الله تعالیٰ می‌فرماید:

Allah the Almighty says:

{وَيَسْأَلُونَكَ عَن ذِي الْقَرْنَيْنِ ۖ قُلْ سَأَتْلُو عَلَيْكُم مِّنْهُ ذِكْرًا ۝ إِنَّا مَكَّنَّا لَهُ فِي الْأَرْضِ وَآتَيْنَاهُ مِن كُلِّ شَيْءٍ سَبَبًا ۝ فَأَتْبَعَ سَبَبًا ۝ حَتَّىٰ إِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ}

{And they ask you about Dhul-Qarnain. Say: "I shall recite to you something of his story." Verily, We established him in the earth, and We gave him the means of everything. So he followed a way. Until, when he reached the setting place of the sun, he found it setting in a spring of black muddy (or hot) water.

و او نزدیک آن قومی را یافت. گفتیم: «ای ذوالقرنین! یا آنان را عذاب کنی، یا با ایشان نیکی کنی.» گفت: «اما آن کس که ستم کند، او را عذاب خواهیم کرد، سپس به سوی پروردگارش بازگردانده می‌شود و او را عذابی سخت (دوزخ) خواهد کرد. اما آن کس که ایمان آورد (به یگانگی خدا) و کار شایسته کند، پاداش نیکو خواهد داشت (بهشت)، و ما (ذوالقرنین) به او...

And he found near it a people. We (Allah) said (by inspiration): "O Dhul-Qarnain! Either you punish them, or treat them with kindness." He said: "As for him (a disbeliever in the Oneness of Allah) who does wrong, we shall punish him, and then- he will be brought back unto his Lord, Who will punish him with a terrible torment (Hell)."But as for him who believes (in Allah's Oneness) and works righteousness he shall have the best reward, (Paradise), and we (Dhul-Qarnain)

«…با او سخنانی نرم بگوید (به عنوان راهنمایی)». سپس راه دیگری را در پیش گرفت. تا آنگاه که به جایی رسید که خورشید از آن برمی‌آمد؛ آن را بر قومی طلوع‌کننده یافت که برای ایشان هیچ پوششی در برابر آفتاب قرار نداده بودیم. آری چنین بود! و ما به آنچه نزد او (ذوالقرنین) بود آگاه بودیم. سپس راه دیگری را در پیش گرفت.

shall speak unto him mild words (as instructions)." Then he followed another way. Until, when he came to the rising place of the sun, he found it rising on a people for whom We (Allah) had provided no shelter against the sun. So (it was)! And We knew all about him (Dhul-Qarnain). Then he followed (another) way.

حتی وقتی به میان دو کوه رسید، در برابر آن دو، قومی را یافت که به سختی سخنی را می‌فهمیدند. گفتند: «ای ذوالقرنین! یأجوج و مأجوج در زمین فساد بزرگی می‌کنند. آیا برای تو خراجی بپردازیم تا میان ما و ایشان سدّی بسازی؟» گفت: «آنچه پروردگارم در آن به من توانایی داده بهتر است (از خراج شما). پس مرا با نیرو (و کارگران) یاری دهید تا میان شما و ایشان سدّی بسازم. پاره‌های آهن برایم بیاورید؛» و چون فاصلهٔ میان دو کوه را پر کرد، گفت: «بدمید؛» و چون آن را سرخ‌رنگ مانند آتش کرد، گفت: «مس گداخته بیاورید تا روی آن بریزم.» پس (یأجوج و مأجوج) نتوانستند از آن بالا روند یا آن را سوراخ کنند. ذوالقرنین گفت: «این رحمتی از جانب پروردگار من است، امّا چون وعدهٔ پروردگارم فرا رسد، آن را با خاک یکسان خواهد کرد. و وعدهٔ پروردگارم همواره راست است.» {الکهف، ۸۳-۹۸}

