Bayangkan anda memasuki sebuah istana yang menakjubkan. Ketika berjalan melalui lorong, anda terpegun dengan besarnya bangunan itu dan memutuskan untuk meneroka dengan membuka pintu yang paling dekat. Sebaik sahaja anda masuk ke dalam bilik, anda melihat ratusan kerusi dan meja disusun seperti sebuah bilik darjah. Tiba-tiba anda hilang sebarang keinginan untuk meneroka bilik-bilik yang lain. Anda memutuskan untuk meninggalkan istana dan pergi berjumpa rakan anda di sebuah kedai kopi tempatan. Semasa minum kopi bersama rakan, dia bertanya kepada anda, "Jadi apa yang anda lihat di dalam istana itu?" Anda menjawab, "Hanya sebuah bilik penuh dengan meja dan kerusi yang disusun seperti bilik darjah." Rakan anda kemudian bertanya, "Mengapa anda tidak melihat bilik-bilik yang lain?" Anda menjawab, "Tidak ada gunanya, tidak ada apa-apa untuk dilihat. Jika bilik ini penuh dengan kerusi dan meja, maka bilik-bilik lain tentu tidak ada apa-apa di dalamnya." Adakah jawapan anda rasional? Adakah ia secara logiknya benar bahawa hanya kerana ada sesuatu dalam satu bilik, maka tidak ada apa-apa dalam bilik-bilik yang lain? Sudah tentu tidak. Golongan ateis yang mendakwa bahawa sains telah membuktikan bahawa Tuhan tidak wujud mengikuti logik yang serupa. Sains memberi tumpuan hanya kepada perkara yang boleh diselesaikan melalui pemerhatian. Namun, Tuhan, mengikut definisinya, ialah Zat yang berada di luar alam fizikal. Oleh itu, sebarang pemerhatian secara langsung terhadap-Nya adalah mustahil. Walau bagaimanapun, seorang ateis mungkin berhujah bahawa pemerhatian secara tidak langsung boleh menyokong atau menafikan kewujudan Tuhan. Ini tidak benar. Sebarang bentuk pemerhatian secara tidak langsung tidak akan dapat menafikan kewujudan Tuhan, kerana ia sama seperti mengatakan bahawa fenomena yang diperhatikan boleh menafikan fenomena yang tidak diperhatikan. Ini mengikut logik yang sama seperti contoh istana di atas. Bahawa sains tidak membawa kepada ateisme disahkan oleh kebanyakan ahli falsafah sains. Contohnya, Hugh Gauch dengan betul menyimpulkan bahawa untuk "mendesak bahawa... sains menyokong ateisme ialah mendapat markah tinggi bagi semangat tetapi markah rendah bagi logik."335 Gauch amat masuk akal kerana kaedah pemikiran yang bergantung kepada pemerhatian tidak dapat menafikan apa yang tidak boleh diperhatikan. Namun, sains boleh memilih untuk berdiam diri mengenai perkara tersebut, atau memberikan bukti yang boleh digunakan oleh ahli falsafah untuk merumuskan hujah falsafah bahawa Tuhan wujud. Walau bagaimanapun, terdapat hujah yang menggunakan bukti saintifik dan membuat kesimpulan bahawa kewujudan Tuhan adalah tidak mungkin. Hujah-hujah ini dikenali sebagai hujah berdasarkan bukti (evidential arguments); ia bersifat falsafah dan bukannya kesimpulan saintifik.

Imagine you entered an amazing palace. As you walk through the hallway, you are struck by the size of the building and decide to explore by opening the nearest door. As you enter the room, you see hundreds of chairs and tables arranged like a classroom. Suddenly you lose any motivation to explore the other rooms. You decide to leave the palace and head off to meet your friend at a local coffee shop. As you drink coffee with your friend he asks you, “So what did you see in the palace?” You reply, “Just a room full of tables and chairs arranged like a classroom”. Your friend then asks, “Why didn’t you see the other rooms?” You reply by saying, “There’s no point, there was nothing to see. If this room was full of chairs and tables, then the other rooms will have nothing in them.” Is your reply rational? Does it logically follow that just because there is something in one room, there will be nothing in the other rooms? Of course it does not. Atheists who claim that science has disproved God follow a similar logic. Science focuses its attention on only what observations can solve. However, God, by definition, is a Being who is outside the physical universe. Therefore, any direct observation of Him is impossible. However, an atheist may argue that indirect observation may support or negate God’s existence. This is not true. Any form of indirect observation could never negate God’s existence, because it is like saying an observed phenomenon can negate an unobserved phenomenon. This follows the same logic as the above example in the palace. The fact that science does not lead to atheism is attested by the majority of the philosophers of science. For example, Hugh Gauch rightly concludes that to “insist that… science supports atheism is to get high marks for enthusiasm but low marks for logic.”335 Gauch makes perfect sense because the method of thinking that relies on observation cannot deny what cannot be observed. What science can do, however, is stay silent on that matter or provide evidence that philosophers can use to formulate a philosophical argument that God exists. Notwithstanding, there are arguments that use scientific evidence that conclude God’s existence is unlikely. These are known as evidential arguments; they are philosophical in nature and not scientific conclusions.

Mengapa sebahagian ateis percaya sains boleh menafikan Tuhan?

Why do some atheists believe science can deny God?.

Sains telah mengubah dunia. Daripada perubatan hingga telekomunikasi, sains telah memperbaiki kehidupan dan kesejahteraan kita dengan cara yang tidak dapat dilakukan oleh bidang pengajian lain. Sains terus-menerus memperbaiki kehidupan kita, dan membantu pemahaman kita tentang dunia dan alam semesta. Namun, kejayaan sains telah membawa ramai golongan ateis untuk menerima andaian yang tidak koheren dan salah. Di bawah ialah ringkasan andaian tersebut.

Science has changed the world. From medicine to telecommunications, science has improved our lives and well-being in ways that no other field of study has. Science continually improves our lives, and aids our understanding of the world and the universe. However, science’s successes have led many atheists to adopt incoherent and false assumptions. Below is a summary of these assumptions.

• Pertama, sebahagian ateis berpendapat bahawa sains ialah satu-satunya ukuran kebenaran dan bahawa sains mempunyai jawapan bagi semua persoalan kita. Pandangan ini mendorong ateis membuat kesimpulan bahawa Tuhan tidak wujud, kerana sains hanya dapat membicarakan perkara yang boleh diperhatikan. Oleh kerana Tuhan tidak dapat diperhatikan dan sains ialah satu-satunya ukuran kebenaran, maka mendakwa bahawa Tuhan wujud adalah palsu. Andaian ini juga mendorong ateis untuk percaya bahawa Tuhan tidak lagi diperlukan sebagai alasan bagi perkara-perkara yang kita tidak fahami.

• First, some atheists perceive that science is the only yardstick for truth and that science has the answers for all of our questions. This motivates the atheist to conclude that God doesn’t exist because science can only address what one can observe. Since God cannot be observed and science is the only yardstick for truth, then to claim God exists is false. This assumption also motivates the atheist to believe that God is no longer required as a reason for things we do not understand.

Ini adalah andaian yang salah kerana sains mempunyai banyak batasan, dan terdapat banyak perkara yang tidak dapat dijawabnya. Selain itu, terdapat sumber ilmu lain yang tidak dapat disahkan oleh sains, namun ia adalah sumber ilmu yang tidak boleh diabaikan dan asas. Ini membawa maksud bahawa sains bukanlah satu-satunya cara untuk menetapkan kebenaran tentang alam dan realiti.

This is a false assumption because science has many limitations, and there are many things that it cannot answer. In addition, there are other sources of knowledge that science cannot justify, yet they are indispensable and fundamental sources of knowledge. This implies that science is not the only way to establish truths about the world and reality.

• Asumsi kedua ialah bahawa oleh kerana sains begitu berjaya, kesimpulan saintifik semestinya benar. Jika kesimpulan saintifik itu benar, dan sains tidak dapat menangani realiti yang tidak diperhatikan seperti Tuhan, maka terbitlah bahawa Dia tidak wujud. Logik di sebalik asumsi ini kabur, dan ia mendedahkan kejahilan yang lazim tentang falsafah sains. Ringkasnya, sesuatu yang berfungsi tidak semestinya benar. Ini ialah idea asas dalam falsafah sains. Malangnya, sesetengah ateis yang amat termasyhur juga memegang pandangan yang tidak koheren bahawa penggunaan praktikal yang berjaya bagi sesuatu teori saintifik membuktikan teori itu benar secara mutlak. Saya pernah bertemu Richard Dawkins di World Atheist Convention pada tahun 2010, yang diadakan di Dublin, Ireland. Saya bercakap dengannya secara ringkas dan bertanya kepadanya mengapa beliau memberitahu seorang penyoal supaya tidak mempelajari falsafah sains dan "just do the science" (lakukan sahaja sains). Beliau tidak memberikan jawapan yang banyak. Setelah meneliti karya awamnya, kini semakin jelas bahawa salah satu sebab utama beliau ialah sains "works, b*tches" (sains berfungsi, wahai sekalian).336

• The second assumption is that since science is so successful, scientific conclusions must be true. If scientific conclusions are true, and science cannot address an unobserved reality like God, then it follows He does not exist. The logic behind this assumption is fuzzy and it exposes a common ignorance concerning the philosophy of science. Simply put, just because something works does not mean it is true. This is a basic idea in the philosophy of science. Unfortunately, even some highly acclaimed atheists take the incoherent view that the successful practical application of a scientific theory proves it to be true in an absolute sense. I once met Richard Dawkins at the World Atheist Convention in 2010, held in Dublin, Ireland. I spoke to him briefly and asked him why he told one questioner not to study the philosophy of science and “just do the science”. He didn’t give me much of a reply. Surveying his public work, it is now becoming clear that one of his main reasons is that science “works, b*tches”336

Walaupun ia kelihatan intuitif, ia tidak benar. Tidak secara logik bahawa sesuatu teori atau kesimpulan saintifik itu benar hanya kerana ia berfungsi.

. Although intuitive, it is false. It does not logically follow that a scientific theory or conclusion is true just because it works.

• Andaian ketiga ialah bahawa sains membawa kepada kepastian. Jika sains tidak dapat membuktikan secara langsung kewujudan Tuhan, dan ia merupakan satu-satunya jalan menuju kepastian, maka kita tidak dapat yakin tentang kewujudan Tuhan. Andaian ini juga mendorong golongan ateis untuk berhujah bahawa apabila sesuatu dilabelkan sebagai teori saintifik yang telah disahkan dengan baik, kita mesti menolak wahyu Ilahi jika ia bercanggah dengannya dalam apa-apa cara. Ini tidak benar. Apabila saintis menyebut sesuatu sebagai teori, mereka tidak bermaksud ia mutlak dan tidak akan berubah selama-lamanya. Ia bermaksud ia merupakan penjelasan terbaik bagi fenomena tertentu, berdasarkan pemerhatian kita yang terhad. Namun, sentiasa mungkin wujud pemerhatian baharu, atau cara baharu melihat sesuatu, yang bercanggah dengan pemerhatian terdahulu. Inilah keindahan sains; ia tidak tetap dan tidak terpahat di atas batu. Oleh itu, jika kitab suci agama dan sains kelihatan bercanggah, ia bukanlah masalah besar. Mengapa?

• The third assumption is that science leads to certainty. If science cannot directly prove God’s existence, and it is the only route to certainty, then we cannot be certain of God’s existence. This assumption also motivates the atheist to argue that once something is labelled as a well-confirmed scientific theory, we must dismiss Divine revelation if it opposes it in some way. This is not true. When scientists call something a theory, they are not saying it is absolute and that it will never change. It means it is the best explanation of particular phenomena, based on our limited observations. However, there can always be a new observation—or way of seeing things— that is at odds with previous observations. This is the beauty of science; it is not set in stone. Therefore, if religious scripture and science seem to conflict, it is not a huge problem. Why?

