تصور کنید شما یک کاوشگر هستید که با یک سفینه فضایی به سیاره‌ای دیگر رفته‌اید تا با موجوداتی شبیه انسان دیدار کنید. پس از فرود روی آن سیاره، با راهنمای خود ملاقات می‌کنید. او به شما می‌گوید که سفینه‌تان در «اسفینگا» فرود آمده، کشور بی‌مرز این سیاره. شما گیج می‌شوید و از راهنما می‌پرسید آیا کشورهای دیگری هم روی این سیاره وجود دارد. او می‌خندد و پاسخ می‌دهد: «بله، دو کشور.» شما در جواب می‌گویید: «خب، وقتی هیچ چیزی برای تمایز آن‌ها وجود ندارد، چگونه می‌فهمید که در کشور دیگری هستید؟» راهنما آهی می‌کشد و می‌گوید: «بله، ما هم همین مشکل را داریم. مرزی وجود ندارد و ویژگی‌های یک کشور با کشور دیگر یکسان است.» شما سرانجام بحث را این‌گونه تمام می‌کنید: «پس بهتر بود آن‌ها را یک کشور می‌کردید، چون به نظر من همین‌طور به نظر می‌رسد.» هر دو به راه خود ادامه می‌دهید تا برای ناهار با گروهی از مقامات دیدار کنید. در طول صرف غذا، یکی از مقامات از پادشاهان کشور تمجید می‌کند. با شنیدن این سخن، با ادب می‌پرسید: «منظورتان این است که بیش از یک پادشاه وجود دارد؟» مقام پاسخ می‌دهد: «بله، ما دو پادشاه داریم.» شما متحیر می‌شوید و می‌پرسید کشور چگونه با دو پادشاه اداره می‌شود. «چگونه در قوانین‌تان هماهنگی و در جامعه‌تان نظم وجود دارد؟» مقام پاسخ می‌دهد: «خب، آن‌ها همیشه با هم توافق دارند. اراده‌شان یکی است.» شما خودداری نمی‌کنید و پاسخ می‌دهید: «پس در واقع شما دو پادشاه ندارید، چون آن‌ها بر اساس یک اراده عمل می‌کنند.» این داستان سه مورد از پنج استدلالی را دربردارد که برای اثبات این که تنها یک خدا می‌تواند وجود داشته باشد ارائه خواهم کرد. بخش نخست داستان خلاصه‌ای از استدلالی است که آن را «تمایز مفهومی» می‌نامم. این استدلال بیان می‌کند که برای آن‌که کثرت وجود داشته باشد، باید مفاهیمی وجود داشته باشد که یک چیز را از چیز دیگر متمایز کند. برای مثال، اگر بگویم که دو موز روی میز وجود دارد، شما می‌توانید با مشاهده آن‌ها این گفته را تأیید کنید. دلیل این که می‌توانید دو موز را ببینید این است که مفاهیمی وجود دارد که آن‌ها را متمایز می‌کند؛ مانند اندازه، شکل و محل قرارگیری‌شان روی میز. اما اگر هیچ چیزی وجود نداشت که آن دو را از هم متمایز کند، آنگاه امکان تشخیص میان آن دو وجود نداشت. به همین ترتیب، از آنجا که این کتاب تاکنون استدلال کرده است که خالقی ضروری، غیرمخلوق، توانا، دانا، آگاه بر همه چیز و متعالی وجود دارد، ادعای وجود دو خالق مستلزم مفهومی است که آن دو را از یکدیگر جدا کند. اما برای آنکه آفریدگار، آفریدگار باشد، باید این صفات را داشته باشد. بنابراین گفتن اینکه دو خالق وجود دارد، بدون آنکه یکی از دیگری متمایز باشد، در اصل به این معناست که تنها یک خالق وجود دارد. و اگر آنچه درباره یک خالق صادق است، درباره خالق دیگر نیز صادق باشد، آنگاه ما در واقع یک خالق را تعریف کرده‌ایم، نه دو خالق.

Imagine you are an explorer who took a spaceship to another planet to visit human-like creatures. Once you land on the planet, you meet your guide. He tells you that your spaceship landed on Sphinga, the planet’s borderless country. You are confused and ask your guide if there are any other countries on the planet. He laughs and replies, “Yes, there are two.” You retort, “Well, how do you know when you’re in another country if there is nothing to differentiate them?” Your guide sighs and says, “Yeah, we have the same problem. There are no borders and the features of one country are the same as the other.” You finally end the discussion by saying, “You should have just made them into one country then, because that is what it looks like to me.” You both continue your journey to meet a group of officials for lunch. During the meal, one of the officials praises the kings of the country. Upon hearing this, you politely ask, “You mean, there is more than one king?” The official replies, “Yes, we have two kings.” You seem perplexed and ask how the country can function with two kings. “How do you have harmony in your laws, and order in your society?” The official replies, “Well, they always agree. Their wills are one.” You cannot hold yourself back and you respond, “Well, you do not really have two kings, then. Because they are acting in accordance with one will.” This story contains three of the five arguments I will present for the fact that there can only be one God. The first part of the story summarises an argument that I call ‘conceptual differentiation’. It postulates that in order for multiplicity to exist, there must be some concepts that differentiate one thing from another. For example, if I said that there are two bananas on the table, you would be able to verify that statement by observing them. The reason you can see two bananas is because there are concepts that differentiate them; for example, their size, shape and location on the table. However, if there was nothing to differentiate them, you could not distinguish between them. Similarly, since this book so far has argued that there is a necessary, uncreated creator who is powerful, knowing, All-Aware and transcendent, then to claim that there are two would require a concept that differentiates them. But in order for the Creator to be a creator, He must have these attributes. So saying there are two without one being different from another is basically saying that there is only one creator. If whatever is true of one creator is true of another, then we have just defined one creator and not two.