Until, when he reached between two mountains, he found, before (near) them (those two mountains), a people who scarcely understood a word. They said: "O Dhul-Qarnain! Verily Ya'juj and Ma'juj (Gog and Magog) are doing great mischief in the land. Shall we then pay you a tribute in order that you might erect a barrier between us and them?" He said: "That (wealth, authority and power) in which my Lord had established me is better (than your tribute). So help me with strength (of men),] will erect between you and them a barrier. "Give me pieces (blocks) of iron;" then, when he had filled up the gap between the two mountain-cliffs, he said: "Blow;" then when he had made them (red as) fire, he said: "Bring me molten copper to pour over them." So they (Ya'juj and Ma'juj (Gog and Magog))) could not scale it or dig through it. Dhul- Qarnain) said: "This is a mercy from my Lord, but when the Promise of my Lord comes, He shall level it down to the ground. And the Promise of my Lord is ever true. "}. (Al-Kahf, 83-98)

الله تعالى در قرآن کریم ذوالقرنین را به خاطر عدالتش ستوده است. او بر مشرق‌ها و مغرب‌ها و مناطق بسیاری حکومت کرد که در آنها مردمانشان را تابع خود ساخت و با عدالتی کامل بر ایشان فرمان راند. به احتمال قوی‌ترین نظر، او تنها پادشاهی عادل بود.

Allah the Almighty praised Dhul-Qarnain in the Glorious Qur'an for his justice. He ruled over the easts and wests and many regions where he subjected their peoples and ruled them with perfect justice. The most likely opinion is that he was just a king.

او را پیامبر یا فرستاده دانسته‌اند. با این حال، نادرترین قول درباره‌ی او این بوده که فرشته بوده است. این قول از امیرالمؤمنین، عمر بن الخطاب (رضی الله عنه) نقل شده است.

Also, he was said to be a Prophet, or a Messenger. However, the most unlikely opinion thereof was that he was an Angel. The latter was narrated after the Leader of the Faithful, 'Umar Ibn Al-Khattab (May Allah be pleased with him)

آن‌که شنید مردی مردی دیگر را صدا می‌زند و می‌گوید: ای ذوالقرنین! او (عمر) گفت: خاموش باش! آیا برای تو کافی نبود که خود را به نام پیامبران نام‌گذاری کنی، که اکنون نام‌هایی از فرشتگان برمی‌گزینی؟ و از عبدالله بن عمرو روایت شده است که گفت: ذوالقرنین پیامبر بود.

who heard a man calling another saying: 0 Dhul-Qarnain! He ('Umar) said: Shut up! Was it not enough with you to name yourselves after the Prophets, that you take names after those of the Angels?" It is reported that' Abdullah Ibn 'Amr said: Dhul-Qarnain was a Prophet.

به‌عکس، ابوهریره روایت کرد که رسول خدا ﷺ

Conversely, Abu Hurairah narrated that Allah's Messenger (Peace be upon him)

پیامبر ﷺ فرمودند: «نمی‌دانم که تُبّع لعنت‌شده بود یا نه؟ و نمی‌دانم که حدود (کیفرهای مقرر شرعی) برای مردمشان کفّاره هستند یا نه؟ و نمی‌دانم که ذوالقرنین پیامبر بود یا نه؟» (این حدیث عجیب و غریب است)

said: "I do not know whether Tubba' was a cursed one or not? And, I do not know whether Hudud (the Prescribed Penalties) are expiatory for their people or not? And, I do not know whether Dhul-Qarnain was a Prophet or not?" (This Hadith is Odd and Strange)

در روایت دیگری، ابن عباس (رضی الله عنه) روایتی نقل کرده که به این گفته می‌رسد که ذوالقرنین پادشاهی نیکو بود که کارش در کتاب خدا (قرآن کریم) ستوده شده است؛ او پیروز گردانیده شد؛ و خضر وزیر او، فرمانده لشکرش و مشاورش بود.

In other narration, Ibn 'Abbas (May Allah be pleased with him) transmitted a report that goes to the saying that Dhul-Qarnain was a good king whose work was praised in Allah's Book (the Glorious Qur'an); he was made victorious; and Al-Khadir was his minister, leader of his army, and his consultant.

