İslam ve Sadaka
Islam And Alms
Komünistler ve ruhları ile düşünceleri sömürgeciliğin büyüsü altında kalmış bazıları, İslam'ın sıradan insanların zenginlerin verdiği sadakalara bağımlı bir hayat sürmesine izin verdiğini iddia etmeye çalışmaktadır. Bu asılsız suçlama, zekâtın varlıklı insanlar tarafından gönüllü olarak verilen bir sadaka olduğu yanlış inancından doğmaktadır. Bu tür iddiaları çürütürken zekât ile sadaka arasında ayrım yapmalıyız.
The communists as well as some of those whose souls and thoughts were enthralled by colonialism try to accuse Islam of letting the common people lead a life of dependence on the alms given by the rich. This false accusation is derived from the mistaken belief that Az-Zakat is an alms obligingly donated by the wealthy people, In refuting such accusations we should distinguish between Az-Zakat and alms.
Sadaka gönüllüdür; yasayla ya da yöneticinin emriyle zorunlu kılınamaz. Zekât ise yasayla farz kılınmış bir yükümlülüktür. Hükümet, zekâtını vermeyi reddedenlerle mücadele etmek zorundadır ve bu ret konusunda ısrar ederlerse onları öldürebilir, çünkü o zaman dinden çıkmış (mürted) sayılırlar. Sadakayla ilgili olarak böyle bir şeyin olmayacağını söylemeye gerek yoktur; sadaka tamamen kişinin kendi vicdanına bırakılmıştır.
Charity is voluntary. It cannot be imposed by law or by order of the ruler. Az-Zakat, on the other hand, is an ordinance prescribed by law; the government must fight those who refuse to pay Az-Zakat and may even kill them if they persist in such refusal, because they would then be considered apostates. It is needless to say that nothing of the sort will happen with respect to charity which is completely left to our own conscience.
Mali açıdan bakıldığında, Zekât dünyada uygulanan ilk düzenli vergiydi. Bundan önce vergiler, yöneticilerin keyfî isteklerine göre konulurdu. Bu tür vergilerin toplanması, yöneticinin kişisel hırslarını gerçekleştirmek için para ihtiyacından etkilenirdi. Vergi yükü genellikle zenginlerin değil yoksulların üzerine düşer, çoğu zaman vergiler yalnızca halk tabakasından alınırdı. İslam, vergi toplamayı düzenledi ve olağan koşullarda aşılamayacak bir üst oran belirledi. Vergiler zengin ve orta sınıflardan alınırken yoksullar bundan muaf tutuldu.
From the financial point of view, Az-Zakat was the first regular tax ever imposed in the world. Before that, taxes were imposed according to the whims of rulers. The exaction of such taxes was affected by the ruler's need for money to achieve personal ambitions. The burden of taxation used to fall on the poor rather than on the rich and very often the taxes were collected from the common people alone. Islam organized the collection of taxes and prescribed a maximum percentage which may not be exceeded in ordinary circumstances. Taxes were imposed on the rich and middle classes but the poor were exempted.
Şunu akılda tutmak gerekir ki İslam, Zekât gelirlerinin zengin kişiler tarafından değil, devlet tarafından yoksullara dağıtılmasını öngörür. Bu anlamda Zekât, devlet tarafından toplanan ve dağıtılan bir vergidir. İslam'daki Beytülmal, kamu gelirlerini toplayan ve bunları çeşitli kamu hizmetlerine dağıtan modern Maliye Bakanlığının karşılığıdır. Devlet, geçimini sağlayamayan veya gelirinin yetersizliği nedeniyle muhtaç duruma düşenlere destek olur ve onlara bakar; ancak bu yardımın devlet tarafından hayırseverlik amacıyla yapıldığı veya bu yardımın alanlar için küçültücü olduğu söylenemez. Devletten emekli maaşı alan eski memurların ya da sosyal güvenlik programlarından yararlanan işçilerin zenginlerden dilenmiş gibi hissettiği hiç kimse tarafından söylenemez. Aynı şey, kendi geçimini sağlayamayan çaresiz çocuklar ve yaşlılar için de geçerlidir. Devletin bu kişilere destek olup yardım uzattığında onların gururunun incindiğini kimse söyleyemez. Devlet, bu tür şeyleri insani yükümlülükleri gereği yapmak zorundadır.
