الحاد موقفٌ فکری که در خلأ وجود ندارد. اگر ادعاهای آن درست باشد، آنگاه باید به نتایج وجودی و منطقیِ اجتنابناپذیری تن داد که بسیار تیره و تار است. تحت لوای الحاد، زندگی مضحک و بیمعنا میشود. بحث زیر ممکن است دلیلی عقلانی بر وجود خدا ارائه نکند، و از این نتیجه نمیشود که خدا وجود دارد صرفاً به این دلیل که زندگی بدون خدا پوچ به نظر میرسد. با این حال، زمینهٔ حاصلخیزی فراهم میکند که استدلالهای عقلانی این کتاب در آن ریشه میدواند.

Atheism is not an intellectual position that exists in a bubble. If its claims are true, then one would have to make some inevitable existential and logical conclusions that are very bleak. Under atheism, life is ludicrous. The following discussion may not provide a rational case for God, nor does it follow that God exists simply because life without God seems absurd. However, it does provide the fertile ground in which the rational arguments in this book take root.

همانطور که در فصل ۱ بحث شد، بیشتر ملحدان natural‌گرایان فلسفی هستند که معتقدند هیچ امر فراطبیعی وجود ندارد و هر چیزی در جهان را می‌توان با ارجاع به فرایندهای فیزیکی توضیح داد. الحاد همراه با natural‌گرایی فلسفی، نسخه‌ای برای یک فاجعه وجودی است. فرمول آن ساده است: نبودِ خدا، که شامل مفاهیم مرتبط با پاسخ‌گویی الهی نیز می‌شود، برابر است با نبودِ امید، ارزش و هدفِ غایی. همچنین به نبودِ شادی ابدی و معنادار می‌انجامد.

As discussed in Chapter 1, most atheists are philosophical naturalists who hold that there is no supernatural and everything in the universe can be explained in reference to physical processes. Atheism combined with philosophical naturalism is a recipe for existential disaster. The formula is simple: no God, which includes the associated concepts of Divine accountability, equals no ultimate hope, value and purpose. It also leads to no eternal and meaningful happiness.

این نتیجه‌گیری یک کلیشه‌ی دینیِ کهنه نیست؛ بلکه حاصل اندیشیدن عقلانی درباره‌ی پیامدهای منطقی و وجودیِ الحاد است.

40 This conclusion is not an outdated religious cliché; it is a result of thinking rationally about the logical and existential implications of atheism.

امید نهایی‌ای وجود ندارد.

No ultimate hope.

امید به‌عنوان احساس یا انتظار و آرزوی وقوع چیزی تعریف می‌شود. همه ما برای زندگی خوب، سلامتی خوب و شغل خوب امید داریم. در نهایت، همه ما امید به یک هستی جاودان و سرشار از سعادت داریم. زندگی چنان هدیهٔ شگفت‌انگیزی است که هیچ‌کس واقعاً نمی‌خواهد هستی آگاهانهٔ او پایان یابد. به همین ترتیب، هرکس آرزو دارد که نوعی عدالت نهایی وجود داشته باشد که در آن ستم‌ها جبران شود و افراد مربوط پاسخگو باشند. نکتهٔ مهم آن است که اگر زندگی ما تلخ باشد یا درد و رنج را تجربه کنیم، امید به آرامش، لذت و آسایش داریم. این بازتابی از روح انسان است؛ ما امید داریم که در انتهای تونل تاریک، نوری باشد، و اگر آرامش و شادی داشته باشیم، می‌خواهیم که آن را حفظ کنیم. از آنجا که الحاد، امر الهی و ماورای طبیعی را انکار می‌کند، مفهوم زندگی پس از مرگ را نیز رد می‌کند. بدون آن، امیدی به لذت پس از زندگی سرشار از رنج وجود ندارد. از این رو، انتظار رخ دادن چیزی مثبت پس از زندگی‌مان از دست می‌رود. تحت الحاد، نمی‌توانیم هیچ نوری را در انتهای تونل تاریک هستی‌مان انتظار داشته باشیم. تصور کنید در جهان سوم متولد شده‌اید و تمام عمرتان در گرسنگی و فقر گذشته است. طبق جهان‌بینی الحادی، شما صرفاً محکوم به مرگ هستید. در مقابل، دیدگاه اسلامی چنین است: همهٔ موارد رنج که در زندگی ما رخ می‌دهد، به‌خاطر خیری بزرگ‌تر است. بنابراین، در طرح کلی امور، هیچ درد یا رنجی که متحمل می‌شویم بی‌معنا نیست. خداوند از همهٔ رنج‌های ما آگاه است و او جبران خواهد کرد (نگاه کنید به فصل ۱۱). اما بر اساس الحاد، دردهای ما به همان اندازه که لذت‌هایمان بی‌معناست، بی‌معنا هستند. فداکاری‌های عظیم انسان‌های نیکوکار و اندوه قربانی، در جهانی بی‌تفاوت همچون دومینوهایی هستند که فرو می‌ریزند. آن‌ها برای هیچ خیر بزرگ‌تر و هدف والاتری رخ نمی‌دهند. نه امید نهایی به زندگی پس از مرگ وجود دارد و نه هیچ شکلی از خوشبختی. حتی اگر ما زندگی‌ای از لذت و تجملات بی‌شمار داشته باشیم، بیشتر ما ناگزیر به نوعی سرنوشت شوم یا میل بی‌پایان به لذت بیشتر گرفتار خواهیم شد. فیلسوف بدبین، آرتور شوپنهاور، ناامیدی و سرنوشت شومی را که در انتظار ماست، به‌درستی توصیف کرده است:

Hope is defined as the feeling or expectation and desire for something to happen. We all hope for good lives, good health and a good job. Ultimately, we all hope for an immortal blissful existence. Life is such an amazing gift that no one really wants his or her conscious existence to end. Similarly, everyone desires that there will be some form of ultimate justice where wrongs are made right, and the relevant people will be held accountable. Significantly, if our lives are miserable, or experience pain and suffering, we hope for some peace, pleasure and ease. This is a reflection of the human spirit; we hope for light at the end of the dark tunnel, and if we have tranquillity and joy, we want to keep it that way. Since atheism denies the Divine and the supernatural, it also rejects the concept of an afterlife. Without that, there can be no hope of pleasure following a life of pain. Therefore, the expectation for something positive to happen after our lives is lost. Under atheism we cannot expect any light at the end of the dark tunnel of our existence. Imagine you were born in the third world and spent your whole life in starvation and poverty. According to the atheist worldview, you are merely destined for death. Contrast this with the Islamic perspective: all instances of suffering that happen in our lives are for some greater good. Therefore, in the larger scheme of things, no pain or suffering we undergo is meaningless. God is aware of all our sufferings, and He will provide recompense (see Chapter 11). According to atheism, however, our pains are as meaningless as our pleasure. The immense sacrifices of the virtuous and the distress of the victim are falling dominoes in an indifferent world. They occur for no greater good and no higher purpose. There is no ultimate hope of an afterlife or any form of happiness. Even if we lived a life of pleasure and immense luxuries, most of us would inevitably be doomed to some form of evil fate or an incessant desire for more pleasure. The pessimist philosopher Arthur Schopenhauer aptly described the hopelessness and ill fate that awaits us:

ما مانند بره‌هایی در مرغزاری هستیم که زیر نگاه قصّاب به بازی مشغولند، و او یکی پس از دیگری را برای طعمهٔ خود برمی‌گزیند. به همین سان، در روزهای خوشمان همگی از سرنوشت شومی که ممکن است به‌زودی برایمان مقدّر شده باشد ناآگاهیم: بیماری، فقر، نقص عضو، از دست دادن بینایی یا عقل… بخش نه‌چندان کوچکی از رنج هستی در این است که زمان پیوسته بر ما فشار می‌آورد، هرگز به ما نفسی تازه نمی‌دهد، بلکه همواره مانند ناظری سخت‌گیر با شلاق در پی ماست. اگر زمان در لحظه‌ای دست از سر ما بردارد، تنها آن‌گاه است که ما را به بدبختیِ ملالت تسلیم کرده است… در واقع، این باور که جهان و انسان چیزی است که بهتر بود اصلاً نبود، چنان است که ما را نسبت به یکدیگر بخشنده می‌کند. بلکه از این دیدگاه، شایسته‌ترین شکل خطاب را شاید نه «مسیو»، «آقا»، یا «mein Herr»، بلکه «ای همدرد من»، Socî malorum، compagnon de miseres! بدانیم. قرآن به این ناامیدی اشاره دارد. استدلال می‌کند که مؤمن نمی‌تواند ناامید شود؛ همواره امید هست، و امید به رحمت خداوند پیوسته است، و رحمت خداوند در این زندگی و در آخرت آشکار خواهد شد: «{إِنَّهُ لَا يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ}».42