بخش دوم داستان، هم استدلال از راه طرد را خلاصه می‌کند و هم استدلال از راه تعریف را. استدلال از راه طرد بر این باور است که تنها یک اراده‌ی الهی می‌تواند وجود داشته باشد. اگر دو آفریننده وجود داشتند و یکی از آن‌ها می‌خواست درختی بیافریند، تنها سه گزینه ممکن بود. نخست اینکه آن دو یکدیگر را خنثی کنند؛ این امکان عقلانی نیست، زیرا آفرینش وجود دارد و اگر یکدیگر را خنثی می‌کردند، هیچ آفرینشی در کار نبود. دوم اینکه یکی از آفریدگاران بر دیگری چیره شود و اطمینان حاصل کند که درخت او آفریده می‌شود. سوم اینکه هر دو توافق کنند که همان درخت را به همان شیوه بیافرینند. گزینه‌ی دوم و سوم به این معناست که تنها یک اراده وجود دارد، و یک اراده، در چارچوب بحث ما، نشان‌دهنده‌ی یک آفریننده است. استدلال از راه تعریف ادعا می‌کند که نمی‌تواند بیش از یک آفریننده وجود داشته باشد. اگر بیش از یک آفریننده می‌بود، جهان هستی آن هماهنگی را که دارد نمی‌نمود. این کتاب، افزون بر ارائه‌ی دلایلی برای وجود آفریننده، تصور سنتی از خداوند را نیز تأیید می‌کند. از آنجا که تصور سنتی، خدا را دارای اراده‌ای مسلط می‌داند که هیچ چیز بیرونی نمی‌تواند آن را محدود کند، از نظر منطقی نتیجه می‌شود که نمی‌تواند دو اراده‌ی نامحدود الهی وجود داشته باشد.

The second part of the story summarises both the argument from exclusion and the argument from definition. The argument from exclusion maintains that there can only be one Divine will. If there were two creators and one wanted to create a tree, only three options would be possible. The first is that they both cancel each other out; this is not a rational possibility since creation exists, and if they cancelled each other out, there would be no creation at all. The second is that one creator overpowers the other by ensuring his tree is created. The third option is that they both agree to create the same tree in the same way. The second and third options imply that there is only one will, and one will in the context of our discussions indicates one creator. The argument from definition asserts that there cannot be more than one creator. If there was more than one creator, the cosmos would not display the harmony that it does. As well as presenting arguments for a creator, this book warrants the traditional conception of God. Since the traditional conception refers to God as having an imposing will that cannot be limited by anything external to Him, then it logically follows there cannot be two unlimited Divine wills.

این فصل این استدلال‌ها را شرح می‌دهد و دو استدلال دیگر را ارائه می‌کند تا نشان دهد که این خالق باید یکتا باشد.

This chapter will elaborate on these arguments and present another two to show that this creator must be one:

• استدلال از راه حذف.

• The argument from exclusion.

تمایز مفهومی

• Conceptual differentiation.

• تیغ اوکام

• Occam’s razor.

• استدلال از راه تعریف.

• The argument from definition.

• استدلال از طریق وحی.

• The argument from revelation.

استدلال از طریق حذف

Argument from exclusion.

این استدلال مدعی است که وجود چند خالق ناممکن است، زیرا تنها یک اراده می‌تواند وجود داشته باشد. من پیش‌تر بحث کرده‌ام که خالق باید اراده داشته باشد (فصل ۵ را ببینید)، و از این رو، پرسیدن این‌که چند اراده می‌تواند وجود داشته باشد، ما را به خوبی به بحث تفصیلی درباره این استدلال هدایت می‌کند. به خاطر استدلال، فرض کنیم دو خالق وجود داشته باشند. خالق A بخواهد سنگی را جابه‌جا کند، و خالق B نیز بخواهد همان سنگ را جابه‌جا کند. سه حالت ممکن وجود دارد که می‌تواند پیش آید:

This argument maintains that the existence of multiple creators is impossible because there can only be one will. I have already discussed that the Creator must have a will (see Chapter 5), so questioning how many wills can exist leads us nicely to discuss this argument in detail. For the sake of argument, let’s say there were two creators. Creator A wanted to move a rock, and creator B also wanted to move the same rock. There are three possible scenarios that can arise:

۱. یکی از آفرینندگان بر دیگری چیره می‌شود، با حرکت دادن سنگ در جهتی متفاوت از جهت حرکت آن دیگری.

1. One of the creators overpowers the other by moving the rock in a different direction from the other.

۲۔ این دو نیرو یکدیگر را خنثی می‌کنند و سنگ حرکت نمی‌کند۔

2. They both cancel each other out, and the rock does not move.

۳. هر دو آن سنگ را در یک جهت حرکت می‌دهند.