It should be borne in mind that Islam prescribes that the proceeds of Az-Zakat should be distributed among the poor by the state and not by the rich people. In this sense, Az- Zakat is a tax collected and distributed by the state. The Public Treasury under Islam is the counterpart of the modern Ministry of Finance which collects public revenues and distributes these among the various public utilities. The state supports and looks after those who become needy-through inability to earn their living or due to the insufficiency of their means-but it cannot be said that the state does that out of charity or that such help is humiliating to the recipients. No one can say that retired officials who receive pensions from the State or that workmen who benefit from social security schemes feel like begging from the rich. The same thing can be said of helpless children and aged people who cannot earn their living. No one can say that the pride of such people is hurt when the state supports and extends aid to them. The state is bound to do such things by virtue of its human obligations.
Devlet tarafından sağlanan sosyal güvenlik, insanlığın acı deneyimler ve uzun bir toplumsal adaletsizlik tarihinden sonra benimsemeyi başardığı modern bir sistemdir. İslam'ın yüce özelliklerinden biri, Avrupa'nın sosyal karanlık içinde yaşadığı bir dönemde bu sistemi emretmiş olmasıdır. Yine de Batı'dan ya da Doğu'dan ithal edilen sistemlere hayran olan bazı kimseler, aynı sistemlerin İslam tarafından benimsenmesi hâlinde onları gerilik ve geri kalmışlıkla suçlamaktadır.
Social security by the state is a modem system which humanity managed to adopt after bitter experiences and a long history of social injustice. One of the glories of Islam is that it prescribed the said system at a time when Europe lived in social darkness. Yet some people who are charmed by systems which are imported from the West or East, accuse the same systems of regression and backwardness if they had been adopted by Islam.
Şunu belirtmek gerekir ki, İslam'ın ilk yıllarındaki hayat koşulları, yoksulların zekâtı nakden veya ayni olarak şahsen almasını gerektiriyor veya buna müsaade ediyor olsa da, İslam hükümlerinde zekâtın dağıtımı için yukarıda sözü edilen yöntemin tek yol olduğuna dair hiçbir ifade yoktur. Bu nedenle İslam, zekât fonlarının hastane ve okul yapımında, insanların yararlanabileceği şekilde kullanılmasına; yoksul insanların hayatını kolaylaştırabilecek kooperatiflerin kurulmasına veya birçok insana sürekli istihdam sağlayan fabrikaların inşasına engel değildir. Başka bir deyişle, zekât gelirleri sosyal hizmetler şeklinde de verilebilir. Yalnızca hastalık, yaşlılık veya çocukluk nedeniyle çalışamayacak durumda olanlar zekâtı nakden almaya hak kazanır; diğerleri ise zekâtı istihdam veya sosyal hizmetler yoluyla alabilir.
It should be pointed out that if the circumstances of life in the early years of Islam necessitated or tolerated that the poor may personally receive Az-Zakat in cash or in kind, nothing in the provisions of Islam Prescribes that the aforesaid method is the only way for the distribution of Az-Zakat. Therefore, nothing in Islam prevents the use of Az-Zakat funds in building hospitals and schools from which people may benefit or in the establishment of co-operative societies which can make life easier for the poorer people or in the Construction of factories which provide permanent employment for many people. In other words, the proceeds of Az-Zakat may be given in the form of social services. Only those who are incapacitated through illness, old age or childhood, are entitled to receive Az-Zakat in cash but others may receive it in the form of employment or social services.
Ayrıca, İslam toplumunda, tamamen Zekât'a bağımlı yaşayan yoksulların bulunmaması gerekir.
Besides, the Islamic society is not supposed to comprise any poor people who might live in complete dependence on Az-Zakat.
İslam toplumunun Ömer bin Abdülaziz döneminde ideal bir seviyeye ulaştığını hatırlamak güzeldir. Zekât toplandı, ancak zekât toplayıcıları onu kabul edecek kimseyi ya da onu dağıtabilecekleri fakir insanları bulamadılar. Ömer bin Abdülaziz'in zekât toplayıcısı Yahya bin Said'in söylediklerini dinleyelim: "Ömer bin Abdülaziz beni Afrika'dan zekât toplamak için gönderdi. Zekâtı topladım, sonra onu dağıtmak için fakir insanları aradım, ama hiçbirini bulamadım; bu zekâtı benden alacak kimseyi de bulamadım, çünkü Ömer bin Abdülaziz halkı zenginleştirmişti."
It is good to remember that the Islamic society reached an ideal stage during the age of Omar bin Abdel Aziz. Az-Zakat was collected, yet the Collectors could not find anyone who would accept it or any poor people among whom they might distribute it. Let us listen to what was said by Yehia bin Said, a Zakat Collector under Omar bin Abdel Aziz: "Omar bin Abdel Aziz sent me to collect alms from Africa. I collected the alms and then looked for the poor to distribute the alms among them but I found none, nor did I find anyone who might have accepted these from me for Omar bin Abdel Aziz had enriched the people".