Kerana sains boleh berubah. Apa yang boleh kita katakan hanyalah bahawa pemahaman semasa kita tentang fenomena yang diperhatikan, berdasarkan pemerhatian kita yang terhad, bercanggah dengan apa yang dinyatakan oleh sesebuah kitab suci tertentu, tetapi pemahaman itu mungkin berubah. Ini amat berbeza daripada menggunakan sains sebagai pemukul besbol untuk menghentam dakwaan nas kitab suci agama.

Because science can change. All that we can say is our current understanding of observed phenomena—based on our limited observations—is at odds with what a particular scripture says, but it may change. This is a huge difference from using science as a baseball bat to smash the claims of religious scripture.

Beberapa fakta saintifik, berdasarkan pemerhatian langsung, tidak mungkin berubah dalam sains, tetapi kebanyakan hujah yang digunakan untuk menyerang wacana agama berdasarkan penjelasan dan teori saintifik yang lebih kompleks, seperti evolusi Darwin. Jika kandungan sesuatu teks yang diwahyukan secara ilahi kelihatan bercanggah dengan penjelasan dan teori saintifik, anda tidak boleh menolak wahyu untuk menerima sains. Selain itu, anda tidak boleh menolak sains untuk menerima wahyu. Anda berhak dari segi epistemik untuk menerima kedua-duanya! Oleh itu, pendekatan yang betul ialah menerima sains sebagai yang terbaik yang kita ada tanpa membuat lompatan iman epistemik yang besar dan membuat kesimpulan bahawa ia mutlak; pada masa yang sama, anda boleh menerima teks wahyu kerana anda mempunyai alasan yang baik untuk berbuat demikian (lihat Bab 13).

Some scientific facts, based on direct observation, are unlikely to change in science, but most of the arguments that are used to bash religious discourse are based on more complex scientific explanations and theories, such as Darwinian evolution. If the content of a divinely revealed text seems to be at odds with scientific explanations and theories, you must not reject revelation to accept the science. In addition, you must not reject the science to accept the revelation. It is within your epistemic right to accept both! The correct approach, therefore, is to accept the science as the best that we have without making massive epistemic leaps of faith and concluding that it is absolute; at the same time, you can accept the revealed text because you have good reasons to do so (see Chapter 13).

• Andaian terakhir itu membentuk kanta yang melaluinya ramai ateis melihat dunia. Kanta ini, sebagaimana dibincangkan dalam beberapa bab buku ini, ialah naturalisme. Terdapat dua jenis naturalisme.

• The final assumption forms the lens by which many atheists see the world. This lens, as discussed in various chapters of this book, is naturalism. There are two types of naturalism:

Falsafah dan metodologi. Naturalisme falsafah ialah fahaman bahawa semua fenomena di alam semesta boleh dijelaskan melalui proses fizikal, dan bahawa tiada sesuatu yang supernatural. Naturalisme metodologi ialah pandangan bahawa jika sesuatu itu dianggap saintifik, ia tidak sekali-kali boleh merujuk kepada aktiviti dan kuasa Ilahi Tuhan. Ateis mengelirukan naturalisme falsafah dengan naturalisme metodologi. Ateis secara tidak sedar mengambil andaian bukan saintifik naturalisme falsafah untuk memahami kesimpulan saintifik.

philosophical and methodological. Philosophical naturalism is the philosophy that all phenomena in the universe can be explained via physical processes, and that there is no supernatural. Methodological naturalism is the view that if anything is deemed scientific, it can never refer to God’s Divine activity or power. The atheist conflates philosophical naturalism with methodological naturalism. The atheist inadvertently adopts the non-scientific assumption of philosophical naturalism to understand scientific conclusions.

Ateis itu mengelirukan antara gagasan bahawa kesimpulan saintifik, untuk menjadi saintifik, tidak boleh merujuk kepada kuasa dan hikmah penciptaan Tuhan (naturalisme metodologi), dengan hakikat bahawa kuasa dan hikmah penciptaan-Nya tidak wujud (naturalisme falsafah).

The atheist confuses the idea that scientific conclusions, in order to be scientific, must not refer to God’s creative power or wisdom (methodological naturalism), with the fact that His creative power and wisdom do not exist (philosophical naturalism).

Bab selebihnya ini akan membincangkan andaian-andaian tersebut, dan cara terbaik untuk melakukannya ialah kembali kepada asas: memahami apakah sains, meneroka batasan-batasannya, dan merungkai sebahagian perbincangan yang wujud dalam falsafah sains.

The rest of this chapter will address these assumptions, and the best way to do that is to go back to basics: understand what science is, explore its limitations and unravel some of the discussions that exist in the philosophy of science.

Apakah itu sains?

What is science?.

Perkataan science berasal daripada perkataan Latin scientia, yang bermaksud ilmu pengetahuan. Sains ialah usaha manusia untuk memahami bagaimana dunia fizikal berfungsi. Ahli matematik dan ahli falsafah sains Bertrand Russell menerangkan dengan baik bahawa sains ialah "usaha untuk menemui, melalui pemerhatian dan penaakulan berdasarkannya… fakta-fakta tertentu tentang dunia, dan hukum-hukum yang menghubungkan fakta-fakta itu antara satu sama lain."337

The word science comes from the Latin word scientia, meaning knowledge. Science is the human endeavour to understand how the physical world works. Mathematician and philosopher of science Bertrand Russell nicely explains that science is “the attempt to discover, by means of observation and reasoning based upon it… particular facts about the world, and the laws connecting facts with one another.”337

Berdasarkan definisi Russell, mari kita huraikan lebih lanjut kaedah saintifik.

In light of Russell’s definition, let’s further break down the scientific method.

Sains mempunyai skop tertentu. Ia memberi tumpuan kepada dunia fizikal, dan hanya dapat membincangkan proses serta fenomena semula jadi. Dari perspektif ini, persoalan seperti: Apakah roh? Apakah makna? adalah persoalan di luar proses saintifik.

Science has a particular scope. It focuses on the physical world, and can only address natural processes and phenomena. From this perspective, questions such as, what is the soul? What is meaning? are questions outside the scientific process.

Sains bertujuan untuk menerangkan dunia fizikal. Sebagai institusi kolektif, sains bertujuan untuk menghasilkan penerangan yang tepat tentang cara alam semula jadi berfungsi. Cara sains menghasilkan penerangan ialah dengan mengemukakan hipotesis yang boleh diuji. Agar sesuatu hipotesis boleh diuji, ia mesti secara logik menjana jangkaan yang khusus. Pertimbangkan hipotesis berikut: "Kopi meningkatkan prestasi pegusti Olimpik." Hipotesis ini boleh diuji kerana ia menjana jangkaan khusus berikut:

Science aims to explain the physical world. As a collective institution, it aims to produce accurate explanations of how the natural world works. The way science aims to produce explanations is that it comes up with testable hypotheses. For a hypothesis to be testable, it must logically generate specific expectations. Consider the following hypothesis: “Coffee improves the performance of Olympic wrestlers.” This hypothesis is testable because it generates the following specific expectations:

• kopi meningkatkan prestasi.

• coffee improves performance.

• Kopi menjejaskan prestasi.

• coffee impairs performance.

• tiada perubahan dalam prestasi.

• there is no change in performance.

Salah satu aspek yang indah dalam sains ialah ia bukan sekadar meneliti hipotesis yang benar; sebaliknya, ia menuntut eksperimen dan ujian. Inilah sebabnya, akhirnya, idea-idea saintifik bukan sahaja mesti boleh diuji; ia mesti benar-benar diuji. Satu set keputusan sahaja bukanlah pilihan yang diutamakan; sains yang sebenar melibatkan saintis-saintis yang berbeza mengulangi eksperimen itu sebanyak mungkin kali.

One of the beautiful aspects of science is that it does not just examine true hypotheses; rather, it necessitates experimentation and testing. This is why, ultimately, scientific ideas must not only be testable; they must actually be tested. A single set of results is not the preferred option; true science involves that different scientists repeat the experiment as many times as possible.

Sudah jelas bahawa sains mempunyai lebih daripada apa yang telah kita bincangkan setakat ini, tetapi pemerhatian-pemerhatian ini sudah memadai untuk memahami unsur-unsur asas kaedah saintifik. Ini membawa kita untuk menjawab anggapan-anggapan utama tentang sains yang digunakan oleh sebahagian ateis untuk membuat kesimpulan palsu bahawa sains membawa kepada ateisme.

There is obviously more to science than what we have discussed so far, but these observations are sufficient to understand the basic elements of the scientific method. This leads us to respond to the key assumptions about science that some atheists use to falsely conclude that science leads to atheism.

Andaian #1: Sains ialah satu-satunya cara untuk menetapkan kebenaran tentang realiti, dan ia boleh menjawab semua persoalan.

Assumption #1: Science is the only way to establish the truth about reality, and it can answer all questions.

Dakwaan ini, yang dikenali sebagai saintisme, mendakwa bahawa sesuatu penyataan itu tidak benar jika ia tidak dapat dibuktikan secara saintifik. Dalam pelbagai perbualan yang saya lalui dengan golongan ateis dan humanis, saya dapati mereka sentiasa menganggap dakwaan ini sebagai benar. Sains bukanlah satu-satunya cara untuk memperoleh kebenaran tentang dunia. Had-had kaedah saintifik menunjukkan bahawa sains tidak dapat menjawab semua persoalan. Antara had utamanya ialah bahawa ia:

This assertion, known as scientism, claims that a statement is not true if it cannot be scientifically proven. In various conversations I have had with atheists and humanists, I have found that they constantly presume this assertion. Science is not the only way to acquire truth about the world. The limitations of the scientific method demonstrate that science cannot answer all questions. Some of its main limitations include that it:

• terhad kepada pemerhatian sahaja.

• is limited to observation.

• bersifat neutral dari segi moral.

• is morally neutral.

• tidak boleh menyelami perkara peribadi.

• cannot delve into the personal.

• tidak dapat menjawab mengapa perkara-perkara itu berlaku.

• cannot answer why things happen.

• tidak dapat menjawab sebahagian persoalan metafizik.

• cannot address some metaphysical questions.

• tidak dapat membuktikan kebenaran-kebenaran yang perlu (wajib).

• cannot prove necessary truths.

Namun sebelum membincangkan batasan-batasan ini, penting untuk diperhatikan bahawa scientism itu membatalkan dirinya sendiri. Scientism mendakwa bahawa sesuatu proposisi tidak benar jika ia tidak dapat dibuktikan secara saintifik. Namun, kenyataan di atas itu sendiri tidak dapat dibuktikan secara saintifik. Ia seperti mengatakan, "Tiada ayat dalam bahasa Inggeris yang lebih panjang daripada tiga perkataan", yang membatalkan dirinya sendiri kerana ayat itu sendiri lebih panjang daripada tiga perkataan.338.

However, before we discuss these limitations, it is important to note that scientism is self-defeating. Scientism claims that a proposition is not true if it cannot be scientifically proven. Yet the above statement itself cannot be scientifically proven. It is like saying, “There are no sentences in the English language longer than three words”, which is self-defeating because that sentence is longer than three words.338.

Terhad kepada pemerhatian.

Limited to observation.

Ini mungkin kelihatan seperti batasan yang jelas, tetapi ia sebenarnya tidak difahami sepenuhnya. Saintis sentiasa terhad kepada pemerhatian mereka. Sebagai contoh, jika seorang saintis ingin mengetahui kesan kafein terhadap anak tikus, mereka akan terhad kepada bilangan dan jenis tikus yang mereka miliki serta semua pembolehubah yang wujud semasa eksperimen itu dijalankan. Ahli falsafah sains Elliot Sober membuat hujah ini dalam esei beliau, Empiricism: "Pada bila-bila masa, saintis dibataskan oleh pemerhatian yang ada di tangan mereka… batasannya ialah sains terpaksa menumpukan perhatiannya hanya kepada masalah yang dapat diselesaikan oleh pemerhatian."339

This may sound like an obvious limitation, but it is not entirely understood. Scientists are always limited to their observations. For example, if a scientist wants to find out the effect of caffeine on baby mice, they will be restricted to the number and type of mice they have and all the variables in place during their experiment. Philosopher of science Elliot Sober makes this point in his essay, Empiricism: “At any moment scientists are limited by the observations they have at hand… the limitation is that science is forced to restrict its attention to problems that observations can solve.”339

Bukan sahaja saintis terhad kepada pemerhatian, malah mereka juga dibatasi oleh hakikat bahawa pemerhatian pada masa hadapan boleh membentuk kesimpulan baharu yang seterusnya boleh bercanggah dengan apa yang telah diperhatikan sebelum ini (lihat bahagian di bawah, ‘Masalah Induksi’). Satu lagi batasan melibatkan hakikat bahawa perkara yang hari ini dianggap tidak boleh diperhatikan mungkin dapat dikesan oleh pancaindera kita pada masa hadapan, sama ada disebabkan teknologi yang bertambah baik atau kajian yang berterusan. Penemuan dan penggunaan mikroskop serta mikroskop elektron ialah contoh yang baik bagi kemajuan sains. Oleh itu, kita tidak akan dapat sekali-kali yakin sepenuhnya tentang kefahaman semasa kita terhadap alam fizikal, kerana ia boleh berubah dengan pemerhatian yang lebih baik.