3. They both move the rock in the same direction.

سناریوی اول دلالت دارد بر این که تنها یک اراده ظاهر می‌شود. سناریوی دوم بدان معناست که هیچ اراده‌ای در کار نیست. این ممکن نیست، زیرا باید اراده‌ای وجود داشته باشد که بر آن عمل شود، چرا که آفرینش در عالم موجود است. سناریوی سوم در نهایت تنها یک اراده را توصیف می‌کند.

The first scenario implies only one will manifests itself. The second scenario means that there is no will in action. This is not possible because there must be a will acted upon, as we have creation in existence. The third scenario ultimately describes only one will.

بنابراین، معقول‌تر آن است که نتیجه بگیریم تنها یک آفریدگار وجود دارد، زیرا تنها یک اراده وجود دارد.

Therefore, it is more rational to conclude that there is only one creator because there is only one will.

اگر کسی استدلال کند که می‌توان بیش از یک موجودیت داشت و با این حال یک اراده داشت، من در پاسخ خواهم پرسید: از کجا می‌دانی که بیش از یک موجودیت وجود دارد؟ به نظر می‌رسد این یک استدلال از روی جهل است، زیرا برای چنین ادعایی هیچ دلیلی در دست نیست. این ما را به استدلال بعدی می‌رساند.

If someone argues that you can have more than one entity and still have one will, I would respond by asking: How do you know there is more than one entity? It sounds like an argument from ignorance, because there is no evidence whatsoever for such a claim. This leads us to the next argument.

تمایز مفهومی

Conceptual differentiation.

برای اینکه دو خالق وجود داشته باشند، باید به نحوی با یکدیگر متفاوت باشند. برای مثال، اگر دو درخت داشته باشیم، از نظر اندازه، شکل، رنگ و سن با هم تفاوت خواهند داشت. حتی اگر ویژگی‌های جسمانی آنها کاملاً یکسان بود، دست‌کم یک چیز وجود داشت که به ما امکان می‌داد تشخیص دهیم که در واقع دو درخت هستند. این می‌تواند شامل محل قرارگیری یا موقعیت آنها نیز باشد. این موضوع را می‌توان در مورد دوقلوها نیز صدق دانست؛ ما می‌دانیم که دو انسان وجود دارند، زیرا چیزی آنها را از یکدیگر متمایز می‌کند. این حتی می‌تواند صرفاً این واقعیت باشد که آنها نمی‌توانند در یک زمان در یک مکان قرار گیرند.

For two creators to exist, they must be different in some way. For example, if you have two trees, they will differ in size, shape, colour and age. Even if they had identical physical attributes, there would be at least one thing that allows us to distinguish that they are in fact two trees. This can include their placement or position. You can also apply this to twins; we know there are two people because something makes them different. This could even be the mere fact that they cannot occupy the same place at the same time.

اگر بیش از یک آفریدگار وجود داشت، پس باید چیزی وجود داشته باشد که میان آن‌ها تمایز ایجاد کند. اما اگر آن‌ها از هر جهت ممکن یکسان باشند، پس چگونه می‌توانیم بگوییم که دو تا هستند؟ اگر چیزی با چیز دیگری یکسان باشد، آنچه درباره‌ی یکی صادق است درباره‌ی دیگری نیز صادق است. فرض کنید دو چیز داریم، A و B. اگر از هر جهت یکسان باشند و هیچ چیزی امکان تمایز میان آن‌ها را فراهم نکند، پس آن‌ها یک چیز هستند. می‌توانیم این را به یک گزاره‌ی شرطی تبدیل کنیم: اگر آنچه درباره‌ی A صادق است، درباره‌ی B نیز صادق باشد، آنگاه A با B یکسان است.

If there were more than one creator, then there must be something to differentiate between them. However, if they are the same in every possible aspect, then how can we say there are two? If something is identical to another, then what is true of one is also true for the other. Say we had two things, A and B. If they are the same in every way, and nothing allows us to differentiate between them, then they are the same thing. We can turn this into a hypothetical proposition: If whatever is true of A is true of B, then A is identical to B.

حالا بیایید این را درباره‌ی آفریدگار به کار ببندیم. فرض کنید دو آفریدگار وجود دارند، به نام آفریدگار X و آفریدگار Y، و هر آنچه که درباره‌ی آفریدگار X درست است، درباره‌ی آفریدگار Y نیز درست باشد. برای مثال، آفریدگار X قادر مطلق و حکیم مطلق است؛ پس آفریدگار Y نیز قادر مطلق و حکیم مطلق است. در حقیقت چند آفریدگار وجود دارد؟ تنها یکی، زیرا هیچ چیزی وجود ندارد که آن دو را از یکدیگر متمایز کند. اگر کسی استدلال کند که آن دو متفاوتند، در این صورت او دیگر از آفریدگاری دیگر سخن نمی‌گوید، بلکه از چیزی آفریده‌شده سخن گفته است، زیرا چنین چیزی صفات شایسته‌ی آفریدگار را نخواهد داشت.

Now let us apply this to the Creator. Imagine that two creators exist, called creator X and creator Y, and that whatever is true of creator X is also true of creator Y. For instance, creator X is All-Powerful and All-Wise; so, creator Y is All-Powerful and All-Wise. How many creators are there in reality? Only one, due to the fact that there is nothing to differentiate between them. If someone were to argue that they are different, then they would not be describing another creator but something that is created, as it would not have the same attributes befitting the Creator.

