Ayah saya suka berjalan-jalan. Dia sering memikirkan persoalan mendalam yang menghantui pemikir. Pada suatu hari ketika berjalan-jalan, dia memutuskan untuk mengunjungi Speakers Corner yang terkenal di London. Tempat itu terkenal dengan perbincangan yang lantang dan penuh semangat tentang manusia, kehidupan dan alam semesta, termasuk politik dan pelbagai bentuk teori konspirasi. Ia adalah tempat kebebasan bersuara yang tidak terkekang, di mana sesiapa sahaja boleh menyatakan hampir apa sahaja yang mereka mahu dengan cara apa sahaja yang mereka pilih. Sudut itu biasanya menyaksikan perdebatan teologi dan falsafah yang berpusat pada kewujudan Tuhan. Pada hari ayah saya berkunjung ke situ, dia sedang mendengar satu perbincangan tentang sama ada kita mempunyai alasan yang munasabah untuk percaya kepada Tuhan atau tidak. Ayah saya mencelah perbincangan itu dan berkata kepada mereka, "Jika kamu menolak Tuhan, kamu sebenarnya menafikan diri kamu sendiri." Apabila ayah saya menceritakan kisah ini kepada saya, saya tidak begitu memahami implikasi kata-katanya. Namun, beberapa dekad kemudian, saya ingin mengembangkan kebijaksanaannya yang mendalam ini dalam bab ini.

My father loves going for walks. He ponders the profound questions that plague the thinking man. On one of these walks, he decided to visit the famous Speakers Corner in London. It is known for its loud and heated discussions about man, life and the universe, including politics and all sorts of conspiracies. It is a place for unfettered free speech, where anyone and everyone can say almost what they want in any way they want. The corner usually witnesses theological and philosophical debates centred on God’s existence. The day my father visited the corner he was listening to a discussion about whether or not we have good reasons to believe in the Divine. My father interrupted the discussion and told them, “If you reject God, you deny yourself.” When my father told me this story, I didn’t really understand the implications of what he said. However, fast-forward a few decades, I would like to expand on his profound wisdom in this chapter.

Bapa saya cuba menyampaikan kepada orang ramai bahawa oleh kerana kita mempunyai kesedaran tentang siapa diri kita (dan apa yang kita rasai), itu menjadi tanda bahawa Tuhan wujud. Secara umum, apa yang dimaksudkan oleh bapa saya ialah kesedaran fenomenal; secara ringkas, hakikat bahawa kita mempunyai pengalaman subjektif dalaman. Kesedaran fenomenal berkaitan dengan keupayaan kita untuk mempunyai kesedaran subjektif dalaman tentang bagaimana rasanya mengalami sesuatu keadaan sedar yang tertentu. Sebagai contoh, apabila saya makan coklat kegemaran saya atau apabila saya mendengar bacaan al-Qur'an, saya sedar akan pengalaman dalaman itu, dan saya dapat menghayati bagaimana rasanya berada dalam keadaan sedar tersebut. Namun, tiada orang lain dapat mengakses bagaimana rasanya bagi saya untuk mempunyai pengalaman subjektif itu. Sudah tentu, orang lain akan mempunyai perspektif mereka sendiri tentang coklat dan bacaan al-Qur'an, tetapi mereka tidak akan benar-benar mengalami atau memahami apa yang saya rasai semasa pengalaman-pengalaman itu.

My father was trying to tell the crowd that since we have an awareness of who we are (and what we feel), it is a sign that God exists. In a broad sense, what my father was referring to was phenomenal consciousness; in simple terms, the fact that we have inner subjective experiences. Phenomenal consciousness relates to our ability to have an inner subjective awareness of what it is like to experience a particular conscious state. For example, when I eat my favourite chocolate or when I listen to a recitation of the Qur’an, I am aware of that internal experience, and I can appreciate what it is like to be in that conscious state. However, no one else can access what it is like for me to have those subjective experiences. Of course, other people will have their own perspectives of chocolate and the recitation of the Qur’an, but they will never truly experience or comprehend what I feel during those experiences.

Walaupun anda mengetahui segala-galanya tentang otak fizikal saya, anda tetap tidak akan dapat mengetahui bagaimana rasanya bagi saya untuk mempunyai pengalaman tertentu, sama ada meminum jus oren, merenung matahari terbenam yang indah atau jatuh cinta. Sebab utama ialah neurosains kebanyakannya merupakan sains korelasi. Ahli neurosains memerhati aktiviti otak dan mengaitkan aktiviti tersebut dengan apa yang dilaporkan oleh peserta bahawa mereka sedar. Walau bagaimanapun, korelasi ini tidak pernah dapat memberitahu kita apa-apa tentang bagaimana rasanya bagi peserta berada dalam keadaan kesedaran tertentu; ia hanya dapat memberitahu kita bila keadaan itu berlaku. Anda mungkin berhujah bahawa seorang peserta boleh memberikan data orang pertama kepada ahli neurosains dengan menerangkan pengalaman subjektifnya, dan dengan itu menjawab persoalan tersebut. Namun, ini bukanlah jawapan, kerana walaupun seseorang menggunakan perkataan seperti 'sejuk', 'menyakitkan', 'manis', 'indah' dan 'sedih', mereka tidak pernah dapat memberitahu kita bagaimana rasanya mempunyai pengalaman dan perasaan tersebut. Perkataan ialah kenderaan bagi makna dan pengalaman, tetapi kita mesti melangkaui perkataan untuk memahami sepenuhnya pengalaman kesedaran orang lain. Satu lagi aspek pengalaman kesedaran dalaman yang sukar difahami ialah mengapa pengalaman subjektif timbul daripada proses biologi dan fizikal yang tidak sedar. Mengapa pengalaman dalaman yang unik timbul daripada jirim yang tidak sedar? Ini ialah persoalan penting lain dalam falsafah minda dan neurosains. Isu-isu yang saya perkenalkan setakat ini membentuk apa yang dipanggil ahli akademik sebagai masalah sukar kesedaran. Masalah ini masih belum selesai, walaupun telah mencetuskan banyak perdebatan hangat tentang hakikat diri kita dan pengalaman kesedaran kita. Felo penyelidik Daniel Bor menyatakan masalah tersebut dengan cara berikut:

Even if you were to know everything about my physical brain, you would not be able to find out what it is like for me to have a particular experience, whether drinking orange juice, staring at a beautiful sunset or falling in love. The main reason for this is that neuroscience is mostly a science of correlations. Neuroscientists observe brain activity and correlate that activity with what the participants report they are conscious of. However, these correlations can never tell us anything about what it is like for participants to be in a given state of consciousness; it can only tell us when it occurs. You may argue that a participant may provide neuroscientists with first-person data by describing his or her subjective experience, thereby answering the question. Nonetheless, this is not an answer, because even if someone uses words like ‘cold’, ‘painful’, ‘sweet’, ‘beautiful’ and ‘sad’, they can never tell us what it is like to have those experiences and feelings. Words are vehicles for meaning and experience, but we must go beyond words to fully understand the conscious experience of another. Another elusive aspect of internal conscious experiences is why subjective experiences arise from non-conscious biological and physical processes. Why does a unique internal experience arise from non-conscious matter? This is another important question in the philosophy of the mind and neuroscience. The issues I have introduced so far form what academics call the hard problem of consciousness. This has remained unresolved, despite having sparked many heated debates on the nature of who we are and our conscious experiences. Research fellow Daniel Bor states the problem in the following way:

"Terdapat banyak masalah sukar di dunia, tetapi hanya satu yang berhak menamakan dirinya 'masalah sukar'. Itulah masalah kesedaran—bagaimana kira-kira 1300 gram sel saraf mencipta kaleidoskop sensasi, pemikiran, ingatan dan emosi yang lancar, yang memenuhi setiap saat ketika kita berjaga… Masalah sukar itu masih belum terselesai." Mohon maaf, saya tidak akan menambah sebarang nota.

“There are a lot of hard problems in the world, but only one gets to call itself ‘the hard problem’. That is the problem of consciousness—how 1300 grams or so of nerve cells conjures up the seamless kaleidoscope of sensations, thoughts, memories and emotions that occupy every waking moment… The hard problem remains unresolved.”190.

Fakta bahawa kita mempunyai pengalaman batin yang subjektif dan sedar hanya dapat dijelaskan oleh kewujudan Zat Yang Maha Mengetahui. Zat inilah yang mencipta alam fizikal beserta makhluk-makhluk yang sedar, dan memberi mereka keupayaan untuk menyedari pengalaman batin subjektif mereka. Penjelasan-penjelasan lain gagal sejak awal lagi. Sebagai contoh, pandangan alam yang dingin dan materialistik tidak menawarkan sebarang harapan untuk menyelesaikan masalah ini. Bayangkan pada permulaan alam, yang wujud hanyalah susunan-susunan jirim yang ringkas, dan selepas tempoh yang panjang, susunan-susunan itu menyusun diri mereka menjadi manusia untuk membentuk kesedaran. Ini kedengaran seperti sihir, kerana jirim itu sejuk, buta dan tidak sedar, jadi bagaimana ia boleh bertanggungjawab ke atas fenomena sedemikian? Ia tidak mampu. Sebagai contoh, saya tidak dapat memberi anda £10 jika saya tidak memilikinya. Begitu juga, jirim tidak dapat menghasilkan kesedaran jika ia tidak mengandunginya atau tidak mempunyai potensi untuk menghasilkannya. Anda mungkin berhujah bahawa saya boleh memperoleh wang itu dan kemudian memberikannya kepada seseorang; begitu juga, jirim entah bagaimana boleh "memperoleh" kesedaran melalui beberapa proses yang kompleks. Ini adalah salah, kerana satu proses yang tidak sedar ditambah dengan satu proses lain yang tidak sedar tetap menghasilkan dua proses yang tidak sedar. Ia sama seperti cuba menukar seketul besi menjadi kayu: tidak kira bagaimana besi itu diolah, ia tidak akan menjadi kayu, walaupun ditambah lebih banyak besi.

The very fact that we have internal subjective conscious experiences can only be explained by the existence of an All-Aware Being. This Being created the physical universe with conscious creatures, and gave them the ability to be aware of their internal subjective experiences. Other explanations fail from the onset—for instance, a cold, materialistic view on the universe offers no hope for a solution to the problem. Imagine in the beginning of the universe all you had were simple arrangements of matter, and after a long period of time, they rearranged themselves into human beings to form consciousness. This sounds like magic, because matter is cold, blind and non-conscious, so how can it be responsible for such a phenomenon? It cannot. For example, I cannot give you £10 if I do not have it. Likewise, matter cannot give rise to consciousness if it does not contain it or have the potential to give rise to it. You may argue that I can earn the money and then give it to someone; likewise, matter can somehow ‘earn’ consciousness via some complex process. This is false, because an individual non-conscious process plus another individual non-complex process still equal two non-conscious processes. It is like trying to turn a piece of iron into wood: no matter how you manipulate the iron, it will never turn into wood, even if you add more iron.

Skop bab ini adalah untuk menyanggah penjelasan-penjelasan popular bagi masalah sukar kesedaran (hard problem of consciousness) dan menerangkan bagaimana pendekatan teistik, dan seterusnya kewujudan Tuhan, memberikan penjelasan yang jauh lebih baik. Saya juga akan menjelaskan bahawa ini bukanlah isu yang "sains suatu hari nanti akan memberikan jawapannya", kerana walaupun kita mengetahui segala-galanya tentang otak dan berkeras merujuk semata-mata kepada penjelasan biologi, materialis (atau bahkan penjelasan falsafah bukan-teistik), kita tetap tidak akan dapat menjawab masalah sukar kesedaran.

The scope of this chapter is to deconstruct the popular explanations for the hard problem of consciousness and explain how a theistic approach, and by extension God’s existence, provides a far better explanation. I will also bring to light that this is not an issue for which ‘science will eventually give us the answers’, because even if we were to know everything about the brain and insist on referring solely to biological, materialist (or even non-theistic philosophical) explanations, we will still not answer the hard problem of consciousness.

Masalah yang sukar lagi.

More about the hard problem.

Menurut pengakuan mereka sendiri, isu kesedaran telah menimbulkan masalah yang tidak dapat diselesaikan bagi ramai ahli akademik, terutamanya mereka yang terlalu dogmatik dalam pendekatan materialistik mereka. Dalam bukunya Consciousness: Confessions of a Romantic Reductionist, Profesor Christof Koch secara terbuka mengakui:

By their own admission, the issue of consciousness has caused many academics unsolvable problems, especially those who are excessively dogmatic in their materialistic approach. In his book Consciousness: Confessions of a Romantic Reductionist, Professor Christof Koch openly admits:

"Bagaimana otak menukarkan aktiviti bioelektrik kepada keadaan subjektif, bagaimana foton yang dipantulkan dari air secara ajaib berubah menjadi persepsi sebuah tasik gunung berwarna akuamarin yang berkilau, ialah satu teka-teki. Sifat hubungan antara sistem saraf dan kesedaran kekal sukar difahami dan menjadi pokok perdebatan yang hangat serta tidak berkesudahan… Menerangkan bagaimana sesuatu jirim yang sangat tersusun boleh memiliki perspektif dalaman telah mencabar kaedah saintifik, yang dalam banyak bidang lain terbukti sangat berhasil."191.

“How the brain converts bioelectrical activity into subjective states, how photons reflected off water are magically transformed into the percept of an iridescent aquamarine mountain tarn is a puzzle. The nature of the relationship between the nervous system and consciousness remains elusive and the subject of heated and interminable debates… Explaining how a highly organized piece of matter can possess an interior perspective has daunted the scientific method, which in so many other areas has proved immensely fruitful.”191.