“We are like lambs in a field, disporting themselves under the eye of the butcher, who chooses out first one and then another for his prey. So it is that in our good days we are all unconscious of the evil fate may have presently in store for us—sickness, poverty, mutilation, loss of sight or reason… No little part of the torment of existence lies in this, that Time is continually pressing upon us, never letting us take breath, but always coming after us, like a taskmaster with a whip. If at any moment Time stays his hand, it is only when we are delivered over to the misery of boredom… In fact, the conviction that the world and man is something that had better not have been, is of a kind to fill us with indulgence towards one another. Nay, from this point of view, we might well consider the proper form of address to be, not Monsieur, Sir, mein Herr, but my fellow-sufferer, Socî malorum, compagnon de miseres!” The Qur’an alludes to this hopelessness. It argues that a believer cannot despair; there will always be hope, and hope is connected to God’s mercy, and God’s mercy will manifest itself in this life and the hereafter: “Certainly no one despairs of God’s Mercy, except the people who disbelieve.”42

تحت الإلحاد، تكون العدالة المطلقة هدفاً غير قابل للتحقق—سراباً في صحراء الحياة. وبما أنه لا توجد آخرة، فإن أي توقع بمحاسبة الناس يكون عبثاً. تأمل في ألمانيا النازية في الأربعينيات. فالسيدة اليهودية البريئة التي رأت للتو زوجها وأطفالها يُقتلون أمام عينيها لا تجد أملاً في العدالة وهي تنتظر دورها لتُلقى في غرفة الغاز. ومع أن النازيين هُزموا في النهاية، إلا أن هذه العدالة تحققت بعد موتها. أما في ظل الإلحاد، فهي الآن لا شيء، مجرد إعادة ترتيب للمادة، ولا يمكنك أن تمنح الرحمة أو التخفيف لشيء لا حياة فيه. أما الإسلام، فيمنح الجميع الأمل في عدل إلهي خالص ومطلق. لن يُظلم أحد، وسيُحاسَب الجميع. Note: the input is English and the instructions require Persian output, so here is the Persian translation: تحت الإلحاد، عدالة مطلقة هدف غیرقابل‌دستیابی است—سرابی در صحرای زندگی. و از آنجا که آخرتی وجود ندارد، هر انتظاری از حساب‌رسی مردم بیهوده است. به آلمان نازی در دهه ۱۹۴۰ بیندیشید. آن زن یهودی بی‌گناهی که همین حالا شاهد قتل شوهر و فرزندانش در برابر چشمانش بوده و منتظر نوبت خود است تا به اتاق گاز افکنده شود، هیچ امیدی به عدالت ندارد. نازی‌ها سرانجام شکست خوردند، اما این عدالت پس از مرگ او تحقق یافت. تحت الإلحاد، او اکنون هیچ است، فقط بازآرایی دیگری از ماده، و نمی‌توان برای چیزی بی‌جان تخفیف یا بخشایشی قائل شد. اما اسلام به همه امید عدالت الهی خالص و مطلق را می‌دهد. هیچ‌کس مورد ستم قرار نخواهد گرفت و همه به حساب کشیده خواهند شد.

Under atheism, ultimate justice is an unachievable goal—a mirage in the desert of life. Since there is no afterlife, any expectation of people being held to account is futile. Consider Nazi Germany in the 1940s. An innocent Jewish lady who just saw her husband and children murdered in front of her has no hope for justice when she is waiting for her turn to be cast into the gas chamber. Although the Nazis were eventually defeated, this justice occurred after her death. Under atheism she is now nothing, just another rearrangement of matter, and you cannot give reprieve to something that is lifeless. Islam, however, gives everyone hope for pure Divine, ultimate justice. No one will be treated unfairly and everyone shall be taken to account:

در آن روز مردم دسته‌دسته بیرون می‌آیند تا اعمالشان به آنان نشان داده شود؛ هرکس به اندازه ذره‌ای خیر کرده باشد آن را خواهد دید، و هرکس به اندازه ذره‌ای شر کرده باشد آن را خواهد دید.» «خدا آسمان‌ها و زمین را به حق آفرید تا هر نفسی را بر اساس اعمالش پاداش دهد. و به آنان ستم نخواهد شد.» زندگی، از دیدگاه طبیعت‌گرایی فلسفی، همچون مادری است که به کودکش اسباب‌بازی می‌دهد و سپس بی‌دلیل آن را پس می‌گیرد. زندگی، بی‌شک، هدیه‌ای شگفت‌انگیز است. با این حال، هر لذت، شادی و عشقی که تجربه کرده‌ایم از ما گرفته شده و برای همیشه از دست خواهد رفت. از آنجا که ملحد وجود الهی و آخرت را انکار می‌کند، یعنی لذت‌هایی که در زندگی تجربه کرده‌ایم از میان خواهد رفت. هیچ امیدی به ادامه خوشبختی، لذت، عشق و شادی وجود ندارد. اما در اسلام، این تجربه‌های مثبت پس از زندگی دنیوی ما افزایش یافته و ادامه می‌یابند:

“On that Day, people will come forward in separate groups to be shown their deeds: whoever has done an atom’s weight of good will see it, but whoever has done an atom’s weight of evil will see that.” “God created the heavens and the Earth for a true purpose: to reward each soul according to its deeds. They will not be wronged.” Life, from the perspective of philosophical naturalism, is like a mother giving her child a toy and then taking it back for no reason. Life, without a doubt, is a wonderful gift. Yet any pleasure, joy and love we have experienced will be taken away from us and lost forever. Since the atheist denies the Divine and the hereafter, it means that the pleasures we have experienced in life will disappear. There is no hope of a continuation of happiness, pleasure, love and joy. However, under Islam, these positive experiences are enhanced and continued after our worldly life:

«برای آنان در آنجا هرچه بخواهند خواهد بود و نزد ما افزون‌تر از آن است.»

“They will have therein whatever they desire and We have more than that for them.”.

«اهل تقوا را پاداشی نیکو و افزون خواهد بود…» «همانا اهل بهشت در آن روز به کارهای شادی‌بخش مشغول خواهند بود… (به ایشان گفته می‌شود): ‘سَلامٌ عَلَيْكُمْ’ (درود بر شما)، سخنی از پروردگار مهربان.»

“The people who lived a pious life will have a good reward and more….” “Verily, the dwellers of Paradise that Day, will be busy in joyful things… (It will be said to them): ‘Salamun’ (Peace be on you), a Word from the Lord, Most Merciful.”.

بدون ارزش نهایی

No ultimate value.

این پرسش جدی است: تفاوت میان یک انسان و یک خرگوش شکلاتی چیست؟ بسیاری از ملحدانی که جهان‌بینی طبیعت‌گرایانه را پذیرفته‌اند، معتقدند که هر آنچه وجود دارد در اصل آرایشی تازه از ماده است، یا دست‌کم بر پایه فرایندها و علل فیزیکی کورِ بی‌شعور استوار است.

What is the difference between a human and a chocolate bunny? This is a serious question. According to many atheists who adopt a naturalistic worldview, everything that exists is essentially a rearrangement of matter, or at least based on blind, non-conscious physical processes and causes.

اگر این درست باشد، آیا واقعاً اهمیتی دارد؟

If this is true, then does it really matter?

اگر من چکشی بردارم و یک خرگوش شکلاتی را خرد کنم، و سپس همین کار را با خودم بکنم، طبق natural‌گرایی هیچ تفاوت واقعی‌ای وجود نخواهد داشت. تکه‌های شکلات و تکه‌های جمجمه‌ی من صرفاً آرایش‌های دوباره‌ی همان ماده خواهند بود: ماده‌ای سرد و بی‌جان.

If I were to pick up a hammer and smash a chocolate bunny and then I did the same to myself, according to naturalism there would be no real difference. The pieces of chocolate and the pieces of my skull would just be rearrangements of the same stuff: cold, lifeless matter.