اگر کسی سرسختانه ادعا کند که ممکن است دو خالق وجود داشته باشند و آن دو با یکدیگر متفاوت باشند، من تنها این پرسش را مطرح می‌کنم: «آن دو چگونه با هم متفاوتند؟» اگر او بخواهد به این پرسش پاسخ دهد، وارد قلمرو استدلال از روی جهل می‌شود، زیرا برای توجیه نتیجه‌گیری نادرست خود ناچار است شواهدی را از خود بسازد.

If someone is adamant in claiming that there can be two creators and they are different from each other, then I simply ask, “How are they different?” If they attempt to answer the question, they enter the realm of arguing from ignorance, because they will have to make up evidence to justify their false conclusion.

تیغ اوکام

Occam’s razor.

در پرتو آنچه گذشت، ممکن است عده‌ای نادان و لجوج را بیابیم که همچنان به تعدد خالقان یا علل قائل باشند. با توجه به تیغ اوکام، این استدلال درست نیست. تیغ اوکام اصلی فلسفی است که به ویلیام اوکام، منطق‌دان و راهب فرقهٔ فرانسیسکن در قرن چهاردهم، نسبت داده می‌شود. این اصل چنین حکم می‌کند: «Pluralitas non est ponenda sine necessitate»؛ به انگلیسی: «Plurality should not be posited without necessity». به بیان دیگر، ساده‌ترین و جامع‌ترین تبیین، بهترین تبیین است.

In light of the above, we might find a few irrational and stubborn people who still posit a plurality of creators or causes. In light of Occam’s razor, this is not a sound argument. Occam’s razor is a philosophical principle attributed to the 14th century logician and Franciscan friar, William of Occam. This principle enjoins: ‘Pluralitas non est ponenda sine necessitate’; in English: ‘Plurality should not be posited without necessity.’ In other words, the simplest and most comprehensive explanation is the best one.

در این صورت، هیچ شاهدی در دست نداریم که آفریدگار جهان در واقع ترکیبی از دو، سه یا حتی هزار آفریدگار باشد، پس ساده‌ترین تبیین این است که آفریدگار یکی است. فرض کردن تعدد آفریدگاران نیز بر جامعیت استدلال نمی‌افزاید. به بیان دیگر، افزودن آفریدگاران بیشتر، قدرت تبیینی و دامنه‌ی استدلال را بالا نمی‌برد. ادعای اینکه یک آفریدگار تواناي مطلق جهان را آفریده، به همان اندازه جامع است که ادعای آفریدن آن توسط دو آفریدگار تواناي مطلق. یک آفریدگار کافی است، صرفاً به این دلیل که تواناي مطلق است. من استدلال می‌کنم که فرض کردن آفریدگاران متعدد در واقع قدرت تبیینی و دامنه‌ی استدلال را کاهش می‌دهد، زیرا مشکلات بسیار بیشتری ایجاد می‌کند تا حل کند. برای نمونه، پرسش‌های زیر بی‌منطقی این شکل از شرک را آشکار می‌سازند: چگونه موجودات ازلی متعدد با یکدیگر همزیستی دارند؟ درباره‌ی احتمال تعارض اراده‌ها چه باید گفت؟ آنان چگونه با یکدیگر تعامل می‌کنند؟

In this case, we have no evidence that the Creator of the universe is actually a combination of two, three or even one thousand creators, so the simplest explanation is that the Creator is one. Postulating a plurality of creators does not add to the comprehensiveness of the argument either. In other words, to add more creators would not enhance the argument’s explanatory power or scope. To claim that an All-Powerful creator created the universe is just as comprehensive as claiming that two All-Powerful creators created it. One creator is all that is required, simply because it is All-Powerful. I would argue that postulating multiple creators actually has reduced explanatory power and scope; this is because it raises far more problems than it solves. For example, the following questions expose the irrationality of this form of polytheism: How do many eternal beings co-exist? What about the potential of any conflicting wills? How do they interact?

یک اعتراض رایج به این استدلال این است که اگر این اصل را به اهرام مصر اعمال کنیم، باید بی‌معنا این دیدگاه را بپذیریم که آن‌ها توسط یک نفر ساخته شده‌اند، زیرا این توضیح ساده‌ترین به نظر می‌رسد. این اعتراض، کاربردی نادرست از این اصل است، زیرا به نکته‌ی جامعیت توجهی ندارد. این‌که اهرام را ساخته‌ی یک نفر بدانیم، ساده‌ترین و جامع‌ترین توضیح نیست، زیرا پرسش‌های بسیار بیشتری ایجاد می‌کند تا پاسخ دهد. برای نمونه، چگونه یک نفر می‌توانست اهرام را بسازد؟ قرار دادن این‌که ساخت آن‌ها کار افراد بسیاری بوده، بسیار جامع‌تر است. بر این اساس، کسی ممکن است بگوید جهان آن‌قدر پیچیده است که پنداشتن این‌که تنها یک آفریننده آن را آفریده، بی‌معنا خواهد بود. این ادعا، هرچند درست است، اما بی‌جاست. موجودی قدرتمند که کل جهان را آفریده، توضیحی بسیار منسجم‌تر و ساده‌تر است تا وجود آفریدگاران متعدد، زیرا تعدد آفریدگاران همان پرسش‌های بی‌پاسخی را پیش می‌کشد که در بند پیشین گفته شد. با این حال، منتقد ممکن است همچنان استدلال کند که اهرام را یک نفر نساخته، بلکه آفریدگاری توانا ساخته است. اشکال این سخن آن است که هیچ چیزی در درون جهان، موجودی تمام‌توان نیست، و از آنجا که اهرام بناهایی هستند و بناها توسط علت فاعلی (یک شخص یا اشخاصی که عمل می‌کنند) ساخته می‌شوند، پس اهرام باید توسط همین نوع علت ساخته شده باشند. این ما را به نکته‌ی اصلی بازمی‌گرداند، که برای ساخت اهرام بیش از یکی از این علت‌ها لازم بوده است.