Masalah-masalah yang belum terselesaikan ini tidak berkaitan dengan struktur fizikal otak dan cara kita dapat menghubungkan sebahagian keadaan sedar dengan aktiviti otak. Jika saya sedang merasai sakit, sejenis aktiviti dalam otak saya menunjukkan bahawa saya sedang merasai sakit. Tiada siapa yang menafikan bahawa otak fizikal dan kesedaran saling berkaitan, tetapi saya perlu menegaskan di sini, ia hanyalah satu hubungan. Otak dan kesedaran bukanlah perkara yang sama. Pertimbangkan analogi berikut: otak ibarat kereta, dan kesedaran ibarat pemandu. Kereta tidak akan bergerak tanpa pemandu, dan pemandu tidak akan dapat menghidupkan kereta atau menggunakannya dengan betul jika kereta itu rosak. Namun, kedua-duanya berbeza dan bebas dalam suatu cara.

These unresolved problems do not concern the physical makeup of the brain and how we can correlate some conscious states with brain activity. If I am experiencing pain, some sort of activity in my brain indicates that I am experiencing pain. No one is denying that the physical brain and consciousness are related, but I must stress here, it is just a relationship. The brain and consciousness is not the same thing. Take the following analogy into consideration: the brain is the car, and consciousness is the driver. The car will not move without the driver, and the driver will not be able to start the car—or use it properly—if it is damaged or broken. However, they are both different and independent in some way.

Apakah masalah yang cuba ditangani oleh pakar dalam bidang ini, dan mengapa otak dan kesedaran bukan perkara yang sama? Jawapan kepada soalan-soalan ini terletak pada apa yang dikenali sebagai masalah sukar kesedaran (hard problem of consciousness). Masalah sukar kesedaran berkaitan dengan hakikat bahawa kita mempunyai pengalaman subjektif dalaman. Dengan kata lain, masalahnya ialah kita tidak dapat menerangkan apa rasanya bagi sesuatu organisma tertentu untuk mempunyai pengalaman sedar yang subjektif dengan menggunakan bahasa orang ketiga dalam sains. Profesor David Chalmers, yang mempopularkan frasa masalah sukar kesedaran, menerangkan:

What are the problems that specialists in the field are trying to address, and why are the brain and consciousness not the same thing? The answer to these questions lies in what is known as the hard problem of consciousness. The hard problem of consciousness concerns the fact that we have internal subjective experiences. In other words, the problem is that we cannot explain what it is like for a particular organism to have a subjective conscious experience in terms of the third-person language of science. Professor David Chalmers, who popularised the phrase the hard problem of consciousness, explains:

"Masalah kesedaran yang benar-benar sukar ialah masalah pengalaman. Apabila kita berfikir dan mempersepsi, terdapat satu deruan pemprosesan maklumat, tetapi terdapat juga satu aspek subjektif… Aspek subjektif ini ialah pengalaman. Apabila kita melihat, misalnya, kita mengalami sensasi visual: kualiti merah yang dirasai, pengalaman gelap dan cerah, kualiti kedalaman dalam medan fizikal. Pengalaman lain turut menyertai persepsi dalam modaliti yang berbeza: bunyi klarinet, bau kapur barus. Kemudian terdapat sensasi tubuh, daripada kesakitan hingga orgasme; imej mental yang dibayangkan secara dalaman; kualiti emosi yang dirasai; dan pengalaman aliran pemikiran yang sedar. Apa yang menyatukan semua keadaan ini ialah bahawa terdapat sesuatu yang dirasakan ketika berada dalam keadaan tersebut. Kesemuanya ialah keadaan pengalaman… Jika ada sesuatu masalah yang layak digelar masalah kesedaran, inilah dia. Dalam erti 'kesedaran' yang utama ini, sesuatu organisma, dan sesuatu keadaan mental, adalah sedar jika terdapat sesuatu yang dirasakan ketika berada dalam keadaan itu." 192.

“The really hard problem of consciousness is the problem of experience. When we think and perceive, there is a whir of information processing, but there is also a subjective aspect… This subjective aspect is experience. When we see, for example, we experience visual sensations: the felt quality of redness, the experience of dark and light, the quality of depth in a physical field. Other experiences go along with perception in different modalities: the sound of a clarinet, the smell of mothballs. Then there are bodily sensations from pains to orgasms; mental images that are conjured up internally; the felt quality of emotion; and the experience of a stream of conscious thought. What unites all these states is that there is something it is like to be in them. All of them are states of experience… If any problem qualifies as the problem of consciousness, it is this one. In this central sense of ‘consciousness’, an organism, and a mental state is conscious if there is something it is like to be in that state.”192.

Profesor Torin Alter menambah satu dimensi lagi kepada takrifan masalah sukar kesedaran, dengan memberi tumpuan kepada ketidakupayaan untuk menjawab mengapa proses fizikal otak menghasilkan pengalaman sedar.

Professor Torin Alter adds another dimension to the definition of the hard problem of consciousness, by focusing on the inability to answer why physical brain processes produce conscious experience:

"Ketika saya menaip kata-kata ini, sistem kognitif dalam otak saya terlibat dalam pemprosesan maklumat visual dan pendengaran. Pemprosesan ini disertai oleh keadaan kesedaran fenomenal, seperti pengalaman pendengaran mendengar bunyi tap-tap-tap papan kekunci dan pengalaman visual melihat huruf-huruf muncul di skrin. Bagaimanakah aktiviti otak saya menjana pengalaman-pengalaman itu? Mengapa itu dan bukan yang lain? Malah, mengapa sebarang peristiwa fizikal disertai pengalaman sedar? Himpunan masalah sedemikian dikenali sebagai masalah sukar kesedaran… Walaupun semua fungsi dan keupayaan yang berkaitan telah dijelaskan, seseorang boleh tertanya-tanya dengan munasabah mengapa terdapat sesuatu yang dirasai apabila melihat huruf-huruf muncul di skrin komputer.”193."

“As I type these words, cognitive systems in my brain engage in visual and auditory information processing. This processing is accompanied by states of phenomenal consciousness, such as the auditory experience of hearing the tap-tap-tap of the keyboard and the visual experience of seeing the letters appear on the screen. How does my brain's activity generate those experiences? Why those and not others? Indeed, why is any physical event accompanied by conscious experience? The set of such problems is known as the hard problem of consciousness… Even after all the associated functions and abilities are explained, one might reasonably wonder why there is something it is like to see letters appear on a computer screen.”193.

Biar saya permudahkan definisi di atas dengan satu contoh. Katakan anda sedang makan sebiji strawberi. Para saintis dan ahli falsafah boleh mencari korelasi dalam otak yang menunjukkan bahawa anda sedang memakan sesuatu, mungkin juga bahawa anda sedang memakan sepotong buah, dan sama ada anda merasakannya enak atau manis, dengan meminta anda menerangkan pengalaman sedar anda. Walau bagaimanapun, mereka tidak akan pernah dapat mengetahui atau mengkaji bagaimana rasanya bagi anda memakan strawberi, apa erti dan perasaan kemanisan dan keenakan bagi anda, atau mengapa anda mempunyai pengalaman subjektif tertentu semasa memakan strawberi yang timbul daripada proses fizikal itu.

Let me simplify the above definitions with an example. Say you were to eat a strawberry. Scientists and philosophers would be able to find correlations in the brain that indicate that you are eating something, maybe even the fact that you are eating a piece of fruit, and whether or not you find it tasty or sweet by asking you to describe your conscious experience. Nevertheless, they could never find out or examine what it is like for you to eat a strawberry, or what tastiness or sweetness mean and feel for you, and why you have had that particular subjective experience of eating a strawberry arising from physical processes.

Adalah penting untuk diperhatikan bahawa isu yang dibincangkan bukan sekadar isu epistemik; ia bukan kerana kekurangan pemahaman tentang neurobiologi, atau ketidakupayaan untuk memahami bagaimana rasanya bagi seseorang untuk mempunyai pengalaman sedar yang subjektif hanya dengan memerhatikan peristiwa neurobiologi. Sebaliknya, ia merupakan masalah ontologi; ia berkaitan dengan sumber dan hakikat pengalaman fenomenal. Hakikat yang fizikal (dalam hal ini, neurobiologi) dan kesedaran subjektif adalah benar-benar berbeza. Ketidakupayaan untuk mengetahui bagaimana rasanya bagi seseorang untuk mempunyai pengalaman sedar yang subjektif, serta ketidaktahuan tentang bagaimana pengalaman-pengalaman ini timbul daripada proses fizikal, membangkitkan persoalan metafizik berikut: Apakah hakikat pengalaman sedar? Apakah sumber utama pengalaman-pengalaman ini?

It is important to note that the issue at hand is not merely an epistemic one; it is not due to a lack of understanding neurobiology or not being able to understand what it is like for someone to have an inner subjective conscious experience just by observing neurobiological happenings. Rather, it is an ontological problem; it concerns the source and nature of phenomenal experience. The nature of the physical (in this case, neurobiology) and subjective consciousness are completely different. Not being able to find out what it is like for someone to have a subjective conscious experience, and not knowing how these experiences arise from physical processes, raises the following metaphysical questions: What is the nature of conscious experience? What is the ultimate source of these experiences?.

Menangani pendekatan-pendekatan yang gagal.

Addressing the failed approaches.

Pelbagai pendekatan yang bersaing cuba menjelaskan fenomena kesedaran dan masalah sukarnya. Pendekatan-pendekatan ini termasuk penjelasan biologi, materialis dan bukan materialis. Saya akan cuba membincangkan mengapa pendekatan-pendekatan tersebut tidak menangani masalah sukar kesedaran, dan mengapa pendekatan teistik memberikan penjelasan yang terbaik. Dengan kata lain, kewujudan Tuhan menyediakan asas yang rasional untuk menjawab persoalan yang tidak dapat dijawab oleh ahli falsafah dan ahli neurosains.

A range of competing approaches attempt to explain the phenomenon of consciousness and its hard problem. These approaches include biological, materialist and non-materialist explanations. I will attempt to discuss why they do not address the hard problem of consciousness, and why a theistic approach provides the best explanation. In other words, God’s existence provides a rational basis to answer the questions philosophers and neuroscientists have been unable to answer.

Pendekatan biologi.

Biological approaches.

Mari kita mulakan dengan menjelaskan mengapa pendekatan biologi gagal. Antara percubaan tersebut ialah Toward a Neurobiological Theory of Consciousness oleh Francis Crick dan Christof Koch, teori Global Workplace oleh Bernard Baars, teori The Dynamic Core oleh Gerald Elderman dan Giulio Tononi, teori Thalamocortical Binding oleh Rodolfo Llinas, teori Recurrent Processing oleh Victor Lamme, teori Microconsciousness oleh Semir Zeki, dan teori The Feeling of What Happens oleh Antonio Damasio. Walaupun bukan tujuan bab ini untuk membincangkan aspek teknikal dan kelemahan teori-teori empirikal ini (kerana kesemuanya mempunyai implikasi dan andaian falsafah, yang dibincangkan di bawah), tiada satu pun daripadanya yang secara menyeluruh menangani masalah sukar kesedaran. Profesor David Chalmers menjelaskan kegagalan pendekatan biologi dalam menangani masalah sukar kesedaran. Dalam bukunya The Character of Consciousness, beliau 145.

Let us first address why biological explanations have failed. Some of these attempts include Francis Crick and Christof Koch’s Toward a Neurobiological Theory of Consciousness, Bernard Baars’s Global Workplace theory, Gerald Elderman’s and Giulio Tononi’s The Dynamic Core theory, Rodolfo Llinas’s Thalamocortical Binding theory, Victor Lamme’s Recurrent Processing theory, Semir Zeki’s Microconsciousness theory and Antonio Damasio’s The Feeling of What Happens theory. Although it is not the purpose of this chapter to discuss the technicalities and shortcomings of these empirical theories (because they all have philosophical implications and assumptions, which are addressed below), none of them comprehensively addresses the hard problem of consciousness. Professor David Chalmers explains the failure of the biological approaches in addressing the hard problem of consciousness. In his book The Character of Consciousness, he 145.

mengemukakan lima strategi berbahaya yang telah diterapkan194:

mentions five perilous strategies that have been adopted194:

1. Strategi pertama ialah menerangkan perkara lain. Para penyelidik hanya mengakui bahawa masalah pengalaman terlalu sukar untuk diselesaikan buat masa ini. Koch secara terbuka mengakui kegagalan strategi ini. Dalam satu temu bual yang diterbitkan, beliau mengaku: “Baiklah, mari kita ketepikan dahulu aspek-aspek yang benar-benar sukar, seperti perasaan subjektif, kerana ia mungkin tidak mempunyai penyelesaian saintifik. Keadaan subjektif sesuatu, iaitu sakit, keseronokan, melihat warna biru, menghidu bunga mawar—nampaknya terdapat satu lompatan yang amat besar antara tahap material, iaitu menerangkan molekul dan neuron, dengan tahap subjektif.”195.

1. The first strategy is to explain something else. Researchers simply admit the problem of experience is too difficult for now. Koch openly admits this failed strategy. In a published interview, he confessed: “Well, let's first forget about the real difficult aspects, like subjective feelings, because they may not have a scientific solution. The subjective state of play, of pain, of pleasure, of seeing blue, of smelling a rose—there seems to be a huge jump between the materialistic level, of explaining molecules and neurons, and the subjective level.”195.

Strategi kedua ialah menafikan masalah sukar kesedaran. Ia bermaksud memutuskan bahawa kita ini zombi, yang hanya mempunyai ilusi kehendak bebas. Strategi ini menggambarkan realiti manusia sebagai mesin biologi tanpa pengalaman subjektif. Dengan kata lain, ia mengabaikan masalah itu dan mendefinisikan semula maksud menjadi manusia.

2. The second strategy is to deny the hard problem of consciousness. It is to decide that we are zombies, with only an illusion of free will. This strategy describes the human reality as a biological machine with no subjective experience. In other words, it ignores the problem and redefines what it means to be human.

