Yüce Allah şöyle buyurur:

Allah the Almighty says:

{Onlara deniz kıyısındaki kasaba hakkında sor (ey Muhammed ﷺ): Cumartesi yasağı konusunda haddi aştıkları zaman; balıkları Cumartesi günü, açıkça kendilerine geldiğinde ve Cumartesi olmayan günde kendilerine gelmediğinde. İşte böylece onları imtihan ettik, çünkü Allah'ın emrine karşı geliyorlardı (Allah'a itaatsizlik ediyorlardı). Aralarından bir topluluk şöyle dediğinde: "Allah'ın helak etmek ya da çetin bir azapla cezalandırmak üzere olduğu bir kavme neden öğüt veriyorsunuz?" (Öğüt verenler) şöyle dediler:}

{And ask them (O Muhammad (Peace be upon him)) about the town that was by the sea; when they transgressed in the matter of the Sabbath (i.e. Saturday): when their fish came to them openly on the Sabbath day, and did not come to them on the day they had no Sabbath. Thus We made a trial of them, for they used to rebel against Allah's Command (disobey Allah). And when a community among them said: "Why do you preach to a people whom Allah is about to destroy or to punish with q severe torment?" (The preachers) said:

"Rabbinize karşı sorumluluktan kurtulmak için ve belki Allah'tan korkarlar." Böylece kendilerine verilen öğütleri unuttuklarında, kötülükten sakındıranları kurtardık, ama zulmedenleri, Allah'ın Emrine karşı çıktıkları için şiddetli bir azapla yakaladık. Yasaklandıkları şeylerin sınırlarını aştıklarında onlara dedik ki: {Aşağılanmış ve kovulmuş maymunlar olun!}" (El-A'râf, 163-166)

"in order to be free from guilt before your Lord (Allah), and perhaps they may fear Allah." So when they forgot the remindings that had been given to them, We rescued those who forbade evil, but We seized those who did wrong with a severe torment because they used to rebel against Allah's Command (disobey Allah). So when they exceeded the limits of what they were prohibited, We said to them: “Be you monkeys, despied and rejected}. (Al-A' rat, 163-166)

Ve, {Andolsun, sizden Cumartesi hükmünde haddi aşanları bilirsiniz. Onlara dedik ki: "Ol, aşağılanmış ve kovulmuş maymunlar." Böylece bu cezayı, onların çağdaşları ve arkalarından gelenler için bir ibret kıldık ve Al-Muttaqun'a (takva sahiplerine) bir ders kıldık}. (Al-Bakara, 65, 66)

And, {And indeed you knew those amongst you who transgressed in the matter of the Sabbath (i.e. Saturday). We said to them: "Be you monkeys, despised and rejected." So We made this punishment an example to their own and to succeeding generations and a lesson to those who are Al-Muttaqun (the pious)}. (Al-Baqarah, 65, 66)

Ve, {Ya da onlara, cumartesi günü haddi aşanlara lanet ettiğimiz gibi lanet ederiz}. (En-Nisa, 47)

And, {Or curse them as We cursed the Sabbath breakers}. (An-Nisa', 47)