A popular objection to this argument is that if we were to apply this principle to the pyramids in Egypt, we would absurdly adopt the view that they were made by one person, because it seems to be the simplest explanation. This is a misapplication of the principle, because it ignores the point about comprehensiveness. Taking the view that the pyramids were built by one person is not the simplest and most comprehensive explanation, as it raises far more questions than it answers. For instance, how could one man have built the pyramids? It is far more comprehensive to postulate that it was built by many men. In light of this, someone can say that the universe is so complex that it would be absurd to postulate that only one creator created it. This contention, although valid, is misplaced. A powerful Being creating the whole universe is a far more coherent and simple explanation than a plurality of creators, because a plurality of creators raises the unanswerable questions stated in the previous paragraph. Nevertheless, the critic may continue to argue that it wasn’t one person that created the Pyramids, but an All-Powerful creator. The problem with this is that nothing within the universe is an All-Powerful Being, and since the Pyramids are buildings, and buildings are built by an efficient cause (a person or persons that act), then the Pyramids must have been created by the same type of cause. This leads us back to the original point, that more than one of these causes was required to build the Pyramids.

دلیلِ تعریف

The argument from definition.

عقل ایجاب می‌کند که اگر بیش از یک آفریننده وجود داشت، جهان دچار هرج‌ومرج می‌شد. همچنین آن نظم و هماهنگی‌ای که در کیهان می‌بینیم وجود نمی‌داشت. قرآن نیز استدلالی مشابه دارد: «اگر در آسمان‌ها و زمین جز خدا خدایانی می‌بود، هر دو تباه می‌شدند.»294

Reason necessitates that if there were more than one creator, the universe would be in chaos. There would also not be the level of order we find in the cosmos. The Qur’an has a similar argument: “Had there been within the heavens and Earth gods besides God, they both would have been ruined.”294

تفسیر الجلالین، یکی از تفاسیر کلاسیک، چنین می‌گوید: «آسمان‌ها و زمین نظم عادی خود را از دست می‌دادند، زیرا ناگزیر اختلاف درونی پیش می‌آمد، چنان‌که معمولاً وقتی چند فرمانروا باشند، چنین می‌شود: در کارها با یکدیگر مخالفت می‌کنند و با هم توافق ندارند.»295

The classical commentary known as Tafsir al-Jalalayn states: “Heaven and the Earth would have lost their normal orderliness since there would have inevitably been internal discord, as is normal when there are several rulers: they oppose one another in things and do not agree with one another.”295

با این حال، ممکن است کسی به این نکته اشاره کند که از آنجا که اتومبیل شما را بیش از یک نفر ساخته است ــ یک نفر چرخ‌ها را نصب کرده، دیگری موتور را نصب کرده و فرد دیگری سیستم کامپیوتری را نصب کرده است ــ شاید جهان نیز به همین شکل آفریده شده باشد. این مثال نشان می‌دهد که یک شیء پیچیده می‌تواند توسط بیش از یک آفریننده ساخته شود.

However, one might point out that since more than one person made your car—one person fitted the wheels, someone else installed the engine and another person installed the computer system—maybe the universe was created in the same way. This example indicates that a complex object can be created by more than one creator.

برای پاسخ به این ادعا، باید فهمید که توضیحی که از نظر عقلی به خاستگاه جهان مربوط می‌شود، همان‌گونه که در فصل‌های پیشین بحث شد، مفهوم خداوند است، نه صرفاً یک «آفریننده». ممکن است از نظر مفهومی انتزاعی امکان وجود چند آفریننده وجود داشته باشد، همان‌گونه که مثال خودرو نشان می‌دهد، اما نمی‌تواند بیش از یک خدا وجود داشته باشد. این به آن دلیل است که خدا، بنا به تعریف، موجودی است که اراده‌ای فراگیر دارد و هیچ چیز بیرون از او نمی‌تواند آن را محدود کند. اگر دو یا چند خدا وجود داشتند، میان اراده‌های آنان رقابت پدید می‌آمد که به آشفتگی و بی‌نظمی می‌انجامید. جهانی که ما مشاهده می‌کنیم تابع قوانین ریاضی و نظم است؛ بنابراین منطقی است که نتیجه یک اراده فراگیر باشد. جالب آن است که اعتراض بالا خود یگانگی خداوند را تأیید می‌کند. برای آنکه خودرو کار کند، افرادی که آن را ساخته‌اند باید با «اراده» کلی طراح همسو می‌شدند. طرح، اراده کسانی را که خودرو را می‌سازند محدود می‌کرد. از آنجا که خداوند، بنا به تعریف، نمی‌تواند اراده‌اش به وسیله چیزی بیرون از خودش محدود شود، نتیجه می‌شود که نمی‌تواند بیش از یک اراده الهی وجود داشته باشد.