3. Strategi ketiga mendakwa bahawa pengalaman subjektif dijelaskan dengan memahami proses fizikal di dalam otak kita. Namun, ini kedengaran seperti silap mata. Pengalaman sedar entah bagaimana muncul tanpa sebarang penjelasan. Persoalannya, bagaimanakah proses-proses ini menimbulkan pengalaman subjektif yang batiniah?

3. The third strategy claims that subjective experience is explained by understanding the physical processes in our brain. However, this sounds like magic. Conscious experience somehow emerges without any explanation. The question, how do these processes give rise to an inner subjective experience?

Kedua-dua itu tidak dijawab. Tambahan pula, memahami proses fizikal tidak memberitahu kita apa-apa tentang bagaimana rasanya bagi seseorang untuk mempunyai pengalaman sedar dalaman yang tertentu.

is never answered. Furthermore, understanding physical processes tells us nothing about what it is like for a person to have a particular internal conscious experience.

Strategi keempat ialah menerangkan struktur pengalaman. Strategi ini tidak memberitahu kita apa-apa tentang mengapa pengalaman itu wujud pada mulanya, dan dengan hanya menerangkan struktur pengalaman, ia tidak memberikan kita jawapan tentang bagaimana rasanya bagi seseorang untuk 146

4. The fourth strategy is to explain the structure of experience. This strategy tells us nothing of why experience exists in the first place, and just by explaining the structure of experience, it provides us with no answers to what it is like for a person to 146

memiliki pengalaman yang unik.

have unique experiences.

Strategi kelima ialah mengasingkan substrat (asas atau lapisan yang mendasari) pengalaman. Strategi ini bertujuan untuk mengasingkan asas neural bagi pengalaman dengan memahami proses-proses tertentu. Namun, strategi ini tidak menjelaskan bagaimana rasanya memiliki pengalaman sedar secara dalaman, mengapa ia muncul daripada proses-proses ini, dan bagaimana ia berlaku.

5. The fifth strategy is to isolate the substrate (the underlying basis or layer) of experience. This strategy aims to isolate the neural basis for experience by understanding certain processes. However, this strategy does not explain what it is like to have an internal conscious experience, why it emerges from these processes and how.

Masuki falsafah minda.

Enter the philosophy of mind.

Sekarang kita berada dalam kedudukan untuk membincangkan bagaimana ahli falsafah minda menerangkan kesedaran dengan cara yang cuba menangani masalah sukar (hard problem). Satu nota penting yang perlu ditambah di sini ialah teori saintifik mempunyai andaian falsafah yang tersirat. Oleh itu, membincangkan teori-teori falsafah juga bermakna membincangkan teori-teori empirikal. Profesor Antti Revonsuo menjelaskan perkara ini dengan jelas:

Now we are in a position to address how philosophers of the mind explain consciousness in a way that attempts to address the hard problem. An important note to add here is that scientific theories have implied philosophical assumptions. Therefore, addressing the philosophical theories will also address the empirical theories. Professor Antti Revonsuo makes this point clear:

"Walau bagaimanapun, ia juga berguna bagi saintis empirikal untuk menyedari pelbagai alternatif falsafah, kerana setiap teori empirikal juga semestinya melibatkan sejenis komitmen falsafah yang tersirat… Pendekatan empirikal keseluruhan yang diambil oleh seorang saintis terhadap kesedaran dipandu oleh komitmen atau gerak hati falsafah terdahulunya tentang sifat sains dan sifat kesedaran, sama ada dia menyedari komitmen tersebut atau tidak."196.

“However, it is useful also for empirical scientists to be aware of the different philosophical alternatives, because every empirical theory also necessarily involves some sort of implicit philosophical commitments… The overall empirical approach that a scientist takes to consciousness is guided by his prior philosophical commitments or intuitions about the nature of science and the nature of consciousness, whether he is aware of such commitments or not.”196.

Profesor Ricardo Manzotti dan Profesor Paolo Moderato juga menegaskan bahawa neurosains "tidak tidak bersalah dari segi metafizik"197 dan bahawa "data empirikal perlu ditafsirkan dari perspektif sesuatu premis."198

Professors Ricardo Manzotti and Paolo Moderato also highlight that the neurosciences are “not metaphysically innocent”197 and that “empirical data needs to be interpreted from the perspective of some premise.”198.

Tiada satu pun daripada pelbagai usaha falsafah untuk menjelaskan kesedaran yang cukup menyeluruh untuk mencabar alternatif teistik. Usaha-usaha ini secara umum boleh dikelaskan kepada materialis atau fizikalis, dan bukan materialis. Di bawah ialah penerangan ringkas tentang usaha-usaha ini serta penjelasan mengapa ia gagal.

None of the various philosophical attempts to explain consciousness are comprehensive enough to challenge the theistic alternative. These attempts can be broadly categorised as materialist or physicalist, and non-materialist. Below is a brief account of these attempts and an explanation of why they have failed.

Pendekatan materialistik.

Materialistic approaches.

Sejajar dengan penyelidik dan ahli akademik lain, istilah physicalism dan materialism akan digunakan secara bergantian.199 200 Walaupun kedua-duanya mempunyai sejarah yang berasingan dan beberapa perbezaan konseptual201, perkara ini tidak menimbulkan masalah kepada konsep-konsep yang dibincangkan dalam bab ini. Kedua-dua istilah ini bermaksud bahawa kesedaran boleh dijelaskan oleh sains fizikal, tetapi tidak semestinya bermaksud bahawa keadaan sedar mesti disamakan dengan bahagian-bahagian jirim.

Echoing other researchers and academics, the terms physicalism and materialism will be used interchangeably.199 200 Although they have separate histories and some conceptual differences201, these do not pose a problem to the concepts dealt with in this chapter. The two terms mean that consciousness can be explained by the physical sciences, but do not always imply that conscious states must be equated to bits of matter.

Fakta fizikal bukanlah semua fakta!

Physical facts are not all the facts!.

Sebelum saya masuk ke semua pendekatan materialis, saya ingin menjelaskan bagaimana fizikalisme dan materialisme secara umum dilemahkan oleh hujah Mary yang berkuasa dari Frank Jackson. Berikut ringkasannya: Mary telah tinggal di dalam bilik hitam putih sepanjang hidupnya dan memperoleh maklumat tentang dunia melalui komputer dan televisyen hitam putih. Di dalam biliknya, Mary mempunyai akses kepada semua maklumat saintifik objektif tentang apa yang berlaku apabila manusia melihat fenomena fizikal. Dia tahu segala-galanya tentang sains yang berkaitan dengan penglihatan objek melalui mata manusia. Namun, dia tidak tahu bagaimana rasanya melihat warna. Pada suatu hari, dia dibenarkan keluar dari bilik itu. Sebaik sahaja dia membuka pintu, dia memandang sekuntum mawar merah dan buat pertama kalinya mengalami warna merah. Dia hanya menghargai warna merah pada saat dia melihatnya. Pengetahuannya tentang semua fakta fizikal mengenai persepsi visual dan warna tidak menyediakannya untuk pengalaman baharu melihat warna merah. Dia tidak tahu bagaimana rasanya melihat mawar merah melalui pembelajaran fakta fizikal; dia hanya mengetahui bagaimana rasanya pengalaman itu sebaik sahaja ia berlaku.

Before I get into all the materialist approaches, I would like to explain how physicalism and materialism in general are undermined by Frank Jackson’s powerful Mary argument. Here is a summary of it: Mary has lived in a black and white room all her life and acquires information about the world via black and white computers and televisions. In her room, Mary has access to all of the scientific objective information about what happens when humans see physical phenomena. She knows everything about the science related to perceiving objects with the human eye. Yet, she is unaware of what it is like to see colours. One day she is allowed to leave the room. The moment she opens the door she looks at a red rose, and experiences the colour red for the first time. She only appreciates the colour red the moment she sees it.202 Her knowledge about all the physical facts concerning visual perception and colours did nothing to prepare her for the new experience of seeing red. She did not know what it was like to see a red rose by learning the physical facts, she only knew what that experience was like the moment it occurred.

Chalmers mengemukakan premis-premis berikut untuk menunjukkan bahawa hujah Mary menjadikan materialisme tidak mampu menyelesaikan masalah sukar kesedaran:

Chalmers provides the following premises to show that the Mary argument renders materialism unable to solve the hard problem of consciousness:

1. Mary mengetahui semua fakta fizikal.

1. Mary knows all the physical facts.

2. Maryam tidak mengetahui semua fakta.

2. Mary does not know all the facts.

3. Fakta-fakta fizikal tidak merangkumi semua fakta.203.

3. The physical facts do not exhaust all the facts.203.

Hujah Chalmers di sini menunjukkan bahawa pengetahuan tentang dunia fizikal tidak akan membawa kepada pengetahuan tentang realiti sedar yang subjektif—sebagai contoh, bagaimana rasanya melihat warna merah. Ini nampaknya melemahkan materialisme. Chalmers membuat generalisasi hujah ini dengan cara berikut:

Chalmers’s argument here shows that knowledge of the physical world will not lead to knowledge of subjective conscious reality—for example, what it is like to see red. This seems to undermine materialism. Chalmers generalises the argument in the following way:

Terdapat kebenaran tentang kesedaran yang tidak dapat disimpulkan daripada kebenaran fizikal.

1. There are truths about consciousness that are not deducible from physical truths.

2. Jika terdapat kebenaran tentang kesedaran yang tidak dapat disimpulkan daripada kebenaran-kebenaran fizikal, maka materialisme adalah palsu.

2. If there are truths about consciousness that are not deducible from physical truths, then materialism is false.

3. Materialisme adalah batil.204.

3. Materialism is false.204.

Fizikalisme dan materialisme tidak menjelaskan yang subjektif.

Physicalism and materialism do not explain subjective.

kesedaran, kerana pengetahuan tentang otak fizikal tidak membawa kepada pemahaman tentang pengalaman subjektif, dan mengapa pengalaman itu muncul daripada aktiviti otak. Materialisme tidak mencukupi, kerana terdapat fakta tentang kesedaran yang tidak dapat disimpulkan daripada fakta fizikal.

consciousness because knowledge of the physical brain does not lead to an understanding of a subjective experience, and why that experience emerges from brain activity. Materialism is inadequate, because there are facts about consciousness that cannot be deduced from physical facts.

Argumen Mary telah menimbulkan bantahan-bantahan yang menarik. Salah satu bantahan berpendapat bahawa tidak mungkin untuk mengenal pasti apa yang Mary akan ketahui jika dia memperoleh semua fakta fizikal. Bantahan ini salah memahami argumen Mary. Ia menganggap bahawa argumen Mary tertumpu pada apa yang dirasai apabila mengetahui semua fakta fizikal. Walau bagaimanapun, argumen itu tertumpu pada ketidakupayaan Mary untuk mengetahui apa rasanya melihat warna merah jika dia tidak pernah mempunyai pengalaman melihat warna merah. Oleh itu, mana-mana bantahan terhadap argumen Mary mesti tertumpu pada apa yang Mary peroleh dengan melihat warna merah, dan bukan pada apa yang dia akan ketahui jika dia mempunyai semua fakta fizikal.

The Mary argument has generated interesting objections. One objection argues that it is not possible to identify what Mary would know if she acquired all of the physical facts. This objection misunderstands the Mary argument. It assumes that the Mary argument is focused on what it is like to know all the physical facts. However, the argument is focused on Mary’s inability to know what it is like to see red if she never had the experience of seeing red. Therefore, any objection to the Mary argument must focus on what Mary gains by seeing red and not what she would know if she had all the physical facts.

Objeksi lain ialah Hipotesis Kebolehan. Hipotesis ini menegaskan bahawa Mary tidak memperoleh sebarang pengetahuan baharu, sebaliknya hanya memperoleh kebolehan baharu. Sebagai contoh, apabila seseorang belajar menunggang basikal, dia tidak mempelajari perkara baharu tentang basikal itu, dia hanya memperoleh kebolehan untuk menunggangnya. Objeksi ini dianggap tidak memadai. Jika Mary boleh memperoleh kebolehan baharu apabila dia keluar dari bilik, maka adalah juga mungkin dia memperoleh fakta baharu yang tidak dimilikinya sebelum keluar dari bilik itu. Apabila seseorang belajar menunggang basikal, dia bukan sahaja memperoleh kebolehan untuk berbuat demikian, malah dia turut memperoleh fakta baharu. Sebagai contoh, jika seseorang sedang menuruni bukit dengan laju, dia akhirnya akan belajar untuk tidak menggunakan brek secara berterusan kerana ini akan menyebabkan rim menjadi panas berlebihan. Untuk menuruni bukit secara terkawal, brek mesti ditekan perlahan-lahan dengan denyutan kira-kira dua saat. Profesor Brian Loar mengemukakan objeksi yang kuat terhadap hujah Mary. Loar berhujah bahawa Mary tidak memperoleh pengetahuan baharu tentang merah, hanya cara baharu untuk mengonsepkan apa yang sudah dia ketahui tentang warna itu. Strategi ini mengisytiharkan bahawa hanya terdapat satu sifat yang boleh melahirkan konsep-konsep yang berbeza tentang sifat tersebut. Konsep-konsep ini ialah konsep fizikal-fungsian dan konsep fenomenal (konsep yang merujuk kepada pengalaman subjektif). Maka, apabila Mary melihat merah buat pertama kali, dia tidak sedang mengalami sifat baharu dan mempelajari fakta baharu tentangnya. Dia sedang mengalami cara yang berbeza untuk mengonsepkan apa yang sudah dia ketahui. Sebelum keluar dari bilik, dia mengenali sifat merah dari segi fizikal-fungsian. Namun, apabila dia keluar, dia memperoleh cara baharu untuk mengenali sifat fizikal merah dari segi fenomenal. Mary hanya boleh memperoleh konsep fenomenal apabila dia melihat merah, kerana konsep-konsep ini hanya datang melalui melihat warna merah itu. Kelemahan utama strategi Loar ialah ia berdasarkan andaian bahawa kita boleh memperoleh konsep fenomenal daripada memerhatikan sifat-sifat fizikal. Namun, ini menimbulkan persoalan: bagaimana otak kita, ketika kita mengalami keadaan sadar dalam mengamati sebuah sifat fisik-fungsional, dapat memperoleh konsep fenomenal? Loar tidak memberikan jawapan yang memadai. Golongan bukan-fizikalis kemudian akan menyatakan bahawa hujah Mary tetap kukuh kerana ia memberikan jawapan kepada persoalan asas itu: kita memperoleh konsep fenomenal kerana segala sesuatu (termasuk diri kita) mengandungi sifat fizikal dan sifat fenomenal. Ringkasnya, dakwaan bahawa konsep fenomenal boleh timbul daripada sifat fizikal adalah tidak memadai untuk menjelaskan pengetahuan yang diperoleh seseorang daripada pengalaman sadar yang subjektif.206