این مسئله‌ای بحث‌برانگیز است، زیرا دلیل قطعی و معلومی درباره‌ی آن وجود ندارد. برخی گفته‌اند: او چیزی بر سرش داشت که شبیه دو شاخ بود. وَهب بن مُنبِّه گفت: او دو شاخ مسی بر سرش داشت. (این تفسیر بسیار ضعیف است)

This is a controversial issue, that there is not a definite known reason behind this. Some said: he had something on his head that looked like two horns. Wahb Ibn Munabih said: He had two horns of brass on his head. (This interpretation is very weak)

برخی از دانشمندان از میان اهل کتاب (مسیحیان و یهودیان)

Some scholars from among the People of the Book (Christians and Jews)

این به خاطر آن است که او بر سرزمین‌های فارس و روم حکومت می‌کرد. همچنین گفته شده است: که او به اولین پرتو خورشید طالع در شرق و آنچه در غرب است رسید و بر همه آنچه میان آن دو بود حکومت کرد. (نظر دوم که گفتۀ الزهری است، به حقیقت نزدیک‌تر است.)

said: This is because he ruled over Persian and Roman territories. It was also said: that he reached the first ray of the rising sun on the east and that on the west and he ruled over all that was in between. (The latter opinion is more likely true, which is the saying of Az-Zuhari)

قال الحسن البصري: كان له ضفيرتان من الشعر كان يطويهما، ولذلك سُمّي «ذا القرنين». وروى إسحاق بن بشر أن جدّ عمرو بن شعيب قال: دعا ذو القرنين مرةً ملكًا جبّارًا إلى سبيل الله، فضربه الملك على رأسه فكسر أحد قرنيه.

Al-Hasan Al-Basri said: He had two braids of hair that he used to fold up and thus was called "Dhul-Qarnain". And, Ishaq Ibn Bishr narrated that the grandfather of 'Umar Ibn Shu' aib said: DhulQarnain, once, invited a tyrant king to the way of Allah. The king hit him on the head and broke one of his horns.

ذوالقرنین بار دیگر او را دعوت کرد و آن ستمگر شاخ دوم را شکست. بدین ترتیب، او «ذوالقرنین» نامیده شد.

Dhul-Qarnain invited him again and the tyrant broke the second horn. Thus, he was called "Dhul-Qarnain" .

روایت شده از ثوری که علی بن ابی طالب (خداوند از او خشنود باد)

Narrated Ath-Thawri that 'Ali Ibn Abu Talib (May Allah be pleased with him)

از ایشان دربارهٔ ذوالقرنین پرسیده شد. ایشان فرمود: او مردی شایسته و پرهیزگار بود. او قوم خود را به سوی خداوند دعوت کرد، اما آنان بر شاخ (کنارهٔ سر) او زدند و او کشته شد. خداوند متعال او را زنده کرد و او باز ایشان را دعوت کرد، باز بر شاخ دومش زدند و او برای بار دوم کشته شد. خداوند متعال او را دوباره زنده کرد و بدین سبب او را «ذوالقرنین» نامیدند. در روایاتی دیگر، ابوالطفیل از علی بن ابی‌طالب روایت کرده است که گفت: او نه پیامبر بود، نه رسول، نه فرشته، بلکه بندهٔ پرستندهٔ خداپرست و پرهیزگاری بود.

اختلف العلماء في اسمه. فقد روى الزبير بن بكّار عن عبد الله بن عباس (رضي الله عنه): كان اسمه عبد الله بن الضحّاك بن معدّ، أو مصعب بن عبد الله بن قِنان بن منصور بن عبد الله بن الأزد بن غوث بن نبت بن مالك بن زيد بن كهلان بن سبأ بن قحطان.