Not only are scientists restricted to observations, but they are also limited by the fact that a future observation may form new conclusions that in turn can go against what was previously observed (see the section below, ‘The Problem of Induction’). Another limitation involves the fact that what is considered to be non-observable today could be perceived by our senses in the future, either due to improved technology or persistent investigation. The discovery and use of the microscope and the electron microscope are good examples of scientific progress. Therefore, we can never be certain about our current understanding of the physical world, because it can change with improved observations.

Secara moral neutral.

Morally neutral.

Sains adalah neutral dari segi moral. Ini tidak bermakna saintis tidak mempunyai moral. Apa yang dimaksudkan ialah sains tidak dapat menyediakan asas bagi moral (lihat Bab 9). Contohnya, sains tidak dapat menjadi asas bagi kebermaknaan dan objektiviti moral, dan ia tidak dapat memberitahu kita apa yang betul atau salah. Ini tidak bermakna ia tidak boleh menjadi sebahagian daripada pendekatan pelbagai disiplin yang memberi maklumat kepada sebahagian keputusan etika dan moral. Namun, sains dengan sendirinya gagal menyediakan asas bagi apa yang kita anggap baik atau buruk.

Science is morally neutral. Now this does not mean that scientists do not have morals. What it means is that science cannot provide a foundation for morality (see Chapter 9). For instance, science cannot be a basis for the meaningfulness and objectivity of morals, and it cannot tell us what is right or wrong. This does not mean that it cannot be part of a multidisciplinary approach that informs some ethical and moral decisions. However, science on its own fails to provide a basis for what we consider good or bad.

Sains pada asasnya memberitahu kita apa yang ada dan berlaku, bukan apa yang sepatutnya. Kenyataan, "anda tidak boleh mendapatkan 'sepatutnya' daripada 'adalah'", telah menjadi satu klise falsafah; namun, ia mengandungi sedikit kebenaran. Sains boleh memberitahu kita apa yang berlaku apabila sebilah pisau menembusi kulit seseorang, termasuk semua proses yang terlibat, tetapi ia tidak dapat memberitahu sama ada perbuatan itu haram dari segi moral. Darah, kesakitan dan kerosakan fizikal itu mungkin disebabkan oleh pembedahan penyelamat nyawa yang penting, atau akibat satu pembunuhan. Intinya ialah, memahami semua proses yang terlibat dalam memotong dan menembusi daging manusia tidak membawa kita kepada keputusan moral.

Science essentially tells us what is and not what ought to be. The statement, “you cannot get an ought from an is”, has become a philosophical cliché; however, it has some truth in it. Science can tell us what happens when a knife penetrates someone’s skin, including all of the processes involved, but it cannot tell us whether it is immoral. The blood, pain and physical damage could be due to important life-saving surgery or the result of a murder. The point is that understanding all the processes involved in cutting and penetrating the human flesh does not lead us to a moral decision.

Sebagaimana disebutkan dalam Bab 9, Charles Darwin menimbang moral dan sains (khususnya biologi), lalu mengemukakan contoh ekstrem tentang kemungkinan implikasi moral kita yang berpunca daripada proses biologi. Beliau mencadangkan bahawa jika kita dibesarkan di bawah satu set keadaan biologi yang berbeza, maka apa yang kita anggap bermoral mungkin sangat berbeza daripada pandangan kita sekarang.340 Apa yang mungkin cuba Darwin sampaikan ialah jika apa yang manusia anggap bermoral hanyalah hasil pengkondisian biologi terdahulu, maka keadaan yang berbeza akan menghasilkan piawaian moral yang berbeza. Ini membawa implikasi yang amat besar terhadap asas dan kebermaknaan moral. Pertama, menjadikan biologi atau satu set keadaan fizikal sebagai asas moral menjadikan moral bersifat subjektif, kerana ia tertakluk kepada perubahan yang tidak dapat dielakkan. Namun, ini bercanggah dengan fakta yang wujud secara semula jadi dan tidak dapat dinafikan bahawa sesetengah moral adalah objektif (lihat Bab 9). Kedua, jika rasa moral kita berasaskan keadaan biologi, maka apakah makna moral kita? Oleh kerana moral kita boleh jadi berbeza jika kita "dibesarkan" secara berbeza, maka moral kita kehilangan maknanya. Ini kerana tiada apa-apa yang perlu pada pandangan moral kita, kerana ia hanyalah hasil kebetulan dan proses fizikal. Dalam bukunya, The Moral Landscape, ahli neurosains dan ateis yang lantang, Sam Harris, cuba membenarkan rasa moral objektif kita dengan menjelaskan bagaimana sains dapat menentukan nilai moral kita. Rakan-rakan ateis memujinya atas usahanya, tetapi beliau juga menerima kritikan hebat daripada golongan teis dan rakan seperjuangannya sendiri. Harris membentangkan landskap moralnya. Di puncak terdapat kebaikan moral dan di lembah terdapat kejahatan moral. Bagaimana beliau tahu apa yang baik dan jahat? Baiklah, puncak melambangkan kesejahteraan dan lembah melambangkan penderitaan. Ini mungkin kedengaran seperti ringkasan kasar perbincangannya, tetapi secara adil ia pada asasnya merumuskan bahawa Harris menyamakan kejahatan dengan penderitaan dan kebaikan dengan kesejahteraan. Di sinilah Harris gagal. Jika dapat ditunjukkan bahawa orang boleh meningkatkan kesejahteraan diri mereka sendiri dengan mencederakan orang lain, landskap moralnya runtuh. Satu lagi cara untuk menolak hujah Harris ialah dengan menunjukkan bahawa sesetengah perkara yang boleh memajukan kesejahteraan kita adalah jijik dari segi moral. Pertimbangkan, sebagai contoh, sumbang mahram dengan penggunaan kontraseptif. Kedua-dua pihak mendapat peningkatan kesejahteraan kerana mereka secara bebas memilih untuk bertindak mengikut keinginan mereka, dan tidak ada kemungkinan bahaya atau penderitaan, seperti melahirkan anak dengan kecacatan genetik, kerana penggunaan kontraseptif. Saya juga pernah membangkitkan isu sumbang mahram dengan Profesor Krauss semasa debat kami, dan beliau tidak begitu pasti tentang pendiriannya (beliau berhujah bahawa tidak jelas baginya bahawa ia salah dan beliau tidak dapat mengutuknya dari segi moral341). Sesetengah perkara yang boleh memajukan kesejahteraan kita adalah jijik dari segi moral. Walaupun anda tidak bersetuju dengan contoh ini, terdapat banyak contoh lain yang boleh dipilih untuk menyokong hujah ini.

Dalam bukunya, Rational Morality, rakan sesama ateis dan ahli falsafah sains Robert Johnson mengemukakan kritikan yang serupa dengan hujah Harris. Johnson berhujah bahawa pendekatan Harris tidak mempunyai justifikasi bagi dakwaan bahawa moral itu bersifat fakta dan objektif.

In his book, Rational Morality, fellow atheist and philosopher of science Robert Johnson provides a similar criticism to Harris’s argument. Johnson argues that Harris’s approach lacks justification for morals being factual and objective:

"Harris masih kelihatan terperangkap dalam masalah mengakui bahawa dia hanya menganggap bahawa fakta moral berkaitan 'kesejahteraan' itu wujud. Adakah kita akan menemui fakta moral ini dengan mengkaji tanah di bawah batu? Tidak. Adakah kita akan dapat menyiratkan kewujudannya apabila meneliti isu ini seperti dengan hukum mekanik kuantum? Tidak. Malah, satu-satunya perkara yang menyokong gerak hati kita bahawa fakta-fakta moral ini wujud secara bebas hanyalah itu: gerak hati kita sendiri… Masalahnya sendiri boleh dijelaskan dengan agak mudah: hanya kerana Harris dengan betul mengenal pasti bagaimana moral kini ditakrifkan, tidak bermakna moral oleh itu harus dianggap sebagai fakta. Sesungguhnya, Harris sendiri mengakui bahawa terdapat banyak perkara yang kini kita benarkan yang sebenarnya tidak bermoral…. 342."

“Harris still appears to be trapped in the problem of admitting that he is just assuming that the moral fact relating to ‘wellbeing’ exists. Will we find this moral fact while studying the ground under rocks? No. Will we be able to imply its existence when examining the issue like with the laws of quantum mechanics? No. In fact the only thing backing up our intuitions that these moral facts simply exist independently is just that: our intuitions… The problem itself can be explained fairly simply: just because Harris correctly identifies how morality is currently defined, it does not mean that morality should therefore be taken as factual. Indeed, Harris himself admits there are plenty of things we currently allow for which are immoral….”342.

Anda tidak boleh menguji peribadi.

You cannot test the personal.

Sains berbangga dengan kaedahnya menguji idea. Tanpa ujian, tidak ada sains. Namun, pada satu tahap, ujian mesti memberi laluan kepada kepercayaan. Sebagai contoh, bagaimana kita tahu apa yang dimaksudkan seseorang? Bagaimana kita tahu apa yang dirasai seseorang? Saintis mungkin berhujah bahawa dia boleh mengesan sama ada seseorang sedang berbohong dengan menggunakan alat pengesan bohong; dia juga mungkin menegaskan bahawa satu rangkaian penuh petunjuk fisiologi dan tingkah laku berkait dengan perasaan tertentu (ini tidak benar dan akan dibincangkan di bawah). Dia ada benarnya, tetapi perkara ini tidak semudah itu. Pertimbangkan persahabatan sebagai contoh. Rakan anda bertanya tentang hari anda dan bagaimana perasaan anda, lalu anda menjawab bahawa hari itu sangat baik dan anda berasa agak gembira. Bayangkan, keesokan harinya anda bertemu dengannya dan dia bertanya soalan yang sama, tetapi dia hanya akan mempercayai anda jika anda menyambungkan diri anda kepada alat pengesan bohong untuk merekod data fisiologi yang penting. Adakah itu akan merosakkan persahabatan anda? Jika dia terus membuat permintaan yang sama setiap kali anda menjawab soalannya, adakah hubungan yang telah anda bina dengannya akan terjejas? Sudah tentu ia akan terjejas. Ruang persahabatan peribadi terpelihara jika kita boleh dipercayai dalam jawapan kita dan jika kita mempercayai apa yang orang katakan. Satu lagi contoh ialah emosi. Bagaimana kita tahu sama ada seseorang sedang berasa kecewa? Adakah kita mempunyai alat pengesan kemurungan yang boleh kita gunakan? Walaupun data fisiologi memberi sedikit maklumat, sebahagian besar maklumat penting terdapat dalam interaksi peribadi antara pakar psikiatri dan pesakit. Ini biasanya berbentuk soalan, jawapan dan juga borang soal selidik yang lengkap. Semua ini memerlukan kita mempercayai sebahagian daripada jawapan pesakit. Oleh itu, saya berpendapat bahawa pemerhatian sahaja tidak mencukupi bagi domain tertentu dalam kehidupan manusia, seperti persahabatan dan kesihatan mental. Oleh itu, sains mesti bergantung pada kepercayaan, bukan bergantung semata-mata pada ujian.