Another objection is the Ability Hypothesis. This hypothesis asserts that Mary does not gain any new knowledge, but only acquires new abilities. For example, when someone learns how to ride a bike they are not learning new things about the bike, they simply acquire the ability to ride it. This objection is considered inadequate. If Mary can gain new abilities when she leaves the room, then it is also possible that she gains new facts that she did not have prior to leaving the room. When someone learns how to ride a bike, they do not only acquire the ability to do so, they also gain new facts. For example, if someone is riding downhill fast, they will eventually learn not to constantly use the brakes as this will cause the rims to overheat. For a controlled descent, the brakes must be gently squeezed with around two second pulses. Professor Brian Loar’s objection provides a strong challenge to the Mary argument. Loar argues that Mary does not acquire new knowledge about red, only a new way of conceptualising what she already knew about the colour. This strategy declares that there is only one property that can give rise to distinct concepts of that property. These concepts are physical-functional concepts and phenomenal concepts (concepts that refer to subjective experience). So, when Mary saw red for the first time, she was not experiencing a new property and learning new facts about it. She was experiencing a different way of conceptualising what she already knew. Prior to leaving the room, she recognised the property of red in physical-functional terms. However, when she left the room, she acquired a new way of recognising the physical property of red in phenomenal terms. Mary can only acquire phenomenal concepts when she sees red, because these concepts come about only by seeing the colour red.205 The main problem with Loar’s strategy is that it is based on the assumption that we can acquire phenomenal concepts from observing physical properties. However, this begs the question: How can our brains, while we experience the conscious state of observing a physical-functional property, acquire a phenomenal concept? Loar does not provide any adequate answer. The non-physicalist will then state that the Mary argument holds its ground because it provides an answer to that fundamental question: we gain phenomenal concepts because things (including ourselves) contain physical and phenomenal properties. In summary, to claim that phenomenal concepts can arise from a physical property is inadequate to explain the knowledge one gains from experiencing a subjective conscious experience.206

Terdapat juga sebab-sebab lain mengapa strategi konsep fenomenal Loar tidak bersifat muktamad. Untuk perbincangan dan tindak balas terperinci terhadap akaun Loar, sila rujuk Consciousness Revisited: Materialism Without Phenomenal Concepts karya Michael Tye207, Physicalism and Phenomenal Concepts karya Erhan Demircioglu208, Brian Loar on Physicalism and Phenomenal Concepts karya Karol Polcyn209, dan esei David Chalmers, Phenomenal Concepts and the Explanatory Gap210.

There are other reasons why Loar’s phenomenal concept strategy is not decisive. For detailed discussions and responses to Loar’s account, please refer to Michael Tye’s Consciousness Revisited: Materialism Without Phenomenal Concepts207, Erhan Demircioglu’s Physicalism and Phenomenal Concepts208, Karol Polcyn’s Brian Loar on Physicalism and Phenomenal Concepts209 and David Chalmers’s essay, Phenomenal Concepts and the Explanatory Gap210.

Literatur akademik mengenai hujah Mary juga sangat luas, dengan hujah-hujah yang meyakinkan yang menyokong dan mencabar fizikalisme. Ini bukan ruang untuk meneroka literatur mengenai topik tersebut. Namun, perbincangan akademik itu tidak secara muktamad membatalkan apa yang telah dikemukakan dalam bahagian ini.

The academic literature on the Mary argument is also vast, with compelling arguments supporting and challenging physicalism. This is not the space to explore the literature on the topic. However, the academic discussions do not conclusively undermine what has been presented in this section.

‘Mari kita abaikan masalah itu’: Materialisme eliminatif Ahli materialisme eliminatif beranggapan bahawa segala-galanya dapat dijelaskan melalui proses fizikal, dan mereka tidak menerima bahawa keadaan kesedaran subjektif wujud. Mereka berhujah bahawa otak terdiri daripada neuron yang menjalani proses fizikal dan kimia; oleh itu, menerangkan proses-proses yang rumit ini akan entah bagaimana menjelaskan kesedaran.211 Ahli materialisme eliminatif menegaskan bahawa idea-idea 'psikologi rakyat' yang telah kita bangunkan untuk menggambarkan kesedaran subjektif (kerana kekurangan penyelesaian yang disediakan oleh sains fizikal pada masa ini) akan menjadi tidak diperlukan apabila neurosains telah "matang"212. Ketika itulah neurosains akan menggantikan kesedaran subjektif dengan "aktiviti neural dalam kawasan anatomi yang khusus".213 Ringkasnya, sains suatu hari nanti akan menjelaskan apa yang kita namakan kesedaran subjektif; oleh itu, masalah sukar itu akan diselesaikan.

‘Let’s ignore the problem’: Eliminative materialism Eliminative materialists assume everything can be explained via physical processes, and do not accept that subjective conscious states exist. They argue that the brain is made up of neurons undergoing physical and chemical processes; therefore, explaining these complex processes will somehow explain consciousness.211 Eliminative materialists assert that the ideas of ‘folk psychology’ we have developed to describe subjective consciousness (due to the current lack of solutions provided by the physical sciences) will be made redundant when neuroscience has “matured”212. This is when neuroscience will replace subjective consciousness with “neural activity in specialized anatomical areas”.213. In summary, science will one day explain what we call subjective consciousness; therefore, the hard problem will be solved.

Mengikuti pendekatan materialisme eliminatif, ahli falsafah analitik Patricia Churchland menegaskan bahawa persoalan yang kelihatan tentang kesedaran subjektif akan dinyahmistikkan apabila pengetahuan saintifik kita bertambah baik. Churchland berhujah bahawa masalah sukar kesedaran tidak wajar dibezakan daripada masalah-masalah lain dalam neurosains. Menurut Churchland, sebabnya ialah para penyelidik mempunyai pelbagai masalah yang belum ditangani, dan adalah tidak munasabah untuk berhujah bahawa masalah-masalah itu tidak akan pernah diselesaikan. Hanya kerana masalah sukar itu digambarkan sebagai misteri atau cabaran yang sukar bagi fizikalisme, itu tidak bermakna ia tidak akan pernah mempunyai penyelesaian saintifik. Churchland merujuk kepada sejarah sains untuk menyokong hujahnya. Sejarah menunjukkan bahawa sains telah menyelesaikan banyak "masalah sukar", yang menunjukkan bahawa masalah sukar kesedaran juga akan diselesaikan.214

Echoing the eliminative materialist approach, the analytical philosopher Patricia Churchland asserts that the apparent question of subjective consciousness will be demystified when we improve our scientific knowledge. Churchland argues the hard problem of consciousness should not be distinguished from other problems in neuroscience. The reason, according to Churchland, is that researchers have an array of problems that are unaddressed, and to argue that they will never be solved seems unreasonable. Just because the hard problem is described as mysterious or a difficult challenge to physicalism does not mean that it will never have a scientific solution. Churchland refers to the history of science in support of her arguments. History shows that science has solved many ‘hard problems’, indicating that the hard problem of consciousness will also be solved.214

Namun, proses fizikal dan kimia tidak memberitahu kita apa-apa tentang bagaimana rasanya bagi seorang makhluk sedar tertentu untuk mempunyai pengalaman subjektif dalaman. Ini membawa maksud bahawa, bagi materialis eliminatif, pengalaman subjektif dalaman hanyalah ilusi. Dengan kata lain, penganut pandangan ini sebenarnya tidak menerima masalah sukar kesedaran, kerana mereka mendakwa bahawa jirim dan proses fizikal sahaja sudah memadai untuk menerangkan apa-apa sahaja. Walau bagaimanapun, jirim dan proses fizikal tidak dapat memberitahu kita apa-apa tentang bagaimana rasanya mempunyai pengalaman sedar subjektif dalaman. Tambahan pula, jirim tidak dapat menerangkan kemunculan pengalaman sedar subjektif kerana jirim itu dingin, buta dan tidak sedar. Sesuatu tidak boleh menjadi punca kepada apa-apa melainkan ia sudah mengandungi perkara itu sejak awal atau mempunyai keupayaan untuk melahirkannya. Jirim dan proses fizikal adalah tidak sedar, maka ia tidak boleh melahirkan pengalaman sedar subjektif kerana ia tidak mengandunginya. Frank Jackson dan Philip Pettit berpendapat bahawa dakwaan materialis eliminatif, iaitu sejarah sains telah menunjukkan bahawa bahasa fizikalis akan menggantikan psikologi rakyat yang primitif, tidak mengikut secara logik. Asas hujah mereka ialah tidak munasabah untuk menolak kesimpulan sesuatu teori hanya kerana kemungkinan penemuan teori lain yang mempunyai skop dan kuasa penerangan yang lebih luas. Mungkin sahaja dakwaan teori yang "lebih lemah" itu masih benar walaupun terdapat cara saintifik yang lebih baik untuk menerangkan fenomena yang sama. Jackson dan Pettit menggunakan teori kinetik gas sebagai contoh. Teori kinetik gas mengkaji "kelakuan molekul secara mikroskopik dan interaksi yang membawa kepada hubungan makroskopik".215 Teori ini menggunakan analisis statistik untuk memberikan "keputusan yang tepat bagi manifestasi makroskopik bagi fenomena mikroskopik". (Ibid) Jackson dan Pettit membuat andaian bahawa jika sebuah teori "Super Kinetik" yang hipotetikal memberikan pengiraan deterministik bukan statistik bagi "kedudukan tepat, jisim, halaju, dan saiz setiap molekul gas", ia tidak akan menyediakan asas untuk menolak hakikat bahawa gas mempunyai suhu dan tekanan.216 Sebabnya ialah teori super kinetik itu tidak mengandungi "maklumat yang menyokong bahagian yang berkaitan bagi teori lama."217 Jackson dan Pettit merumuskan hujah mereka seperti berikut:

However, physical and chemical processes tell us nothing about what it is like for a particular conscious being to have an internal subjective experience. This implies that, for the eliminative materialist, inner subjective experiences are just an illusion. In other words, proponents of this view do not really accept the hard problem of consciousness, because they claim that matter and physical processes are all that is required to explain anything. Nevertheless, matter and physical processes cannot tell us anything about what it is like to have an inner subjective conscious experience. Furthermore, matter cannot explain the emergence of subjective conscious experience because matter is cold, blind and non-conscious. Something cannot give rise to anything unless it contains that thing in the first place or has the ability to give rise to it. Matter and physical processes are non-conscious and therefore cannot give rise to subjective conscious experience as they do not contain it. Frank Jackson and Philip Pettit maintain that the eliminative materialist’s claim—that the history of science has shown that a physicalist language will replace our primitive folk psychology—does not logically follow. The basis of their argument is that it is unreasonable to reject the conclusions of a theory due to the potential discovery of another theory that may have greater explanatory scope and power. It could be that the claims of the ‘weaker’ theory are still true despite a scientifically better way of explaining the same phenomena. Jackson and Pettit use the kinetic theory of gases as an example. The kinetic theory of gases studies “the microscopic behavior of molecules and the interactions which lead to macroscopic relationships”.215 This theory uses statistical analysis to provide accurate “results for macroscopic manifestations of microscopic phenomena”. (Ibid) Jackson and Pettit postulate that if a hypothetical “Super Kinetic” theory provided non-statistical, deterministic calculations of the “exact position, mass, velocity, and size of every gas molecule” it would not provide a basis to reject the fact that gases have temperature and pressure.216 The reason is that the super kinetic theory does not contain “information that supports the relevant part of the old theory.”217 Jackson and Pettit summarise their argument:

“Namun begitu, tiada pengenalpastian reduktif yang mungkin dibuat antara suhu dan tekanan dengan sifat-sifat asas teori kinetik super. Suhu, sebagai contoh, bukanlah jisim, halaju, atau kedudukan mana-mana molekul individu. Tiada isomorfisme walaupun menurut piawaian yang paling longgar antara hukum gas yang dirangka dari segi suhu, tekanan, dan isipadu dengan hukum yang dirangka dari segi jisim, kedudukan, dan halaju molekul dalam teori kinetik super. Prinsip taksonomi asas kedua-dua teori ini sangat berbeza.”218

“And yet no reductive reductive identifications of temperature and pressure with fundamental properties of the super kinetic theory are possible. Temperature, for instance, is not the mass, velocity, or position of any individual molecule. There will be no isomorphism even by the most relaxed standards between gas laws framed in terms of temperature, pressure, and volume and the laws framed in terms of mass, position, and velocity of molecules of the super kinetic theory. The basic taxonomic principles of the two theories are very different.”218

Oleh itu, materialisme penghapusan bukanlah penjelasan yang memadai bagi masalah sukar kesedaran, kerana ia mengabaikan perkara yang sebenarnya perlu dijelaskan. Kesimpulan materialisme penghapusan boleh diringkaskan kepada suatu kemustahilan: kita tidak mempunyai subjektiviti dalaman. Namun, keupayaan kita untuk mempunyai pengalaman subjektif dalaman ialah fakta orang pertama; amat tidak masuk akal untuk menafikannya.