In order to respond to this contention, what has to be understood is that the most rational explanation for the origins of the universe, as discussed in the previous chapters, is the concept of God and not just a ‘creator’. There may be an abstract conceptual possibility of multiple creators, as highlighted by the car example, but there cannot be more than one God. This is because God, by definition, is the Being that has an imposing will that cannot be limited by anything external to Him. If there were two or more Gods, they would have a competition of wills, which would result in chaos and disorder. The universe we observe is governed by mathematical laws and order; therefore, it makes sense that it is the result of one imposing will. Interestingly, the objection above actually supports Divine oneness. In order for the car to work, the different people who were responsible for making it had to conform to the overall ‘will’ of the designer. The design limited the wills of those responsible for making the car. Since God, by definition, cannot have His will limited by anything outside of Himself, it follows that there cannot be more than one Divine will.

با این حال، ممکن است کسی استدلال کند که چند خدا می‌توانند بر یک اراده توافق داشته باشند، یا هر یک می‌توانند قلمرو خاص خود را داشته باشند. این بدان معناست که اراده‌های ایشان محدود و منفعل خواهد بود، و این، بنا به تعریف، مستلزم آن است که دیگر خدا نباشند.

However, one may argue that multiple Gods can agree to have the same will or they can each have their own domain. This would mean that their wills are limited and passive, which would require that they are not Gods any more, by definition.

فیلسوف و اندیشمند مسلمان قرن دوازدهم، ابن رشد، که در سنت غربی به نام آورویس نیز شناخته می‌شود، این استدلال را چنین خلاصه می‌کند:

The 12th century Muslim thinker and philosopher Ibn Rushd, also known as Averroes in the western tradition, summarises this argument:

«معنای این آیه… به طور طبیعی در غرایز [انسان] نهاده شده است. روشن است که اگر دو پادشاه باشند که کارهای هر یک همانند کارهای دیگری است، اداره یک شهر به دست آن دو ممکن نیست، زیرا از دو عامل از یک نوع، یک کار واحد پدید نمی‌آید. به ناچار چنین نتیجه می‌شود که اگر آن دو با هم عمل می‌کردند، شهر تباه می‌شد، مگر آنکه یکی عمل کند و دیگری بی‌کار بماند؛ و این با صفت الوهیت سازگار نیست. هنگامی که دو کار از یک نوع بر یک موضوع واحد متمرکز شوند، آن موضوع به ناچار تباه می‌گردد.»۲۹۶.

“The meaning of the… verse is implanted in the instincts [of man] by nature. It is self-evident that if there are two kings, the actions of each one being the same as those of the other, it would not be possible [for them] to manage the same city, for there cannot result from two agents of the same kind one and the same action. It follows necessarily that if they acted together, the city would be ruined, unless one of them acted while the other remained inactive; and this is incompatible with the attribute of Divinity. When two actions of the same kind converge on one substratum, that substratum is corrupted necessarily.”296.

برهان نقل (وحی)

The argument from revelation.

یک راه ساده‌تر برای ارائه دلیل بر یگانگی خداوند، استناد به وحی است. این استدلال مبتنی بر این فرض است که اگر خداوند خود را به بشریت معرفی کرده باشد و بتوان ثابت کرد که این وحی از جانب اوست، آنچه او درباره خودش می‌گوید درست است. با این حال، یک شکاک ممکن است برخی از پیش‌فرض‌های این استدلال را زیر سؤال ببرد. از جمله این‌که خداوند خود را به انسان‌ها معرفی کرده و این وحی به شکل کتاب است. ابتدا به آخرین پیش‌فرض می‌پردازیم. اگر خداوند خود را به بشریت معرفی کرده باشد، تنها دو راه ممکن برای دانستن آن وجود دارد: درونی و بیرونی. منظور من از «درونی» این است که می‌توان تنها با درون‌نگری و درونی‌سازی دریافت که خداوند کیست، و منظور از «بیرونی» این است که می‌توان از طریق ارتباطی از بیرون خود دریافت که خداوند کیست؛ به عبارت دیگر، این امر در جهان واقعی متجلی می‌شود. دانستن درباره خداوند از راه درونی به دلایل زیر ناممکن به نظر می‌رسد:

A simpler way of providing evidence for God’s oneness is to refer to revelation. This argument postulates that if God has announced himself to humanity, and this revelation can be proven to be from Him, then what He says about Himself is true. However, a sceptic may question some of the assumptions behind this argument. These include that God has announced Himself to humankind and that the revelation is in the form of a book. Let’s first tackle the last assumption. If God has announced Himself to humankind, there are only two possible ways to find out: internally and externally. What I mean by ‘internally’ is that you can find out who God is solely by introspection and internalisation, and what I mean by ‘externally’ is that you can find out who God is via communication from outside of yourself; in other words, it is instantiated in the real world. Finding out about God internally is implausible for the following reasons:

۱. انسان‌ها با یکدیگر متفاوت‌اند؛ آنچه روان‌شناسان «تفاوت‌های فردی» می‌نامند، میان آنان وجود دارد. این تفاوت‌ها شامل DNA، تجربه‌ها، بسترهای اجتماعی، توانایی‌های فکری و عاطفی، تفاوت‌های جنسیتی و بسیاری عوامل دیگر است. این تفاوت‌ها در توانایی ما برای درونی‌سازی از راه درون‌نگری یا شهود نقش دارند.