ضمن این پاسخ معمول به این استدلال، عباراتی مانند «ما احساس داریم»، «ما زنده‌ایم»، «ما درد را حس می‌کنیم»، «ما هویت داریم» و «ما انسانیم!» مطرح می‌شود. بر اساس natural‌گرایی، این پاسخ‌ها باز هم چیزی جز آرایش‌های مجدد ماده نیستند، یا دقیق‌تر بگوییم، رویدادهای عصبی‑شیمیایی در مغز انسان. در واقع هر آنچه ما احساس می‌کنیم، می‌گوییم یا انجام می‌دهیم را می‌توان به اجزای بنیادی ماده، یا دست‌کم به نوعی فرایند فیزیکی، فروکاست. بنابراین، اگر کسی ملحد باشد، این احساساتی‌گری موجه نیست، زیرا همه چیز، از جمله احساسات، عواطف و حتی حس ارزش‌مندی، صرفاً بر پایه ماده و فرایندها و علل فیزیکی سرد بنا شده است.

The typical response to this argument includes the following statements: “we have feelings”, “we are alive”, “we feel pain”, “we have an identity” and “we’re human!” According to naturalism these responses are still just reduced to rearrangements of matter, or to be more precise, neuro-chemical happenings in one’s brain. In reality everything we feel, say or do can be reduced to the basic constituents of matter, or at least some type of physical process. Therefore, this sentimentalism is unjustified if one is an atheist, because everything, including feelings, emotions or even the sense of value, is just based on matter and cold physical processes and causes.

بازگشت به پرسش اصلی ما: تفاوت میان یک انسان و یک خرگوش شکلاتی چیست؟ پاسخ از دیدگاه الحادی این است که در واقع تفاوت واقعی وجود ندارد. هر تفاوتی صرفاً یک توهم است و هیچ ارزش نهایی وجود ندارد. اگر همه چیز بر پایه ماده و علل و فرآیندهای فیزیکی پیشین باشد، آنگاه هیچ چیز ارزش واقعی ندارد. مگر اینکه کسی استدلال کند که آنچه اهمیت دارد خود ماده است. حتی اگر این درست باشد، چگونه می‌توانیم تفاوت میان یک آرایش ماده و آرایشی دیگر را درک کنیم؟ آیا می‌توان گفت که هرچه چیزی پیچیده‌تر باشد، ارزش بیشتری دارد؟ اما چرا این امر باید ارزشی داشته باشد؟ به یاد داشته باشید که طبق الحاد، هیچ چیز به‌عمد طراحی یا خلق نشده است. همه چیز بر پایه فرآیندها و علل فیزیکی سرد، تصادفی و فاقد آگاهی بنا شده است.

Returning to our original question: What is the difference between a human being and a chocolate bunny? The answer, according to the atheist perspective, is that there is no real difference. Any difference is just an illusion—there is no ultimate value. If everything is based on matter and prior physical causes and processes, then nothing has real value. Unless, of course, one argues that what matters is matter itself. Even if that were true, how could we appreciate the difference between one arrangement of matter and another? Could one argue that the more complex something is, the more value it has? But why would that be of any value? Remember, according to atheism nothing has been purposefully designed or created. It is all based on cold, random and non-conscious physical processes and causes.

خبر خوب این است که آتئیستهایی که این دیدگاه را می‌پذیرند، پیامدهای عقلانی باورهای خود را دنبال نمی‌کنند. اگر چنین می‌کردند، وضعیت دلسردکننده‌ای می‌داشت. دلیلی که آنان ارزش نهایی را به وجود ما نسبت می‌دهند این است که گرایش‌های فطری‌شان، که خدا آن‌ها را آفریده، تمایلی ذاتی به شناخت خدا و حقیقت وجود ما دارند (نگاه کنید به فصل ۴).

The good news is that the atheists who adopt this perspective do not follow through with the rational implications of their beliefs. If they did, it would be depressing. The reason that they attribute ultimate value to our existence is because their innate dispositions, which have been created by God, have an affinity to recognise God and the truth of our existence (see Chapter 4).

از دیدگاه اسلامی، خداوند فطرتی درونی در وجود ما نهاده است که به ارزش خویش اعتراف می‌کنیم و حقایق اساسی اخلاقی و اخلاقی را تشخیص می‌دهیم (نگاه کنید به فصل ۹). این سرشت در اندیشه اسلامی «فطرت» نامیده می‌شود (نگاه کنید به فصل ۴). ادعای ما درباره ارزش غایی موجه است، زیرا خداوند ما را با هدفی عمیق آفریده و ما را بر بسیاری از مخلوقات خویش برتری داده است. ما ارزش داریم، زیرا آن که ما را آفریده، به ما ارزش بخشیده است.

From an Islamic point of view, God has placed an innate disposition within us to acknowledge our worth, and to recognise fundamental moral and ethical truths (see Chapter 9). This disposition is called the fitrah in Islamic thought (see Chapter 4). Our claim of ultimate value is justified because God created us with a profound purpose, and preferred us to most of His creation. We have value because the One who created us has given us value.

یقیناً ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم… و ایشان را بر بسیاری از آفریدگان خود برتری کامل بخشیدیم.48

“Now, indeed, We have conferred dignity on the children of Adam… and favoured them far above most of Our creation.”48

«رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا»49

“Our Lord! You have not created all this without purpose.”49

اسلام نیکی و کسانی را که حق را می‌پذیرند ارج می‌نهد. این دین میان کسانی که از خدا فرمان می‌برند و در نتیجه کار نیک انجام می‌دهند، و کسانی که با سرکشی نافرمانی می‌کنند و در نتیجه کار بد انجام می‌دهند، تفاوت می‌گذارد: «آیا کسی که مؤمن است همچون کسی است که نافرمان و تبهکار است؟ آنان برابر نیستند.»50

Islam values the good and those who accept the truth. It contrasts those who obey God and thereby do good, and those who are defiantly disobedient, and thereby do evil: “Then is one who was a believer like one who was defiantly disobedient? They are not equal.”50

بر اساس طبیعت‌گرایی، که آخرت و هرگونه عدالت الهی را نمی‌پذیرد، جنایتکار و صلح‌جو هر دو به یک سرانجام می‌رسند: مرگ. همه ما به یک سرنوشت دچار می‌شویم. پس زندگی هیتلر یا مارتین لوتر کینگ جونیور واقعاً چه ارزش نهایی‌ای دارد؟ اگر سرانجام آنان یکی است، پس الحاد چه ارزش واقعی‌ای به ما می‌دهد؟ خیلی کم، تقریباً هیچ.

Since naturalism rejects the hereafter and any form of Divine justice, it rewards the criminal and the peacemaker with the same end: death. We all meet the same fate. So what ultimate value do the lives of Hitler or Martin Luther King Jr. really have? If their ends are the same, then what real value does atheism give us? Not much at all.

اما در اسلام، سرانجام نهایی کسانی که خدا را می‌پرستند و مهربان، صادق، عادل، نیکوکار و بخشنده‌اند، در برابر سرانجام کسانی قرار می‌گیرد که بر بدی خود پافشاری می‌کنند. سرای نیکان، سعادت جاودان است و سرای بدان، دوری از درگاه الهی. این دوری نتیجهٔ انکار آگاهانهٔ رحمت و هدایت خداوند است که ناگزیر به رنج و عذاب روحی می‌انجامد. روشن است که اسلام به ما ارزش غایی می‌بخشد. اما در پرتو الحاد، ارزش را نمی‌توان به‌طور عقلانی توجیه کرد، مگر آن‌که وهمی در ذهن ما باشد. با وجود قدرت این استدلال، برخی ملحدان همچنان اعتراض می‌کنند. یکی از اعتراض‌های آنان این پرسش است: چرا خدا به ما ارزش غایی می‌بخشد؟ پاسخ ساده است. خدا آفریدگار جهان است و فراتر از آن، و دانش و حکمت نامحدود دارد. نام‌های او «العلیم» و «الحکیم» است. پس آنچه او ارزشمند می‌داند، جهان‌شمول و عینی است. به بیان دیگر، خدا کامل‌ترین وجود است که از هرگونه کاستی و نقصی منزه است. بنابراین، آنچه او ارزشمند می‌داند عینی و غایی خواهد بود، زیرا این عینیت از ویژگی‌های کمال اوست. اعتراض دیگر چنین استدلال می‌کند که حتی اگر بپذیریم خدا به ما ارزش غایی می‌بخشد، باز هم این ارزش ذهنی خواهد بود، زیرا تابع دیدگاه اوست. این ادعا بر سوء‌فهمی از معنای ذهنی بودن استوار است. ذهنی بودن به ذهن و/یا احساسات محدود فرد مربوط می‌شود. اما دیدگاه خدا بر دانش و حکمت نامحدود مبتنی است. او همه‌چیز را می‌داند و ما نمی‌دانیم. عالم کلاسیک، ابن کثیر، می‌گوید خدا تمامیت حکمت و دانش را دارد و ما جزئیات آن را. به عبارت دیگر: خدا تصویر کامل را دارد، ما تنها یک پیکسل. سیدحسین نصر، استاد مطالعات اسلامی در دانشگاه جورج واشنگتن، خلاصه‌ای رسا از مفهوم حقوق بشر و کرامت انسانی ارائه می‌دهد که در نهایت به ارزش اشاره دارد، در غیاب خدا:

However, in Islam, the ultimate end of those who worship God and are compassionate, honest, just, kind and forgiving is contrasted with the end of those who persist with their evil. The abode of the good is eternal bliss and the abode of the evil is Divine alienation. This alienation is a consequence of consciously denying God’s mercy and guidance, which inevitably results in spiritual anguish and torment. Clearly, Islam gives us ultimate value. However, under atheism, value cannot be rationally justified except as an illusion in our heads. Despite the force of this argument, some atheists still object. One of their objections involves the following question: Why does God give us ultimate value? The answer is simple. God created and transcends the universe, and He has unlimited knowledge and wisdom. His names include The-Knowing and The-Wise. Therefore, what He values is universal and objective. Another way of looking at it is by understanding that God is the maximally perfect Being, which means He is free from any deficiency and flaw. Therefore, it follows that what He values will be objective and ultimate, because this objectivity is a feature of His perfection. Another objection argues that even if we were to accept that God gives us ultimate value, it would still be subjective, as it would be subject to His perspective. This contention is premised on a misunderstanding of what subjectivity means. It applies to an individual’s limited mind and/or feelings. However, God’s perspective is based on unlimited knowledge and wisdom. He knows everything; we do not. The classical scholar Ibn Kathir states that God has the totality of wisdom and knowledge; we have its particulars. In other words: God has the picture, we merely have a pixel. Seyyed Hossein Nasr, Professor of Islamic studies at George Washington University, provides an apt summary of the concept of human rights and dignity—which ultimately refer to value—in the absence of God:

پیش از سخن گفتن از مسئولیت‌ها یا حقوق انسان، باید به این پرسش بنیادین دینی و فلسفی پاسخ داد: «انسان بودن یعنی چه؟» امروزه همه از حقوق بشر و تقدس زندگی انسان سخن می‌گویند، و بسیاری از سکولارها حتی ادعا می‌کنند که در برابر کسانی که جهان‌بینی‌های دینی گوناگون را می‌پذیرند، مدافعان واقعی حقوق بشرند. اما شگفت آن که همین مدافعان انسانیت اغلب بر این باورند که انسان چیزی جز میمون تکامل‌یافته نیست؛ میمونی که خود از موجودات پست‌تر و سرانجام از ترکیبات گوناگون مولکول‌ها پدید آمده است. اگر انسان چیزی جز نتیجه‌ی «نیروهای کور» که بر توده‌ی اولیه‌ی مولکول‌های کیهانی اثر گذاشته‌اند نباشد، آیا خود این ادعا که زندگی انسان مقدس است از نظر عقلی بی‌معنا و چیزی جز یک عبارت احساساتی توخالی نیست؟ آیا کرامت انسانی جز مفهومی ساختگی و بی‌پشتوانه در واقعیت نیست؟ و اگر ما چیزی جز ذرات بی‌جان و بسیار سازمان‌یافته نباشیم، مبنای ادعای «حقوق بشر» چیست؟ این پرسش‌های بنیادین مرز جغرافیایی نمی‌شناسند و همه‌جا از سوی اندیشمندان پرسیده می‌شوند. ما ارزش داریم، اما جهان چه ارزشی دارد؟

“Before speaking of human responsibilities or rights, one must answer the basic religious and philosophical question, ‘What does it mean to be human?’ In today’s world everyone speaks of human rights and the sacred character of human life, and many secularists even claim that they are true champions of human rights as against those who accept various religious worldviews. But strangely enough, often those same champions of humanity believe that human beings are nothing more than evolved apes, who in turn evolved from lower life forms and ultimately from various compounds of molecules. If the human being is nothing but the result of ‘blind forces’ acting upon the original cosmic soup of molecules, then is not the very statement of the sacredness of human life intellectually meaningless and nothing but a hollow sentimental expression? Is not human dignity nothing more than a conveniently contrived notion without basis in reality? And if we are nothing but highly organized inanimate particles, what is the basis for claims to ‘human rights’? These basic questions know no geographic boundaries and are asked by thinking people everywhere.” We have value, but what value does the world have?

اگر من را با همه بازیها، وسایل الکترونیکی، دوستان، عزیزان، خوراکی و نوشیدنی‌های موردعلاقهام در اتاقی قرار میدادید، اما میدانستم که پس از پنج دقیقه، من و جهان و هرآنچه در آن است نابود خواهد شد، آن داشتهها چه ارزشی میداشتند؟ هیچ ارزشی نمیداشتند. اما پنج دقیقه یا ۶۵۷٬۰۰۰ ساعت (معادل ۷۵ سال) چیست؟ صرفاً زمان است. صرف اینکه ما ممکن است ۷۵ سال زندگی کنیم، تفاوتی ایجاد نمیکند. در جهانبینی الحادی، همه چیز نابود و فراموش خواهد شد. در اسلام نیز همین است. همه چیز فانی خواهد شد. پس در واقع دنیا ذاتاً ارزشی ندارد؛ گذرا، زودگذر و کوتاهمدت است. با این حال، از دیدگاه اسلامی، دنیا ارزش دارد، زیرا مَحلّی است برای نزدیک شدن به خدا، کارهای نیک و عبادت، که به بهشت جاودان میانجامد. پس همه چیز ناامیدکننده نیست. ما بر کشتی در حال غرق نیستیم. اگر کار درست را انجام دهیم، میتوانیم آمرزش و رضایت خدا را به دست آوریم.

If I were to put you in a room with all your favourite games, gadgets, friends, loved ones, food and drink, but you knew that in five minutes you, the world and everything in it would be destroyed, what value would your possessions have? They wouldn’t have any at all. However, what is five minutes or 657,000 hours (equivalent to 75 years)? It is mere time. Just because we may live for 75 years does not make a difference. In the atheist worldview it will all be destroyed and forgotten. This is also true for Islam. Everything will be annihilated. So in reality the world intrinsically has no value; it is ephemeral, transient and short-lived. Nonetheless, from an Islamic perspective the world has value because it is an abode for getting close to God, good deeds and worship, which lead to eternal paradise. So it is not all doom and gloom. We are not on a sinking ship. If we do the right thing, we can gain God’s forgiveness and approval.

در آخرت عذابی سخت است و همچنین آمرزش و خشنودی خداوند؛ پس به سوی آمرزش پروردگارتان بشتابید…

“There is terrible punishment in the next life as well as forgiveness and approval from God; so race for your Lord’s forgiveness….”.

هدف نهایی‌ای در کار نیست.

No ultimate purpose.

«من نمی‌دانم چرا اینجا هستیم، اما تقریباً مطمئنم که برای لذت بردن نیست.»53

“I do not know why we are here, but I’m pretty sure that it is not in order to enjoy ourselves.”53

این‌ها سخنان فیلسوف تأثیرگذار لودویگ ویتگنشتاین است. مانند بسیاری از فیلسوفان، او پاسخی برای این پرسش نداشت:

These are the words of influential philosopher Ludwig Wittgenstein. Like many philosophers, he did not have an answer to the question:

هدف زندگی چیست؟ اما او به این نکته اشاره کرد که زندگی تنها یک بازی نیست. با این حال، دیگران استدلال کرده‌اند که این پرسش نادرست است. ممکن است چیزی نباشد که ما باید به آن اهمیت دهیم. باید به زندگی ادامه دهیم و نگران این نباشیم که چرا اینجاییم. برنده جایزه نوبل، آلبر کامو، این نگرش را به شیوه زیر توضیح داد:

What is the purpose of life? But he did indicate that life is not just a game. Other people, however, have argued that the question is false. There may be nothing we should be bothered about. We should carry on living and not worry about why we are here. The Nobel Prize winner Albert Camus explained this attitude in the following way:

«تو هرگز زندگی نخواهی کرد اگر به دنبال معنای زندگی باشی»۵۴.