Science prides itself on testing ideas. Without testing there is no science. However, at some point testing must give way to trust. For instance, how do we know what people have intended? How do we know what a person is feeling? The scientist may argue that they can tell someone is lying by using a lie detector; they may also assert that an entire array of physiological and behavioural indicators correlates to certain feelings (this is not true and will be discussed below). They have a point, but it is not as simple as that. Consider friendships as an example. Your friend asks you about your day and how you are feeling, and you respond by saying it has been a great day and that you are feeling quite happy. Imagine, you meet him the following day and he asks you the same question, but will only believe you if you hook yourself up to a lie detector to capture essential physiological data. Would that harm your friendship? If he continued to make the same request every time you responded to his question, would the relationship you have built with him be affected? Of course it would. The realm of personal friendship is preserved, if we are trustworthy in our responses and if we trust what people say. Another example is emotions. How do we know if someone is feeling depressed? Do we have a depression detector that we could use? Although physiological data provides some input, a significant portion of the vital information is in the personal interaction between the psychiatrist and the patient. This usually takes the form of questions, answers and even a completed questionnaire. These all require that we trust some of the patient’s answers. Therefore, it seems to me that observations alone are not enough for certain domains of human life, such as friendship and mental health. Science, therefore, must rely on trusting, rather than depending solely on testing.

Seperti yang telah dibincangkan dalam Bab 7, sains hanya dapat berurusan dengan data orang ketiga, manakala ciri-ciri peribadi, seperti perasaan dan pengalaman, ialah data orang pertama. Hujah Mary oleh Frank Jackson, yang saya huraikan dalam Bab 7, menunjukkan bahawa mengetahui semua fakta fizikal orang ketiga tidak membawa kepada semua fakta. Dengan kata lain, fakta-fakta itu tidak dapat memberitahu kita apa-apa tentang data peribadi orang pertama. Sains tidak dapat memberitahu kita apa-apa tentang bagaimana rasanya bagi sesuatu organisma untuk mengalami keadaan sedar subjektif dalaman (lihat Bab 7). Satu-satunya cara untuk mendekati jawapan ialah dengan mempercayai huraian seseorang tentang pengalaman sedar subjektif peribadinya (walaupun anda tetap tidak akan dapat mengetahui sepenuhnya bagaimana rasanya bagi mereka untuk mempunyai pengalaman itu; lihat Bab 7). Intinya mudah: sains tidak boleh menguji perkara peribadi.

As discussed in Chapter 7, science can only deal with third-person data, whereas personal attributes, such as feelings and experiences, are first-person data. Frank Jackson’s Mary argument I expounded upon in Chapter 7, shows that knowing all the physical third-person facts do not lead to all the facts. In other words, they can tell us nothing about the personal first-person data. Science cannot tell us anything about what it is like for an organism to experience an internal subjective conscious state (see Chapter 7). The only way of getting close to an answer is by trusting someone’s description of their personal subjective conscious experience (although you will still never be able to truly know what it is like for them to have that experience; see Chapter 7). The point is simple: Science cannot test the personal.

Tidak dapat menjawab 'mengapa?'.

Cannot answer ‘why?’.

Ibu saudara saya mengetuk pintu rumah anda dan menghadiahkan anda sebuah kek coklat buatan sendiri yang cantik. Anda menerima hadiah itu dan meletakkan kek tersebut di atas meja dapur anda. Setelah ibu saudara saya pulang, anda membuka kotak itu untuk menikmati sepotong kek. Sebelum anda menikmatinya, anda bertanya kepada diri sendiri satu soalan: Mengapakah dia membakar kek ini untuk saya? Sebagai seorang saintis, anda tidak banyak dapat dilakukan selain meneliti satu-satunya data yang ada di hadapan anda: kek itu. Selepas melakukan banyak ujian, anda mendapati bahawa kek itu kemungkinan dibakar pada suhu 350 darjah Fahrenheit, dan bahan-bahannya termasuk serbuk koko, gula, telur dan susu. Namun, mengetahui semua maklumat ini tidak membantu anda menjawab soalan tersebut. Satu-satunya cara untuk mengetahuinya ialah dengan bertanya kepadanya. Contoh ini menunjukkan kepada kita bahawa sains dapat memberitahu kita tentang 'apa' dan 'bagaimana', tetapi ia gagal memberikan kita 'mengapa'. Apa yang dimaksudkan dengan 'mengapa' di sini ialah wujudnya tujuan di sebalik sesuatu perkara. Sains dapat menjawab mengapa gunung-ganang wujud dari sudut pandangan bahawa ia terbentuk melalui proses geologi, tetapi ia tidak dapat memberikan tujuan di sebalik pembentukan gunung-ganang tersebut. Ramai yang hanya menafikan konsep tujuan sama sekali.

My aunty knocks on your door and presents you with a lovely home-baked chocolate cake. You accept the gift and place the cake on your kitchen table. Once my aunty has gone, you open the box to have a slice. Before you indulge, you ask yourself a question: Why has she baked me this cake? As a scientist you cannot do much apart from explore the only piece of data you have at hand: the cake. After doing many tests, you find out that the cake was probably baked at 350 degrees Fahrenheit, and the ingredients included cocoa powder, sugar, eggs and milk. However, knowing all of this information does not help you to answer the question. The only way you can find out is if you ask her. This example shows us that science can tell us the ‘what’ and the ‘how’, but it fails to give us the ‘why’. What is meant by ‘why’ here is that there is a purpose behind things. Science can answer why mountains exist from the point of view that they were formed via geological processes, but it cannot provide the purpose behind the formation of the mountains. Many would simply deny the concept of purpose altogether.

Bertanya "mengapa" menyiratkan adanya tujuan, dan ramai ateis berpegang bahawa tujuan itu hanyalah ilusi, berdasarkan pemikiran agama yang sudah ketinggalan zaman. Cara memandang kewujudan kita di alam semesta ini sangat tidak membantu. Dalam dunia sedemikian, segala-galanya boleh dijelaskan melalui proses fizikal yang tidak dapat kita kawal. Kita hanyalah salah satu daripada dominoes dalam barisan dominoes yang sedang rebah. Kita terpaksa rebah kerana domino di belakang kita telah rebah. Bukan sahaja pandangan ini bertentangan dengan gerak hati, malah ia menonjolkan beberapa percanggahan yang ketara dalam cara kita bernalar dalam aktiviti harian yang biasa. Bayangkan, ketika membaca buku ini, anda sampai ke bab terakhir dan ternampak ayat berikut: "Tiada apa-apa tujuan di sebalik buku ini". Adakah anda akan menganggap kenyataan sebegitu serius?

Asking why implies a purpose, and many atheists maintain that purpose is an illusion, based on outdated religious thinking. This is a very unhelpful way of looking at our existence in the universe. In such a world, everything can be explained via physical processes that we have no control over. We are just one of the dominoes in a falling row of dominoes. We have to fall, because the domino behind us fell. Not only is it counterintuitive, but it highlights some striking contradictions in the way we reason in normal day-to-day activities. Imagine, while reading this book you reach the final chapter and you see the following sentence: “There is no purpose behind this book”. Would you even consider taking such a statement seriously?.

Tidak dapat menjawab sebahagian persoalan metafizik.

Cannot answer some metaphysical questions.

Sains boleh menangani sebahagian persoalan metafizik. Walau bagaimanapun, ia hanyalah persoalan yang boleh dikaji secara empirikal. Sebagai contoh, sains telah berjaya menangani persoalan tentang permulaan alam semesta melalui bidangnya yang dikenali sebagai kosmologi. Namun begitu, terdapat beberapa persoalan yang sah tetapi tidak dapat dijawab secara saintifik. Antaranya ialah: Mengapakah kesimpulan dalam penaakulan deduktif semestinya mengikut daripada premis-premis sebelumnya? Adakah kehidupan akhirat itu wujud? Adakah roh itu wujud? Bagaimanakah rasanya bagi suatu organisma yang sedar untuk mengalami pengalaman sedar yang subjektif? Mengapakah wujud sesuatu dan bukannya tiada apa-apa? Sains tidak dapat menangani persoalan-persoalan ini kerana ia merujuk kepada perkara-perkara yang melampaui dunia fizikal yang boleh diperhatikan.

Science can address some metaphysical questions. However, these are the questions that can be empirically addressed. For example, science has been able to address the beginning of the universe via its field known as cosmology. Nevertheless, some valid questions cannot be answered scientifically. These include: Why do conclusions in deductive reasoning necessarily follow from the previous premises? Is there an afterlife? Do souls exist? What is it like for a conscious organism to experience a subjective conscious experience? Why is there something rather than nothing? The reason that science cannot address these questions is because they refer to things that go beyond the physical, observable world.

Kebenaran yang perlu diketahui.

Necessary truths.

Scientisme tidak dapat membuktikan kebenaran yang bersifat wajib seperti matematik dan logik. Seperti yang dibincangkan dalam Bab 3, kesimpulan bagi hujah deduktif yang sah semestinya mengikut daripada premis-premisnya. Pertimbangkan hujah berikut:

Scientism cannot prove necessary truths such as mathematics and logic. As discussed in Chapter 3, the conclusion of a valid deductive argument necessarily follows from its premises. Consider the following argument:

1. Kesimpulan yang didasarkan pada pengamatan yang terbatas tidak bersifat mutlak.

1. Conclusions based on limited observations are not absolute.

2. Kesimpulan saintifik didasarkan pada pemerhatian yang terbatas.

2. Scientific conclusions are based on limited observations.

3. Oleh itu, kesimpulan saintifik tidak bersifat mutlak.

3. Therefore, scientific conclusions are not absolute.

Kesahihan hujah ini (jangan dikelirukan dengan kebenarannya) tidak berdasarkan bukti empirikal. Kesahihannya merujuk kepada aliran logik hujah tersebut dan tidak ada kaitan dengan kebenaran premis-premisnya. Terdapat hubungan logik antara kesimpulan dan premis-premis. Hubungan ini tidak berdasarkan apa-apa yang empirikal; ia berlaku dalam minda seseorang. Bolehkah sains membenarkan hubungan logik antara premis-premis dan kesimpulan? Tidak, ia tidak boleh. Seperti yang dibincangkan dalam Bab 3, terdapat satu wawasan dalam minda kita yang menggerakkan kita daripada premis-premis kepada kesimpulan. Kita melihat sesuatu yang tidak berdasarkan bukti empirikal. Nampaknya terdapat struktur logik dalaman atau aspek minda kita yang memudahkan jenis penaakulan ini. Tiada bentuk pemerhatian yang boleh membenarkan atau membuktikan aliran logik sesuatu hujah deduktif.

The validity of this argument (not to be confused with its soundness) is not based on empirical evidence. Its validity refers to the logical flow of the argument and has nothing to do with the truth of the premises. There is a logical connection between the conclusion and the premises. This connection is not based on anything empirical; it is happening in one’s mind. Can science justify the logical connection between the premises and the conclusion? No, it cannot. As discussed in Chapter 3, there is an insight in our minds that moves us from the premises to the conclusion. We see something that is not based on empirical evidence. There seem to be internal logical structures or aspects of our minds that facilitate this type of reasoning. No form of observation can justify or prove the logical flow of a deductive argument.

Kebenaran matematik seperti 3 + 3 = 6 juga merupakan kebenaran yang mesti, dan bukan sekadar generalisasi empirikal semata-mata. 343. Sebagai contoh, jika saya bertanya apakah satu Fufulah tambah satu Fufulah, jawapannya jelas ialah dua. Walaupun anda tidak tahu apakah Fufulah itu, dan anda tidak pernah mengalaminya dengan deria, anda tahu bahawa satu daripadanya ditambah satu lagi akan menjadi dua. Sumber-sumber ilmu yang lain Sains tidak dapat menjustifikasikan sumber-sumber ilmu yang lain, seperti penyaksian. Ini ialah satu cabang epistemologi yang "berkaitan dengan cara kita memperoleh ilmu dan kepercayaan yang berjustifikasi daripada apa yang dikatakan oleh orang lain".344.

