لعان از «لعن» (لعنت) گرفته شده است، زیرا هر یک از همسران در بار پنجم خود را لعنت می‌کند اگر دروغگو باشد. اصل آن در سخن خداوند (سبحانه و تعالی) است:

Li'aan (oath of condemnation) is derived from Li'aan (curse) because each one of the spouses curses himself/herself (in the fifth time) if he/she is lying. The origin of it is in his (swt)'s saying:

«و آنان که به همسران خود تهمت زنا می‌زنند، و گواهانی جز خودشان ندارند، پس گواهی هر یک از ایشان چهار گواهی است [یعنی چهار بار] به خدا که او از راستگویان است. و گواهی پنجم آن است که لعنت خدا بر خودش باد اگر از دروغگویان باشد. و اگر همسرش چهار بار به خدا گواهی دهد که او دروغگوست، عذاب [سنگسار] از او دفع می‌شود. و پنجمین گواهی آن است که خشم خدا بر او باد اگر آن مرد راستگو باشد» [النور: ۶-۹] ابوداود با سند خود از ابن عباس (رض) روایت می‌کند که گفت: «هلال بن امیه یکی از سه کسی بود که خدا توبه‌اش را پذیرفت. شبی از زمینش به خانه بازگشت و مردی را با همسرش یافت. با چشمان خود دید و با گوش‌های خود شنید. تا صبح به او چیزی نگفت. روز بعد صبحگاهان نزد رسول خدا ﷺ آمد و گفت: "ای رسول خدا ﷺ! شب هنگام نزد همسرم رفتم و مردی را با او یافتم. با چشمان خود دیدم و با گوش‌های خود شنیدم." پیامبر خدا ﷺ از آنچه او گفت ناخوشنود شد و آن را جدی گرفت. در همان حال این آیه قرآن نازل شد: "و آنان که به همسران خود تهمت می‌زنند، و گواهانی جز خودشان ندارند، پس گواهی هر یک از ایشان..." سپس رسول خدا ﷺ آسوده خاطر شد و فرمود: "ای هلال، بشارت باد بر تو! خداوند بلندمرتبه راه گشایشی برای تو قرار داده است." هلال گفت: "از پروردگارم همین را امید داشتم." رسول خدا ﷺ فرمود: "زن را فراخوانید." او آمد. رسول خدا ﷺ آیات را برای آن دو تلاوت کرد و به آنان یادآور شد که عذاب آخرت سخت‌تر از عذاب دنیاست. هلال گفت: "به خدا سوگند که در حق او راست گفتم." زن گفت: "او دروغ گفته است." رسول خدا ﷺ فرمود: "میان آن دو، روش لعان را اجرا کنید."» به هلال گفته شد: «شهادت بده». پس او چهار بار به خدا شهادت داد که راستگو است. هنگامی که می‌خواست بار پنجم سخن بگوید، به او گفته شد: «هلال، از خدا بترس، زیرا عذاب دنیا آسان‌تر از عذاب آخرت است؛ و این سوگندِ قطعی است که حتماً تو را عذاب خواهد کرد.» او گفت: «به خدا سوگند که خداوند مرا به سبب این کار عذاب نخواهد کرد، همان‌گونه که مرا به سبب این کار شلاق نزد.» پس بار پنجم شهادت داد و لعنت خدا را بر خود خواست اگر از دروغگویان باشد. سپس به زن گفته شد: «شهادت بده». پس او به خدا شهادت داد که مرد دروغگوست. هنگامی که می‌خواست بار پنجم شهادت دهد، به او گفته شد: «از خدا بترس، زیرا عذاب دنیا آسان‌تر از عذاب آخرت است. این سوگندِ قطعی است که حتماً تو را عذاب خواهد کرد.» او لحظه‌ای درنگ کرد و سپس گفت: «به خدا سوگند که قوم خود را رسوا نخواهم کرد.» پس بار پنجم شهادت داد و لعنت خدا را بر خود خواست اگر آن مرد راستگو باشد. رسول خدا ﷺ میان آن دو جدایی انداخت و حکم کرد که برای زن نه سکونتی و نه نفقه‌ای از سوی شوهر باشد. پس اگر مردی همسر خود را متهم کند و به او بگوید: «تو زنا کرده‌ای» یا «تو زناکار هستی» یا «من تو را در حال زنا دیده‌ام»، و دلیلی نیاورد، آنگاه اگر یکدیگر را لعان نکنند، کیفر قذف بر او واجب می‌شود. و اگر او همسرش را لعان کند و زن همین کار را با او نکند، آنگاه به سبب سخن خداوند (سبحانه و تعالی) کیفر بر زن واجب می‌شود.