1. Human beings are different; they have what psychologists call ‘individual differences’. These include DNA, experiences, social contexts, intellectual and emotional capacities, gender differences and many more. These differences play a role in our ability to internalise via introspection or intuition.

بنابراین، نتایج اندیشیدن متفاوت خواهد بود. اگر این فرایندها تنها برای شناخت خداوند به کار می‌رفتند، ناگزیر تفاوت‌هایی در تصور ما از او پدید می‌آمد. از نظر تاریخی نیز این امر صادق است. از دنیای باستان، حدود ۶۰۰۰ سال پیش از میلاد تا به امروز، ثبت‌هایی از حدود ۳700

Therefore, the results of thinking will differ. If these processes were solely used to find out about God, inevitably differences in our conception of Him would arise. This is true from a historical point of view. From the ancient world of 6000 BCE to the present, there are records of approximately 3,700

نام‌ها و مفاهیم گوناگون برای خداوند

different names and concepts for God.

۲. از آنجا که روشی که برای نتیجه‌گیری درباره وجود خدا به کار می‌رود، روشی «عقل سلیم» است (که فیلسوفان آن را «تفکر عقلانی» و متکلمان مسلمان آن را «تفکر فطری» می‌نامند)، پس تلاش برای کشف اینکه خدا کیست، به جای صرفاً اثبات وجود او، مغالطه‌آمیز خواهد بود. عقل ما محدودیت‌هایی دارد. تفکر انتزاعی و تأمل در جهان مادی تنها می‌تواند ما را به این نتیجه برساند که آفریدگاری وجود دارد و او قدرتمند، دانا و… است. فراتر رفتن از این نتایج، گمانه‌زنی خواهد بود. قرآن به‌درستی می‌پرسد: «آیا درباره خدا چیزی می‌گویید که نمی‌دانید؟»۲۹۷ کوشیدن برای شناختن خدا از راه درون‌نگری، همانند تلاش یک موش برای تصور کهکشان است. انسان ازلی، یگانه و قدرتمند نیست. از این رو، انسان نمی‌تواند تصوری از اینکه خدا کیست داشته باشد. خدا باید از طریق وحی بیرونی به تو بگوید.

2. Since the method used to conclude that God does exist is a ‘common sense’ method (referred to by philosophers as ‘rational thought’ and by Muslim theologians as ‘innate thinking’), then trying to find out who God is, rather than just affirming His existence, would be fallacious. There are limits to our reasoning. Abstract thinking and reflections on the physical world can only lead us to the conclusion that a creator exists, and He is powerful, knowing, etc. To go beyond those conclusions would be speculative. The Qur’an aptly asks, “Do you say about God that which you do not know?”297 Trying to find out who God is via introspection would be like a mouse trying to conceptualise a galaxy. The human being is not eternal, unique and powerful. Therefore, the human being cannot conceptualise who God is. God would have to tell you via external revelation.

مثال زیر را در نظر بگیرید: دانستنِ اینکه خدا وجود دارد مانند صدای در زدن است؛ با اطمینان فرض می‌کنید که کسی آن‌جاست، اما آیا می‌دانید که او کیست؟ انتظار کسی را نداشته‌اید، پس تنها راه برای آگاهی از اینکه چه کسی پشت در است، این است که خود آن شخص به شما بگوید. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اگر خدا چیزی گفته یا اعلام کرده باشد، آن باید از بیرون از وجود انسان باشد. هر چیز دیگری صرفاً گمانه‌زنی خواهد بود.

Take the following example into consideration. Your knowledge that God exists is like the knocking of the door; you safely assume that something is there, but do you know who it is? You weren’t expecting anyone, so the only way to find who is behind the door is if the person tells you. Therefore, you can conclude that if God has said or announced anything, it must be external to the human being. Anything else would be mere speculation.

از دیدگاه اسلامی، این ارتباط بیرونی همان قرآن است (نگاه کنید به فصل ۱۳)، زیرا قرآن تنها متنی است که ادعا می‌کند از جانب خدا نازل شده و با معیارهای یک متن الهی سازگار است. این معیارها عبارت‌اند از:

From an Islamic perspective, this external communication is the Qur’an (see Chapter 13), as it is the only text to claim to have come from God that fits the criteria for a Divine text. These criteria include:

۱. باید با نتیجه‌ی عقلی و شهودیِ وجودِ خدا سازگار باشد. برای نمونه، اگر کتابی بگوید خدا فیلی با چهل پا است، می‌توان با اطمینان فرض کرد که این کتاب از جانب خدا نیست، زیرا خدا باید بیرون از جهان و مستقل باشد. فیل، صرف‌نظر از شکلش، موجودی وابسته است. زیرا دارای ویژگی‌های فیزیکی محدودی است، مانند اندازه، شکل و رنگ. هر چیزی که دارای ویژگی‌های فیزیکی محدود باشد وابسته است، چراکه عواملی بیرونی سبب پیدایش محدودیت‌های آن شده‌اند. خدا «فیزیکی» نیست و مستقل است. بنابراین هیچ چیزی که دارای ویژگی‌های فیزیکی محدود باشد نمی‌تواند خدا باشد (نگاه کنید به فصل ۶).

1. It must be consistent with the rational and intuitive conclusion of God’s existence. For example, if a book says God is an elephant with 40 legs, you could safely assume that this book is not from God, as God must be external to the universe and independent. An elephant, regardless of form, is a dependent being. This is because it has limited physical qualities, such as size, shape and colour. All things with limited physical qualities are dependent because there are external factors that gave rise to their limitations. God is not ‘physical’ and is independent. Therefore, nothing with limited physical qualities can be God (see Chapter 6).