In light of this, eliminative materialism is not an adequate explanation of the hard problem of consciousness as it ignores what requires explaining in the first place. The conclusions of eliminative materialism can be reduced to the following absurdity: we do not have inner subjectivity. However, our ability to have inner subjective experiences is a first-person fact; it is ludicrous to deny it.

Materialisme eliminatif menjadi popular dengan ahli falsafah Daniel Dennet apabila beliau menerbitkan bukunya, Consciousness Explained. Dalam buku yang banyak dikritik ini, beliau mentakrifkan semula kesedaran dengan mengabaikan perkara yang sebenarnya memerlukan penjelasan: keadaan kesedaran subjektif kita. Menurut Dennet, kita tidak mempunyai pengalaman subjektif peribadi yang sebenar; kita hanyalah robot biologi. Dengan kata lain, kita adalah zombi yang mempunyai ilusi pengalaman subjektif. Kritikan terhadap pendekatan Dennet, yang juga dikenali sebagai teori Multiple Drafts, telah dirumuskan oleh Profesor Antti Revonsuo dalam bukunya, Consciousness: The Science of Subjectivity:

Eliminative materialism became popular with the philosopher Daniel Dennet when he published his book, Consciousness Explained. In this heavily criticised book, he redefined consciousness by ignoring what requires explaining: our subjective conscious states. According to Dennet, we have no real personal subjective experiences; we are simply biological robots. In other words, we are zombies with the illusion of subjective experience. Criticism of Dennet’s approach, also known as Multiple Drafts theory, has been summarised by Professor Antti Revonsuo in his book, Consciousness: The Science of Subjectivity:

Teori Dennet telah banyak dikritik kerana ia seolah-olah mentakrifkan semula "kesedaran" dengan cara yang menjadikan istilah itu membawa maksud yang sangat berbeza daripada apa yang pada asalnya ingin kita jelaskan. Buku terkenal Dennet pada tahun 1991 bertajuk "Consciousness Explained", tetapi ramai yang merasakan ia sepatutnya dinamakan "Consciousness Explained Away". Apa yang kebanyakan orang mahu cari penjelasannya ialah kesedaran fenomenal, qualia dan subjektiviti, tetapi Dennet menolaknya sebagai sekadar ilusi. 219.

“Dennet’s theory has been heavily criticized because it seems to redefine ‘consciousness’ in such a way that the term comes to mean something very different from what we originally set out to explain. Dennet’s famous 1991 book is titled ‘Consciousness Explained’, but many felt it should have been called ‘Consciousness Explained Away’. What most people wanted to find an explanation for is phenomenal consciousness, qualia and subjectivity, but Dennet dismisses them as mere illusions.”219.

‘Subjektiviti wujud, tetapi ia hanyalah jirim’: Materialisme reduktif Materialisme reduktif menegaskan bahawa terdapat jurang pengetahuan antara proses fizikal dan pengalaman sedar yang subjektif. Namun, mereka berpendapat bahawa jurang tersebut boleh dijelaskan dalam kerangka falsafah materialistik. Penyokong pandangan ini menegaskan bahawa pengalaman sedar yang subjektif itu wujud, tetapi tidak berbeza daripada proses fizikal. Dasar hujah mereka ialah wujudnya hubungan antara aktiviti tertentu di dalam otak dengan pengalaman kesedaran tertentu; oleh itu, kesedaran boleh direduksikan kepada proses fizikal. Materialisme reduktif, tidak seperti materialisme eliminatif, menerima bahawa kesedaran subjektif itu wujud, tetapi ia boleh direduksikan kepada peristiwa fizikal dalam otak kita. Dengan cara ini, kesedaran subjektif adalah sama dengan aktiviti neurokimia.220 Walaupun pada masa ini tiada cara untuk mereduksikan semua keadaan sedar yang subjektif kepada fenomena fizikal, materialisme reduktif berpaksi pada jangkaan bahawa neurosains akan mengikut jejak sains-sains lain, iaitu istilah lama seperti ‘haba’ telah digantikan dengan ‘sains tenaga kinetik purata molekul’. Begitu juga, neurosains mungkin menggantikan perkataan seperti ‘cinta’ dengan padanan neurokimia. Intinya, “kesedaran tidak lain daripada satu set kompleks aktiviti neural yang berlaku di dalam otak kita”.22.

‘Subjectivity exists, but it’s just matter’: Reductive materialism Reductive materialism asserts that there is a knowledge-gap between physical processes and subjective conscious experiences. However, they maintain that the gap can be explained within a materialistic philosophy. Proponents of this view assert that subjective conscious experience exists, but is not distinct from physical processes. The basis for their arguments is that there is a link between certain activities in the brain and certain experiences of consciousness; therefore, consciousness can be reduced to physical processes. Reductive materialism, unlike eliminative materialism, accepts that subjective consciousness exists, but can be reduced to physical happenings in our brains. In this way, subjective consciousness is identical with neurochemical activity.220 Although there is currently no way of reducing all subjective conscious states to physical phenomena, reductive materialism is based on the expectation that neuroscience will follow the other sciences in that old terms, such as ‘heat’, will have been replaced with ‘the science of mean kinetic energy of molecules’. Similarly, neuroscience may replace words like ‘love’ with a neurochemical equivalent. In essence, “consciousness is nothing over and above a complex set of neural activities going on in our brain”.22.

Pandangan ini tidak memadai sebagai penjelasan bagi keadaan sedar subjektif, kerana ia berdasarkan andaian bahawa pengalaman subjektif itu benar, tetapi akan dijelaskan pada masa depan oleh perkembangan dalam neurosains. Pada asasnya, materialisme reduktif berhujah bahawa keadaan sedar subjektif akan direduksi kepada keadaan fizikal otak. Ini tidak menyelesaikan masalah sukar kesedaran. Adalah mustahil untuk mengetahui bagaimana rasanya bagi organisma tertentu untuk mengalami keadaan subjektif hanya dengan memerhatikan sekumpulan neuron yang menyala. Materialisme reduktif juga tidak menerangkan sumber pengalaman sedar. Neurobiologi dan pengalaman subjektif adalah sama sekali berbeza. Hanya menerangkan bahawa kesedaran muncul daripada proses fizikal yang tidak sedar adalah tidak memadai. Sama seperti ahli materialisme penghapusan, ahli materialisme reduktif tidak dapat menyelesaikan masalah sukar. Realiti subjektif dalaman manusia sekali lagi diabaikan. Profesor Revonsuo menjelaskan:

This view is not an adequate explanation for subjective conscious states, because it is based on the assumption that subjective experiences are real, but will be explained in the future by developments in neuroscience. Essentially, reductive materialism argues that subjective conscious states will be reduced to physical brain states. This does not solve the hard problem of consciousness. It is impossible to know what it is like for a particular organism to experience a subjective state simply by observing a bunch of neurons firing. Reductive materialism also doesn’t explain the source of conscious experience. Neurobiology and subjective experience are completely different. Simply explaining that consciousness emerges from non-conscious physical processes is not adequate. Just like the eliminative materialists, reductive materialists cannot solve the hard problem. The inner subjective realities of the human being are once again being ignored. Professor Revonsuo explains:

"Namun begitu, nampaknya jelas bahawa membincangkan pencetusan dan penyahcetusan neuron, pengaktifan dan penyahaktifan di kawasan otak yang berbeza, atau sinkroni ayunan dalam himpunan neuron, sama sekali bukan perkara yang sama dengan membincangkan perasaan sakit, sensasi warna, emosi yang membara atau fikiran dalaman—dan tidak akan sekali-kali menjadi sama. Apa yang tertinggal ialah, pertama sekali, aspek subjektif peristiwa mental yang sedar."222

“Still, it seems clear that to talk about neural firings, activations and deactivations in different brain areas or oscillatory synchrony in neural assemblies is not at all the same thing as talking about feelings of pain, sensations of colour, passionate emotions or inner thoughts—and never will be. What is being left out is, first and foremost, the subjective aspect of the conscious mental events.”222

Perbezaan antara materialisme eliminatif dan materialisme reduktif adalah agak halus. Materialisme eliminatif berhujah bahawa kesedaran subjektif adalah ilusi dan tidak wujud. Menurut pendekatan ini, ilusi kesedaran subjektif tidak lebih daripada neuron yang menembak. Materialisme reduktif pula menerima bahawa kesedaran subjektif wujud, tetapi berpendapat bahawa ia tidak lebih daripada aktiviti fizikal dalam otak. Kedua-duanya gagal menangani fakta orang pertama tentang kesedaran subjektif.

The difference between eliminative materialism and reductive materialism is quite subtle. Eliminative materialism argues that subjective consciousness is an illusion and does not exist. According to this approach, the illusion of subjective consciousness is nothing more than neurons firing. Reductive materialism accepts that subjective consciousness exists, but maintains that it is nothing more than physical activity in the brain. Both fail to address the first-person fact of subjective consciousness.

‘Ia adalah apa yang anda lakukan’: Behaviourisme Satu lagi pendekatan yang berkongsi kesimpulan materialisme penafian (eliminative materialism) ialah behaviourisme. Behaviourisme mengemukakan bahawa kesedaran ditakrifkan dari segi tingkah laku. Golongan behaviouris berpendapat bahawa seseorang hanya mempunyai keadaan sedar tertentu jika ia dapat disahkan melalui tingkah laku orang itu (contohnya, Susan berada dalam kesakitan jika, setelah dipukul dengan sesuatu, dia menjerit ‘aduh!’). Behaviourisme menafikan pengalaman sedar yang subjektif, dan mentakrifkan kesedaran sebagai cara kita bertindak dan bukannya cara kita wujud. Pendekatan ini menafikan masalah sukar kesedaran kerana ia gagal mengakui bahawa manusia boleh mempunyai keadaan mental tanpa mempamerkan sebarang tingkah laku. Sebagaimana yang dihujahkan oleh ahli falsafah David Lund, kita tidak boleh menolak hakikat bahawa kita memang mengalami keadaan dalaman yang subjektif yang tidak selalu dizahirkan melalui tingkah laku kita.223

‘It’s what you do’: Behaviourism Another approach that shares the conclusions of eliminative materialism is behaviourism. Behaviourism postulates that consciousness is defined in behavioural terms. Behaviourists assert that a person only has a certain conscious state if it can be verified by that person’s behaviour (for example, Susan is in pain if, after being struck with something, she cries ‘ouch!’). Behaviourism denies subjective conscious experience, and defines consciousness as the way we act rather than the way we are. This approach denies the hard problem of consciousness because it fails to acknowledge that humans can have mental states without displaying any behaviour. As the philosopher David Lund argues, we cannot dismiss the fact that we do experience inner subjective states that are not always revealed via our behaviours.223

Behaviourisme menjadikan keadaan sedar sama dengan keadaan fizikal. Masalah pendekatan ini ialah ia mengabaikan hakikat bahawa keadaan sedarlah yang menyebabkan tingkah laku. Contohnya, rasa sakitlah yang mendorong Susan untuk berkata 'aduh!', maka rasa sakit dan perkataan 'aduh!' tidak sama antara satu sama lain.

Behaviourism makes a conscious state identical to a physical state. The problem with this approach is that it ignores the fact that it is the conscious state that causes the behaviour. For example, it is the pain that provokes Susan to say ‘ouch!’, so pain and saying ‘ouch!’ are not identical to each other.

'Hanya sekumpulan input, keadaan mental dan output': Fungsionalisme Fungsionalis mengemukakan bahawa kesedaran ditakrifkan sebagai fungsi atau peranan yang dimainkannya, yang muncul daripada satu set hubungan dalam sesuatu organisma atau sistem, sama seperti komputer. Fungsi ditakrifkan sebagai hubungan antara input, keadaan mental dan output. Sebagai contoh, jika saya melihat bas saya tiba (input), saya mengalami keadaan mental bimbang bahawa saya mungkin lewat kerana kemungkinan terlepas bas itu (keadaan mental); kemudian saya berlari menuju ke perhentian bas (output). Fungsionalis menegaskan bahawa kesedaran serupa dengan program komputer, yang timbul daripada corak kompleks dalam otak.224 Fungsionalisme telah berdepan dengan beberapa bantahan.225

‘Just a bunch of inputs, mental states and outputs’: Functionalism Functionalists postulate that consciousness is defined as the functions or roles it plays, emerging from a set of relations within an organism or system, just like a computer. A function is defined as a relation of inputs, mental states and outputs. For example, if I see my bus arriving (input), I experience the mental state of worrying that I may be late due to the possibility of missing my bus (mental state); I then run towards the bus stop (output). Functionalists assert that consciousness is similar to a computer program, which arises from complex patterns within the brain.224 Functionalism has faced a number of objections.225

Salah satunya ialah bahawa fungsionalisme tidak dapat mempertimbangkan keadaan sedar yang subjektif kerana keadaan tersebut tidak dapat difahami secara fungsional.226 Tidak semestinya dengan hanya mengetahui semua input, keadaan mental dan output, kita akan entah bagaimana mengetahui bagaimana rasanya bagi seekor organisma tertentu untuk mengalami sesuatu keadaan mental. Saya dapat memahami bahawa apabila seseorang melihat seekor anjing berbahaya berlari ke arahnya (input), dia akan mengalami ketakutan (keadaan mental), dan dia pasti akan berlari untuk menyelamatkan diri (output). Namun, dengan mengetahui hubungan antara input, keadaan mental dan output, saya tidak lebih dekat untuk memahami bagaimana rasanya bagi orang itu berada dalam keadaan mental tertentu. Ia juga tidak memberitahu saya apa-apa tentang bagaimana dan mengapa keadaan mental timbul daripada set hubungan tersebut. Merujuk kembali kepada contoh di atas, saya tidak dapat mengetahui bagaimana rasanya bagi orang lain untuk mengalami perasaan terancam oleh haiwan berbahaya. Memahami bagaimana keadaan mental berhubung dengan input dan output tidak membawa kepada pengetahuan tentang bagaimana rasanya berada dalam keadaan mental tersebut.