“You will never live if you are looking for the meaning of life”54.

کامو در واقع می‌گفت که مهم این است که انسان زندگی‌ای داشته باشد که برای خودش معنادار باشد، صرف‌نظر از این‌که آیا حقیقتی پشت هستی‌اش وجود دارد یا نه.

Camus was basically saying that the important thing is to live a life that works for you, regardless of any truth behind your existence.

با توجه به این دیدگاه‌های متفاوت، باید بپرسیم: آیا معقول است که باور داشته باشیم ما هدفی داریم؟ برای کمک به پاسخ این پرسش، بیایید این مثال را در نظر بگیریم:

In light of these differing views, we must ask: Is it reasonable to believe we have a purpose? To help answer this question, let us take the following illustration into consideration:

شما احتمالاً این کتاب را در حالی می‌خوانید که روی صندلی نشسته‌اید و لباسی پوشیده‌اید. پس می‌خواهم از شما این پرسش را بپرسم: برای چه هدفی؟ چرا لباس می‌پوشید و صندلی چه هدفی دارد؟ پاسخ این پرسش‌ها روشن است. هدف صندلی این است که با تحمل وزن ما، امکان نشستن را فراهم کند، و لباس‌های ما هدف گرم نگه داشتن بدن، پوشاندن عورت و البته زیبا جلوه دادن ما را برآورده می‌کنند. لباس‌ها و صندلی اشیای بی‌جانی هستند که توانایی عاطفی یا ذهنی ندارند، و با این حال برای آن‌ها هدف قائل می‌شویم. اما برخی از ما باور نداریم که برای وجود خودمان هدفی داریم. طبعاً این دیدگاه پوچ و خلاف شهود به نظر می‌رسد. داشتن هدف نهایی برای زندگی به این معناست که وجود ما دلیلی دارد؛ به عبارت دیگر، نوعی قصد و غایت در کار است. بدون هدف نهایی، دلیلی برای وجود نداریم و معنای ژرفی برای زندگی‌مان نیست. این دیدگاه طبیعت‌گرایی است. طبیعت‌گرایی حکم می‌کند که ما صرفاً از فرآیندهای فیزیکی پیشین پدید آمده‌ایم. این فرآیندها کور، تصادفی و غیرعقلانی‌اند. پیامد منطقی این نگاه بی‌تفاوت به وجود ما این است که ما بر کشتی در حال غرق شدن سوار هستیم. این کشتی استعاری، جهان ماست؛ زیرا به گفته دانشمندان این جهان به سوی پایان ناگزیر خود پیش می‌رود و آنچه «مرگ حرارتی» می‌نامند را تجربه خواهد کرد. پیش از این مرگ حرارتی، زندگی انسان نابود خواهد شد، زیرا خورشید سرانجام زمین را از میان خواهد برد.55 بنابراین، اگر این کشتی قرار است غرق شود، از شما می‌پرسم: جابه‌جا کردن صندلی‌های عرشه یا دادن یک لیوان شیر به پیرزنی چه فایده‌ای دارد؟ قرآن موضع شهودی بشریت را در این باره بیان می‌کند: «پروردگارا! این‌ها را بیهوده نیافریده‌ای».56

You are probably reading this book sitting on a chair, and you are wearing some clothes. So I would like to ask you a question: For what purpose? Why are you wearing the clothes, and what purpose does the chair have? The answers to these questions are obvious. The chair’s purpose is to allow us to sit down by supporting our weight, and our clothes fulfil the purpose of keeping us warm, hiding our nakedness and of course making us look aesthetically pleasing. Our clothes and the chair are lifeless objects with no emotional or mental abilities, and we attribute purpose to these. Yet some of us do not believe we have a purpose for our own existence. Naturally, this seems absurd and counter-intuitive. Having an ultimate purpose for our lives implies that there is a reason for our existence—in other words, some kind of intention and objective. Without an ultimate purpose we have no reason to exist, and we lack a profound meaning for our lives. This is the perspective of naturalism. It dictates that we merely spring from prior physical processes. These are blind, random and non-rational. The logical conclusion of this indifferent view on our existence is that we are riding on a sinking ship. This metaphorical ship is our universe because, according to scientists, this universe is heading towards its inevitable demise and will suffer what they call a ‘heat death’. Human life will be destroyed prior to this heat death as the Sun will eventually obliterate the Earth.55 Therefore, if this ship is going to sink, I ask you, what is the point of reshuffling the deck chairs or giving a glass of milk to the old lady? The Qur’an represents humanity’s intuitive stance on this issue: “Our Lord! You have not created all this without purpose.”56.

با این حال، از این بحث اختلافات گوناگونی پدید می‌آید. نخست، یک ملحد می‌تواند استدلال کند که نبودِ هرگونه دلیل برای وجودِ ما، آزادیِ بیشتری به ما می‌دهد تا برای خودمان هدف بیافرینیم. برای توضیح بیشتر، برخی از اگزیستانسیالیست‌ها گفته‌اند که زندگیِ ما بر پایه‌ی هیچ استوار است و ما می‌توانیم از این هیچ، عرصه‌ای تازه از امکان‌ها برای زندگیِ خود بیافرینیم. این دیدگاه بر این اندیشه استوار است که همه چیز ذاتاً بی‌معناست و از این رو ما آزادیم که برای خود معنا بیافرینیم تا زندگیِ پربار داشته باشیم. ایرادِ این رویکرد آن است که ما در واقع نمی‌توانیم از معنا بگریزیم. انکارِ هدف به عنوان اساسِ هستیِ ما، در حالی که برای زندگیِ خود هدفی ساختگی قائل می‌شویم، بنا به تعریف، خودفریبی است. این همانند آن است که بگوییم: «بیایید وانمود کنیم که هدف داریم.» این درست مانند کودکانی است که وانمود می‌کنند پزشک و پرستار، کابوی و سرخ‌پوست، یا مادر و پدر هستند. اما همه‌ی ما باید بزرگ شویم و با این حقیقت روبه‌رو شویم که زندگی تنها یک بازی نیست.

Nevertheless, various disputes emerge from this discussion. First, an atheist can argue that the absence of any reason for our existence gives us more freedom to create purpose for ourselves. To further explain, some of the existentialists have argued that our lives are based on nothing, and from this nothingness we can create a new realm of possibilities for our lives. This rests on the idea that everything is intrinsically meaningless, and therefore we have the freedom to create meaning for ourselves in order to live fulfilling lives. The flaw with this approach is that we cannot really escape meaning. Denying purpose for the basis of our existence, while attributing some made-up purpose to our lives is, by definition, self-delusion. It is no different in saying, “Let’s pretend to have purpose.” This is no different from children who pretend to be doctors and nurses, cowboys and Indians, or mothers and fathers. However, we must all grow up and face the truth that life is not just a game.

یکی دیگر از اختلاف‌ها این ادعای داروینی است که هدف ما انتشار DNA خودمان است؛ همان‌طور که ریچارد داوکینز، ملحد مشهور، در کتاب خود «ژن خودخواه» مطرح می‌کند، بدن‌های ما برای همین منظور تکامل یافته‌اند.57 مشکل این دیدگاه آن است که وجود ما را به یک تصادف کور از طریق فرایندی زیستی و طولانی تنزل می‌دهد. این دیدگاه انسان را چیزی بیش از یک محصول فرعی نمی‌داند، موجودی حاشیه‌ای که از برخورد تصادفی ذرات و آرایش تصادفی مولکول‌ها پدید آمده است. دیدگاه اسلام درباره هدف زندگی ما، هم بدیهی است و هم توانمندساز. این دیدگاه وجود ما را از محصولات ماده و زمان به موجوداتی آگاه ارتقا می‌دهد که آگاهانه برمی‌گزینند با آفریدگار خویش رابطه برقرار کنند (نگاه کنید به فصل ۱۵). الحاد و طبیعت‌گرایی هیچ هدف غایی‌ای برای وجود ما فراهم نمی‌کنند.

Another disagreement consists of the Darwinian claim that our purpose is to propagate our DNA; as the famous atheist Richard Dawkins proposes in his book, The Selfish Gene, our bodies have developed to do just that.57 The problem with this view is it relegates our existence to a random accident via a lengthy biological process. This renders the human nothing more than a by-product, an incidental being that emerged via the random collision of particles and the random rearrangement of molecules. Islam’s view on the purpose of our lives is intuitive and empowering. It elevates our existence from products of matter and time to conscious beings who choose to have a relationship with the One who created us (see Chapter 15). Atheism and naturalism provide no ultimate purpose for our existence.