۲. این کتاب باید از نظر درونی و بیرونی سازگار باشد. به بیان دیگر، اگر در صفحه ۲۰ گفته شود که خداوند یکی است و سپس در صفحه ۳۴۰ گفته شود که خداوند سه است، این یک ناسازگاری درونی و غیرقابل آشتی خواهد بود. افزون بر این، اگر کتاب بگوید که جهان تنها ۶۰۰۰ سال قدمت دارد، این یک ناسازگاری بیرونی خواهد بود، زیرا واقعیت تأیید می‌کند که جهان از این مدت بسیار کهن‌تر است. (با این حال، درک ما از واقعیت می‌تواند تغییر کند؛ نگاه کنید به فصل ۱۲.)

2. It must be internally and externally consistent. In other words, if it says on page 20 that God is one and then on page 340 its says God is three, that would be an internal, irreconcilable inconsistency. Additionally, if the book says that the universe is only 6,000 years old, then that would be an external inconsistency as reality affirms that the universe is older than that (however, our understanding of reality can change; see Chapter 12).

۳. باید نشانههایی به سوی امر متعالی داشته باشد. وحی باید مطالبی در بر داشته باشد که نشان دهد از جانب خداوند است و نمیتوان آن را به شیوهای طبیعتگرایانه به درستی توضیح داد. به زبان ساده، باید شواهدی داشته باشد که نشان دهد از جانب خداست.

3. It must have signposts to the transcendent. The revelation must contain material that indicates it is from the Divine and that it cannot be adequately explained naturalistically. In simple terms, it must have evidence to show that it is from God.

قرآن نشانه‌هایی دارد که آن را متنی الهی نشان می‌دهد. این کتاب را نمی‌توان با تبیین‌های طبیعت‌گرایانه توضیح داد؛ بنابراین تبیین‌های فراطبیعی بهترین توضیح‌اند. برخی از این نشانه‌ها عبارت‌اند از:

The Qur’an has signposts that indicate it is a Divine text. The book cannot be explained naturalistically; therefore, supernatural explanations are the best explanation. Some of these signposts include:

۱. اعجاز قرآن از نظر زبانی و ادبی (رجوع کنید به فصل ۱۳).

1. The Qur’an’s linguistic and literary inimitability (see Chapter 13).

۲. برخی از روایات تاریخی موجود در قرآن، در زمان نزول وحی، برای انسان قابل دانستن نبوده‌اند.

2. Some of the historical accounts in the Qur’an could not have been known to man at the time of revelation.

۳. آرایش و ساختار منحصربه‌فرد آن۔ ۲۹۸

3. Its unique arrangement and structure.298.

در پایان، از آنجا که تنها راه شناخت آنچه خداوند به بشریت اعلام کرده، وحی بیرونی است، و می‌توان ثابت کرد که این وحی قرآن است، پس آنچه قرآن درباره خدا می‌گوید حق است. قرآن در مورد یگانگی او کاملاً روشن است: «و با اهل کتاب جز به شیوه‌ای که نیکوتر است مجادله مکنید، مگر کسانی از ایشان که ستم کرده‌اند، و بگویید: به آنچه به ما و به شما نازل شده ایمان آوردیم، و خدای ما و خدای شما یکی است، و ما در برابر او تسلیم‌ایم.»299

To conclude, since the only way to know what God has announced to humankind is via external revelation, and this revelation can be proven to be the Qur’an—then what it says about God is true. The Qur’an is explicitly clear concerning His oneness: “And do not argue with the people of the Scripture except in a way that is best, except for those who commit injustice among them, and say, ‘We believe in that which has been revealed to us and revealed to you. And our God and your God is one; and we are Muslims [in submission] to Him.’”299

این‌ها برخی از دلایلی است که می‌توان با آن‌ها نشان داد خداوند یگانه است؛ با این حال، این موضوع، هنگامی که واقعاً درک شود، تأثیرات عمیقی بر وجدان انسان خواهد داشت. اگر یک خدا ما را آفریده باشد، از این نتیجه می‌شود که باید همه چیز را از طریق یگانگی او ببینیم، نه از طریق دیدگاه‌های انتزاعی‌مان درباره تفرقه و جدایی. ما خانواده‌ای انسانی هستیم، و اگر خود را این‌گونه ببینیم، می‌تواند تأثیرات عمیقی بر جامعه ما داشته باشد. اگر به خدا عشق بورزیم و به او ایمان داشته باشیم، پس باید نسبت به آنچه او آفریده است، مهر و رحمت نشان دهیم. همان‌گونه که پیامبر محمد ﷺ فرمود:

These are some of the arguments that can be used to show that God is one; however, this topic—once truly understood—will have some profound effects on the human conscience. If one God has created us, it follows that we must see everything via His oneness and not our abstracted perspectives of disunity and division. We are a human family, and if we see ourselves this way, it can have profound effects on our society. If we love and believe in God, then we should show compassion and mercy to what He has created. Just like what the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم said:

«الراحمون يرحمهم الرحمن. ارحموا من في الأرض يرحمكم من في السماء.»300

“Those who are merciful will be shown mercy by the Most Merciful. Be merciful to those on the Earth and the One in the heavens will have mercy upon you.”300