Mathematical truths such as 3 + 3 = 6 are also necessary truths and are not purely empirical generalisations. 343. For instance, if I were to ask what is one Fufulah plus one Fufulah, the answer would obviously be two. Even though you do not know what a Fufulah is, and you have never sensed one, you know that one of them plus another one is going to be two. Other sources of knowledge Science cannot justify other sources of knowledge, such as testimony. This is a branch of epistemology “concerned with how we acquire knowledge and justified belief from the say-so of other people”.344.

Oleh itu, salah satu persoalan utama yang cuba dijawabnya ialah: Bagaimana kita memperoleh "ilmu berdasarkan apa yang disampaikan oleh orang lain"?345

Therefore, one of the key questions it tries to answer is: How do we gain “knowledge on the basis of what other people tell us?”345

Profesor Benjamin McMyler memberikan ringkasan tentang pengetahuan testimonial:

Professor Benjamin McMyler provides a summary of testimonial knowledge:

"Berikut beberapa perkara yang saya ketahui. Saya tahu bahawa ular tembaga (copperhead) ialah ular berbisa yang paling biasa di kawasan Houston yang lebih luas. Saya tahu bahawa Napoleon kalah dalam Pertempuran Waterloo. Saya tahu bahawa, ketika saya menulis ini, purata harga minyak petrol di Amerika Syarikat ialah $4.10 setiap gelen… Semua perkara ini saya ketahui berdasarkan apa yang disebut oleh ahli epistemologi sebagai kesaksian (testimony), iaitu berdasarkan maklumat yang diberitahu oleh seorang individu atau sekumpulan orang.”346.

“Here are a few things that I know. I know that the copperhead is the most common venomous snake in the greater Houston area. I know that Napoleon lost the Battle of Waterloo. I know that, as I write, the average price for gasoline in the U.S is $4.10 per gallon… All of these things I know on the basis of what epistemologists call testimony, on the basis of being told of them by another person or group of persons.”346.

McMyler dan ringkasannya kelihatan agak intuitif dan menonjolkan sebab kita mendakwa sesetengah pengetahuan semata-mata berdasarkan pemindahan kesaksian. Bumi yang berbentuk sfera ialah contoh yang menarik. Kepercayaan bahawa bumi itu sfera bagi kebanyakan kita tidak berasaskan matematik atau sains. Ia sepenuhnya bergantung pada kesaksian. Reaksi awal anda mungkin merangkumi pernyataan berikut: "Saya pernah melihat gambar", "Saya telah membacanya dalam buku sains", "Semua guru saya memberitahu begitu", "Saya boleh naik ke puncak gunung tertinggi dan memerhati kelengkungan Bumi", dan sebagainya. Namun, apabila diteliti secara intelektual, semua jawapan ini termasuk dalam pengetahuan kesaksian. Melihat gambar atau imej ialah kesaksian kerana anda terpaksa menerima kata-kata pihak berkuasa atau orang yang mengatakan bahawa itu imej Bumi. Mempelajari fakta ini daripada buku teks sains juga berpunca daripada pemindahan kesaksian, kerana anda terpaksa menerima apa yang dinyatakan oleh pengarang sebagai benar. Perkara yang sama berlaku apabila merujuk kepada guru anda. Cubaan untuk membuktikan keyakinan semasa anda secara empirikal dengan berdiri di puncak tertinggi juga berasaskan kesaksian, kerana ramai antara kita tidak pernah melakukan perkara sedemikian. Andaian anda bahawa berdiri di puncak tertinggi akan memberikan bukti bagi kebundaran Bumi tetap, akhirnya, bergantung pada kata-kata orang lain. Walaupun anda pernah melakukannya sebelum ini, ia sama sekali tidak membuktikan kebundaran Bumi. Berdiri di puncak hanya menunjukkan bahawa Bumi mempunyai sejenis kelengkungan, dan bukan sfera yang sempurna (kerana ia boleh berbentuk separa bulatan atau berbentuk seperti bunga). Ringkasnya, bagi kebanyakan kita, fakta bahawa dunia itu bulat tidak berasaskan apa-apa selain kesaksian.

McMyler’s summary seems quite intuitive and highlights why we claim some knowledge solely based on testimonial transmission. The world being a sphere is a striking example. The belief that the world is a sphere is—for most of us—not based on mathematics or science. It is purely centred on testimony. Your initial reactions may entail the following statements: “I have seen pictures”, “I have read it in science books”, “All my teachers told me”, “I can go on the highest mountain peak and observe the curvature of the Earth”, and so on. However, upon intellectual scrutiny, all of our answers fall under testimonial knowledge. Seeing pictures or images is testimonial because you have to accept the say-so of the authority or person who said it is an image of the world. Learning this fact from science textbooks is also due to testimonial transmission, as you have to accept what the authors say as true. This also applies when referring to your teachers. Attempting to empirically justify your current conviction by standing on the highest peak is also based on testimony, as many of us have never done such a thing. Your assumption that standing on the highest peak will provide you with evidence for the roundness of the Earth is still based, ultimately, on the say-so of others. Even if you have done it before, it does not in any way prove the roundness of the Earth. Standing on a peak will only indicate that the Earth has some form of curvature—and not a complete sphere (after all, it can be semi-circular or shaped like a flower). In summary, for the majority of us, the fact that the world is round is not based on anything else apart from testimony.

Pengetahuan mustahil tanpa penyaksian (testimoni). Profesor Epistemologi C. A. J. Coady merumuskan perkara-perkara yang telah dibincangkan setakat ini, dan menyenaraikan beberapa perkara yang hanya diterima berdasarkan pemindahan penyaksian: "…kebanyakan kita tidak pernah melihat bayi dilahirkan, dan kebanyakan kita juga tidak pernah meneliti peredaran darah mahupun geografi sebenar dunia, atau mana-mana sampel yang adil tentang undang-undang negara, dan kita juga tidak pernah membuat pemerhatian yang menjadi asas kepada pengetahuan kita bahawa cahaya di langit ialah jasad-jasad samawi yang sangat jauh…."347

Knowledge is impossible without testimony. Professor of Epistemology C. A. J. Coady summarises the points made so far, and lists some of the things that are solely accepted on the basis of testimonial transmission: “…many of us have never seen a baby born, nor have most of us examined the circulation of the blood nor the actual geography of the world nor any fair sample of the laws of the land, nor have we made the observations that lie behind our knowledge that the lights in the sky are heavenly bodies immensely distant….”347

Kepentingan pengetahuan berdasarkan kesaksian tidak perlu dibincangkan lebih lanjut (untuk perbincangan yang lebih panjang tentang kesaksian, sila rujuk Bab 13). Ringkasnya, scientism, iaitu pandangan bahawa kaedah saintifik adalah satu-satunya cara untuk membuat kesimpulan tentang realiti, adalah tidak benar. Scientism membatalkan dirinya sendiri; ia juga tidak dapat menerangkan kebenaran moral, kebenaran logik dan matematik, serta sumber pengetahuan yang tidak boleh diabaikan seperti kesaksian. Sains ialah kaedah kajian yang terhad dan tidak dapat menjawab semua persoalan Andaian #2: Ia berfungsi, maka ia benar.

The significance of testimonial knowledge needs no further discussion (for a lengthier discussion on testimony please refer to Chapter 13). In summary, scientism, which is the view that the scientific method is the only way to form conclusions about reality, is false. Scientism is self-defeating; it also cannot account for moral truths, logical and mathematical truths, and indispensable sources of knowledge such as testimony. Science is a limited method of study that cannot answer all the questions Assumption #2: It works, therefore it’s true.

Tidak logik untuk membuat kesimpulan bahawa sesuatu itu benar semata-mata kerana ia berkesan. Walaupun begitu, kejahilan popular terhadap falsafah sains telah membolehkan para penyebar seperti Richard Dawkins mendakwa secara terbuka bahawa kesimpulan saintifik adalah benar kerana ia berkesan. Semasa satu syarahan awam, Dawkins ditanya tentang tahap kepastian yang boleh kita kaitkan dengan sains; jawapannya—seperti yang telah disebut sebelum ini—adalah kasar. Dawkins jelas tersilap; tidak semestinya sesuatu itu benar hanya kerana ia berkesan. Teori flogiston ialah contoh yang sesuai untuk membuktikan perkara ini.

It does not logically follow that just because something works, it is true. Despite this, popular ignorance of the philosophy of science has allowed popularisers such as Richard Dawkins to publicly maintain that scientific conclusions are true because they work. During a public lecture, Dawkins was asked about the level of certainty that we can attribute to science; his answer was—as mentioned previously—crude. Dawkins was obviously mistaken; it does not follow that just because something works, it is in fact true. The phlogiston theory is an apt example to prove this point.

Ahli kimia terdahulu mengemukakan satu teori bahawa dalam semua bahan yang boleh terbakar terdapat satu unsur yang dinamakan flogiston. Menurut teori ini, apabila sesuatu bahan yang boleh terbakar itu terbakar, ia akan membebaskan flogiston. Semakin mudah sesuatu bahan terbakar, semakin banyak flogiston yang terkandung di dalamnya. Teori ini diterima sebagai fakta oleh komuniti saintifik. Teori tersebut berfungsi dengan begitu baik sehingga pada tahun 1772 Dan Rutherford menggunakannya untuk menemui nitrogen, yang ketika itu dinamakannya 'udara yang difloqistikkan'. Namun, flogiston kemudiannya didapati sebagai teori yang salah; flogiston sebenarnya tidak wujud. Ini ialah salah satu daripada banyak contoh yang menunjukkan bahawa sesuatu teori boleh berfungsi dan menghasilkan kebenaran saintifik yang baharu, namun kemudian didapati palsu. Pengajarannya jelas: sekadar kerana sesuatu itu berfungsi, tidak bermakna ia benar. Sesetengah pembantah yang tidak terlatih berhujah bahawa contoh di atas adalah khusus dan tidak boleh digunakan untuk sains moden. Mereka berpendapat bahawa teori flogiston bukanlah teori yang lengkap dan mempunyai andaian. Akan tetapi, teori-teori saintifik hari ini tidak menghadapi masalah-masalah ini. Ini sama sekali tidak benar. Ambil evolusi Darwin sebagai contoh teori yang mapan. Menurut ahli akademik sekular arus perdana, teori ini berasaskan andaian, dianggap agak spekulatif, dan terdapat perselisihan mengenai idea-idea terasnya.348

Early chemists postulated a theory that in all combustible objects was an element called phlogiston. According to this theory, when a combustible object burned, it would release phlogiston. The more combustible a material was, the more phlogiston it contained. This theory was adopted as a fact by the scientific community. The theory worked so well that in 1772 Dan Rutherford used it to discover nitrogen, which he called ‘phlogisticated air’ at the time. However, phlogiston was later found to be a false theory; phlogiston did not exist. This is one of many examples to show that a theory can work and produce new scientific truths, and yet later be found to be false. The lesson is obvious: just because something works, does not mean it is true. Some untrained objectors would argue that the example above is specific and cannot apply to modern science. They maintain that the theory of phlogiston was not a complete theory and had assumptions. However, today’s scientific theories do not suffer from these problems. This is completely false. Take Darwinian evolution as an example of a well-established theory. According to mainstream secular academics, it is based on assumptions, considered relatively speculative, and there are disputes about its core ideas.348

Perubahan saintifik tidak mempedulikan siapa yang duduk di kerusi penumpang. Malah perkara yang kelihatan jelas, tidak dapat dinafikan dan boleh diperhatikan pun boleh diterbalikkan. Contoh yang agak baharu ialah kajian tengkorak Neanderthal di Eropah. Ahli biologi Darwinian berhujah bahawa Neanderthal pasti merupakan nenek moyang kepada spesies kita. Dalam buku teks, dokumentari dan muzium, "fakta saintifik" ini diajar; pada tahun 1997, ahli biologi mengumumkan bahawa Neanderthal sebenarnya tidak mungkin menjadi nenek moyang kita, berdasarkan ujian DNA moden. Setiap aspek sains, malah teori-teori kecil yang membentuk teori yang lebih besar dalam setiap bidang, akhirnya akan menyemak semula kesimpulannya. Sejarah sains telah menunjukkan trend ini, justeru menyebut "fakta saintifik" sebagai sesuatu yang tidak boleh berubah adalah tidak tepat. Ia juga tidak praktikal. Semua teori saintifik adalah "kerja yang sedang berjalan" dan "model anggaran". Jika seseorang mendakwa wujudnya kebenaran mutlak saintifik, bagaimanakah dia dapat menjelaskan hakikat bahawa "mekanik kuantum" dan "relativiti am", yang kedua-duanya dilihat sebagai benar oleh ahli fizik, bercanggah antara satu sama lain pada tahap asas? Kedua-duanya tidak mungkin benar secara mutlak. Menyedari hal ini, ahli fizik menganggap kedua-duanya sebagai model kerja yang benar dan menggunakan pendekatan ini untuk terus membuat kemajuan. Anggapan bahawa teori saintifik yang telah disahkan dengan baik adalah muktamad oleh itu mengelirukan, tidak praktikal dan berbahaya kepada kemajuan sains. Ahli sejarah dan ahli falsafah sains telah lantang menentang penggunaan bahasa sedemikian. Ahli falsafah sains Gillian Barker dan Philip Kitcher menegaskan perkara ini: "Sains boleh disemak semula. Oleh itu, bercakap tentang 'bukti' saintifik adalah berbahaya, kerana istilah itu memupuk idea tentang kesimpulan yang terukir di atas batu."349.

