Islam. For the non-Arabs, Allah’s Messenger (pbuh) prepared a task force and declared Jihad against them.