Scholars disagreed regarding his name. Az Zubair Ibn Bakkar narrated after' Abdullah Ibn, Abbas (May Allah be pleased with him): His name was 'Abdullah IbnAd-Dahhak Ibn Ma'd; or Mus'ab Ibn 'Abdullah Ibn Qinan Ibn Mansur Ibn 'Abdullah Ibn Al-Azd Ibn Ghauth Ibn Nabt Ibn Malik Ibn Zaid Ibn Kahlan Ibn Saba' Ibn Qahtan.

روایت شده است در یک حدیث که او از قبیله حِمْیَر بود و مادرش رومی بود، و او به خاطر برتری عقلش «فیلسوف» نامیده می‌شد. با این حال، سُهَیلی گفت: نام او مَرزَبان بن مَرزَبه بود. این را ابن هشام ذکر کرده است، که در جای دیگری گفت نامش: السَّعْب بن ذی مَرائِد بود، که جد تُبّعیان بود و همان کسی بود که به نفع ابراهیم ﷺ درباره چاه السَّبْع حکم داد.

It has been narrated in a Hadith that he was from the tribe of Himyar and that his mQther was Roman, and he was called the Philosopher for the excellence of his mentality. However, As-Suhaili said: his name was Marzaban Ibn Marzabah. This was mentioned by Ibn Hisham who mentioned in another location that his name was: As-Sa'b Ibn Dhi Mara'id who was the grandfather of the Tababi'ah and it was him who gave the verdict to the benefit of Ibrahim (Peace be upon him) pertaining to the well of As-Sab' .

گفته شده: او افریدون بن اسفیان بود که ضحاک را کشت. قَسّ بن ساعدهٔ الإیادی در خطبهٔ معروفش گفت: ای مردم ایاد بن سعد! ذوالقرنین بر مغرب و مشرق حکومت کرد، جن و انس را مطیع خود ساخت و دو هزار سال زیست. با این همه، همهٔ این‌ها چون پلک زدنی بیش نبود.

It was said: He was Afridun Ibn Asfiyan who killed Ad-Dahhak. Al-Qass Ibn Sa' idah Al-Iyadi said in his famous sermon: 0 folk of Ayad Ibn As-Sa'b! Dhul- Qarnain ruled over the west. and east, subjugated the Jinn and mankind, and he lived for two thousand years. However, all this was just like a twinkle of the eye.

الدارقطنی و ابن ماکولا ذکر کرده‌اند که نام او «هرمس» یا «هرویس» بن «قیطون» بن «رومی» بن «لانتی» بن «کاشاخین» بن «یونان» بن «یافث» بن نوح (علیه السلام) بوده است، و خداوند داناتر است! اسحاق بن بشر از سعید بن بشیر، از قتاده نقل کرده که گفت: اسکندر را ذوالقرنین می‌نامیدند، پدرش نخستین قیصر بود، و او از نسل سام بن نوح (علیه السلام) بود.

Ad- Daraqutni and Ibn Makula mentioned that his name was Hirmis, or Hirwis Ibn Qitun Ibn Rumi Ibn Lanti Ibn Kashaukhin Ibn Yunan Ibn Yafith Ibn Nuh (Noah (Peace be upon him)), and Allah knows best! Ishaq Ibn Bishr narrated after Sa'id Ibn Bashir on the authority of Qatadah as saying: Alexander was (called) Dhul-Qarnain, his father was the first Caesar, and he was from among the offspring of Sam Ibn Nuh (Noah (Peace be upon him)).

ابن عساکر روایتی طولانی نقل کرده است که در آن آمده است: ذوالقرنین دوستی از میان فرشتگان داشت به نام رناقل. ذوالقرنین از او پرسید: آیا آن مکانی را که بر روی زمین «چشمهٔ حیات» نامیده می‌شود می‌شناسی؟ فرشته محل آن را برای او توصیف کرد. ذوالقرنین در جست‌وجوی آن راه افتاد و خضر را پیشاهنگ خود قرار داد.

Ibn 'Asakir reported a lengthy narration in which: Dhul-Qarnain had a friend from among the Angels called Ranaqil. Dhul-Qarnain asked him: Do you know the place on earth called "the Eye of Life"? The Angel described to him its location. Dhul-Qarnain set out seeking it appointing Al-Khadir as his harbinger.