“And for those who accuse their wives but have no witnesses except themselves, let the testimony of one of them be four testimonies (i.e. testifies four times) by Allah that He is one of those who speak the truth. And the fifth testimony should be the invoking of the Curse of Allah on Himself if He is of those who tell a lie against her. But it shall avert the punishment (of stoning to death) from her, if she bears witness four times by Allah, that He (her husband) is telling a lie. And the fifth (testimony) should be that the Wrath of Allah be upon her if He (her husband) speaks the truth” [An- Nur: 6-9] Abu Dawood reports through his isnad (line of transmitters) on the authority of Ibn Abbas (ra) who said: “Hilal ibn Umayyah was one of three people whose repentance was accepted by Allah. One night He returned home from his land and found a man with his wife. He witnessed with his eyes and heard with his ears. He did not stir Him till the morning. Next day He went to the Messenger of Allah in the morning, and said: “’O Messenger of Allah! (pbuh) I came to my wife at night and found a man with her. I saw with my own eyes and heard with my own ears’. The Prophet of Allah (pbuh) disliked what He described and He took it seriously. There upon the following Qur’anic verse came down: “And for those who accuse their wives, but have no witnesses except themselves, let the testimony of one of them...” Then the Messenger of Allah (pbuh) was relieved and said: ‘Glad tidings for you, Hilal. Allah, the Exalted, has made an easy way out for you’. Hilal said: ‘I expected that from my Lord’. The Messenger of Allah (pbuh) said: ‘Send for her’. She then came. The Messenger of Allah (pbuh) recited (the verses) to them that the punishment in the next world was more severe than that in this world. Hilal said:’I swear by Allah, I spoke the truth against her’. She said: ‘He told a lie’. The Messenger of Allah (pbuh) said: ‘Apply the method of invoking curses between them’. Hilal was told: ‘Bear witness’. So He bore witness before Allah four times that He spoke the truth.When He was about to utter a fifth time, He was told:’Hilal, fear Allah, for the punishment in this world is easier than that in the next world; and this is the deciding one that will surely cause punishment to you.’ He said: ‘I swear by Allah. Allah will not punish me for this act, as He did not cause me to be flogged for this act’. So He bore witness a fifth time invoking the curse of Allah on Him if He was one of those who told lies. Then she was told: ‘Testify’. So she gave testimony before Allah that He was a liar. When she was going to testify a fifth time, she was told: ‘Fear Allah, for the punishment in this world is easier than that in the next world. This is the deciding one that will surely cause punishment to you’. She hesitated for a moment, and then said: ‘By Allah, I shall not disgrace my people’. So she testified a fifth time invoking the curse of Allah on her if He spoke the truth. The Messenger of Allah (pbuh) separated them from each other and decided that there would be no dwelling or maintenance for her from the husband.” So if a man accused his wife and said to her: “you have committed fornication or you are a fornicator or I have seen you commit fornication”, and He did not bring proof, then the punishment for defamation will be imposed on Him if they do not invoke curse upon each other. If He invoked curses upon her and she does not do the same to Him, then the punishment will be imposed on her due to the saying of Allah (swt):

«ولکن اگر او چهار بار به خدا سوگند یاد کند، عذاب از او دفع خواهد شد» [النور: ۸] عذابی که از او دفع می‌شود، همان عذابی است که در فرموده‌ی خداوند (سبحانه و تعالی) آمده است:

“But it shall avert the punishment from her, if she bears witness four times by Allah” [An- Nur: 8] The punishment that will be averted from her is the punishment that is mentioned in his (swt)’s saying:

«و لْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ» [النور: ۲] زیرا وقتی هلال بن امیه همسرش را به زنا متهم کرد و نزد پیامبر ﷺ آمد، آن حضرت ﷺ دستور داد او را فرا خوانند و آن دو را وادار به لعان یکدیگر کرد. این یکی از موارد خاصی است که زنا با آن ثابت می‌شود؛ یعنی هنگامی که شوهر همسرش را به زنا متهم کند و با لعان کردن بر او، آن را ثابت کند، و زن لعان نکند. اگر زن بر او لعان کند، زنا ثابت نمی‌شود. امتناع زن از لعان کردن، زنا را ثابت می‌کند و به سبب لعان شوهر، اجرای حد بر او واجب می‌شود.

“And let a party of the believers witness their punishment” [An- Nur: 2] Because when Hilal b. Umayya accused his wife of fornication and came to the Prophet (pbuh) He told Him to send for her and He made them invoke curses upon each other. This is one of the specific cases in which fornication is proven, i.e. the case in which the husband accuses his wife of fornication and proves it by invoking curses upon her and she does not. If she invoked curses upon Him then it is not proven. Her refusal to invoke curses proves fornication and obliges the imposition of the punishment on her due to his Li’aan.

اگر هر دو یکدیگر را لعن کنند، قاضی میان ایشان جدایی می‌اندازد (نکاح پایان می‌یابد) و آن دو هرگز نمی‌توانند دوباره با یکدیگر ازدواج کنند. آن زن برای او تا ابد حرام است، زیرا پیامبر ﷺ میان دو طرف لعان‌کننده جدایی انداخت. مالک از نافع، از ابن عمر روایت می‌کند که مردی در زمان رسول خدا ﷺ به همسرش تهمت زد و با او لعان کرد و فرزند را نفی نسب کرد، پس رسول خدا ﷺ میان ایشان جدایی انداخت و فرزند را به آن زن واگذاشت. سهل بن سعد روایت کرد که سنتی که درباره دو طرف لعان‌کننده جاری شد این است که از یکدیگر جدا می‌شوند و هرگز دوباره با هم جمع نمی‌گردند. این جدایی به واسطه لعان، فسخ عقد نکاح به شمار می‌آید، زیرا این نوع جدایی مستلزم حرمت ابدی ازدواج است. برای او جایز نیست، حتی اگر خود را دروغگو اعلام کند. اما اگر بازگردد و دروغ بودن گفته‌اش را اعتراف کند، زن حق دارد که حد بر او اجرا شود. و نسب فرزند به او منسوب می‌شود، چه پیش از لعان اعتراف به دروغ کرده باشد و چه پس از آن.

If they both invoked curses upon each other the judge will separate them (terminate the marriage) and they can never marry each other again. She is forbidden for Him forever because the Prophet (pbuh) separated the two cursing parties. Malik reports from Nafi from Ibn Umar that a man accused and made Li'aan to his wife in the time of the Messenger of Allah and rejected her child so the Messenger separated them and granted the child to the woman. Sahl b. Sad reported that the Sunnah which continued with respect to the two cursing parties is that they are separated and shall never come back together again. This separation by imprecation (Li’aan) constitutes an annulment (Faskh) of the marriage contract because this type of separation requires prohibition of marriage forever. It is not allowed for Him even if He declares Himself to have lied. However if He returns and admits to lying then she has the right for the punishment to be imposed on Him. And the child’s paternity will be ascribed to Him whether He admitted lying before or after the imprecation.