Hiç şüphe yok ki her toplumda yoksul ve muhtaç insanların bulunması muhtemeldir.
There is no doubt that every community is likely to include poor and needy people.
Bu nedenle, böyle bir soruna karşı gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Şunu akılda tutmak gerekir ki İslam, sürekli olarak farklı zenginlik derecelerine sahip yeni toplulukları kendisine katmıştır. Ömer bin Abdülaziz'in yönetimi altında var olan ideal aşamaya kademeli olarak ulaşmaya yardımcı olacak yasaların yapılması son derece doğaldı.
Therefore necessary legislation should be made to face such a problem. It should be borne in mind that Islam constantly attached to itself new communities with different degrees of richness. It was only natural that legislation should be made which would help to lead gradually to the ideal stage which existed under the rule of Omar bin Abdel Aziz.
SADAKA:
ALMS:
Sadaka, zenginlerin hayır amacıyla gönüllü olarak verdikleri mallardır. İslam sadakayı onaylamış ve teşvik etmiştir. Sadaka çeşitli şekillerde verilmesi gereken bir şeydir:
Alms are the properties which the rich voluntarily give for the sake of charity. Islam approved and encouraged almsgiving. Alms were supposed to be given in various ways:
ana babaya ve akrabaya destek olarak ve genel olarak muhtaçlara yardım ederek. Bu, iyi işler veya nazik sözler şeklinde de olabilir.
by supporting parents and relatives, and helping the needy in general. It may also take the form of good deeds or kind words.
Hiç kimse akrabalarımıza cömert davranmanın onların duygularını incittiğini ya da gururlarını rencide ettiğini söyleyemez. Akrabalarımıza gösterilen bu cömertlik, sevgi, şefkat ve merhametin bir sonucudur. Kardeşinize bir hediye sunduğunuzda ya da akrabalarınız onuruna bir yemek verdiğinizde, onları küçük düşürmüş ya da kin ve nefretlerini uyandırmış olmazsınız.
No one can say that being generous to our relatives hurts their feeling or insults their pride. Such generosity to our relatives is the outcome of affection, sympathy and compassion. When you present a gift to your brother or give a dinner in honor of your relatives you will not be humiliating them or arousing their malignance or hatred.
Muhtaçlara verilen ayni yardımlar, İslam'ın ilk dönemlerinde Zekât'ı yöneten kurallara tabidir. O dönemin yaşam koşulları ayni bağışlara hoşgörü gösteriyordu ve İslam, bu tür bağışları muhtaçlara ve sıkıntıdaki insanlara yardım etmenin dürüst yolları olarak görüyordu. İslam, sadakanın yalnızca tek bir biçimde verilmesini şart koşmaz. Sadaka, sosyal hizmetler sunan dernek ve kuruluşlara bağış biçiminde de verilebilir. Zekât, planlarını ve girişimlerini yürütmek için fona ihtiyaç duyan herhangi bir İslam devletine yardım olarak da verilebilir. İslam, yoksullar olduğu sürece devletin, onların yaşamını mümkün olan tüm yollarla daha rahat hale getirmeye çalışması gerektiğini savunur. Ayrıca İslam toplumunun yalnızca yoksullardan oluşması da beklenmez. İslam devleti yukarıda sözü edilen ideal aşamaya ulaştığında, bir zamanlar Zekât'a ihtiyaç duymadıkları gibi, birçok insan artık sadakaya ihtiyaç duymayabilir. Böyle bir durumda hem Zekât hem de sadaka, her toplum için büyük önem taşıyan hizmetlere, yani herhangi bir nedenle çalışamayan insanlara bakmaya ayrılacaktır.
As for the gifts in kind which are given to the needy, they are subject to the same prescriptions which governed Az-Zakat in the early days of Islam. Circumstances of life at the time tolerated the donation of gifts in kind, and Islam regarded such gifts as honest means to help the needy and those in trouble. Nothing in Islam prescribed that alms should be given in one form only. Alms may be given in the form of donations to societies and organizations which provide social services. Az-Zakat may be given as an aid to any Islamic state which needs funds for the execution of its schemes and enterprises. Islam maintains that as long as there are poor people, the state should try by all possible means to make their life more comfortable. Besides, the Islamic society is not supposed to comprise only poor people. When the Islamic state reaches the abovementioned ideal stage, many people may not be in need of alms just as they at one time did not need Az-Zakat. In such a case, both Az-Zakat and alms will be allocated for services that are of great importance to every community i.e., looking after people who are unable to work for any reason whatsoever.