One of these is that functionalism is unable to consider subjective conscious states because they cannot be understood functionally.226 It does not follow that just by knowing all of the inputs, mental states and outputs we will somehow know what it is like for a particular organism to experience a mental state. I can understand that when someone sees a dangerous dog running towards them (input), they will experience fear (mental state), they will inevitably run for safety (output). However, by knowing the relations between the input, mental state and output, I am no closer to understanding what it is like for that person to be in a particular mental state. It also tells me nothing about how and why mental states arise from the set of relations. Referring back to the above example, I cannot know what it is like for someone else to experience the feeling of being threatened by a dangerous animal. Understanding how mental states relate to inputs and outputs does not give rise to knowing what it is like to be in that mental state.

Ramai ahli akademik berpendapat bahawa walaupun fungsionalisme popular, ia tidak mempunyai banyak nilai sebagai penyelesaian kepada masalah sukar kesedaran.227.

Many academics maintain that despite its popularity, functionalism does not carry much weight as a solution to the hard problem of consciousness.227.

‘Ia terdapat dalam kerumitannya’: Materialisme yang muncul (emergent materialism).

‘It’s in the complexity’: Emergent materialism.

Idea ini berdasarkan konsep kemunculan (emergence). Kemunculan berlaku apabila perkara-perkara tersusun dengan cara sedemikian rupa sehingga berubah menjadi entiti yang kompleks dan mempunyai hubungan sebab-akibat yang rumit, daripadanya muncul fenomena baharu.228 Terdapat dua jenis materialisme kemunculan: yang kuat dan yang lemah.

This idea is based on the concept of emergence. Emergence occurs when things become arranged in such a way that they transform into complex entities and have complicated causal relationships from which new phenomena appear.228 There are two types of emergent materialism: the strong and the weak.

Bentuk lemah menegaskan bahawa kita pada akhirnya akan memahami kesedaran subjektif apabila semua proses fizikal yang kompleks telah difahami. Bentuk lemah ini mungkin menjelaskan bagaimana kesedaran muncul daripada proses fizikal, tetapi ia tidak bermakna bahawa ia akan membawa kepada pengetahuan tentang apa rasanya bagi organisma sedar untuk mempunyai pengalaman subjektif dalaman. Adakah misteri kesedaran subjektif akan hilang apabila kita telah memahami bagaimana ia muncul daripada semua proses fizikal yang kompleks? Jika ia hilang, maka ia seolah-olah menafikan perkara yang sebenarnya memerlukan penjelasan pada mulanya. Jika kesedaran subjektif kekal, maka materialisme yang muncul (emergent materialism) menghadapi masalah yang sama seperti materialisme reduktif; kesedaran subjektif mungkin mempunyai asas fizikal tanpa memberitahu kita apa rasanya mempunyai pengalaman kesedaran subjektif ini.229

The weak form asserts that we will eventually understand subjective consciousness once all of the complex physical processes are understood. The weak form may explain how consciousness emerges from physical processes, but it does not follow that it will lead to knowledge of what it is like for a conscious organism to have an inner subjective experience. Will the mystery of subjective consciousness disappear once we have understood how it emerges from all of the complex physical processes? If it does, then it seems to be denying what requires explaining in the first place. If subjective consciousness remains, then emergent materialism suffers from the same problems as reductive materialism; subjective consciousness may have a physical basis without telling us anything about what it is like to have these subjective conscious experiences.229

Satu varian materialisme emergen yang lemah berpendapat bahawa kita tidak akan pernah memahami keseluruhan proses fizikal yang menjadi asas kepada kesedaran subjektif. Walau bagaimanapun, secara teorinya, jika kita pernah mempunyai pemahaman yang sempurna tentang cara otak berfungsi, kita boleh memahami kesedaran subjektif. Bentuk materialisme emergen yang lemah ini sebenarnya tidak menjelaskan apa-apa. Dalam konteks hujah yang dikemukakan dalam bab ini, menerima penjelasan yang benar-benar menerangkan masalah sukar kesedaran adalah lebih rasional daripada menerima pendekatan yang tidak berbuat demikian.

A variant of weak emergent materialism maintains that we will never understand all of the physical processes that underpin subjective consciousness. However, theoretically speaking, if we were ever to have a perfect understanding of how the brain works, we could understand subjective consciousness. This form of weak emergent materialism does not explain anything at all. In the context of the argument presented in this chapter, accepting an explanation that actually explains the hard problem of consciousness is more rational than accepting an approach that does not.

Bentuk kuat materialisme emergen berhujah bahawa kesedaran subjektif ialah fenomena semula jadi; namun, mana-mana teori fizikalis yang cuba menjelaskan realitinya berada di luar kemampuan akal manusia. Bentuk emergensi ini berhujah bahawa kita boleh memperoleh fenomena baharu X daripada Y, tanpa mengetahui bagaimana X muncul daripada Y. Materialisme emergen kuat berpendirian bahawa kita boleh memperoleh sesuatu yang baharu daripada proses fizikal yang kompleks, tetapi jurang dalam pemahaman kita tentang bagaimana sesuatu yang baharu ini muncul tidak akan pernah tertutup. Pendekatan ini tidak menjelaskan masalah sukar kesedaran, kerana ia mengakui bahawa perkara itu tidak dapat dijelaskan. Pada pandangan saya, ini tidak berbeza daripada berkata, "Ia sekadar berlaku. Ia begitu kompleks sehingga tiada siapa yang tahu." Revonsuo berhujah bahawa materialisme emergen kuat tidak akan pernah mampu menangani kesedaran subjektif, dan walaupun kita diberikan teori yang betul, ia "akan sama seperti apa yang dapat difahami oleh hamster daripada The Origin of Species karya Charles Darwin jika satu salinan diletakkan di dalam sangkar mereka."230 Oleh kerana kita cuba menjelaskan masalah sukar kesedaran, menolak kesedaran subjektif sebagai satu misteri tidak menghalang seorang yang rasional daripada menerima satu pendekatan yang benar-benar menjelaskannya secara koheren. Adakah sains akhirnya akan menjelaskan kesedaran subjektif? Sebagaimana yang dapat dilihat daripada pendekatan materialis di atas, hujah utamanya ialah penjelasan saintifik suatu hari nanti akan menutup jurang pengetahuan kita yang sedia ada. Pendekatan ini, bagaimanapun, tidak memberikan penjelasan yang memadai tentang kesedaran, kerana saya berpendapat ia merupakan satu bentuk kesilapan 'sains jurang' (science of the gaps). Jika kita meneliti kaedah saintifik dan falsafah sains, kita akan memahami bahawa kesedaran subjektif berada di luar capaian sains. Kejayaan sains terdahulu berpunca daripada hakikat bahawa ia dapat memerhati fenomena baharu atau menyediakan model teori baharu yang menjelaskan data yang boleh diperhatikan sedia ada. Keserupaan sesuatu organisma sedar tertentu tidak dapat difahami oleh sains. Saintis terhad kepada pemerhatian yang mereka miliki, kerana sains "terpaksa menghadkan perhatiannya kepada masalah-masalah yang dapat diselesaikan oleh pemerhatian".

The strong form of emergent materialism argues that subjective consciousness is a natural phenomenon; however, any physicalist theory that attempts to address its reality is beyond the capacity of the human intellect. This form of emergence argues that we can get a new phenomenon X from Y, without knowing how X emerges from Y. Strong emergent materialism maintains that we can get something new from the complex physical processes, but the gap in our understanding of how this new thing emerges will never be closed. This approach does not explain the hard problem of consciousness, as it admits that it cannot be explained. In my view this is no different to saying, “It just happens. It is so complex that no one knows.” Revonsuo argues that strong emergent materialism will never be able to address subjective consciousness, and even if we were to be given the correct theory, it “would equal what hamsters could make of Charles Darwin’s Origins of Species if a copy was placed in their cage.”230 Since we are trying to explain the hard problem of consciousness, dismissing subjective consciousness as a mystery does nothing to prevent a rational person from accepting an approach that actually does coherently explain it. Will science eventually explain subjective consciousness? As seen from the above materialist approaches, the main argument is that a scientific explanation will someday close the current gap in our knowledge. This approach, however, does not provide an adequate explanation of consciousness, as I believe it is a form of the ‘science of the gaps’ fallacy. If we examine the scientific method and the philosophy of science, we will understand that subjective consciousness is beyond the reach of science. The previous successes of science stemmed from the fact that they were able to observe new phenomena or provide new theoretical models that explained existing observable data. The likeness of a particular conscious organism cannot be understood by science. Scientists are limited to the observations they have, because science is “forced to restrict its attention to problems that observations can solve”.

231 Oleh kerana kesedaran subjektif (perspektif orang pertama) tidak mungkin diperhatikan dari perspektif orang ketiga, sains tidak dapat membicarakan kesedaran subjektif. Seperti yang telah disebutkan sebelum ini, sekalipun kita mengetahui segala-galanya tentang otak, kita masih tidak dapat menangani masalah sukar kesedaran. Aktiviti otak hanya menunjukkan bahawa sesuatu sedang berlaku, bukan bagaimana rasanya bagi sesuatu itu untuk berlaku. Sekalipun semua aktiviti neurokimia dalam otak seseorang dipetakan dan dikaitkan dengan laporan orang pertama tentang pengalaman subjektif mereka, sains tetap tidak dapat menentukan pengalaman khusus orang tersebut atau mengapa ia terhasil daripada proses fizikal.

231 Since it is impossible to observe subjective consciousness (first-person perspective) from the perspective of the third person, science cannot address subjective consciousness. As mentioned before, even if we were to know everything about the brain we would still not be able to address the hard problem of consciousness. Brain activity only indicates that something is happening, not what it is like for that something to happen. Even if all of the neurochemical activity were mapped out in someone’s brain and correlated with first-person accounts of his or her subjective experience, science would be unable to determine that particular person’s experience or why it results from physical processes.

Walaupun, sepuluh tahun dari sekarang, satu teori saintifik atau penjelasan biologi baharu bagi kesedaran dibangunkan, ia tetap tidak akan dapat menentukan bagaimana rasanya bagi seseorang untuk mempunyai pengalaman subjektif, atau mengapa pengalaman subjektif yang tertentu itu muncul daripada proses fizikal. Pengalaman kesedaran subjektif berada di luar skop penjelasan saintifik. Berdasarkan perkara di atas, percubaan materialistik untuk menjelaskan kesedaran gagal sepenuhnya. Ahli neurofisiologi John C. Eccles merumuskan kegagalan ini dengan tepat: “Saya berpendapat bahawa misteri manusia sangat direndahkan oleh reduksionisme saintifik, dengan dakwaannya dalam materialisme janji….”232.

Even if, ten years from now, a new scientific theory or biological explanation for consciousness is developed, it would still not be able to determine what it is like for a person to have a subjective experience, or why that particular subjective experience emerges from physical processes. Subjective conscious experience is outside of the scope of a scientific explanation. In light of the above, materialistic attempts to explain consciousness fail comprehensively. The neurophysiologist John C. Eccles aptly summarises this failure: “I maintain that the human mystery is incredibly demeaned by scientific reductionism, with its claim in promissory materialism….”232.

Pendekatan bukan-materialistik Pendekatan-pendekatan ini mengakui bahawa realiti itu lebih daripada sekadar jirim. Inilah pandangan yang diiktiraf oleh Islam, dan oleh teisme secara umum. Kita ini lebih daripada jirim dan tenaga; terdapat komponen rohani dalam kewujudan kita. Namun, beberapa strategi ini bertujuan menerangkan kesedaran tanpa mengakui, atau memanggil, kewujudan Tuhan. Saya akan mengkritik strategi-strategi ini dan menerangkan bagaimana teisme menyediakan cara yang paling rasional untuk menerangkan kesedaran.

Non-materialistic approaches These approaches admit that the.re is more to reality than matter. This is a view that Islam, and theism in general, recognises. We are more than matter and energy; there is a spiritual component to our existence. However, several of these strategies aim to explain consciousness without admitting, or invoking, the existence of God. I will criticise these and explain how theism provides the most rational way of explaining consciousness.

"Mereka berbeza, tetapi kita tidak tahu bagaimana": Dualisme Substansi.

‘They’re different, but we do not know how’: Substance Dualism.

Dualisme substansi ialah pandangan bahawa terdapat dua substansi yang berbeza: satu bersifat fizikal dan satu lagi bukan fizikal. Kedua-dua substansi ini secara asasnya berbeza dan wujud secara bebas antara satu sama lain. Dalam konteks perbincangan kita, dualisme substansi berpendapat bahawa kesedaran dan otak adalah berbeza dan tidak berasal daripada substansi yang sama; yang satu bersifat material dan yang lain bersifat imaterial, namun kedua-duanya saling berinteraksi. Penjelasan tentang kesedaran ini sangat mudah difahami dan selari dengan pengalaman harian kita. Sebagai contoh, kita mengalami bahawa keadaan sedar boleh menyebabkan keadaan fizikal, dan sebaliknya. Jika saya mempunyai pengalaman sedar yang subjektif berupa kesedihan, ia boleh menyebabkan keadaan fizikal seperti mengerutkan dahi atau menangis. Sebaliknya, jika saya terhantuk kepala pada sesuatu objek, saya akan merasai pengalaman subjektif dalaman berupa kesakitan. Satu bantahan utama terhadap dualisme substansi ialah, oleh kerana keadaan sedar dan otak adalah sangat berbeza, maka mengetahui bagaimana kedua-duanya berinteraksi adalah mustahil. Ini dikenali sebagai masalah interaksionis; menurut sebilangan ahli falsafah, tidak wujud penjelasan yang koheren tentang bagaimana dan mengapa otak yang material dan kesedaran yang imaterial boleh berinteraksi.233

Substance dualism is the view that there are two different substances: one is physical and the other is non-physical. These substances are fundamentally distinct and exist independently of each other. In the context of our discussion, substance dualism maintains that consciousness and the brain are different and are not from the same substance; one is material and the other immaterial, yet they interact with each other. This account of consciousness is very intuitive, making sense of our everyday experiences. For instance, we experience that conscious states can cause physical states, and vice versa. If I have the subjective conscious experience of sadness, it can cause the physical state of frowning or crying. On the converse side, if I bump my head on an object, I will feel the inner subjective experience of pain. A key objection to substance dualism is that since conscious states and the brain are radically different, then knowing how they interact is impossible. This is known as the interactionist problem; there is— according to some philosophers—no coherent account of how and why the material brain and the immaterial consciousness interact.233

Namun, bantahan ini berdasarkan andaian yang salah, iaitu bahawa jika kita tidak mengetahui bagaimana X menyebabkan Y, maka kita tidak berhak untuk meyakini bahawa X menyebabkan Y. Terdapat banyak kes interaksi sebab-akibat di mana kita mengetahui bahawa sesuatu menyebabkan sesuatu yang lain tanpa mengetahui bagaimananya.

