4.3 Hadis ilmining asosiy atamalari
4.3 Basic Terms in Hadith
• Sanad: ( ع ٕذ ) Payg'ambar ﷺ gacha bo'lgan rivoyatchilar zanjiri.
• Sanad: ( ع ٕذ ) A chain of reporters leading back to the Prophet (saw).
Tabaqa: (غرمس) Ravoiylar orasidagi bir avlodga mansub guruh, ya'ni Sahoba, Tobi'in.
• Tabaqah: (غرمس ) A class of reporters in the same generation, i.e. Sahabah, Tabi‟een.
• Marfu‟: ( شِفٛع ) Sanadi Payg‘ambar ﷺ ga yetib boradigan hadis.
• Marfu‟: ( شِفٛع ) A Hadith whose Sanad leads to the Prophet (saw).
Mavquf: (ِٛلٛف) Sanadi sahobiyda tugaydigan hadis.
• Mawquf: (ِٛلٛف ) A Hadith whose Sanad ends with a Sahabi.
• Mursal: (شِعً ) Hadis bo‘lib, u Payg‘ambar ﷺ ga yetib boradi, lekin uni rivoyat qilgan sahobiyning ismi tushib qolgan.
• Mursal: (شِعً ) A Hadith leading to the Prophet (saw) but missing the name of the Sahabi who reported it.
Qudsiy: (لذعٟ) Sanadi Payg'ambar ﷺ ga yetib boradigan va Payg'ambar ﷺ uni Alloh (SWT) dan rivoyat qilgan hadis.
• Qudsi: (لذعٟ ) A Hadith whose Sanad leads to Prophet (saw) and the Prophet (saw) is reporting it from Allah (swt).
Hadis al-Qudsiy xabarining ikki xil boshlanishi mumkin:
The report of Hadith Qudsi can begin in one of two ways:
Payg'ambar ﷺ Allohdan (SWT) rivoyat qilib aytadilar.
a) The Prophet (saw) says reporting from Allah (swt).
b) Alloh (SWT) Rasulining (ﷺ) rivoyat qilganidek shunday degan: Alloh (SWT) aytdi.
b) Allah (swt) has said as reported by His Messenger (saw).
Hadis turlari:
Types of Hadith:
Hadislarning turlari ularning rivoyat qilinish usuli, har bir tabaqadagi rivoyatchilarning soni va hadisning sahihligi jihatidan turlicha bo'ladi.
Different types of Ahadith exist due to the method of transmission, number of reporters in each class, and the authenticity of the Hadith.

Mutavotir / Tavotur: dalil (hujjat) ko'p sonli kishilar tomonidan rivoyat qilinadigan dalil. Bu dalilni xabar bergan kishilarning ko'pligi, ularning turli joylarda yashashi, ishonchliligi va e'tiqodining xilma-xilligi tufayli uni to'qib chiqarish mumkin emasligi tasavvurga sig'maydi.
Mutawatir / Tawatur: a Daleel transmitted by an indefinite number of people. Due to the large number of people reporting the Daleel and their diversity of residence, reliability, and conviction, it is inconceivable that this Daleel could be fabricated.
Mutavotir dalilni hadis sifatida tasniflash uchun talab qilinadigan rivoyat qiluvchilarning eng kam soni odatda beshtadir. Biroq ayrim olimlar bundan ham qat'iyroq mezonlarga ega bo'lishlari mumkin. Mutavotir hadislarni rivoyat qiluvchi roviylarning xulqi yuksak bo'lishi shart.
The minimum number of transmitters that are required to classify a Daleel as Mutawatir is generally five. However, some scholars may have more stringent criteria. The character of the reporters narrating Mutawatir Ahadith has to be noble.
Ahad: (آقحد) Riwayah Ahad — Mutawatirdan kam bo'lgan rivoyatdir.
Ahad: (آقحد ) Riwayah Ahad is a number less than the Mutawatir.

Mashhur: Har bir tabaqada (sahobalar, tobi'inlar va boshqalar) kamida uch kishi tomonidan rivoyat qilingan hadis.
Mashoor: A Hadith reported by at least three individuals in every class (Sahabah, Tabi‟een, etc.).
Aziz: Har bir tabaqada kamida ikki kishi tomonidan rivoyat qilingan hadis.
„Aziz: A Hadith reported by at least two individuals in every class.
G'arib: Bir yoki bir necha tabaqada faqat bitta kishi tomonidan rivoyat qilingan hadis.
Gharib: A Hadith reported by only one individual in one or more classes.

Sahih:
Sahih:
Adolatli (yomon ishlari ma'lum bo'lmagan) va Dobit (rivoyatning aniqligini saqlaydigan) kishi tomonidan, o'ziga o'xshash sifatlarga ega boshqa kishidan, rivoyat oxirigacha naql qilingan hadis. Rivoyat, shuningdek, Shuzuz (ishonchli boshqa rivoyatchilar bilan ixtilof) dan xoli bo'lishi kerak.
A Hadith narrated by an „Adl (not known for misconduct) and Daabit (maintains accuracy of the report) person from another person of similar qualities until the end of the report. The report should also exclude any Shudhudh (disagreement with other credible reporters).
Hasan:
Hasan:
U ikki xil ta'rifga ega:
It has two definitions:
a) Sahih shartlariga kamroq darajada javob beradigan hadis.
a) A Hadith, which meets the requirements of Sahih to a lesser degree.
b) Ko‘pchilik fuqahoning qabul qilganidagi hadis.
b) A Hadith, which is acceptable by the majority of the Fuqaha.
Da'if:
Dha‟eef:
Sahih yoki Hasan hadis shartlariga javob bermaydigan zaif hadis quyidagilardan biri bo'lishi mumkin:
A weak Hadith which does not meet the requirement of either the Sahih or the Hasan Hadith, it can be one of the following:
Mu‘allaq: Hadis bo‘lib, uning isnodining boshidan, o‘rtasidan yoki oxiridan bir yoki bir nechta rivoyat qiluvchisi tushib qolgan bo‘ladi.
Mu‟alaq: A Hadith which is missing one or more reporters either at the beginning of the Isnad, in the middle or in the end.
Muʼaddal: ketma-ket kelgan ikki yoki undan ortiq ravийni tushirib qoldirilgan hadis.
Mu‟addal: Hadith which is missing two or more consecutive reporters.
Munqati': Sanad zanjirida uzilish bo'lgan hadis.
Munqati: A Hadith which has interruption in the class.
Ash-Shaath: ishonchli roviylardan biri boshqa ishonchli roviylarning rivoyatiga zid keladigan narsani rivoyat qilgan hadis.
Ash-Shaath: A Hadith in which one credible reporter reports something that disagrees with other credible reporters.