'Abdullah İbn 'Abbas, Mücahid, İkrime, Katade, es-Sudiyy ve başkaları dediler ki: Onlar Eyle halkıydı. İbn 'Abbas (Allah ondan razı olsun) ekledi: Eyle, Medyen ile Tur arasında bulunuyordu. Dediler ki: Eyle halkı o zaman Tevrat'ın öğretilerine ve Cumartesi yasağına (Cumartesi günleri balık avlamanın yasaklanmasına) dikkatle bağlıydı. Şaşırtıcı olan şu ki, balık Cumartesi günleri açıkça kendini gösterir, haftanın diğer günlerinde ise kaybolurdu: {Cumartesi günü balıkları onlara açıkça geliyordu, Cumartesi günü olmadığı zaman ise gelmiyordu}. Yüce Allah şöyle buyurur: {İşte böylece onları imtihan ettik}, yani Cumartesi günü onlara çok sayıda balık göndererek onları sınadık. {Çünkü fısklık ediyorlardı}, yani itaatsizlikleri ve isyanları yüzünden Allah'ın emrine karşı çıkıyorlardı. Bunu görünce, Cumartesi günü balığı yakalamak için bir hile tasarladılar. Ağlarını ve iplerini kurdular, denizin suyunun akıp balığın içeri girmesine ama bir daha denize dönememesine izin veren kanallar kazdılar. Bütün bunları Cuma günü, balığın Cumartesi günü gelişine hazırlık olarak yaptılar. Böylece balık, güvenli sayılan günde (kendilerine karşı ne hazırlandığını bilmeden) geldi. Ağlara, iplere ve yapay kanallara takıldılar. Cumartesi sona erince, Eyle halkı şişman avlarını almak için hazır bulundu. Bunun üzerine Yüce Allah onlara öfkelendi ve hileleri ve aldatmaları yüzünden onlara lanet etti. Bu iş bir grup tarafından yapılırken, bu günah işine katılmayan geri kalanlar iki fırkaya ayrıldı: Bu fiili ve Yüce Allah'ın o zamanki hükmüne ve emrine karşı yapılan hileyi reddeden bir fırka. İkinci fırka ise onları reddetmiyor ya da yasaklamıyordu; bilakis günahkârları yasaklayan fırkanın tepkisini beğenmiyor ve şöyle diyorlardı: {Allah'ın helak edeceği ya da şiddetli bir azapla cezalandıracağı bir kavme niçin öğüt veriyorsunuz?}, yani Tebliğ etmenin, Yüce Allah'ın azabına uğrayacağı kesin olan bir kavme tebliğinde ne faydası vardır? Ancak ikinci grup (vaizler) şöyle cevap verdi: {Rabbinize (Allah'a) karşı mazeret sahibi olmak için}, yani O'nun iyiliği emredip kötülükten sakındırmamız yönündeki emrine uyarak; bunu, O'nun azabından korkmamız sebebiyle yapıyoruz. {Belki de Allah'tan korkarlar}, yani belki de bu günahları işleyenler Allah'a tevbe eder, yaptıklarına pişman olur ve böylece Allah'ın azabından kurtulur, Allah'ın hepsini bağışlaması ihtimali doğar.

'Abdullah Ibn 'Abbas, Mujahid,' Ikrimah, Qatadah, As-Sadiy and others said: they were the people of Aylah. Ibn 'Abbas (May Allah be pleased with him) added: it was located between Median and At- Tur. They said: the people of Aylah were adhering attentively to the teachings of the Torah and the prohibition of the Sabbath at that time (the prohibition of fishing on Saturdays). Amazingly, the fish used to expose itself openly on Saturdays and disappear on the other days of the week, {when their fish came to them openly on the Sabbath day, and did not come to them on the day they had no Sabbath}. Almighty Allah says {Thus We made a trial of them}, i.e. We test them through sending great numbers of fish on the Sabbath. {for they used to rebel against Allah's Command (disobey Allah)}, i.e. because of their disobedience and rebellion. When they saw this, they made a trick to catch the fish on the Sabbath. They fixed their fishing nets and ropes and excavated streams allowing the sea water to run through and the fish to get in but never go back to the sea. They made all this on Friday, in preparation for the coming of the fish on Saturday. And thus, the fish came on the supposedly-peaceful day (knowing not what has been prepared against them). They were caught in the nets, ropes and artificial streams. When the Saturday came to an end, the people of Aylah were present to take their fat catch. Consequently, Allah the Almighty was angry with them and He cursed them because of their trickery and deception. When this was done by a group thereof, the rest who did not participate in their sinful acting were divided into two sects: a sect that rejected their acting and trickery against the Law and Command of Allah the Almighty at that time. The second sect did not reject or forbid them, rather they disapproved of the reaction of the sect that forbade the sinful ones saying: {Why do you preach to a people whom Allah is about to destroy or to punish with a severe torment?}, i.e. what is the gain in preaching to a people whom will inevitably be punished by Allah the Almighty? But, the second sect (the preachers) replied saying: {In order to be free from guilt before your Lord (Allah)}, i.e. as we are commanded by Him to enjoin what is good and forbid what is evil; thus, we observe this for our fear of His Torment. {And perhaps they may fear Allah}, i.e. perhaps those who made these sins may repent to Allah and regret what they have done and thus be saved from the punishment of Allah and that He forgives them all.