Scientific U-turns do not care about who is sitting in the passenger seat. Even things which seemed obvious, undeniable and observable can be overturned. A relatively recent example of this is the study of Neanderthal skulls in Europe. Darwinian biologists argued that Neanderthals must have been the ancestors to our species. In textbooks, documentaries and museums, this ‘scientific fact’ was taught; in 1997 biologists announced the Neanderthal simply could not be our forerunner, based on modern DNA testing. Every aspect of science, and even the subtheories that make up the bigger theories in every field, will eventually revise their conclusions. The history of science has shown us this trend, so to speak of ‘scientific facts’ as immutable is not accurate. It is also impractical. All scientific theories are ‘work in progress’ and ‘approximate models’. If someone claims there is such a thing as scientific absolute truths, then how would he or she explain the fact that ‘quantum mechanics’ and ‘general relativity’, which are both seen as true by physicists, contradict each other at a fundamental level? They both cannot be true in an absolute sense. Knowing this, physicists assume both to be true working models and use this approach to make further progress. The idea that well-confirmed scientific theories are final is therefore misleading, impractical and dangerous for scientific progress. Historians and philosophers of science have been vocal in their opposition of using such language. Philosophers of science Gillian Barker and Philip Kitcher drive the point home: “Science is revisable. Hence, to talk of scientific ‘proof’ is dangerous, because the term fosters the idea of conclusions that are graven in stone.”349.

Andaian #3: Sains membawa kepada kepastian.

Assumption #3: Science leads to certainty.

Sebahagian atheis mempunyai salah faham yang besar tentang falsafah sains. Mereka menyangka bahawa apabila sains mengisytiharkan sesuatu sebagai terbukti secara saintifik, maka perkara itu mutlak benar dan tidak akan berubah. Namun, ini mendedahkan kekurangan pengetahuan tentang isu-isu asas yang belum terselesaikan dalam sains. Salah satu isu tersebut, yang relevan dengan perbincangan kita, ialah induksi. Walaupun terdapat banyak cara saintis mengesahkan sesuatu teori atau membuat kesimpulan tentang data empirik yang mereka uji, hujah induktif kekal sebagai asas kebanyakan cara tersebut. Namun, hujah induktif tidak pernah dapat membawa kepada kepastian.

Some atheists have a gross misunderstanding of the philosophy of science. They assume that once science declares something as scientifically proven, then it is absolutely true and will never change. This, however, exposes a lack of knowledge of the basic unresolved issues in science. One of these issues, which is relevant to our discussion, is induction. Although there are many ways scientists confirm a theory or form conclusions about the empirical data they have tested, inductive arguments remain the bedrock of most of them. Yet inductive arguments can never lead to certainty.

Hujah induktif.

Inductive arguments.

Hujah induktif berkaitan dengan pengetahuan kita tentang perkara yang tidak diperhatikan. Hujah ini memainkan peranan utama dalam pengetahuan manusia, khususnya pengetahuan saintifik. Hujah induktif menggunakan contoh-contoh daripada apa yang telah kita perhatikan untuk membuat kesimpulan bagi apa yang belum kita perhatikan. Ia boleh diaplikasikan untuk merangkumi masa kini dan masa lalu. Contohnya:

Inductive arguments concern our knowledge of the unobserved. They play a central role in human knowledge, specifically scientific knowledge. Inductive arguments use instances of what we have observed to make conclusions for what we have not observed. They can be applied to include the present and the past. For example:

Premis: Bodybuilder yang telah saya ajak bicara telah menambah jisim otot akibat memakan banyak protein haiwan. Kesimpulan: Semua bodybuilder pada masa lalu menambah jisim otot dengan memakan banyak protein haiwan.

• Past—Premise: The bodybuilders I have spoken to have increased muscle mass as a result of eating a lot of animal protein. Conclusion: All bodybuilders in the past increased muscle mass by eating a lot of animal protein.

• Premis Sekarang: Kawan saya selalu bergaul dengan anjing yang mesra. Kesimpulan: Semua anjing itu mesra.

• Present—Premise: My friend has always experienced friendly dogs. Conclusion: All dogs are friendly.

Masa depan—Premis: Semua kempen presiden Amerika Syarikat pernah mempunyai calon Demokrat. Kesimpulan: Kempen presiden yang seterusnya akan mempunyai calon Demokrat.

• Future—Premise: All of the US presidential campaigns have had a Democrat candidate. Conclusion: The next presidential campaign will have a Democrat candidate.

Kesimpulan-kesimpulan di atas jelas tidak mencapai tahap kepastian yang sebenar kerana ia bukan hujah deduktif. Penjelasan di bawah menunjukkan mengapa kesimpulan dalam hujah-hujah induktif di atas tidak semestinya mengikut daripada premisnya.

The above conclusions obviously do not reach the level of true certainty because they are not deductive arguments. The explanations below show why the conclusions in the above inductive arguments do not necessarily follow:

Pembina badan vegetarian pada masa lalu memperoleh jisim otot daripada memakan protein sayuran sahaja.

• Vegetarian bodybuilders in the past gained muscle mass from eating only vegetable protein.

Mungkin ada sebahagian anjing yang tidak mesra.

• It could be the case that some dogs are unfriendly.

Pada masa hadapan, mungkin berlaku peralihan paradigma politik dalam politik Amerika Syarikat, di mana Parti Demokrat boleh dibubarkan dan sebuah parti baharu mungkin muncul.

• In the future, there could be a political paradigm shift in US politics, the Democrats could dissolve and a new party could emerge.

Ketidakpastian sifat hujah induktif telah menyebabkan ramai ahli falsafah mempersoalkan kesahihan induksi sebagai satu cara untuk mencapai ilmu: ini merupakan satu bidang falsafah yang dikenali sebagai justifikasi epistemik. Persoalan ini membawa kepada apa yang kini dikenali sebagai masalah induksi. Perlu dinyatakan bahawa hujah induktif tidak sama dengan penaakulan induktif, kerana jenis penaakulan ini merujuk kepada penggunaan deria dan bukan kepada cara kesimpulan dibuat. Sebagai contoh, anda memerhatikan katak di taman anda, dan anda mencerminkan apa yang telah anda perhatikan dengan menyatakan bahawa terdapat katak di taman anda. Anda tidak membuat kesimpulan tentang fenomena yang tidak diketahui (dalam kes ini semua katak, atau katak seterusnya yang belum anda perhatikan).

The uncertain nature of inductive arguments has caused many philosophers to question the validity of induction as a means to knowledge: this is an area of philosophy known as epistemic justification. This questioning led to what is now known as the problem of induction. It must be noted that inductive arguments are not the same as inductive reasoning, as this type of reasoning refers to the use of the senses and not how conclusions are made. For example, you observe frogs in your garden, and you mirror what you have observed by stating that there are frogs in your garden. You do not make a conclusion for unknown phenomena (in this case all frogs, or the next frog you have not yet observed)

Masalah induksi.

The problem of induction.

Cabaran terhadap induksi boleh dikesan kembali kepada aliran falsafah Yunani yang skeptik, yang dikenali sebagai Pyrrhonisme.350 Namun, David Hume yang sebenarnya menerangkan secara menyeluruh kegagalan hujah induktif untuk memberikan pengetahuan tentang realiti. Hume berhujah bahawa sifat penaakulan kita berasaskan sebab dan akibat, dan bahawa asas kepada sebab dan akibat ialah pengalaman. Beliau berpendapat bahawa oleh kerana pemahaman kita tentang sebab dan akibat berasaskan pengalaman, ia tidak akan membawa kepada kepastian. Hume berhujah bahawa menggunakan satu set pengalaman yang terhad untuk membuat kesimpulan tentang pengalaman yang tidak diperhatikan tidak akan menghasilkan kepastian.351

The challenge to induction can be traced back to the Greek, sceptical, philosophical school known as Pyrrhonism.350 However, it was David Hume who comprehensively explained the failure of inductive arguments to provide knowledge of reality. Hume argued that the nature of our reasoning was based upon cause and effect, and that the foundation of cause and effect was experience. He maintained that since our understanding of cause and effect was based on experience, it would not lead to certainty. Hume argued that to use a limited set of experiences to conclude for an unobserved experience would not give rise to certainty.351

Contoh-contoh sebelum ini menunjukkan bahawa hujah induktif membuat kesimpulan dengan bergerak dari yang khusus kepada yang umum. Dengan kata lain, seseorang bergerak dari satu set pengalaman yang terhad untuk membuat kesimpulan bagi pengalaman yang belum pernah dialami. Hujah induktif tidak sah secara deduktif, kerana kesimpulannya tidak semestinya mengikut daripada premisnya. Hume tidak mengehadkan hujahnya kepada ketidakpastian induksi; beliau mendakwa bahawa induksi tidak berasas dalam apa-apa cara. Hujah induktif berdasarkan andaian bahawa "masa depan akan menyerupai masa lalu", 352 yang membawa maksud bahawa alam ini seragam. Namun, satu-satunya cara untuk mengesahkan andaian ini ialah dengan menggunakan hujah induktif. Hume berhujah bahawa penaakulan ini bersifat bulatan (circular), kerana andaian itu berdasarkan perkara yang kita cuba buktikan. Untuk mengesahkan hujah induktif dengan andaian ini sama seperti mengesahkan hujah induktif dengan hujah induktif. Lagipun, mungkin sahaja alam ini tidak seragam.353

The previous examples show that inductive arguments make a conclusion by moving from the particular to the general. In other words, one moves from a limited set of experiences to conclude for experiences that have not been experienced. Inductive arguments are not deductively valid, in that the conclusion does not necessarily follow from its premises. Hume does not restrict his argument to the uncertainty of induction; he claims that they are not justified in any way. Inductive arguments are based on an assumption that “the future will resemble the past”, 352 which implies that nature is uniform. However, the only way to justify this assumption would be to use an inductive argument. Hume argues that this reasoning is circular, because the assumption is based on the thing that we are seeking to justify. To justify an inductive argument with this assumption would be tantamount to justifying induction arguments with inductive arguments. After all, it could be that nature is not uniform.353

Secara ringkasnya, hujah Hume ialah bahawa kita tidak dapat membenarkan hujah induktif. Andaian bahawa alam itu seragam berasaskan hujah induktif, dan oleh itu menggunakan andaian ini sebagai cara untuk mengesahkan hujah induktif "adalah seperti menjamin janji anda untuk membayar balik pinjaman dengan berjanji bahawa anda akan menepati janji anda". 354.

In summary, Hume’s argument is that we cannot justify inductive arguments. The assumption that nature is uniform is based on an inductive argument, and therefore to use this assumption as a means to validate inductive arguments “is like underwriting your promise to pay back a loan by promising you will keep your promises”. 354.

Hujah induktif sebagai masalah bagi sains.

Inductive arguments as a problem for science.