هیچ سعادت ابدی و معنادار وجود ندارد.

No eternal and meaningful happiness.

«و عاقبت نیکو از آنِ پرهیزگاران است.»۵۸.

“[A]nd a happy future belongs to those who are mindful of Him.”58.

جستجوی خوشبختی بخش اساسی سرشت انسانی ما است. همهٔ ما می‌خواهیم خوشبخت باشیم—even هرچند گاهی نمی‌توانیم دقیقاً مشخص کنیم که «خوشبختی» چیست. به همین دلیل، اگر از فرد معمولی بپرسید چرا می‌خواهد شغل خوبی پیدا کند، احتمالاً پاسخ خواهد داد: «برای اینکه درآمد کافی به دست آورم تا راحت زندگی کنم». با این حال، اگر بیشتر از او بپرسید که چرا می‌خواهد راحت زندگی کند، به احتمال زیاد خواهد گفت: «چون می‌خواهم خوشبخت باشم». اگر سپس از او بپرسید: «چرا می‌خواهی خوشبخت باشی؟» در پاسخ درمانده خواهد شد، زیرا خوشبختی در نهایت یک هدف است، نه وسیله. این مقصد نهایی است، نه لزوماً مسیر. همهٔ ما می‌خواهیم خوشبخت باشیم، و هیچ دلیلی برای این خواست جز خود خوشبختی وجود ندارد. به همین خاطر بی‌وقفه به دنبال راه‌هایی هستیم که ما را به آن حالت نهایی شادمانی برسانند.

The pursuit of happiness is an essential part of our human nature. All of us want to be happy—even when sometimes we cannot pinpoint exactly what ‘happiness’ is. This is why if you were to ask the average person why they want to get a good job, they would probably reply, “To earn enough to live comfortably”. However, if you questioned them further and asked why they want to live comfortably they would more than likely say, “Because I want to be happy”. If you then asked them, “Why do you want to be happy?” They would be stuck for an answer, because happiness is ultimately an end, not a means. It is the final destination, not necessarily the journey. We all want to be happy, and there is no reason why we want to be happy other than happiness itself. This is why we endlessly seek ways to help us achieve that final happy state.

سفری که مردم در پی آن هستند از یک نفر به نفر دیگر فرق می‌کند. برخی سال‌ها را صرف افزودن مدارک تحصیلی و اعتبارات شغلی به نام خود می‌کنند. برخی دیگر در باشگاه‌های ورزشی بی‌وقفه تلاش می‌کنند تا به اندامی بی‌نقص برسند. کسانی که خواستار محبت خانواده‌اند، اغلب زندگی خود را وقف مراقبت از همسر و فرزندان می‌کنند، و برخی دیگر آخر هفته‌های خود را با دوستان به عیش و نوش می‌گذرانند تا از چرخه بی‌امان کار رهایی یابند. فهرست این‌ها پایان‌ناپذیر است. این پرسش پیش می‌آید: شادی واقعی و پرمعنا چیست؟ برای پاسخ به این پرسش، این سناریو را تصور کنید: در حین خواندن این متن، برخلاف میل خود داروی آرام‌بخش به شما تزریق می‌شود. ناگهان بیدار می‌شوید و خود را در یک هواپیما می‌یابید. در کلاس اول نشسته‌اید. غذا بهشتی است. صندلی به تختی تمام‌خوابیده تبدیل می‌شود که برای تجربه‌ای لوکس و راحت طراحی شده است. سرگرمی‌ها بی‌پایان است. خدمات فوق‌العاده است. شروع می‌کنید به استفاده از همه امکانات عالی. زمان می‌گذرد. اکنون لحظه‌ای فکر کنید و از خود بپرسید: آیا خوشحال می‌شدم؟

The journey that people seek varies from one person to the next. Some dedicate years to adding qualifications and career credentials to their names. Others work tirelessly in gyms to achieve a perfect figure. Those who desire the love of family often end up sacrificing their lives to the care of their spouse and children, while some party their weekends away with friends, seeking a release from the relentless cycle of work. The list is endless. It begs the question: What is true, meaningful happiness? To help answer this question, imagine the following scenario: While reading this, you are sedated against your will. Suddenly you wake up and find yourself on a plane. You’re in first class. The food is heavenly. The seat is a flatbed, designed for a luxurious, comfortable experience. The entertainment is limitless. The service is out of this world. You start to use all of the excellent facilities. Time starts to pass. Now think for a moment, and ask yourself the question: Would I be happy?

چطور ممکن است شما شاد باشید؟ شما باید ابتدا به چند پرسش پاسخ دهید. چه کسی شما را بیهوش کرد؟ چگونه سوار هواپیما شدید؟ هدف از این سفر چیست؟ به کجا می‌روید؟ اگر این پرسش‌ها بی‌پاسخ بمانند، چگونه می‌توان شاد بود؟ حتی اگر شروع کنید به لذت بردن از همه‌ی تجملاتی که در اختیار دارید، هرگز به شادی واقعی و معنادار دست نخواهید یافت. آیا یک موس شکلاتی بلژیکی و پف‌کرده روی سینی دسرتان می‌تواند این پرسش‌ها را از ذهنتان پاک کند؟ این یک توهم است، نوعی شادی موقت و کاذب که تنها با نادیده گرفتن عمدی این پرسش‌های حیاتی به دست می‌آید.

How could you be? You would need some questions answered first. Who sedated you? How did you get on the plane? What is the purpose of the journey? Where are you heading? If these questions remained unanswered, how could you be happy? Even if you started to enjoy all of the luxuries at your disposal, you would never achieve true, meaningful happiness. Would a frothy Belgian chocolate mousse on your dessert tray be enough to drown out the questions? It would be a delusion, a temporary, fake type of happiness, only achieved by deliberately ignoring these critical questions.

اکنون این موضوع را در زندگی خودتان به کار ببندید و از خود بپرسید: آیا شاد هستم؟ آمدن ما به هستی تفاوتی با این ندارد که با داروی آرام‌بخش بیهوش شویم و سپس را روی هواپیمایی بیندازند. ما هرگز تولد، والدین یا سرزمینی را که از آن آمده‌ایم برنگزیده‌ایم. با این حال، برخی از ما پرسش‌ها را نمی‌پرسیم و در جستجوی پاسخ‌هایی برنمی‌آییم که ما را به هدف نهایی‌مان، یعنی سعادت، برسانند.

Now apply this to your life and ask yourself, am I happy? Our coming into existence is no different from being sedated and thrown on a plane. We never chose our birth, our parents or where we come from. Yet some of us do not ask the questions or search for the answers that will help us achieve our ultimate goal of happiness.

حقیقی و معنادار شادی کجاست؟ ناگزیر، اگر در مثال پیشین تأمل کنیم، شادی واقعاً در پاسخ دادن به پرسش‌های کلیدی درباره هستی ما نهفته است. از جمله این پرسش‌ها: هدف از زندگی چیست؟ پس از مرگ به کجا می‌روم؟ در این پرتو، شادی ما در درون‌نگری ما، در شناخت خویشتن و یافتن پاسخ این پرسش‌های حیاتی است. اگر ادعا کنیم شادیم، اما این پرسش‌ها را نپرسیده‌ایم یا پاسخی برای آن‌ها نیافته‌ایم، آنگاه آن حالت شادی ما چندان معنادار نیست. این همانند فردی مست است که وقتی به‌طور موقت دغدغه‌های زندگی را فراموش می‌کند، شاد به نظر می‌رسد.

Where does true, meaningful happiness lie? Inevitably, if we reflect on the previous example, happiness really lies in answering key questions about our existence. These include: What is the purpose of life? Where am I heading after my death? In this light, our happiness lies in our inwardness, in knowing who we are, and finding the answers to these critical questions. If we claim to be happy, but have not asked these questions or found any answers, then our happy state is not very meaningful. It would be like a drunken person who seems to be happy when he temporarily forgets life’s worries.

