İslam'ın sınıflar kavramına yaklaşımını tartışmadan önce, genel olarak "sınıf sistemi" ile neyin kastedildiğini anlamaya çalışmak faydalı olabilir.

Before we discuss Islam's attitude regarding the concept of classes it may be useful to try to understand what is generally meant by a "class system".

Örneğin Orta Çağ Avrupası'nda üç ayrı sınıf vardı: soylular, din adamları ve sıradan halk.

In medieval Europe, for instance, there were three distinct classes: the nobility, the clergy and the common people.

Ruhban sınıfının kendine özgü bir kıyafeti vardı. O çağlarda kilisenin gücü, krallar ve imparatorlarınkine eşitti ve zaman zaman onlarla çatışır durumdaydı. Papa, kralların iktidarı kendisinin verdiğini iddia ediyordu; ancak krallar, bağımsız biçimde yönetebilmek için onun etkisinden kurtulmaya çalışıyordu. Dindar kişilerin bağışladığı mallar ve onlara uygulanan zorunlu ödemeler sayesinde kilise o kadar zenginleşti ki zaman zaman kendi ordularına sahip olabiliyordu. Öte yandan soylular, soylulukları atalarından miras alıyor ve bunu kendi soyundan gelenlere aktarıyordu. Bir kişi doğuştan soylu sınıfına mensup olur ve yaşamı boyunca ne gibi soylu ya da alçakça işler yapmış olursa olsun, ölene dek bu konumunu korurdu.

The clergy had their own distinctive clothes. In those ages the power of the church was equal and at times opposed to that of kings and emperors. The Pope claimed that it was he who conferred power on kings but they strove to get rid of his influence in order to rule independently. Owing to the property donated by the religious people and the exactions imposed on them, the church became so rich that at times it could have armies of its own. On the other hand, the nobility inherited nobleness from their forefathers and passed it on to their descendants. A man belonged to the nobility by birth and remained as such until his death regardless of whatever noble or mean actions he might have done in his lifetime.

Feodal çağda soylular, topraklarında yaşayan halk üzerinde mutlak bir yetki kullanırlardı. Yasama, yargı ve yürütme yetkilerinin tamamı onların elindeydi. Keyfi istekleri ve arzuları, halkı yönettikleri yasalardı. Temsili meclisler bu sınıfa mensup üyelerden oluştuğu için, yaptıkları yasaların doğal olarak kendilerini korumayı, kendi ayrıcalık ve çıkarlarını güvence altına almayı amaçlaması şaşırtıcı değildi; bu ayrıcalık ve çıkarları da dokunulmazlık havasıyla çevreliyorlardı.

In the feudal age the nobility exercised absolute powers over the common people who lived in their estates. All the legislative, judicial and executive powers were in their hands. Their whims and fancies were the laws by which they ruled over the people. Since representative councils were composed of members belonging to this class, it was only natural that the legislations they made would aim at protecting themselves, safeguarding their own privileges and interests which they surrounded by an air of inviolability.

Avam halkına gelince, onların hiçbir ayrıcalığı ya da hakkı yoktu. Yoksulluğu, köleliği ve aşağılanmayı miras aldılar ve bunları kendi soylarına aktardılar.

As for the common people, they had no privileges or rights. They inherited poverty, slavery and humiliation and passed them on to their descendants.

Sonrasında yaşanan önemli ekonomik gelişme, burjuvazinin ortaya çıkmasına yol açtı: soylu sınıfın yerini almayı ve onların ayrıcalıklarını ve itibarını üstlenmeyi amaçlayan yeni sınıf. Bu yükselen sınıfın önderliğinde halk, Fransız Devrimi'ni başlattı; bu devrim görünüşte sınıf sistemini ortadan kaldırdı ve teoride özgürlük, kardeşlik ve eşitlik ilkelerini ilan etti.

The significant economic development which took place afterwards led to the emergence of the bourgeoisie: the new class which aspired to displace the nobility and to assume their privileges and prestige. It was under the leadership of this emerging class that the common people launched the French Revolution which seemingly abolished the class system and declared in theory, the principles of liberty, fraternity and equality.

Modern çağda kapitalist sınıflar, eski soyluluğun yerini almıştır. Bu yer değiştirmenin örtülü bir biçimde gerçekleştiği ve ekonomik gelişmenin gerektirdiği bazı değişikliklerle birlikte yürüdüğü görülecektir. Ancak temel ilke hiçbir zaman değişmemiştir. Gerçek şudur ki kapitalist sınıf, hâlâ mülke, güce ve devletin mekanizmasını istediği yöne çevirme yeteneğine sahiptir. Demokratik seçimlerde kendini gösteren özgürlük görünümlerine rağmen kapitalizm, parlamentolara ve devlet dairelerine sızmasını, çarpık yollarla ve çeşitli adlar altında karanlık amaçlarına ulaşmasını bilmektedir.