Oleh kerana hujah induktif tidak dapat menghasilkan kepastian, maka ini menjadi masalah bagi kesimpulan saintifik. Saintis banyak bergantung pada hujah induktif untuk membentuk kesimpulan tentang data yang telah mereka perhatikan. Namun, oleh kerana semua pemerhatian adalah terhad atau berdasarkan satu set data tertentu yang diperhatikan, maka membuat kesimpulan berdasarkan data yang terhad tidak akan pasti. Sejarah sains memberikan banyak contoh yang menonjolkan sifatnya yang dinamik. Teori-teori yang berlaku dalam setiap bidang sains sangat berbeza daripada zaman silam. Samir Okasha, seorang pensyarah falsafah di Universiti York, berhujah bahawa jika kita memilih mana-mana disiplin sains, kita boleh "yakin bahawa teori-teori yang lazim dalam disiplin itu akan sangat berbeza daripada 50 tahun yang lalu, dan amat berlainan daripada 100 tahun yang lalu."355

Given that inductive arguments cannot give rise to certainty, it then becomes a problem for scientific conclusions. Scientists heavily rely on inductive arguments to form conclusions about the data that they have observed. However, since all observations are limited or based on a particular set of observed data, then deriving a conclusion based on limited data will not be certain. The history of science provides many examples that highlight its dynamic nature. Prevailing theories in every field of science are very different from past eras. Samir Okasha, a lecturer of philosophy at the University of York, argues that if we were to pick any scientific discipline, we could be “sure that the prevalent theories in that discipline will be very different from those 50 years ago, and extremely different from 100 years ago.”355

Pada awal abad ke-20, fizik kelihatan kemas dan teratur dengan model alam semesta Newton. Selama kira-kira 200 tahun tiada siapa yang mencabarnya, kerana ia dianggap ‘terbukti secara saintifik’ berfungsi. Namun, mekanik kuantum dan teori relativiti am menghancurkan pandangan dunia Newton. Mekanik Newton menganggap masa dan ruang sebagai entiti yang tetap, tetapi Albert Einstein menunjukkan bahawa keduanya bersifat relatif dan dinamik. Akhirnya, selepas satu tempoh kekacauan, ‘model Einstein’ tentang alam semesta menggantikan ‘model Newton’. Tinjauan sepintas lalu terhadap sejarah sains mengesahkan masalah induksi: pemerhatian baharu sentiasa boleh bercanggah dengan kesimpulan terdahulu.

At the beginning of the 20th century, physics looked neat and tidy with its Newtonian model of the universe. No one had challenged it for around 200 years as it was ‘scientifically proven’ to work. However, quantum mechanics and general relativity shattered the Newtonian view of the world. Newtonian mechanics assumed time and space to be fixed entities, but Albert Einstein showed these were relative and dynamic. Eventually, after a period of upheaval, the ‘Einstein Model’ of the universe replaced the ‘Newtonian Model’. A cursory glance at the history of science confirms the problem of induction: a new observation can always contradict previous conclusions.

Sains dan kitab suci agama.

Science and religious scripture.

Oleh kerana kesimpulan saintifik bersifat induktif, dan hujah induktif tidak membawa kepada kepastian, maka ia mengikut bahawa apa yang kita panggil penjelasan saintifik tidak wajar dianggap sebagai mutlak. Tiada loh-loh Musa dalam sains. Walau bagaimanapun, terdapat beberapa perkara yang tidak sepatutnya kita ragui, seperti: kebulatan Bumi, kewujudan graviti dan sifat orbit yang berbentuk elips.

Since scientific conclusions are inductive in nature, and inductive arguments do not lead to certainty, it follows that what we call scientific explanations should not be considered absolute. There are no Moses tablets in science. There are, however, some things that we should not be sceptical about, such as: the roundness of the Earth, the existence of gravity and the elliptical nature of orbits.

Ramai ateis mengejek kitab suci agama kerana ketidakupayaannya untuk menggambarkan fakta. Terdapat banyak perbincangan dalam talian dan luar talian mengenai sains dan ortodoksi agama. Malah rancangan televisyen arus perdana menjemput perdebatan mengenai perspektif agama tentang alam semula jadi. Namun, berdasarkan perbincangan di atas, kita telah mencipta dikotomi palsu antara agama dan sains. Perkara ini tidak semudah menerima salah satu daripadanya berbanding yang lain.

Many atheists mock religious scripture for its inability to represent the facts. There are many online and off-line discussions on science and religious orthodoxy. Even mainstream television programmes host debates on religious perspectives on the natural world. However, in light of the discussion above, we have created a false dichotomy of religion versus science. It is not as simple as accepting one over the other.

Sains ialah penerapan akal terhadap alam semula jadi. Ia bertujuan untuk memahami bagaimana dunia ini berfungsi. Al-Quran juga merujuk kepada fenomena alam, dan tidak dapat dielakkan bahawa pernah berlaku percanggahan langsung dengan kesimpulan sains. Apabila percanggahan timbul, tidak ada sebab untuk panik atau menafikan ayat Al-Quran yang tidak selari dengan sains; begitu juga, tiada sesiapa boleh menggunakan keadaan ini untuk mendakwa bahawa Al-Quran itu salah. Berbuat demikian bermakna menganggap bahawa kesimpulan sains adalah benar secara mutlak dan tidak akan berubah; ini jelas tidak benar. Sejarah telah menunjukkan bahawa sains menyemak semula kesimpulannya. Mempercayai hakikat ini tidak menjadikan seseorang anti-sains. Bayangkan betapa banyak kemajuan yang akan dicapai jika saintis tidak dibenarkan mencabar kesimpulan lama: tiada kemajuan langsung akan berlaku. Sains bukanlah kumpulan fakta yang kekal, dan ia tidak pernah dimaksudkan sedemikian. Oleh kerana terdapat hujah-hujah yang kukuh untuk membenarkan dakwaan Al-Quran sebagai firman Tuhan (lihat Bab 13), maka jika Al-Quran bercanggah dengan pengetahuan manusia yang terhad, ia sepatutnya tidak menimbulkan kekeliruan yang besar. Ingatlah, Tuhan memiliki gambaran penuh, manakala kita hanya memiliki sebutir piksel. Sehingga tahun 1950-an, semua ahli fizik, termasuk Einstein, percaya bahawa alam semesta itu kekal; semua data menyokong pandangan ini, dan kepercayaan tersebut bercanggah dengan Al-Quran. Namun Al-Quran secara jelas menyatakan bahawa alam semesta mempunyai permulaan. Pemerhatian baharu menggunakan teleskop canggih yang berkuasa tinggi menyebabkan ahli fizik meninggalkan model 'keadaan mantap' (alam semesta kekal) dan menggantikannya dengan Model Letupan Besar (alam semesta yang mempunyai permulaan, mungkin kira-kira 13.7 bilion tahun dahulu). Maka, sains selari semula dengan Al-Quran. Perkara yang sama berlaku terhadap pandangan Al-Quran tentang matahari. Al-Quran menyatakan bahawa matahari mempunyai peredaran orbit; ahli astronomi tidak bersetuju, dengan mengatakan bahawa ia tidak bergerak. Ini merupakan percanggahan paling langsung antara pemerhatian saintis dengan Al-Quran. Namun, setelah penemuan teleskop Hubble, ahli astronomi menyemak semula kesimpulan mereka dan mendapati bahawa Matahari sebenarnya mengorbit pusat galaksi Bima Sakti. Walau bagaimanapun, ini tidak bermakna bahawa al-Qur'an ialah sebuah kitab sains. Ia ialah kitab tanda-tanda. Al-Qur'an tidak memberikan sebarang perincian mengenai fenomena alam. Kebanyakan perkara yang dirujuknya dapat difahami dan disahkan dengan mata kasar. Objektif utama ayat-ayat yang menunjuk kepada alam semula jadi adalah untuk mendedahkan kuasa dan hikmah metafizik. Peranannya tidak termasuk menjelaskan butiran sains. Butiran ini boleh berubah dari masa ke masa; namun, hakikat bahawa fenomena alam mempunyai kuasa dan hikmah di sebaliknya ialah realiti yang kekal sepanjang zaman. Dari perspektif ini, konflik antara al-Qur'an dan kesimpulan sains berkemungkinan akan berterusan, kerana keduanya ialah dua jenis ilmu yang sama sekali berbeza.

Science is the application of reason to the natural world. It seeks to understand how the world works. The Qur’an also refers to natural phenomena, and inevitably there have been direct conflicts with scientific conclusions. When a conflict arises, there is no reason to panic or to deny the Qur’anic verse that is not in line with science; nor can anyone use this situation to claim that the Qur’an is wrong. To do so, would be to assume that scientific conclusions are true in an absolute sense and will not change; this is patently false. History has shown that science revises its conclusions. Believing this does not make one anti-science. Imagine how much progress we would make if scientists were not allowed to challenge past conclusions: there would be none. Science is not a collection of eternal facts and was never meant to be. Since there are good arguments to justify the Qur’an’s claim of being God’s word (see Chapter 13), then if the Qur’an conflicts with limited human knowledge, it should not create massive confusion. Remember, God has the picture, we have just a pixel. Until the 1950s, all physicists, including Einstein, believed that the universe was eternal; all the data supported this, and this belief conflicted with the Qur’an. Yet the Qur’an explicitly states that the universe had a beginning. New observations using powerful advanced telescopes made physicists drop the ‘steady state’ model (eternal universe) and replace that with the Big Bang Model (universe with a beginning, possibly about 13.7 billion years ago). So, science came into line with the Qur’an. The same thing happened with the Qur’anic view of the sun. The Qur’an states that the sun has an orbit; astronomers disagreed, saying it was stationary. This was the most direct contradiction between observations of scientists and the Qur’an. However, after the discovery of the Hubble telescope, astronomers revised their conclusions and found the Sun was orbiting around the centre of the Milky Way galaxy. Yet this does not mean that the Qur’an is a book of science. It’s a book of signs. The Qur’an does not give any details concerning natural phenomena. Most of the things it refers to can be understood and verified with the naked eye. The main objective of the verses that point towards the natural world is to expose a metaphysical power and wisdom. Their role does not include elucidating scientific details. These can change over time; however, the fact that natural phenomena have a power and wisdom behind them is a timeless reality. From this perspective, conflict between the Qur’an and scientific conclusions will probably continue, as they are two completely different types of knowledge.

Perbincangan ini, bagaimanapun, tidak sepatutnya menggalakkan orang Islam dan orang yang beragama untuk menafikan kesimpulan saintifik. Berbuat demikian adalah tidak masuk akal. Sebaliknya, kedua-dua teori saintifik yang telah disahkan dengan kukuh dan kebenaran wahyu hendaklah diterima, walaupun keduanya bercanggah antara satu sama lain. Kesimpulan saintifik boleh diterima secara praktikal sebagai model kerja yang boleh berubah dan tidak bersifat mutlak, manakala kebenaran wahyu boleh diterima sebagai sebahagian daripada kepercayaan seseorang. Jika tiada harapan untuk mendamaikan sesuatu kesimpulan saintifik dengan satu pernyataan dalam Al-Quran, maka anda tidak perlu menolak wahyu dan menerima sains semasa. Sebaliknya, sains juga tidak boleh ditolak. Seperti yang telah dinyatakan sebelum ini, adalah dalam hak epistemik anda untuk menerima kedua-dua kebenaran saintifik dan kebenaran wahyu. Pendekatan yang seimbang dan bernuansa mengenai sains dan wahyu ialah menerima sains dan membiarkan bukti itu berbicara sendiri. Namun, ini hendaklah dalam konteks tidak membuat lompatan epistemik besar berdasarkan iman dengan menyimpulkan bahawa bukti yang kita peroleh dan kesimpulan yang kita buat itu adalah kebenaran mutlak. Sains boleh berubah. Selain itu, pendekatan ini termasuk menerima wahyu. Ringkasnya, kita boleh menerima kesimpulan saintifik secara praktikal dan sebagai model kerja, tetapi jika sesuatu bercanggah dengan wahyu (selepas cuba mendamaikan kedua-duanya), anda tidak perlu menerima kesimpulan saintifik itu ke dalam sistem kepercayaan anda. Inilah sebabnya orang Islam tidak perlu menafikan evolusi Darwin; mereka boleh menerimanya secara praktikal sebagai model kerja terbaik semasa, tetapi memahami bahawa sebahagian aspeknya tidak dapat didamaikan dengan ortodoksi. Ingatlah, sesuatu itu hanya kerana ia model kerja terbaik semasa, ia bukanlah kebenaran mutlak. Penting juga untuk diperhatikan bahawa ilmu saintifik dan wahyu Ilahi mempunyai dua sumber yang berbeza. Satu datang daripada akal manusia yang terbatas, manakala yang satu lagi datang daripada Tuhan. Seseorang perlu melakukan satu kesalahan epistemologi untuk menggunakan kesimpulan sains sebagai alat untuk menolak wahyu. Pemahaman kita tentang realiti adalah seperti piksel yang kasar. Pengetahuan kita terhad, sedangkan pengetahuan Tuhan tidak terhad. Oleh itu, jika ternyata wujud percanggahan antara keduanya, strategi di atas hendaklah diterima pakai.