Yüce Allah şöyle buyurur: {Kendilerine hatırlatılan şeyleri unuttuklarında}, yani Allah'ın gönderdiği nasihatçilere karşı kayıtsız kaldıklarında, {kötülükten alıkoyanları kurtardık}, yani vaaz eden zümreyi, {zulmedenleri ise}, yani günah işleyenleri, {fasıklıkları sebebiyle şiddetli bir azapla yakaladık}, yani acı veren bir cezayla. {Çünkü Allah'ın emrine isyan ediyorlardı (Allah'a itaatsizlik ediyorlardı)}. Sonra Allah, kendilerine gelen azabı şöyle açıklamıştır: {Yasaklandıkları şeylerde haddi aşınca, onlara "Aşağılanmış ve uzaklaştırılmış maymunlar olun!" dedik}.

Allah the Almighty says: {So when they forgot the remindings that had been given to them}, i.e. were heedless towards the godly preachers, {We rescued those who forbade evil}, i.e. the preaching sect, but {We seized those who did wrong}, i.e. doers of the sinful deed, {with a severe torment}, i.e. a painful punishment, {because they used to rebel against Allah's Command (disobey Allah)}. Then, Allah explained the torment that befell them saying, {So when they exceeded the limits of what they were prohibited, We said to them: "Be you monkeys, despised and rejected}.

Burada nokta şudur: Yüce Allah, zalimleri helak ettiğini, tebliğ eden mü'minleri kurtardığını ve iyiliği emredip kötülükten nehyetmeyen mü'minleri bıraktığını bize bildirmiştir. Âlimler üçüncü grup hakkında ihtilaf etmişlerdir. Bazıları onlara kurtuluşun verildiğini söylemiştir. Diğerleri ise zalimlerle birlikte helak edildiklerini söylemiştir. Ancak birinci görüş, tefsir imamlarının başı İbn Abbas da dahil olmak üzere, kâmil âlimler tarafından kabul görmüştür. İbn Abbas, bu görüşe hocası İkrime ile yaptığı bir münazarada atıfta bulunmuş; münazarayı kazanınca İkrime ona değerli bir elbise hediye ederek onu ödüllendirmiştir.

Here, the point is that Allah the Almighty informed us that He destroyed the wrong-doers, saved the preaching believers and left the believers who did not practice enjoining the good and forbidding the evil. Scholars disputed regarding the third group. Some said they were granted salvation. And others said that they were destroyed with the wrong-doers. But, the first view is the accepted one by the well-versed scholars, including Ibn 'Abbas head of the interpreters - who referred to this opinion on a debate with his master 'lkrimah who upon the victory of Ibn 'Abbas - granted him a valuable garment as a reward.

Burada şunu belirtmek gerekir: Kalpleriyle günah işi kötüleyen üçüncü grup, kurtuluşa erenlerle birlikte anılmamıştır; çünkü onların, bu fiili elleriyle veya diliyle engellemeye ve zulmedenlerin fiilini açıkça reddetmeye yönelmeleri gerekiyordu. Onlar, günah işleyenlerle birlikte helak olmaktan, öğüt verenlerle birlikte kurtuluşa erdiler; çünkü kendileri o günah işi işlememişlerdi, yalnızca kalpleriyle ona karşı çıkmışlardı.

It should be noted here that the third group were not mentioned with those given salvation even though they despised the sinful deed, with their hearts, because they should have compelled their organs (hand or tongue) to act thereupon and declare their rejection of the wrong-doers' act. So, they were saved with the preachers because they themselves did not commit the sinful deed, rather they rejected it with their hearts.

Abdürrezzak, İbn Cüreyc'ten, o da isimleri bilinmeyen bir adamdan rivayet etmiştir.

Narrated 'Abdur Razzaq after Juraij after a man (whose name is not known)