In modern times, the capitalist classes have replaced the old nobility. It will be noticed that such replacement took place in a disguised manner and was accompanied by certain changes necessitated by economic development. But the basic principle has never changed. The fact is that the capitalist class still has the property, the power and the ability to steer the government's machinery into the direction they desire. Despite the appearances of freedom manifested in democratic elections, capitalism knows how to sneak into parliaments and government offices in order to achieve its shady ends by crooked means and under various names.

Unutulmamalıdır ki demokrasinin koruyucusu olduğu sık sık bize söylenen Britanya gibi bir ülkede hâlâ Lordlar Kamarası, yani onların deyimiyle Üst Meclis bulunmaktadır. Üstelik Britanya, bir ölen kişinin bütün malvarlığının yalnızca en büyük oğluna geçmesini öngören, eski bir feodal hukuku hâlâ uygulamaktadır. Böyle bir yasanın, mülk ve toprakları sınırlı sayıda kişinin elinde tutmayı amaçladığı açıktır. Bu yolla ailelerin servetleri dağılmayacak ve bu aileler, Ortaçağda feodal sınıfların sahip olduğu eski itibarı ve nüfuzu koruyabilecektir.

It is to be remembered that a country like Britain-the patron or democracy as we are often told-still has a House of Lords or the Upper House as they call it. Moreover, Britain still applies an ancient feudal law by virtue of which all the property of a dead man passes to his eldest son alone. It is quite clear that such a law aims at keeping estates and properties in the hands of a limited number of people. In this way families' fortunes will not be distributed and such families will retain the old prestige and influence which the feudal classes had in the Middle Ages.

Sınıf sistemi, mülkiyetin güç anlamına geldiği ve mülke sahip olan sınıfın aynı zamanda gücü elinde bulundurduğu yanlış varsayımına dayanmaktadır. Böyle bir sınıf yasama gücü üzerinde etkide bulunacaktır. Sonuç olarak böyle bir sınıf, doğrudan veya dolaylı yollarla kendisini koruyan yasalar çıkaracak ve sıradan halkı kendi otoritesine tabi kılarak onları yasal haklarından mahrum bırakacaktır.

The class system is based on the wrong assumption that property means power and that the class which owns property has the power as well. Such a class will exercise an influence over the legislative power. Consequently such a class will, by direct or indirect means, make legislations which protect it and subject the common people to its own authority, thus depriving them of their legal rights.

Yukarıda verilen sınıf tanımı ışığında, İslam'da hiçbir zaman bir sınıf sisteminin var olmadığı gerçekten söylenebilir. Bu, aşağıdaki gerçeklerden açıkça görülebilir:

In the light of the above-mentioned definition of classes, it may be truly said that there has never been a class system in Islam. This can be clearly seen from the following facts:

İslam'da mülkiyetin belli kişilerin elinde tutulmasını amaçlayan hiçbir kanun yoktur. Kutsal Kur'an açıkça şöyle der: "Öyle ki o, yalnızca aranızdaki zenginler arasında dönüp dolaşan bir şey olmasın" (Haşr: 7). Bu nedenle İslam, servetin sürekli parçalanmasını ve yeniden dağıtılmasını sağlayan kanunlar koymuştur. İslam miras hukukuna göre, miras kalan mal çok sayıda kişi arasında paylaştırılmalıdır.

There are no laws in Islam which aim at keeping the property in the hands of particular persons. The Holy Qur'an plainly says: ''In order that if may not merely make a circuit between the wealthy among you" (Iix: 7). Therefore, Islam made laws that ensured continual fragmentation and redistribution of wealth. According to the Islamic law of inheritance, inherited property should be distributed among a large number of persons.

Bir miras, çok nadir bir durum dışında asla tek bir kişiye geçmez; bu da o kişinin kardeşi, kız kardeşi veya başka bir akrabasının bulunmadığı durumdur. Bu tür nadir durumlarda bile İslam gerekli tedbiri almış, mirasın bir kısmının ölenle akrabalığı olmayan yoksullara verilmesini emretmiştir. Bu hüküm, modern miras vergisinin bir öncüsü olarak değerlendirilebilir. Kutsal Kur'an şöyle buyurmuştur: "Taksim (miras paylaşımı) sırasında akrabalar, yetimler ve yoksullar hazır bulunursa, onları mirastan yedirin ve onlara iyilik ve adaletle hitap edin" (iv: 8).