خضر در سرزمین تاریکی به آن رسید و از آن نوشید. اما ذوالقرنین آن را نساخت. با این حال، ذوالقرنین در کاخی آنجا با گروهی از فرشتگان دیدار کرد و سنگی به او داده شد. هنگامی که نزد لشکرش بازگشت، از دانشمندان پرسید؛ آنان آن را در یک کفه ترازو گذاشتند و هزار سنگ دیگر از همان وزن و شکل را در کفهٔ دیگر نهادند. اما کفهای که سنگ نخست در آن بود، سنگین شد.

Al-Khadir came upon it in the land of darkness and he drank thereof. But, Dhul- Qarnain did not make it. However, Dhul-Qarnain met with a group of Angels in a palace there and he was given a stone. When he returned to his army, he asked the scholars who put it on a scale and put on the other one thousand stones of the like (weight and shape). However, the scale containing the first stone tilted.

سپس از الخضر پرسید که چه کسی در کفه دیگر ترازو یک سنگ و یک مشت خاک خشک گذاشته است. این بار کفه ترازوی الخضر سنگین شد. سپس او گفت:

He, then, asked Al-Khadir who put on the other scale a single stone and a handful of dry dust. Al-Khadir's scale tilted this time. He then commented saying:

"این مانند پسر آدم است که هرگز سیر نمی‌شود تا آن‌که به خاک پوشانده شود." پس، دانشمندان به‌عنوان نشانه‌ی احترام و بزرگداشت، در برابر او سجده کردند؛ و خداوند داناتر است! سپس، خداوند متعال به ما خبر می‌دهد که ذوالقرنین درباره‌ی مردم آن سرزمین حکم داد: {ای ذوالقرنین! یا آنان را عذاب کنی، یا با ایشان نیکی کنی.} او گفت: {اما آن‌که ستم کند (و به یگانگی خدا کافر باشد)، او را عذاب خواهیم کرد، سپس به سوی پروردگارش بازگردانده می‌شود و او وی را عذابی سخت خواهد کرد.} یعنی او عذاب را هم در این زندگی و هم در آخرت می‌چشد. او با عذاب دنیا آغاز کرد، زیرا آن در دیدگاه کافر سخت‌تر است. {اما آن‌که ایمان آورد (به یگانگی خدا) و کار شایسته کند، پاداش نیکو خواهد داشت (یعنی بهشت) و ما (ذوالقرنین) سخنی آسان به او خواهیم گفت (به‌عنوان دستور).} در اینجا او با پاداش آخرت آغاز کرد که مهم‌ترین است و بر آن نیکی، یعنی عدالت، دانش و ایمان را افزود. خداوند متعال می‌فرماید: {سپس راهی دیگر را در پیش گرفت}، یعنی راهی را برگزید تا از غرب به شرق بازگردد.

"This is like the son of Adam, he is never satisfied till he is buried (covered with dust)". Thereupon, the scholars prostrated themselves before him as a sign of respect and honor; and Allah knows best! Then, Allah the Almighty informs us that Dhul-Qarnain gave verdicts pertaining to the people of that region {We (Allah) said (by inspiration): "0 Dhul- Qarnain! Either you punish them, or treat them with kindness." He said: "As for him (a disbeliever , in the Oneness of Allah) who does wrong, we shall ! punish him, and then he will be brought back unto his Lord, Who will punish him with a terrible torment (Hell)} i.e. he tastes the torment in this present life and in the Hereafter. He began with the torment of the present life for its more difficult in the sight of the disbeliever. {But as for him who believes (in Allah's Oneness) and works righteousness he shall have the best reward, (Paradise), and we (Dhul-Qarnain) shall speak unto him mild words (as instructions)} where he started with the reward of the Hereafter which is most important and he added thereto kindness, i.e. justice, knowledge and faith. Allah the Almighty says {Then he followed another way}, i.e. he followed a way to return back from the west to the east.