Yadda Da Dalilin Da Ya Sa Aka Fara Binciken Inquisition
How And Why The Inquisition Began
Kafin bullowar masu ballewa, akwai yarjejeniya gabaɗaya a kan ƙa'idar kakanni cewa Alƙur'ani maganar Allah ce ba halitta ba.332 Ko da masu ballewa sun karɓi imanin cewa Alƙur'ani halitta ne, sun ɓoye shi a asirce. Don haka ƙa'idar ta ci gaba da zama ba a taɓa ta ba har zuwa zamanin al-Rashīd.333 66.1
Before the rise of the Secessionists, there was general agreement on the ancestral principle that the Qurʾan is the speech of God and not created.332 Even when the Secessionists adopted the belief that the Qurʾan is created, they kept it a secret. Thus the principle remained inviolate down through the reign of al-Rashīd.333 66.1
[Muḥammad ibn Nūḥ:]334 Na ji Hārūn al-Rashīd, Amirul Muminai, yana cewa, "Na ji cewa Bishr al-Marīsī yana da'awar cewa Alƙur'ani halitta ne. Idan Allah ya sa shi a hannuna, na rantse zan kashe shi da azaba fiye da yadda na taɓa kashe kowa."" 66.2
[Muḥammad ibn Nūḥ:]334 I heard Hārūn al-Rashīd, the Commander of the Faithful, say, “I hear that Bishr al-Marīsī claims the Qurʾan is created. If God puts him in my hands, I swear I’ll kill him more painfully than I’ve ever killed anyone.” 66.2
[Al-Dawraqī:] Na ji Muhammadu ɗan Nūhu yana ruwaito, daga al-Mas'ūdī, alƙali a Bagadaza, yana cewa: "Na ji cewa Bishr al-Marīsī yana da'awar cewa Alƙur'ani halitta ne. In Allah ya sa shi a hannuna, na rantse zan kashe shi da azaba fiye da yadda na taɓa kashe kowa." 66.3
[Al-Dawraqī:] I heard Muḥammad ibn Nūḥ report, citing al-Masʿūdī, judge in Baghdad: “I hear that Bishr al-Marīsī claims the Qurʾan is created. If God puts him in my hands, I swear I’ll kill him more painfully than I’ve ever killed anyone.” 66.3
Don haka Bishr ya ci gaba da ɓoye kansa tsawon shekara ashirin. Lokacin da Hārūn ya mutu, sai ya fito fili ya fara yada akidarsa ta ɓata. Ta haka ne Mihnah (binciken akida) ya fara.
Bishr thus remained in hiding for twenty years. When Hārūn died, he reappeared and began advocating his misguided belief. That’s how the Inquisition started.
Ko bayan da al-Rashīd ya rasu, al-Amīn ya zama khalifa, matsayin hukuma ya ci gaba da kasancewa iri ɗaya. Amma a lokacin da al-Ma'mūn ya hau mulki, wasu daga cikin ƴan Ɗariƙar Ƙauracewa sun samu shiga cikin fadarsa, suka shawo kansa ya karɓi ra'ayin cewa Alƙur'ani halitta ne. Saboda tsoron manyan malamai da suke raye a lokacin, al-Ma'mūn ya yi jinkiri wajen kira ga jama'a su amince da wannan akida. Daga ƙarshe, duk da haka, ya yanke shawarar ƙaƙaba ta a kan al'umma.335 66.4
[The author:] Even after al-Rashīd died and al-Amīn became caliph, the official position remained the same. But when al-Maʾmūn came to power, a number of Secessionists insinuated themselves into his company and persuaded him to adopt the view that the Qurʾan is created. Fearful of those elders who were still alive, al-Maʾmūn hesitated to call for assent to the new creed. Eventually, though, he resolved to impose it on the community.335 66.4
[Ibn Aktham:]336 Al-Ma'mūn ya taba cewa idan ba don Yazīd ibn Hārūn ba, da ya bayyana cewa Alƙur'ani halitta ne. Wani daga cikin waɗanda suke wurin ya tambaya ko Yazīd da gaske mutum ne da ya kamata a damu da shi. 66.5
[Ibn Aktham:]336 Al-Maʾmūn once remarked that if not for Yazīd ibn Hārūn, he would proclaim that the Qurʾan is created. One of those present asked whether Yazīd was really someone to worry about. 66.5
"Wawa!" in ji halifan. "Me zai faru idan na yi magana sai shi ya soke ta? Mutane za su tilasta zabar gefe. Kuma idan akwai abu daya da nake ki, shi ne rikici." "Bari in je in gani da idanuna," in ji mutumin.
“Fool!” said the caliph. “What if I make a statement and he condemns it? People will have to choose sides. And if there’s one thing I hate, it’s conflict.” “Let me go and see for myself,” said the man.
"Ka ci gaba," in ji al-Ma'mūn.
“You go ahead,” said al-Maʾmūn.
Sai mutumin ya yi tafiya zuwa Wāsiṭ, inda ya sami Yazīd a masallacinsa, sai ya zauna tare da shi.
So the man traveled to Wāsiṭ, where he found Yazīd in his mosque and sat down with him.
"Yazīd," in ya ce mutumin, "Halifa yana gaishe ka, kuma yana so ka sani cewa yana niyyar sanar da cewa Alƙur'ani an halicce shi." "Karya kake yi," in ji Yazīd. "Halifa ba zai taba tilasta wa mutane su ɗauki matsayin da ba su fahimta ba ko kuma ba su yarda da shi ba. Idan kana so ka gani da idonka, ka dawo lokacin da majalisar karatu ta taru. Idan kowa ya zo, za ka iya gaya musu abin da ka gaya mini." Washegari mutumin ya jira mutane su taru, sannan ya ce, "Allah ya yi maka yardar rai, Yazīd! Halifa yana gaishe ka, kuma yana so ka sani cewa yana niyyar sanar da cewa Alƙur'ani an halicce shi. Me za ka ce game da wannan?" "Karya kake yi," in ji Yazīd. "Halifa ba zai taba tilasta wa mutane su ɗauki matsayin da ba su fahimta ba ko kuma ba su yarda da shi ba, kuma wanda babu wanda ya taba yarda da shi a baya." Sai mutumin ya koma wurin halifa ya ce, "Kai ne ka yi gaskiya! Ga abin da ya faru," sannan ya ba da labarin.
“Yazīd,” said the man, “the caliph sends his regards and wants you to know that he intends to declare that the Qurʾan is created.” “You’re lying,” said Yazīd. “The caliph would never force people to take a position they don’t understand or accept. If you want to see for yourself, come back when the study circle gathers. When everyone’s here, you can tell them what you told me.” The next day the man waited for the people to gather and then said, “God be pleased with you, Yazīd! The caliph sends his regards and wants you to know that he intends to declare that the Qurʾan is created. What do you have to say about that?” “You’re lying,” said Yazīd. “The caliph would never force people to take a position they don’t understand or accept, and that no one has ever believed in before.” So the man came back and said to the caliph, “You were right! Here’s what happened,” and told the story.
"Yanzu ka gani?" in ji al-Ma'mūn. "Ya yi maka wasa daidai."
“Now do you see?” said al-Maʾmūn. “He played you perfectly.”