However, this objection is based on the false assumption that if we do not know how X causes Y, then we are not justified to believe that X causes Y. There are many cases of causal interactions in which we know one thing causes another without knowing how.

Walaupun dualisme substans merupakan pesaing kuat kepada alternatif teistik, jika dualisme substans diterima dalam paradigma bukan teistik, ia tidak menjawab beberapa persoalan asas: Dari manakah datangnya substans bukan fizikal itu? Bagaimanakah ia wujud dalam alam fizikal? Lebih-lebih lagi, penjelasan teistik memberikan satu pencerapan yang lebih koheren tentang bagaimana otak fizikal dan kesedaran bukan fizikal saling berinteraksi. Inilah sebabnya dualisme jenis teistik ialah pendekatan yang paling koheren (lihat bahagian God Is the Best Explanation di bawah).

Although substance dualism is a strong contender to the theistic alternative, if substance dualism is adopted within a non-theistic paradigm, it does not address some fundamental questions: Where did the immaterial substance come from? How does it exist in the physical universe? Moreover, a theistic explanation provides a more coherent account of how the physical brain and non-physical consciousness interact. This is why a theistic type of dualism is the most coherent approach (see God Is the Best Explanation section below).

‘Ia adalah kebetulan yang bertuah’: Epifenomenalisme Dengan teori ini, keadaan sedar berbeza daripada keadaan fizikal, dan keadaan fizikal menyebabkan keadaan sedar, tetapi tidak sebaliknya. Dengan cara ini, keadaan sedar tidak mempunyai kuasa sebab-akibat. Penolakan popular terhadap epifenomenalisme termasuk bahawa, jika benar, sensasi sakit di tangan saya (pengalaman sedar) akibat nyalaan api yang panas tidak memainkan sebarang peranan sebab-akibat dalam tangan saya yang bergerak menjauhi (keadaan fizikal). Contoh lain ialah jika anda mengalami pengalaman malang dikejar oleh seorang pemabuk yang nekad hendak melemparkan botol pecah kepada anda, pandangan botol yang bergerak ke arah anda mungkin mencetuskan pengalaman sedar berupa ketakutan, tetapi perasaan takut itu tidak akan menyebabkan anda menunduk dan melindungi diri; gerak balas mengelak anda akan berlaku akibat satu kemalangan rawak. Ini bercanggah dengan pemahaman asas kita tentang realiti manusia. Kita tahu bahawa kita mempunyai tindak balas fizikal akibat keadaan sedar yang subjektif, dan kita juga mengalami perasaan serta pengalaman subjektif akibat sebab fizikal. Jika epifenomenalisme benar, psikologi manusia akan binasa. Bayangkan seorang pesakit kemurungan memberitahu ahli psikoterapinya bahawa perasaan murung dalaman beliau menyebabkan serangan kebimbangannya, lalu diberitahu bahawa perkara itu sama sekali tiada kaitan dengannya.

‘It’s a lucky accident’: Epiphenomenalism With this theory, conscious states are distinct from physical states, and physical states cause conscious states, but not the other way around. In this way, conscious states are causally impotent. Popular rejections of epiphenomenalism include that, if true, a sensation of pain in my hand (conscious experience) due to a hot flame plays no causal role in my hand moving away (physical state). Another example includes that if you were to have the unfortunate experience of being chased by a drunkard hell-bent on throwing a broken bottle at you, the sight of the bottle moving towards you might create the conscious experience of fear, but the feeling of fear would not cause you to duck and protect yourself; your defensive move would occur due to some random accident. This contradicts our basic understanding of the human reality. We know that we have physical reactions due to subjective conscious states, and we also experience subjective feelings and experiences due to physical causes. If epiphenomenalism were true, human psychology would be in ruin. Just imagine a patient with depression telling his psychotherapist that his internal feelings of depression cause his anxiety attacks, only to be told that it has nothing to do with it.

‘Segala sesuatu itu sedar’: Panpsikisme.

‘Everything is conscious’: Panpsychism.

Panpsychisme agak serupa dengan dualisme sifat, yang menegaskan bahawa hanya satu jirim wujud (jirim fizikal), tetapi mengandungi dua sifat (sifat fizikal dan sifat bukan fizikal atau sifat sedar yang subjektif). Panpsychisme menegaskan bahawa jirim mengandungi satu bentuk kesedaran subjektif. Dari perspektif ini, ia berhujah bahawa kesedaran adalah sifat intrinsik alam semesta dan ia memainkan peranan sebab-akibat. Penyokong panpsychisme termasuk profesor David Chalmers dan Thomas Nagel. Oleh kerana setiap komponen jirim mengandungi kesedaran, kesedaran otak hanyalah himpunan komponen-komponen kesedaran ini. Satu bentuk panpsychisme menyatakan bahawa semua jirim sedar dengan cara yang sama seperti manusia. Bentuk panpsychisme yang lain menegaskan bahawa kesedaran yang terkandung dalam jirim berada dalam keadaan asas, yang juga dikenali sebagai protokesedaran.

Panpsychism is somewhat similar to property dualism, which asserts that one substance exists (physical substance), but contains two properties (physical and non-physical or subjective conscious properties). Panpsychism asserts that matter contains a form of subjective consciousness. From this perspective, it argues that consciousness is an intrinsic property of the universe and it plays a causal role. Advocates of panpsychism include professors David Chalmers and Thomas Nagel. Since each component of matter contains consciousness, the brain’s consciousness is just an accumulation of these components of consciousness. One form of panpsychism states that all matter is conscious in the same way humans are. The other form of panpsychism asserts that consciousness contained in matter is in a basic state, also known as protoconsciousness.

Terdapat sejumlah masalah dengan panpsikisme. • Pertama, tidak ada bukti bagi dakwaan bahawa jirim mengandungi kesedaran subjektif. Proton, elektron, kuark dan atom tidak menunjukkan sebarang tanda memiliki kesedaran subjektif.234.

There are a number of problems with panpsychism. • Firstly, there is an absence of evidence for the claim that matter contains subjective consciousness. Protons, electrons, quarks and atoms do not exhibit any signs of having subjective consciousness.234.

Keduanya, pendekatan ini gagal memberikan penjelasan metafizik atau fizikal yang memadai tentang bagaimana jirim mengandungi kesedaran. Dari manakah datangnya sifat kesedaran itu? Bagaimanakah jirim memiliki sifat kesedaran subjektif ini? Kegagalan ahli panpsikisme untuk menjawab soalan-soalan ini menjejaskan sebarang penjelasan metafizik dan fizikal.

• Secondly, this approach fails to provide an adequate metaphysical or physical explanation of how matter contains consciousness. Where did the property of consciousness come from? How does matter contain this subjective conscious property? The panpsychist’s failure to answer these questions undermines any metaphysical and physical explanation.

Ketiga, tiada contoh kesedaran yang wujud di luar pengalaman subjektif makhluk yang hidup. Sebagai contoh, apakah maksud kesakitan tanpa diri atau 'aku'? Apakah maksud menyedari sesuatu fikiran tanpa seseorang yang sedang berfikir? Persoalan-persoalan ini dengan kuat menunjukkan bahawa kesedaran hanya bermakna dengan adanya satu makhluk sedar yang bersatu, yang mengalami rangkaian keadaan subjektif.

• Thirdly, there are no examples of consciousness existing outside of the subjective experience of a living entity. For instance, what does pain mean without a self or an ‘I’? What does being conscious of a thought mean without someone who is thinking? These questions strongly suggest that consciousness only makes sense with a unified conscious being experiencing an array of subjective states.

• Akhirnya, bagaimana satu pengalaman sedar yang bersatu boleh muncul daripada banyak bahagian jirim yang kesemuanya mengandungi bentuk kesedaran? Bagaimana bahagian-bahagian jirim individu yang mengandungi kesedaran subjektif boleh berkumpul menjadi satu pengalaman yang bermakna dan bersatu? Jika pengalaman sedar kita hanyalah hasil daripada banyak elemen sedar yang terkandung dalam bahagian fizikal yang membentuk otak, maka pengalaman kita akan menjadi tidak koheren atau kurang bersatu. Profesor Edward Feser mengulas tentang makna bersatu bagi satu pengalaman sedar. Beliau menjelaskan bahawa pengalaman kita bukan sekadar hasil tambahan banyak elemen sedar yang berbeza; pengalaman kita mempunyai rasa yang bersatu. Beliau mengemukakan hujahnya menggunakan pengalaman sedar membaca sebuah buku:

• Finally, how can a unified conscious experience emerge from many pieces of matter that all contain a form of consciousness? How do individual pieces of matter that contain subjective consciousness manage to add up to a meaningful, unified experience? If our conscious experiences were just a result of many conscious elements contained in the physical parts that make up the brain, our experience would be incoherent, or less unified. Professor Edward Feser comments on the unified meaning of a single conscious experience. He explains that our experiences are not just a summation of many different conscious elements; our experiences have a unified feel. He presents his case using the conscious experience of reading a book:

"Pengalaman itu mempunyai makna atau erti yang koheren, dan makna atau erti itu bagi satu subjek pengalaman. Anda bukan sekadar menyedari bentuk, tekstur, warna dan sebagainya sebagai unsur-unsur yang berasingan, tetapi menyedarinya sebagai sebuah buku; dan andalah yang menyedarinya, bukan berjuta-juta peristiwa neural yang entah bagaimana masing-masing 'menyedari' satu aspek tertentu daripada buku itu." 235.

“The experience has a coherent significance or meaning, and significance or meaning for a single subject of experience. You are not only aware of the shape, texture, colors, etc. as separate elements, but are aware of them as a book; and it is you who are aware of them, rather than myriad neural events somehow each being ‘aware’ of one particular aspect of the book.” 235.

Terdapat banyak perbincangan akademik mengenai pendekatan-pendekatan yang telah saya ringkaskan di atas. Namun, tujuan utama adalah untuk memperkenalkan pendekatan-pendekatan ini secara ringkas dan mengetengahkan beberapa kritikan yang melemahkan keupayaan mereka untuk menjelaskan kesedaran subjektif sebaik mana yang dilakukan oleh teisme.

There is a lot of academic discussion around the approaches I have summarised above. However, the main intention was to briefly introduce these approaches and bring to light some criticisms which undermine their ability to explain subjective consciousness as sufficiently as theism does.

Tuhan ialah penjelasan yang terbaik.

God is the best explanation.

Bagaimana kita menjelaskan kesedaran dalam cahaya kegagalan percubaan untuk menerangkan secara menyeluruh pengalaman peribadi subjektif kita? Pendekatan teistik ialah penjelasan yang paling memadai. Adalah jauh lebih munasabah untuk mengandaikan bahawa agen yang Maha Mengetahui, sedar, mempunyai kehendak dan tujuan, ialah pencipta segala kesedaran. Berikut ialah tiga sebab utama mengapa Tuhan ialah penjelasan yang terbaik:

How do we explain consciousness in light of the failed attempts to comprehensively explain our subjective personal experiences? A theistic approach is the most adequate explanation. It is far more reasonable to postulate that an All-Aware, conscious agent with volition and purpose is the author of all consciousness. Here are three main reasons why God is the best explanation:

Pertama, ia menjawab satu soalan yang tiada satu pun daripada pandangan yang sedia ada telah jawab: Dari manakah datangnya kesedaran? Profesor J. P. Moreland menjelaskan bagaimana ia tidak mungkin berlaku melalui proses fizikal semula jadi: "Pengetahuan kita tentang alam semula jadi akan memberi kita alasan positif untuk tidak mempercayai bahawa kesedaran yang tidak boleh diturunkan kepada yang lain akan muncul di dalamnya, contohnya, penyusunan semula geometri entiti fizikal yang tidak aktif kepada struktur ruang yang berbeza nampaknya tidak cukup untuk menjelaskan kemunculan kesedaran."236

Firstly, it answers a question that none of the existing views have answered: Where did consciousness come from? Professor J. P. Moreland explains how it could not have been via natural physical processes: “Our knowledge of the natural world would give us positive reasons for not believing that irreducible consciousness would appear in it, e.g., the geometrical rearrangement of inert physical entities into different spatial structures hardly seems sufficient to explain the appearance of consciousness.”236

Jika perkara (matter) dan kesedaran (consciousness) itu berbeza, maka mengikut logik, kesedaran tidak mungkin muncul daripada perkara. Namun, jika perkara mengandungi sifat-sifat sedar, maka bagaimanakah sifat-sifat ini timbul? Kita perlu mengajukan persoalan ontologi ini kerana kesedaran amat berbeza daripada bahan-bahan material. Untuk menjelaskan hakikat bahawa pengalaman kesedaran subjektif itu wujud, Tuhan mestilah telah mencipta kesedaran. Adalah jauh lebih koheren untuk mengemukakan satu agen sedar yang Maha Mengetahui sebagai penjelasan bagi kesedaran. Dari sudut pandangan ini, teisme menawarkan penjelasan yang jauh lebih kaya. Moreland berhujah bahawa akaun fizikalis dan materialis mengenai kesedaran tidak mempunyai "...cara yang munasabah untuk menjelaskan kemunculan peristiwa/sifat mental yang tidak boleh direduksikan dan tulen di alam semesta... jika dibandingkan dengan sumber penjelasan teisme yang kaya...."237.