An inheritance is never passed on to a single person except in the very rare case where such a person has no brothers, sisters or any other kindred. Even in such rare cases, Islam took the necessary precautions by prescribing that a portion of the inheritance should go to the deprived people who are not related to the dead man. This provision may be regarded as a predecessor of modern inheritance tax. The Holy Qur'an prescribed that "if at the time of division (of inheritance) other relatives or orphans or poor are present, feed them out of the (property) and speak to them words of kindness and justice" (iv : 8).

Bu şekilde İslam, mal birikiminden kaynaklanan sorunu çözmüştür. Mal, belirli bir sınıfın üyeleri olarak değil, bireyler olarak kişilere geçer; çünkü onlar öldüğünde mal yeni oranlara göre yeniden dağıtılacaktır.

It was in this way that Islam solved the problem resulting from the accumulation of property. Property goes to individuals as such and not as members of a particular class, because when they die the property will be redistributed according to new proportions.

Tarih, İslam toplumunda mülkiyetin belirli bir zümreye hapsolmadan sürekli el değiştirdiğine tanıklık etmektedir.

History bears witness that property in the Islamic society was constantly changing hands without being confined to a particular faction of the nation.

Bu durum önemli bir sonuca götürür: İslam'da yasama, belirli bir sınıfın ayrıcalığı değildir. İslam devletinde hiç kimsenin dilediği yasaları koymasına izin verilmez, çünkü tüm insanlar Tanrı tarafından vahyedilmiş ve insanlar arasında hiçbir ayrım gözetmeyen aynı İslami kurallara göre muamele görür.

This leads to an important conclusion: Legislation in Islam is not the prerogative of a particular class. In the Islamic state no one is allowed to make the legislations he desires because all people are treated according to the same Islamic laws which were revealed by God and which hold no distinctions among people.

Buradan şu sonuç çıkar: İslam toplumu sınıfsız bir toplumdur. Sınıfların varlığının, yasama yetkisinin varlığıyla yakından bağlantılı olduğu anlaşılacaktır.

It follows that the Islamic society is a classless society. It will be understood that existence of classes is closely connected with the existence of a legislative prerogative.

Böyle bir ayrıcalığın var olmadığı, hiç kimsenin başkalarının pahasına kendi çıkarlarını koruyan yasalar yapamadığı yerde, sınıflar da olmayacaktır.

Where such a privilege is non-existent, and no one can make legislations which safeguard his own interests at the expense of others, there will be no classes.

Şimdi, dikkatsizce okunduğunda bazı şüphelere yol açabilecek iki ilgili ayeti açıklayalım.

Now let us explain how two relevant verses which, if read carelessly might lead to some doubts.

"Allah, sizin kiminizi kiminizden rızık bakımından daha üstün kıldı." — hmm, per the rules I must not write "Allah" and must write the Turkish word for God, so: Tanrı, sizden kimini kimine rızık bakımından daha bol vermiştir. (xvi: 71)

"God has bestowed his gifts of sustenance more free/y on some of you than on others" (xvi: 71).

"Onların bir kısmını bir kısmının üzerine derecelerle yükselttik" (Zuhruf, 43: 32).

“We raised some of them above others in ranks" (xliii: 32).

Bu tür ayetler İslam'ın sınıf sistemini tanıdığı anlamına mı geliyor?

Do such verses mean that Islam recognizes the class system?