برخلاف حیوانات، ما نمی‌توانیم تنها با واکنش نشان دادن به غریزه‌هایمان خرسند باشیم. پیروی از هورمون‌ها و صرفاً نیازهای جسمانی‌مان به این پرسش‌ها پاسخ نمی‌دهد و خوشبختی به همراه نمی‌آورد. برای فهمیدن دلیل آن، مثال دیگری را در نظر بگیرید: تصور کنید شما یکی از ۵۰ انسان هستید که در اتاقی کوچک و بدون هیچ خروجی حبس شده‌اند. تنها ۱۰ قرص نان موجود است و تا ۱۰۰ روز دیگر هیچ غذای دیگری در دسترس نخواهد بود. همگی چه می‌کنید؟ اگر از غرایز حیوانی‌تان پیروی کنید، خونریزی به راه خواهد افتاد. اما اگر بکوشید به این پرسش پاسخ دهید که چگونه همگی می‌توانیم زنده بمانیم، به احتمال زیاد زنده خواهید ماند، زیرا راه‌هایی برای این کار خواهید یافت.

Unlike animals, we cannot be content by reacting to our instincts. Obeying our hormones and mere physical needs will not answer these questions and bring happiness. To understand why, reflect on another example: Imagine you were one of 50 human beings locked in a small room with no exit. There are only 10 loaves of bread, and there is no more food for another 100 days. What do you all do? If you follow your animalistic instincts, there will be blood. But if you try to answer the question, how can we all survive? it is likely that you will, because you will devise ways to do so.

این مثال را به زندگی خود بسط دهید. زندگی شما متغیرهای بسیار بیشتری دارد که می‌تواند به شمار تقریباً بی‌نهایتی از نتایج منجر شود. با این حال برخی از ما صرفاً از خواسته‌های نفسانی خود پیروی می‌کنیم. مشاغل ما ممکن است مدارک دکترا یا دیگر صلاحیت‌ها را طلب کند، و ممکن است با شریکان خود بنشینیم، بنوشیم و غذا بخوریم، اما همه‌ی این‌ها باز هم به صرف غرایز بقا و تولیدمثل فروکاسته می‌شود. شادیِ معنادار تنها زمانی به دست می‌آید که خود واقعی‌مان را بشناسیم و در پی پاسخ پرسش‌های بنیادین زندگی باشیم.

Extend this example to your life. Your life has many more variables, which can result in almost an infinite number of outcomes. Yet some of us just follow our carnal needs. Our jobs may require Ph.Ds. or other qualifications, and we may wine and dine with our partners, but all of that is still reduced to the mere instincts of survival and procreation. Meaningful happiness cannot be achieved unless we find out who we really are and search for answers to life’s critical questions.

اما بر اساس طبیعت‌گرایی، این پرسش‌ها هیچ پاسخ واقعی ندارند؛ و به همین دلیل طبیعت‌گرایی هرگز نمی‌تواند به وضعیتی معنادار و شاد منتهی شود. چرا ما اینجاییم؟ هیچ دلیلی در کار نیست. به کجا می‌رویم؟

However, under naturalism these questions do not have any real answers; this is why naturalism can never lead to a meaningful happy state. Why are we here? No reason at all. Where are we going?

هیچ‌جا. ما فقط با مرگ روبه‌رو خواهیم شد. همه‌ی ما باید به این پرسش بنیادین پاسخ دهیم که چرا اینجاییم. در اسلام، پاسخ ساده است، اما ژرف. ما آمده‌ایم تا خداوند را بپرستیم (نگاه کنید به فصل ۱۵).

Nowhere. We will just face death. We all need to answer the fundamental question of why we are here. In Islam, the answer is simple yet profound. We are here to worship God (see Chapter 15).

اما عبادت در اسلام با آنچه معمولاً از این واژه فهمیده می‌شود، تفاوت بسیار دارد. عبادت می‌تواند در هر کاری که انجام می‌دهیم نمایان شود؛ در شیوهٔ سخن گفتن با یکدیگر و در کارهای کوچک نیکی که هر روز انجام می‌دهیم. اگر تمرکز ما بر خشنود ساختن خداوند با کردارمان باشد، آنگاه کردارهای ما خود به عبادت تبدیل می‌شوند.

But worship in Islam is quite different from the common understanding of the word. Worship can be shown in every act that we do. The way we talk to each other and the small acts of kindness we do each day. If we focus on pleasing God by our actions, then our actions become acts of worship.

عبادت تنها به این محدود نمی‌شود که اعمال عبادی‌مان، مانند نماز و روزه، از نظر معنوی فقط متوجه خدا باشد. پرستیدن خدا همچنین به معنای دوست داشتن، اطاعت کردن و بیشترین شناخت از او است. پرستیدن خدا هدف غایی وجود ماست؛ و ما را از «بندگی» دیگران و جامعه آزاد می‌کند. خدا در قرآن نمونه‌ای قدرتمند به ما ارائه می‌دهد:

Worship is not merely limited to directing our acts of worship to God alone, like the spiritual acts of prayer and fasting. Worshipping God also means loving, obeying and knowing Him the most. Worshipping God is the ultimate purpose of our existence; it frees us from the ‘slavery’ to others and society. God, in the Qur’an, presents us with a powerful example:

خداوند این مَثَل را می‌زند: آیا کسی که بردهٔ چند ارباب است که با یکدیگر در ستیزند، با کسی که تنها از آنِ یک ارباب است یکسان است؟ ستایش از آنِ خداست، اما بیشترشان نمی‌دانند.59

“God puts forward this illustration: can a man who has for his masters several partners at odds with each other be considered equal to a man devoted wholly to one master? All praise belongs to God, though most of them do not know.”59

حتماً، اگر خدا را نپرستیم، سرانجام خدایان دیگری را می‌پرستیم. کمی فکر کنید. همسران‌مان، رؤسایمان، معلمانمان، دوستانمان، جوامعی که در آن زندگی می‌کنیم، و حتی خواسته‌های نفسانی خودمان، به نوعی ما را به بند می‌کشند. برای نمونه، هنجارهای اجتماعی را در نظر بگیرید. بسیاری از ما زیبایی را بر اساس فشارهای اجتماعی تعریف می‌کنیم. ممکن است دارای طیفی از علاقه‌ها و ناپسندها باشیم، اما اینها را دیگران شکل داده‌اند. از خود بپرسید، چرا این شلوار یا این دامن را می‌پوشید؟ گفتن اینکه آن را دوست دارید پاسخی سطحی است؛ نکته این است که چرا آن را دوست دارید؟ اگر به همین شیوه بیشتر کاوش کنیم، بسیاری سرانجام اعتراف خواهند کرد که «چون دیگران فکر می‌کنند قشنگ است». متأسفانه همه ما تحت تأثیر تبلیغات بی‌پایان و فشار همسالان قرار گرفته‌ایم که از هر سو به ما هجوم می‌آورند.

Inevitably, if we do not worship God, we end up worshipping other ‘gods’. Think about it. Our partners, our bosses, our teachers, our friends, the societies we live in, and even our own desires ‘enslave’ us in some way. Take, for example, social norms. Many of us define beauty based on social pressures. We may have a range of likes and dislikes, but these are shaped by others. Ask yourself, why are you wearing these trousers or this skirt? Saying you like it is a shallow response; the point is, why do you like it? If we keep on probing in this way, many will end up admitting “because other people think it looks nice”. Unfortunately, we’ve all been influenced by the endless adverts and peer pressure that bombard us.

از این رو ما «ارباب»های بسیاری داریم و همه آنها از ما چیزی می‌خواهند. همه آنها با یکدیگر «در تضاد» هستند و در نتیجه زندگی‌ای سردرگم و ناکام را سپری می‌کنیم. خداوند که ما را بهتر از خودمان می‌شناسد و بیش از مادرانمان ما را دوست دارد، به ما می‌فرماید که او ارباب حقیقی ماست و تنها با عبادت کردن فقط او است که واقعاً خود را آزاد خواهیم ساخت.

In this respect we have many ‘masters’ and they all want something from us. They are all ‘at odds with each other’, and we end up living confused, unfulfilled lives. God, who knows us better than we know ourselves, who loves us more than our mothers love us, is telling us that He is our true Master, and only by worshipping Him alone will we truly free ourselves.