'Ikrime'den, o da İbn Abbas'tan (naklen); Malik de İbn Ruman, Şeyban, Katade ve Ata el-Harasani'den rivayet etti. Anlamı şudur: Günahkâr işi yapanlar, kasabanın geri kalan halkı tarafından terk edildi. Bazıları bu işlerini reddettiklerini ve inkâr ettiklerini açıkladı. Vaizleri dinlemediler. Sonrasında geri kalan kasaba halkından ayrı olarak geceliyorlardı; onlarla diğer halk arasında, kendilerine azabın gelmesini bekleyen insanlarla aralarında kapılar veya engeller vardı. Bir gün kapıları öğleye kadar açılmadı. İnsanlar endişelendi ve engelin üzerinden bakarak onlara ne olduğunu görmesi için birini gönderdi. Baktığında, kuyruklu maymunlara dönüşmüş, bağırıp durduklarını gördü. Kapıları (engeli) açtılar, maymunlar akrabalarını tanıdı, ama akrabaları onları tanıyamadı. Bunun üzerine vaizler dedi ki: Size bunu yapmanızı yasaklamadık mı? Maymunlar başlarıyla "Evet" anlamına gelen bir işaret yaptı. Sonra Abdullah İbn Abbas (Allah ondan razı olsun) ağladı ve dedi ki: Gerçekten, reddetmediğimiz, inkâr etmediğimiz ve hatta yorum bile yapmadığımız birçok yanlış görüyoruz! El-Ufi'nin İbn Abbas'tan (Allah ondan razı olsun) naklettiğine göre: Kasabanın gençleri maymunlara, yaşlıları ise domuzlara dönüştürüldü.

after 'Ikrimah after Ibn 'Abbas; and Malik transmitted from Ibn Ruman, Shaiban, Qatadah and 'Ata 'Al-Kharasani what means: Those who committed the sinful deed were abandoned by the rest of the people of the town. Some of them declared their rejection and denial of their deed. They did not listen to the preachers. Afterwards, they used to stay the night apart from the rest of the people of the town and there were doors or barriers between them and the rest of the people who were anticipating the befalling of punishment over them. One day, their doors did not open till the noon. The people got anxious and sent one of them to see what happened to them from above the barrier. When he looked he found them turned into monkeys with tails, shouting. They opened the doors (barrier) and the monkeys recognized their relatives while their relatives could not recognize them. Thereupon, the preachers said: Did not we forbid you from doing this? The monkeys made a sign with their heads denoting: Yes. Then, 'Abdullah Ibn 'Abbas (May Allah be pleased with him) wept and said: verily, we see many wrong-doings which we do not reject or deny or even make a comment! Narrated Al-'Ufi after Ibn 'Abbas (May Allah be pleased with him) saying: the young men of the town were turned into monkeys, while the old men into pigs.

Ayrıca İbn Ebu Hatim, Mücahid'den, onun İbn Abbas'tan naklettiği şu sözü rivayet etmiştir:

Moreover, Ibn Abu Hatim narrated from MujaQid after Ibn 'Abbas his saying:

Yaşamadılar uzun süre ve soyları da kalmadı. Ayrıca, Adpahhaq, İbn Abbas'tan (Allah ondan razı olsun) rivayet etti: hiçbir canavar üç günden fazla yaşamamıştır. Ek olarak, yemediler, içmediler ve soy bırakmadılar.

they did not live long and they left no offspring. Also, Adpahhaq narrated from Ibn 'Abbas (May Allah be pleased with him): no monster has lived more than three days. In addition, they did not eat, drink or leave offspring.

Ibn Abu Hatim ve Ibn Jarir, Ibn Abu Nujaih aracılığıyla Mücahid'den şöyle rivayet etmişlerdir: Yalnızca kalpleri maymun ve domuza dönüştürülmüştür, suretleri değil. Bu, şu ayetin benzeridir: {Kendilerine Tevrat yükümlülüğü verilip de ona uymayan kimselerin durumu, kitap yüklü bir eşeğin durumuna benzer (onu anlamadan taşır)}. (Cuma, 5) Ancak bu görüş çok garip görünmekte ve Yüce Kur'an'ın açık anlamına, önceki âlimlerin ve onlara uyanların kabul ettiği görüşe aykırıdır. Doğrusunu Allah en iyi bilir!

Narrated Ibn Abu Hatim and Ibn Jarir after Ibn Abu Nujaih from Mujahid his saying: only their hearts and not their figures were turned into monkeys and pigs. This is just like His Statement that reads: {The likeness of those who were entrusted with the (obligation of the) Taurat (Torah) (i.e. to obey its commandments and practice its laws), but who subsequently failed in those (obligations), is as the likeness of a donkey which carries huge burdens of books (but understands nothing from them)}. (Al-Jumu' ah, 5) But, this view seems to be very strange and it contradicts the apparent meaning of the Glorious Qur'an and the concession of the earlier scholars and those who followed them. Allah knows best!