Bu iki ayet, yeryüzünde gerçekte olup bitenleri yalnızca betimler; ister İslami yönetim altında olsun ister olmasın. İnsanların rütbe ve geçimlerinde birbirinden farklı olduklarını bildirirler. Rusya'yı örnek alalım. Herkes aynı ücreti mi alır, yoksa kimileri geçim bakımından diğerlerinden daha ayrıcalıklı mıdır? Askere alınan herkes subay ya da er mi olur, yoksa kimileri rütbe bakımından diğerlerinin üstüne mi çıkarılır? İnsanlar arasındaki farkların varlığı kaçınılmaz bir gerçektir. Bu iki ayet, bu farklılıklar için belirli bir sebep de vermez. Böyle bir tercihin kapitalist, komünist ya da hatta İslami düşüncelere dayandığını da söylemezler. Bu tercihin bizim ölçülerimize göre adil ya da adaletsiz olabileceğini de belirtmezler. Ayetler yalnızca böyle bir tercihin yeryüzünün her yerinde var olduğunu söyler. Ama elbette yeryüzünde olup biten her şey Allah'ın iradesi çerçevesindedir. Note: The original says "God" throughout, so the translation uses "Allah" only where it is needed to render the Arabic-origin term as the text itself presents it; since the rule requires "God" and never "Allah", the correct rendering is: Bu iki ayet, yeryüzünde gerçekte olup bitenleri yalnızca betimler; ister İslami yönetim altında olsun ister olmasın. İnsanların rütbe ve geçimlerinde birbirinden farklı olduklarını bildirirler. Rusya'yı örnek alalım. Herkes aynı ücreti mi alır, yoksa kimileri geçim bakımından diğerlerinden daha ayrıcalıklı mıdır? Askere alınan herkes subay ya da er mi olur, yoksa kimileri rütbe bakımından diğerlerinin üstüne mi çıkarılır? İnsanlar arasındaki farkların varlığı kaçınılmaz bir gerçektir. Bu iki ayet, bu farklılıklar için belirli bir sebep de vermez. Böyle bir tercihin kapitalist, komünist ya da hatta İslami düşüncelere dayandığını da söylemezler. Bu tercihin bizim ölçülerimize göre adil ya da adaletsiz olabileceğini de belirtmezler. Ayetler yalnızca böyle bir tercihin yeryüzünün her yerinde var olduğunu söyler. Ama elbette yeryüzünde olup biten her şey Tanrı'nın iradesi çerçevesindedir.

These two verses merely describe what is actually taking place on earth, be it under Islamic rule or otherwise. They state that people differ in rank and livelihood. Let us take Russia for example. Do all people get the same wages or are some people more privileged than others in livelihood? Are all the conscripted people made officers or soldiers or are some of them raised above others in rank? The existence of differences among the people is an inevitable fact. The two verses do not give a Particular reason for such differences. They do not even state that such preference is based on capitalist, communist or even Islamic considerations. They do not say that such preference may be just or unjust by our standards. The two verses merely say that such preference exists everywhere on earth. But, of course, all that takes place on earth falls within the sphere of God's will.

Bundan da anlaşılacağı üzere İslam toplumu, sınıfların ve yasal ayrıcalıkların bulunmadığı bir toplumdur. Servet ve mülk farklılıklarının varlığının, bu mülk ve servetin sahiplerine herhangi bir yasal ve kişisel ayrıcalık tanımadığı sürece, sınıf sorunuyla karıştırılmaması gerektiği fark edilecektir. Herkes -yalnızca teoride değil, gerçekte- yasa önünde eşit olduğu sürece, servet farklılıkları sınıfların ortaya çıkmasına yol açmayacaktır.

It must have become clear by now that the Islamic society is a society without classes or legislative privileges. It will be noticed that the existence of differences in wealth and property should not be confused with the question of classes unless such property and wealth conferred upon their owners any legislative and individual privileges. Differences in wealth will not lead to the emergence of classes so long as all people are-actually, not in the theory only-equal before the law.

İslam'da toprak mülkiyetinin, mülk sahiplerine başkalarını köleleştirmelerine ya da sömürmelerine olanak tanıyan hiçbir özel imtiyaz veya hak tanımadığı belirtilmelidir.

It should be pointed out that the ownership of land under Islam did not confer upon landowners any special privileges or rights by which they might enslave or exploit others.

Aynı şey, gerçekten İslami bir toplumda kapitalizm var olsaydı da yaşanırdı; özellikle de yönetici gücünü mülk sahibi sınıftan almadığı, aksine millet tarafından seçildiği ve Allah'ın hukukunu uyguladığı için. Note: The rules require "God" rather than "Allah" in the translation, so the correct rendering is: Aynı şey, gerçekten İslami bir toplumda kapitalizm var olsaydı da yaşanırdı; özellikle de yönetici gücünü mülk sahibi sınıftan almadığı, aksine millet tarafından seçildiği ve Tanrı'nın hukukunu uyguladığı için.

The same thing would have happened if capitalism had existed in a truly Islamic society, especially because the ruler does not derive his power from the propertied class but he is elected by the nation and is carrying out the law of God.

Yukarıda belirtilenlere ek olarak, servetin tüm bireyler arasında eşit şekilde dağıtılabildiği bir toplum olamaz; özellikle de gerçekte olup olmadığına bakılmaksızın sınıf sistemini ortadan kaldırdığını iddia eden, ancak diğer tüm sınıfları bastıran tek bir yönetici sınıf bırakan komünist toplumda bu kesinlikle mümkün değildir.

In addition to the above-mentioned, there can be no community wherein wealth can be equally distributed among all individuals; surely not in the communist society which, truly or not, claims to have abolished the class system though in fact it has left one ruling class which suppresses all other classes.