نویسندهٔ مسلمان، یاسمین مغاهد، در کتاب خود، «دلت را بازپس گیر» (Reclaim Your Heart)، توضیح می‌دهد که هر چیزی غیر از خداوند، ناتوان و ضعیف است، و آزادی ما در پرستش اوست:

The Muslim writer Yasmin Mogahed explains in her book, Reclaim Your Heart, that anything other than God is weak and feeble, and that our freedom lies in worshipping Him:

«هر بار که دنبال چیزی ضعیف یا ناتوان بدوید، آن را بجویید یا از آن درخواست کنید… شما هم ضعیف یا ناتوان می‌شوید. حتی اگر به آنچه می‌جویید برسید، هرگز کافی نخواهد بود. به زودی به جستن چیز دیگری نیاز پیدا خواهید کرد. هرگز به آرامش و رضایت واقعی نخواهید رسید. به همین دلیل است که ما در جهانی زندگی می‌کنیم که همه‌چیز با معاوضه و ارتقا همراه است. تلفن، ماشین، رایانه، زن یا مرد شما، همیشه می‌تواند با یک مدل تازه‌تر و بهتر عوض شود. با این حال، رهایی از آن بندگی وجود دارد. وقتی چیزی که تمام وزن خود را بر آن می‌گذارید، استوار و نشکستنی و پایان‌ناپذیر باشد، هرگز سقوط نخواهید کرد.» «پرسش بعدی این است: ما به کجا می‌رویم؟ ما یک انتخاب داریم: یا رحمت ابدی و بی‌کران خداوند را بپذیریم، یا از آن بگریزیم. پذیرفتن رحمت او، با پاسخ دادن به پیام او و اطاعت، عبادت و دوست داشتن او، سعادت جاودانه ما را در بهشت فراهم خواهد کرد. رد کردن رحمت خداوند و گریختن از آن، ناگزیر ما را به جایی می‌رساند که از محبت او خالی است، جایی از ناخرسندی — جهنم. پس ما انتخاب داریم. یا تصمیم می‌گیریم رحمت او را بپذیریم یا می‌کوشیم از آن بگریزیم. ما اختیار داریم که انتخاب کنیم. با اینکه خداوند خیر ما را می‌خواهد، او ما را به انتخاب درست مجبور نمی‌کند.»

“Every time you run after, seek, or petition something weak or feeble… you too become weak or feeble. Even if you do reach that which you seek, it will never be enough. You will soon need to seek something else. You will never reach true contentment or satisfaction. That is why we live in a world of trade-ins and upgrades. Your phone, your car, your computer, your woman, your man, can always be traded in for a newer, better model. However, there is a freedom from that slavery. When the object upon which you place all your weight is unshaking, unbreakable, and unending, you cannot fall.” The next question is: Where are we going? We have a choice: to embrace God’s eternal, unbounded mercy, or to run away from it. Accepting His mercy, by responding to His message, and obeying, worshipping and loving Him will facilitate our eternal happiness in paradise. Rejecting and running away from God’s mercy necessitates that we end up in a place devoid of His love, a place of unhappiness— hell. So, we have a choice. Either we decide to embrace His mercy or try to escape from it. We have the free will to choose. Even though God wants good for us, He does not force us to make the right choices.

اختیاراتی که ما در این زندگی انجام می‌دهیم، زندگی ما را پس از مرگ شکل خواهد داد:

The choices we make in this life will shape our lives after we die:

…و آن روز که فرا رسد، هیچ کسی جز به اذن او سخن نمی‌گوید؛ و برخی از آنان بدبخت و برخی خوشبخت خواهند بود.۶۱

“…and when that Day comes, no soul will speak except by His permission, and some of them will be wretched and some happy.”61.

آنان در آنجا جاودانه خواهند ماند؛ چه جایگاه و آرامگاه خوشی!62

“There they will stay—a happy home and resting place!”62

از آنجا که هدف غایی ما عبادت خداوند است، باید تعادل فطری خود را برقرار کنیم تا دریابیم که واقعاً چه کسی هستیم. هنگامی که خداوند را عبادت می‌کنیم، خود را آزاد می‌سازیم و خویشتن خویش را پیدا می‌کنیم. اگر چنین نکنیم، آنچه ما را انسان می‌سازد فراموش کرده‌ایم (نک: فصل ۱۵):

Since our ultimate purpose is to worship God, we must establish our natural balance to find out who we really are. When we worship God, we free ourselves, and find ourselves. If we do not, we are forgetting what makes us human (see Chapter 15):

«و مانند کسانی مباشید که خدا را فراموش کردند، پس او خودشان را از یادشان برد.»63

“And be not like those who forgot God, so He made them forget themselves.”63

به‌طور خلاصه، الحاد نمی‌تواند پاسخ‌های ژرفی برای وجود ما ارائه دهد، و از این رو شادیِ واقعی و معنادار هرگز حاصل نمی‌شود. اگر کسی ادعا کند که تحت الحاد شاد است، من می‌گویم این نوعی شادیِ مستانه است. آنان تنها زمانی هوشیار می‌شوند که درباره وجود خود به‌عمق بیندیشند. حتی اگر کوشیده باشند پاسخ‌ها را بیابند و به ندانستن یا شکّاکیت نسبت به پاسخ‌های موجود تن داده باشند، باز هم به شادیِ نهایی دست نخواهند یافت. کسی را که می‌داند چرا وجود دارد و به کجا می‌رود، با کسی که نمی‌داند مقایسه کنید. وضعیت آن‌ها یکسان نیست، حتی اگر هر دو ادعا کنند که شاد هستند.

In summary, atheism cannot provide profound answers for our existence, and therefore real, meaningful happiness can never be achieved. If someone argues that they are happy under atheism, I would argue it is a drunken type of happiness. They only sober up when they start thinking deeply about their own existence. Even if they have attempted to find the answers and have settled with not knowing—or being sceptical about the available responses—they will still not achieve ultimate happiness. Compare the person who knows why they exist and where they are going with the one who does not. Their conditions are not the same, even if they both claim to be happy.

این فصل به روشنی پیامدهای منطقی انکار خدا را نشان داده است. هرچند ملحدان از نظر عاطفی توجیه دارند که باور داشته باشند زندگیشان ارزش نهایی، امید، شادی و هدف دارد، نکته روشن است: از نظر عقلی این باورها پایه‌ای ندارند. حتی ریچارد داوکینز هم پیامدهای منطقی ناتورالیسم را می‌پذیرد. او استدلال می‌کند که بر اساس ناتورالیسم، همه چیز بی‌معنا است و بر پایه بی‌تفاوتی بی‌رحمانه بنا شده است:

This chapter has clearly shown the logical implications of denying God. While atheists are emotionally justified in believing their lives have a sense of ultimate value, hope, happiness and purpose, the point is clear: intellectually they are groundless. Even Richard Dawkins appreciates the logical implications of naturalism. He argues that under naturalism, everything is meaningless and based on pitiless indifference:

«برعکس، اگر جهان تنها از الکترون‌ها و ژن‌های خودخواه می‌بود، تراژدی‌های بی‌معنایی مانند سقوط این اتوبوس دقیقاً همان چیزی است که باید انتظارش را داشته باشیم، همراه با خوش‌شانسی‌های به همان اندازه بی‌معنا. چنین جهانی نه از نظر نیت شر بود و نه خیر. هیچ نیت یا اراده‌ای از هیچ نوعی در آن آشکار نمی‌شد. در جهانی از نیروهای فیزیکی کور و تکثیر ژنتیکی، برخی آدم‌ها آسیب می‌بینند، برخی دیگر خوش‌شانس می‌شوند، و در آن هیچ حکمت یا نظم و هیچ عدالتی نخواهید یافت. جهانی که ما مشاهده می‌کنیم دقیقاً همان ویژگی‌هایی را دارد که اگر در بنیان آن هیچ طراحی، هیچ هدفی، هیچ شر و هیچ خیری نباشد، و چیزی جز بی‌تفاوتی کورِ بی‌رحم وجود نداشته باشد، باید انتظارش را داشته باشیم.» جهانی که از مادۀ فیزیکیِ غیرعاقل، کور و سرد ساخته شده باشد، به عواطف ما اهمیتی نمی‌دهد. تنها خداوند می‌تواند توجیه عقلانی آن چیزهایی را فراهم کند که انسانیت ما را تعریف می‌کنند.

“On the contrary, if the universe were just electrons and selfish genes, meaningless tragedies like the crashing of this bus are exactly what we should expect, along with equally meaningless good fortune. Such a universe would be neither evil nor good in intention. It would manifest no intentions of any kind. In a universe of blind physical forces and genetic replication, some people are going to get hurt, other people are going to get lucky, and you won’t find any rhyme or reason in it, nor any justice. The universe we observe has precisely the properties we should expect if there is, at bottom, no design, no purpose, no evil and no good, nothing but blind, pitiless indifference.” A universe made up of non-rational, blind, cold physical stuff is not concerned with our emotions. Only God can provide the intellectual justification for the things that define our humanity