آن لعانی که شوهر را از حد مجازات معاف می‌کند و اگر زن از نفرین کردن خودداری کند، مجازات را بر او واجب می‌سازد، این است که شوهر در حضور قاضی بگوید: «به خدا گواهی می‌دهم که او زنا کرده است» و به او اشاره می‌کند. اگر زن حاضر نباشد، نام و نسب او را ذکر می‌کند و این را چهار بار تکرار می‌کند و سپس در بار پنجم متوقف می‌شود. به او گفته می‌شود: از خدا بترس، این بار تعیین‌کننده است، زیرا مجازات دنیا آسان‌تر از مجازات آخرت است. اگر او از توقف خودداری کند، باید در بار پنجم بگوید: «لعنت خدا بر او باد اگر او از کسانی باشد که در اتهامش به زنا دروغ گفته است». و زن باید بگوید: «گواهی می‌دهم که او دروغ گفته است» (چهار بار) و در بار پنجم متوقف شود. به او گفته می‌شود از خدا بترس، همان‌طور که به مرد گفته شد. اگر او از توقف خودداری کند، باید در بار پنجم بگوید: «خشم خدا بر او باد اگر او راست گفته باشد» در اتهام زنا به او. اگر فرزندی داشته باشند، فرزند در لعان یاد می‌شود. وقتی مرد می‌گوید: «گواهی می‌دهم که او زنا کرده است»، باید بگوید: «و این فرزند از من نیست». و زن باید بگوید: «به خدا سوگند او دروغ گفته است و این فرزند از اوست».

The imprecation which absolves the husband from the punishment and obliges it to be imposed on the wife if she refuses to invoke curses, is that the husband should say in the presence of the judge; ‘I bear witness by Allah that she has committed fornication’ and He points to her. If she is not present He mentions her name and lineage until He repeats it four times and then at the fifth time He stops. It will be said to Him fear Allah this is the deciding one, for the punishment in this world is easier than that in the next world. If He refuses to stop He should say; (in the fifth) ‘The curse of Allah is on Him if He was one of those who told lies in regards to his accusation that she committed fornication’. And she should say: ‘I bear witness that He has lied’ (four times) and stops at the fifth. She will be told to fear Allah as the man was told. If she refuses to stop she should say (in the fifth): ‘Allah’s wrath be on her if He was telling the truth’ with respect to accusing her of fornication. If they have a child then the child is mentioned in the Li’aan. When He said: ‘I bear witness she has committed fornication’ He should say: ‘and this child is not mine’. And she should say: ‘By Allah He has lied, and this child is his’.

این روش لعان متقابل است و این است الفاظ و جملات آن. بنابراین اگر زن فرزندی بزاید و او بگوید این فرزند از من نیست یا این فرزند من نیست، بر او حدی نیست، زیرا این قذف نیست. با این حال، از او پرسیده می‌شود: اگر مقصودش این بوده که زن مرتکب زنا شده و از زنا زاییده، این قذف است و با لعان ثابت می‌شود. و اگر گفته باشد «مقصودم این بود که او از نظر ظاهری شبیه من نیست» یا «در این شک دارم که زن با کسی همبستری شده و پسر از همان کسی است که با او همبستر شده» یا چیزهایی شبیه به این، در چنین حالتی بر او مجازاتی نیست و نسب فرزند به او ملحق می‌شود، زیرا او زن را قذف نکرده است. در چنین وضعیت‌هایی لعانی وجود ندارد، زیرا یکی از شروط لعان، قذف است.

This is the method of mutual imprecation (Li'aan) and these are its words and sentences. That is why if the woman gives birth to a child and He says this child is not from me or this is not my child, there is no punishment on Him because this is not defamation (Qadhf). However He will be asked: If He meant she has committed adultery and she gave birth from Zina, this is defamation (Qadhf) and it is proven through imprecation. If He said “I meant that He does not physically resemble me or I doubt she had intercourse and the boy is from the one who had intercourse” or things similar to that. In such case there will be no punishment on Him, and the child’s lineage will be ascribed to Him because He has not defamed (Qadhf) her. There is no imprecation in such situations because one of the conditions of imprecation is defamation (Qadhf).