If matter and consciousness are distinct, it follows that consciousness could not have emerged from matter. However, if matter contains conscious properties, then how did these properties arise? We need to ask this ontological question because consciousness is very different from material stuff. In order to explain the fact that subjective conscious experiences exist, God must have created consciousness. It is far more coherent to postulate an All-Aware conscious agent to explain consciousness. From this point of view, theism offers a far richer explanation. Moreland argues that physicalist and materialist accounts of consciousness have “…no plausible way to explain the appearance of irreducible, genuine mental properties/events in the cosmos… when compared to the rich explanatory resources for theism….”237.

Kedua, teisme menjawab bagaimana kesedaran boleh memasuki dunia fizikal. Ramai orang merasa hairan bagaimana entiti bukan fizikal seperti jiwa boleh berinteraksi, malah mengawal, aspek fizikal seperti tubuh manusia dan haiwan. Namun, teisme menjelaskan perkara ini dengan sangat semula jadi. Kehendak Tuhan yang menyeluruh dan aktiviti Ketuhanan memastikan wujudnya sebuah dunia di mana yang fizikal dan yang bukan fizikal saling berinteraksi. Charles Taliaferro menjelaskan:

Secondly, theism answers how consciousness could have entered the physical world. It often surprises people how non-physical entities like the soul can interact, and in fact control, physical aspects like the bodies of humans and animals. However, theism explains this very naturally. God’s comprehensive will and Divine activity ensure a world where the physical and non-physical interact. Charles Taliaferro explains:

"Tetapi dalam pandangan teistik tentang kesedaran, tiada helah sulap atau tindakan ajaib yang berasingan daripada Tuhan di sebalik kemunculan kesedaran. Kesedaran muncul daripada alam fizikal melalui kehendak Tuhan yang kekal dan menyeluruh, bahawa wujudnya sebuah alam yang terdiri daripada objek, sifat dan hubungan, sama ada fizikal mahupun bukan fizikal. Hubungan antara jirim, tenaga, kesedaran, serta hukum ruang-masa, tout court, semuanya berpunca daripada satu aktiviti ketuhanan yang amat menyeluruh."238

“But in a theistic view of consciousness, there is no parlor trick or discrete miraculous act of God behind the emergence of consciousness. Consciousness emerges from the physical cosmos through an abiding comprehensive will of God that there be a world of physical and non-physical objects, properties, and relations. The relation between matter, energy, consciousness, the laws of space-time, tout court, all stem from an overwhelming, divine, activity.”238

Menurut pendekatan kesedaran yang bukan teistik, kesedaran seolah-olah muncul begitu sahaja secara ajaib tanpa penjelasan fizikal yang memadai. Namun, teisme tidak menghadapi masalah ini, kerana kemunculan kesedaran dilihat sebagai sebahagian daripada realiti. Oleh kerana Tuhan itu Maha Sedar, Maha Hidup dan Maha Mengetahui, adalah munasabah bahawa dunia yang Dia ciptakan mengandungi makhluk yang mempunyai kesedaran diri. Taliaferro juga membuat kesimpulan yang serupa:

According to a non-theistic approach to consciousness, consciousness seems to have miraculously popped into existence without any adequate physical explanation. However, theism does not face this problem, as the emergence of consciousness is viewed as part of reality. Since God is conscious, Ever-Living and All-Aware, it is plausible that the world He created contains beings with a conscious awareness of themselves. Taliaferro similarly concludes:

“Dari sudut pandang kosmologi materialis yang asas, kemunculan kesedaran kelihatan pelik; ia disamakan dengan dakwaan ‘kemudian berlaku satu mukjizat’. Tetapi dari sudut pandang teisme, kemunculan kesedaran mungkin dilihat sebagai sesuatu yang berakar jauh dalam sifat hakiki realiti itu sendiri. Penciptaan kesedaran haiwan dan manusia bukanlah satu mukjizat yang terpencil, tetapi merupakan cerminan struktur asas realiti.”239

“From the vantage point of a fundamentally materialist cosmology, the emergence of consciousness seems strange; it is likened to claiming ‘then a miracle happens.’ But from the vantage point of theism, the emergence of consciousness may be seen as something deeply rooted in the very nature of reality. The creation of animal and human consciousness is not some isolated miracle, but a reflection of the underlying structure of reality.”239

Teisme menerangkan interaksi antara keadaan mental bukan fizikal dengan keadaan otak fizikal. Kehendak dan kuasa Tuhan telah memungkinkan interaksi sedemikian berlaku, kerana interaksi ini merupakan sebahagian daripada realiti yang Tuhan ciptakan. Ringkasnya, jika pada permulaan alam kosmos hanya jirim yang wujud, maka kesedaran tidak akan wujud. Namun, jika pada permulaan sejenis kesedaran telah mencipta dunia fizikal, maka interaksi antara keadaan mental bukan fizikal dengan keadaan otak fizikal menjadi munasabah.

Theism explains the interaction between nonphysical mental and physical brain states. God’s will and power have enabled such interaction to take place, as this interaction is part and parcel of the reality that God has created. Simply, if, in the beginning of the cosmos, only matter existed, then consciousness would not. However, if in the beginning a type of consciousness created the physical world, then the interaction between nonphysical mental states and physical brain states makes sense.

Ketiga, teisme menjelaskan keupayaan kita untuk mempunyai keadaan sedar yang subjektif dan kenyataan bahawa kita mempunyai kesedaran tentang bagaimana rasanya menjadi diri kita sendiri, merasai rasa, bunyi dan tekstur. Oleh kerana alam semesta ini dicipta oleh Zat Yang Maha Hidup, Yang Maha Hidup, Yang Maha Mengetahui, maka sewajarnya kita telah dikurniakan keupayaan ini untuk menyedari keadaan dalaman subjektif kita:

Thirdly, theism explains our ability to have subjective conscious states and the fact that we have an awareness of what it is to be like ourselves, experiencing tastes, sounds and textures. Since the universe was created by an Ever-Living, Alive, All-Aware Being, it follows that we have been given this capacity to be aware of our inner subjective states:

"Tuhan, tiada Tuhan selain Dia, Yang Maha Hidup."240.

“God, there is no god except Him, the Ever Living.”240.

"Dan Dialah Yang Maha Halus, Maha Mengetahui."241.

“And He is the All-subtle, the All-aware.”241.

Pendekatan teistik dapat menjelaskan kemunculan kesedaran dengan kuasa penjelasan yang lebih besar berbanding penjelasan-penjelasan yang bersaing dengannya. Namun saya perlu menegaskan di sini bahawa saya tidak menafikan kegunaan penjelasan biologi dalam menyingkap korelasi neural. Neurosains boleh dijalankan sama giat dan sama berhasilnya dalam konteks teistik. Apa yang saya kemukakan ialah menambah teisme sebagai asas falsafah bagi menjelaskan sepenuhnya apa yang tidak mampu dijelaskan oleh penjelasan bukan teistik: masalah sukar kesedaran. Dalam erti kata ini, pendekatan saya ialah satu bentuk dualisme, yang boleh dinamakan dualisme-teistik. Dalam dualisme-teistik, neurosains tidak dilemahkan, dan semua projek penyelidikan dapat terus memberikan wawasan dan kesimpulan yang menakjubkan mengenai topik ini. Namun, dualisme-teistik ialah satu tesis metafizik yang memberikan penjelasan yang menyeluruh. Profesor Taliaferro mengambil kedudukan yang serupa: “Saya tidak nampak mengapa sains otak tidak boleh meneruskan kajiannya tentang interaksi psiko-fizikal. Kegagalan mengenal pasti kesedaran secara metafizik dengan keadaan otak tidak sedikit pun menghalang kajian korelasi. Lebih-lebih lagi, seseorang boleh menjadi dualis dan memperlakukan kesedaran dan keadaan otak, diri dan badan, sebagai unit berfungsi tanpa mengandaikan bahawa hanya ada satu jenis perkara secara metafizik yang sedang bermain. Dualisme minda-badan (atau, sebagaimana saya lebih suka menamakannya, dualisme integratif) ialah satu tesis dalam metafizik… dualisme integratif bukanlah hipotesis saintifik yang bersaing dengan mana-mana dakwaan saintifik.” 242, Kewujudan Tuhan diperlukan untuk menjelaskan kewujudan dan kemunculan pengalaman kesedaran subjektif. Selain itu, masalah sukar kesedaran dan kewujudan pengalaman subjektif dalaman jelas menunjukkan kepada Zat Yang Maha Mengetahui, yang mencipta alam semesta serta keupayaan kita untuk menyedari keadaan kesedaran subjektif kita.

A theistic explanation for the emergence of consciousness has greater explanatory power than competing explanations. I must stress here, however, that I am not denying the usefulness of biological explanations in unearthing neuro-correlations. Neuroscience can be conducted just as vigorously and fruitfully in a theistic context. What I am advocating is adding theism as a philosophical basis to fully explain what non-theistic explanations cannot: the hard problem of consciousness. In this sense, my approach is a form of dualism, which can be called theistic-dualism. In theistic-dualism, neuroscience is not undermined, and all the research projects can continue to provide their amazing insights and conclusions on the topic. However, theistic-dualism is a metaphysical thesis that provides a comprehensive explanation. Professor Taliaferro advocates a similar position: “I do not see why the brain sciences cannot continue with its study of psycho-physical interaction. The failure to identify metaphysically consciousness with brain states does not for a nanosecond impede the study of correlation. Moreover one may be a dualist and treat consciousness and brain states, the person and body, as functional units without supposing that there is only one kind of thing metaphysically that is in play. Mind-body (or, as I prefer to call it, integrative) dualism is a thesis in metaphysics… integrative dualism is not a scientific hypothesis that competes with any scientific claims.” 242, God’s existence is required to explain the existence and emergence of subjective conscious experience. In addition, the hard problem of consciousness and the existence of inner subjective experiences clearly point to an All-Aware Being, that created the universe and the ability for you and me to have an awareness of our subjective conscious states.

Kita tidak sepatutnya mengetahui banyak tentang roh.

We are not meant to know much about the soul.

Pembaca Muslim akan dengan wajar bertanya sama ada hujah ini selaras dengan teologi Islam yang normatif. Bantahan lazim biasanya merangkumi hakikat bahawa al-Qur'an secara jelas menyatakan bahawa rooh (yang bermaksud jiwa, roh, kesedaran atau perkara yang menghidupkan jasad) ialah urusan atau perintah Tuhan, dan manusia hanya dikurniakan sedikit sahaja ilmu mengenainya. Oleh itu, kita sepatutnya diam tentang perkara ini: "Dan mereka bertanya kepadamu [wahai Muhammad ﷺ] tentang rooh. Katakanlah: 'Rooh itu termasuk urusan Tuhanku, dan kamu tidak diberi ilmu melainkan sedikit.'"243

Muslim readers will rightly ask if this argument is compatible with normative Islamic theology. The common objection usually includes the fact that the Qur’an explicitly states that the rooh (meaning soul, spirit, consciousness or the thing that animates the body) is the affair or command of God and humanity has been given very little knowledge about it. Therefore, we should keep silent on the matter: “And they ask you, [O Muhammad], about the soul. Say, ‘The soul is of the affair of my Lord. And you have not been given of knowledge except a little.’”243

Untuk mendamaikan pertentangan teologi yang tampak ini, perlu difahami bahawa ayat ini berkaitan dengan hakikat kesedaran atau jiwa, bukan dengan kewujudannya. Ayat ini menegaskan bahawa satu substans bukan fizikal menghidupkan jasad, dengan kata lain, jiwa atau kesedaran. Inilah yang telah dibentangkan oleh hujah dalam bab ini: bahawa kewujudan kesedaran hanya dapat dijelaskan oleh pandangan dunia bukan materialis. Bab ini tidak membincangkan apa-apa yang melebihi apa yang sudah tersirat dalam nas-nas sumber Islam. Sebagai contoh, al-Quran menegaskan bahawa roh itu berbeza daripada alam kebendaan kita, bahawa ia menghidupkan jasad, bahawa ia merupakan satu 'aku' yang bersatu, dan bahawa ia dijadikan oleh God. Oleh itu, tiada apa dalam bab ini yang bercanggah dengan prinsip-prinsip asas akidah Islam yang ortodoks.

To reconcile this apparent theological conflict, it must be understood that this verse concerns the essence of consciousness or the soul, not its existence. The verse affirms that an immaterial substance animates the body—in other words, a soul or consciousness. This is exactly what the argument in this chapter has presented: that the existence of consciousness can only be explained by a non-materialist worldview. The chapter is not discussing anything beyond what is already implied by Islamic source texts. For instance, the Qur’an affirms that the rooh is different from our material universe, that it animates the body, that it is a unified ‘I’, and that it was created by God. Therefore, nothing here contradicts core orthodox Islamic principles.

Akhirnya, saya rasa kita mesti mempertimbangkan hakikat bahawa Tuhan menyuruh kita merenung ke dalam diri sendiri, dan dengan berbuat demikian kita boleh membuat kesimpulan bahawa jika tiada Tuhan, maka kita tidak akan mempunyai sebarang pengalaman sedar yang subjektif—dengan kata lain, dengan menafikan Tuhan, kita menafikan diri kita sendiri!

To conclude, I think we must consider the fact that God tells us to ponder within ourselves, and by doing so we may conclude that if there is no God, then we could not have any subjective conscious experience—in other words, by denying God, we deny ourselves!.

"Tidakkah mereka memikirkan tentang diri mereka sendiri?"244

“Do they not reflect within themselves?”244