This discussion should not, however, encourage Muslims and religious people to deny scientific conclusions. To do so would be absurd. Rather, both well-confirmed scientific theories and the revelational truths should be accepted, even if they contradict each other. Scientific conclusions can be accepted practically as working models that can change and are not absolute, and the revelational truths can be accepted as part of one’s beliefs. If there is no hope of reconciling a scientific conclusion and a statement of the Qur’an, then you do not have to reject revelation and accept the science of the day. Conversely, the science should not be rejected either. As previously mentioned, it is within your epistemic right to accept both scientific and revelational truths. The balanced and nuanced approach concerning science and revelation is to accept the science and allow the evidence to speak for itself. However, this should be in the context of not making massive epistemic leaps of faith and concluding that the evidence we have acquired and the conclusions we have made are the gospel truth. Science can change. In addition, this approach includes accepting the revelation. In summary, we can accept scientific conclusions practically and as working models, but if anything contradicts revelation (after attempting to reconcile the two), you do not have to accept the scientific conclusion into your belief system. This is why Muslims should not need to deny Darwinian evolution; they can accept it practically as the current best-working model, but understand that some aspects of it cannot be reconciled with orthodoxy. Remember, just because something is the current best-working model, it is not the absolute truth. It is also important to note that scientific knowledge and Divine revelation have two different sources. One is from the human limited mind, the other is from God. One would have to commit an epistemological disqualification to use scientific conclusions as a means to dismiss revelation. We have a pixelated understanding of reality. Our knowledge is finite, God’s knowledge is not. Therefore, if there happens to be a contradiction between the two, the above strategy should be adopted.

Hujah Induktif dalam Islam?

Islamic inductive arguments?.

Pemerhati yang kritis dan berilmu dalam perbincangan ini akan perasan bahawa walaupun ini ialah pemahaman arus perdana tentang sains (dalam kalangan ahli akademik dan ahli falsafah), ia juga mendedahkan kemungkinan kritikan terhadap epistemologi Islam. Mereka boleh berhujah bahawa dalam tradisi Islam, hujah induktif digunakan untuk memelihara al-Qur'an dan tradisi Nabi ﷺ (dikenali sebagai hadis; ahadis, jamak), maka umat Islam tidak boleh mendakwa kepastian dalam teks-teks sumber yang penting bagi Islam ini. Dakwaan ini adalah salah tempat. Untuk menjelaskan sebabnya, rujuk semula kepada perbezaan yang dibuat sebelum ini antara penaakulan induktif dan hujah induktif. Penaakulan induktif memberikan kepastian bagi jenis pengetahuan yang asas. Contohnya, jika saya memerhatikan X pada Y, maka tidak dapat tidak ia mengikut bahawa Y membenarkan X; saya memerhatikan bahawa burung gagak terbang, maka tidak dapat tidak ia mengikut bahawa sesetengah burung gagak terbang. Seperti yang dapat dilihat, bentuk induksi ini hanya "mencerminkan" pemerhatian. Ia menyatakan fakta yang nyata tanpa membuat kesimpulan bagi sesuatu yang belum diperhatikan. Jenis induksi inilah yang digunakan dalam pemeliharaan al-Qur'an dan tradisi Nabi ﷺ. Sebagai contoh, seorang sahabat Nabi Muhammad ﷺ mendengar al-Qur'an, lalu dia hanya mengulangi apa yang didengarinya. Dia tidak pernah membuat kesimpulan bagi ayat yang tidak pernah didengarinya. Sebagai contoh, seorang sahabat tidak akan mendengar "Iyyaka na'budu wa iyyaka nasta'een" (hanya Engkaulah yang kami sembah dan hanya kepada Engkaulah kami memohon pertolongan) lalu membuat kesimpulan "Qul huwa Allahu ahad" (Katakanlah, Dialah Allah Yang Maha Esa). Oleh itu, bantahan ini adalah tidak benar, kerana ia salah faham tentang jenis induksi yang terlibat dalam pemeliharaan al-Qur'an dan tradisi Nabi ﷺ.

Critical and learned observers of this discussion will notice that although this is a mainstream understanding of science (amongst academics and philosophers), it also brings to light potential criticisms of Islamic epistemology. They can argue that in the Islamic tradition, inductive arguments are used to preserve the Qur’an and Prophetic traditions (known as hadith; ahadith, pl.). Therefore, Muslims cannot claim certainty in these vital source texts for Islam. This is a misplaced contention. To explain why, refer back to the earlier distinction between inductive reasoning and inductive arguments. Inductive reasoning provides certainty for basic types of knowledge. For instance, if I observe X in Y, it follows that Y allows X; I observe that crows fly, so it necessarily follows that some crows fly. As you can see, this form of induction just ‘mirrors’ the observation. It states the plain facts without making a conclusion for something that is yet to be observed. This type of induction was used in the preservation of the Qur’an and the Prophetic traditions. For example, a companion of the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم heard the Qur’an, and he simply repeated what he had heard. He never made a conclusion for a verse that he never heard. For example, a companion wouldn’t hear “Iyyaka na’abudu wa iyyaka nasta’een” (it is You we worship and it is You we ask for help) and then conclude “Qul huwa Allahu ahad” (Say, He is God, the uniquely One). Hence this objection is false, as it misunderstands the type of induction involved in the preservation of the Qur’an and the Prophetic traditions.

Andaian #4: Mencampuradadukkan naturalisme metodologi dengan naturalisme falsafah.

Assumption #4: Conflating methodological with philosophical naturalism.

Andaian terakhir di sebalik dakwaan bahawa sains membawa kepada ateisme merujuk kepada naturalisme falsafah dan naturalisme metodologi. Naturalisme falsafah ialah pandangan bahawa alam semesta itu seperti sebuah sistem tertutup; tiada apa-apa di luar alam semesta yang campur tangan di dalamnya, dan tiada Tuhan atau apa-apa yang berkaitan dengan perkara ghaib. Satu aspek utama naturalisme falsafah ialah bahawa semua fenomena dapat dijelaskan melalui proses fizikal. Naturalisme metodologi pula berpendapat bahawa untuk sesuatu itu dikategorikan sebagai saintifik, ia tidak boleh merujuk kepada kuasa dan aktiviti penciptaan Tuhan.

The final assumption behind the assertion that science leads to atheism refers to philosophical naturalism and methodological naturalism. Philosophical naturalism is the view that the universe is like a closed system; there is nothing outside the universe that interferes with it, and there is no God or anything related to the supernatural. A key aspect of philosophical naturalism is that all phenomena can be explained via physical processes. Methodological naturalism maintains that for anything to be described as scientific, it cannot refer to God’s creative power or activity.

Atheis yang berpendapat bahawa sains membawa kepada ateisme memegang andaian bukan saintifik, iaitu naturalisme falsafah. Naturalisme falsafah membentuk "kanta" yang dipakai pada mata seseorang untuk memahami dunia. Jika anda memakai cermin mata berwarna kuning, apakah warna yang akan anda lihat? Kuning. Begitu juga, jika anda memakai kanta naturalisme falsafah, yang anda lihat hanyalah alam semesta tanpa Tuhan. Naturalisme falsafah membentuk cara seseorang melihat dunia. Naturalisme falsafah pada hakikatnya ialah satu kepercayaan. Profesor ateis Michael Ruse mengakui hakikat ini: "Jika anda mahukan satu pengakuan, saya sentiasa berkata bahawa naturalisme ialah satu tindakan iman...." Mengapakah ia satu kepercayaan? Naturalisme adalah tidak koheren, kerana ia secara membuta tuli percaya bahawa segala sesuatu boleh dijelaskan melalui proses fizikal, walaupun terdapat sejumlah fakta yang degil; iaitu fakta yang menentang sesuatu teori.357 Sebagai contoh, kita berdua bertemu hari ini di sebuah restoran pada pukul enam petang, dan keesokan harinya polis datang ke rumah saya untuk menangkap saya atas syak membunuh seseorang pada masa yang sama dengan kita sedang makan malam. Fakta degil itu ialah saya bersama anda sedang makan pada waktu pembunuhan berlaku. Lokasi saya yang terbukti menentang syak wasangka polis bahawa saya melakukan pembunuhan itu. Anda mungkin tertanya-tanya, apakah fakta-fakta degil ini yang menjadikan naturalisme falsafah tidak koheren? Banyak bab terdahulu merupakan titik permulaan yang baik. Naturalisme falsafah tidak dapat menjelaskan dengan memadai masalah sukar kesedaran (lihat Bab 7), kefanaan dan kebergantungan alam semesta (lihat Bab 5 dan 6), penalaan halus hukum-hukum dan keteraturan dalam alam semesta (lihat Bab 8), kewujudan moral objektif (lihat Bab 9) dan banyak lagi. Dalam hal ini, mengapakah seseorang harus menerima falsafah sedemikian secara membuta tuli, yang menghalang seseorang daripada membiarkan realiti berbicara dengan sendirinya? Ramai ateis mempunyai praandaian naturalistik sedemikian. Oleh itu, tidaklah menghairankan bahawa mereka menolak kesimpulan hujah-hujah teistik. Biasanya mereka menolak hujah-hujah yang baik kerana mereka dibutakan oleh andaian palsu bahawa segala-galanya mesti dijelaskan melalui proses fizikal dan bahawa mereka tidak akan sekali-kali boleh menerima penjelasan yang bersifat supernatural. Naturalisme metodologi, bagaimanapun, bukanlah masalah bagi teisme, terutamanya teisme Islam. Naturalisme metodologi bukan masalah bagi teisme Islam kerana tradisi Islam menerima bahawa seluruh alam semesta terdiri daripada sebab-sebab fizikal, dan sebab-sebab ini ialah manifestasi kehendak Ilahi. Namun, sebahagian ateis mencampuradukkan naturalisme metodologi dengan naturalisme falsafi. Hanya kerana kesimpulan dan teori saintifik tidak dapat merujuk kepada kuasa dan kebijaksanaan penciptaan God (naturalisme metodologi), tidak bermakna God tidak wujud (naturalisme falsafi). Sebagaimana kata ahli biologi evolusi Scott C. Todd, "saintis, sebagai seorang individu, bebas untuk menerima suatu realiti yang melampaui naturalisme"358.

Adakah sains telah membuktikan bahawa Tuhan itu tidak wujud?

So has science disproved God?.

Berdasarkan perkara di atas, jawapannya ialah tidak. Sains ialah kaedah kajian yang indah dan telah memberi manfaat yang besar kepada kemanusiaan. Namun, kesimpulannya tidak terukir di atas batu. Sebagai satu kaedah, ia tidak dapat secara langsung menolak kewujudan Tuhan, tidak dapat menjawab segala persoalan, dan ia bukanlah satu-satunya cara untuk membuat kesimpulan tentang realiti. Banyak andaian yang dipegang oleh sesetengah atheis tentang sains adalah tidak koheren dan berasaskan salah faham yang besar terhadap falsafah sains.

In light of the above, the answer is no. Science is a beautiful method of study that has benefited humanity tremendously. However, its conclusions are not engraved in stone. As a method, it cannot directly reject God’s existence, answer all questions, and it is not the only way to form conclusions about reality. Many of the assumptions that some atheists hold about science are incoherent and based on a gross misunderstanding of the philosophy of science.