6.2 Okul Eğitimi Aşamaları
6.2 School education stages
Öğretimi aşamalara bölerken, her aşamada öğrencinin çocuk ya da olgun (bâliğ) bir kişi olarak gerçeğine dikkat etmeliyiz. Ayrıca, bu aşamaların her birinde, velisinin (veliyyü'l-emr) ve dolayısıyla öğretmenin ve eğitimcinin onunla nasıl muamele edeceğine ilişkin olarak, çocuk ya da bâliğ kişiyle ilgili Şer'î delillere ve bunların belirttiği hükümlere başvurmalıyız; çünkü İslam'da Yaratan, Mudebbir (Her şeyi tedbir eden), Âlemlerin Rabbi, insanların birbirleriyle nasıl muamele edeceklerini düzenlemek için bağlayıcı bir sistem koymuştur.
While dividing teaching into stages, we must pay attention to the student’s reality as a child or mature (baaligh) person at each stage. And we must refer to the Shari’ah evidences and rules they denote as related to the child or mature person with respect to how his guardian (waliyy al-amr), and consequently the teacher and educator deals with him, since in Islam, the Creator the Director (Al-Mudabir), the Lord of the World, has brought a binding system to regulate how humans deal with each other.
Bu konudaki delillerden biri, Allah Teâlâ'nın şu sözüdür (Nur Suresi, 58. ayet):
Among the evidences related to this subject is Allah Ta’ala’s saying (Surah An-Nur Ayah 58):
﴿يََ أَيُّ هَا الَّ ي ذينَ آمَنُوا لييَسْتَأْيذنكُمُ الَّ ي ذينَ مَلَكَتْ أَيَْْانُكُمْ وَالَّ ي ذينَ لََْ يَ بْ لُغُوا الُْْلُمَ يمنكُ مْ ثَلََثَ مَرَّا ت يمِّن قَ بْيل صَلََية الْفَجْير وَي حينَ تَضَعُونَ ثييَابَكُم يمِّنَ الظَّيهيرَية وَيمن بَ عْ ي د صَلََية الْيعشَايء ثَلََثُ عَوْرَا ت لَّكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلَا عَلَيْيهمْ جُنَاحٌ بَ عْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُم بَ عْضُكُمْ عَلَىٰ بَ عْ ض كَذَٰليكَ ي بَُييِّنُ اللَّ هُ لَكُمُ الْآيََ ي ت وَاللَّ هُ عَلييمٌ حَ ي كيمٌ ﴾ “Ey iman edenler! Sağ elleriniz altında bulunanlar ile sizden henüz ergenlik çağına ulaşmamış olanlar, şu üç vakitte size girmek için izin istesinler: Sabah namazından önce, öğle vakti elbiselerinizi çıkardığınız zaman ve yatsı namazından sonra. Bu üç vakit, sizin için mahremiyet vaktidir. Bunlardan sonra, ne sizin ne de onların üzerine bir günah yoktur; çünkü onlar sizin etrafınızda birbirlerinin yanında dolaşmaktadırlar. Allah size âyetleri böyle açıklar. Allah bilendir, hikmet sahibidir.” Ve Yüce Allah bundan sonraki âyette şöyle buyurmuştur:
﴿يََ أَيُّ هَا الَّ ي ذينَ آمَنُوا لييَسْتَأْيذنكُمُ الَّ ي ذينَ مَلَكَتْ أَيَْْانُكُمْ وَالَّ ي ذينَ لََْ يَ بْ لُغُوا الُْْلُمَ يمنكُ مْ ثَلََثَ مَرَّا ت يمِّن قَ بْيل صَلََية الْفَجْير وَي حينَ تَضَعُونَ ثييَابَكُم يمِّنَ الظَّيهيرَية وَيمن بَ عْ ي د صَلََية الْيعشَايء ثَلََثُ عَوْرَا ت لَّكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلَا عَلَيْيهمْ جُنَاحٌ بَ عْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُم بَ عْضُكُمْ عَلَىٰ بَ عْ ض كَذَٰليكَ ي بَُييِّنُ اللَّ هُ لَكُمُ الْآيََ ي ت وَاللَّ هُ عَلييمٌ حَ ي كيمٌ ﴾ “O you who have believed, let those whom your right hands possess and those who have not [yet] reached puberty among you ask permission of you [before entering] at three times: before the dawn prayer and when you put aside your clothing [for rest] at noon and after the night prayer. [These are] three times of privacy for you. There is no blame upon you nor upon them beyond these [periods], for they continually circulate among you - some of you, among others. Thus does Allah make clear to you the verses; and Allah is Knowing and Wise.” And He Ta’ala said in the following Ayah:
﴿وَإِذَا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ﴾ “Ve çocuklarınız ergenlik çağına erdiklerinde, önceki kimselerin izin istediği gibi onlar da izin istesinler. Allah size ayetlerini böyle açıklar. Allah bilendir, hikmet sahibidir.” [En-Nur: 59] Ve Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur:
﴿وَإيذَا بَ لَغَ الْأَطْفَالُ يمنكُمُ الُْْلُمَ فَ لْيَسْتَأْيذنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّ ي ذينَ يمن قَ بْيليهمْ كَذَٰليكَ ي بَُييِّنُ اللَّ هُ لَكُمْ آيََتييه وَاللَّ هُ عَلييمٌ حَ ي كيمٌ ﴾ “And when the children among you reach puberty, let them ask permission [at all times] as those before them have done. Thus does Allah make clear to you His verses; and Allah is Knowing and Wise.” [An-Nur: 59] And the Prophet (SAW) said:
"Kalem üç kişiden kaldırılmıştır: Aklı örtülmüş olan deli, ayılıncaya kadar; uyuyan, uyanıncaya kadar; ve çocuk, ergenliğe erinceye kadar." (Ebu Davud, Sünen'inde rivayet etmiştir.) Ve Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Ey Esma, kadın âdet görme çağına erdiğinde, bundan şundan başka hiçbir yeri görünmemelidir." Ve eliyle yüzünü ve avuç içlerini işaret etti. (Ebu Davud, Sünen'inde rivayet etmiştir.) Ve Atiyye el-Kurazi'den, şöyle dediği rivayet edilmiştir:
رفع القلم عن ثلَثة، عن المجنون المغلوب على عقله حتى يفيق، وعن النائم حتى « » يستيقظ، وعن الصبي حتى يحتلم “The pen (i.e. accountability) is lifted from three persons: The insane whose mind is overcome until he recovers, the sleeper until he awakes and the child until he attains puberty.” (Narrated by Abu Dawud in his Sunan). And he (SAW) said: » يَ أسماء إن المرأة إذا بلغت المحيض لَ تصلح أن يرى منها إلا هذا وهذا « “‘O Asma, when the female reaches the age of menstruation, nothing should be seen of her except this and this’ and he indicated his face and palms.” (Narrated by Abu Dawud in his Sunan). And from ‘Atiya Al-Quradhi who said:
Kureyza Günü Peygamber'in huzuruna getirildik. Kimin kıllanmış olduğuna bakıldı; kıllanmış olan öldürüldü, kıllanmamış olan ise serbest bırakıldı. Ben de kıllanmamış olanlardan biriydim, bu yüzden serbest bırakıldım. (Tirmizî, Sünen'inde rivayet etmiştir.) Yine rivayet etmiştir,
)عُيرضنا على النبي يوم قريظة فكان من أنبت قُتيل، ومن لَ ينبت خُلِّى سبيله، فكنت ممن لَ ينبت فخُلِّى سبيلي( “We (i.e. Bani Quraydha) were shown to the Prophet on the Day of Quradhya. Whoever had grown pubic hairs was killed while the one without growth was released. I was among those without growth so I was released.” (Narrated by Tirmidhi narrated in his Sunan). He also narrated,
Şöyle ki Nebi, Sa'd'ın Kurayza oğulları hakkında hüküm vermesinden sonra, onların avret yerlerini örten bezlerini açmalarını emrediyordu. Osman'a da genç bir çocuk getirildiğinde, şöyle demişti: "Onun izarına bakın." Bakıldığında, kasıktaki kılların henüz çıkmadığı görüldü ve bu yüzden eli kesilmedi. Sahabeden hiçbiri bunu inkar etmemiştir. Nebi ﷺ şöyle buyurmuştur: "Çocuklarınıza yedi yaşına bastıklarında namazı emredin, on yaşına bastıklarında da namaz kılmadıkları için onları dövün ve yataklarını ayırın." (İmam Ahmed, Müsned'inde rivayet etmiştir.) Bu deliller, çocukluk döneminin, çocukların ergenlik çağına, yani olgunluk yaşına ulaşmalarıyla sona erdiğini göstermektedir. İslam, çocukluğu olgunluktan ayıran somut ve belirgin işaretler koymuştur: erkeklerde ıslak rüya görme veya kasık kıllarının çıkması, kadınlarda ise âdet görme veya hamile kalma. Ayrıca ergenliğe ulaşanlara uygulanan hükümlerin, bu döneme gelmeden önceki çocuklara uygulanmayacağını bildirmiştir. Nebi ﷺ ayrıca şöyle buyurmuştur: "Çocuklarınıza yedi yaşında namazı emredin, on yaşında da namaz konusunda onları dövün." (İmam Ahmed, Müsned'inde rivayet etmiştir.) Bu hadis, çocuğun eğitiminin iki aşamaya ayrıldığını göstermektedir: Çocuk on yaşına gelmeden önceki aşamada, hadis yalnızca dövmeden namaz konusunda emir verilmesini kısıtladığı için, çocuğa dayak atılarak terbiye edilmez. Dolayısıyla, namazdan başka bir şey öğretilmesi sebebiyle de ona dayak atılmaz, daha önceliklisi olarak. Bu dönemdeki terbiyesi, dayak olmaksızın öğüt verme ve korkutma yöntemleriyle sınırlıdır. On yaşına gelmesinden ergenliğe kadar olan aşamada ise, gerekli olduğunda ona dayak atılmasını da kapsar. Ancak hudud ve Şeriat cezaları (ukubat), baliğ olma, yani olgunluk çağına ulaşmanın ardından uygulanır; çünkü Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur:
» أنَّ النبي لما حكَّم سعد اً فِ بني قريظة كان يكشف عن مؤتزرهم « “That after S’ad adjudicated regarding Quraydha, the Prophet commanded with exposing their wrappings (covering their private parts).” And Uthman said when a young boy was brought to him: » انظروا إلى مؤتزره، فوجدوه لَ ينبت فلم يقطع « “Look at his wrapper. They found him without pubic hair so they did not cut (his hand)” and no Sahabah denied this. And he (SAW) said: مروا صبيانكم بالصلَة إذا بلغوا سبعاً، واضربوهم عليها إذا بلغوا عش راً، وفرقوا بينهم « » فِ المضاجع “Command your children to pray when they attain seven years, and beat them over it (not praying) when they attain ten years. And separate between them in the beds.” (Narrated by Imam Ahmed in his Musnad). These evidences indicate that childhood ends when children attain puberty i.e. the age of maturity. Islam assigned distinctive tangible milestones separating childhood from maturity: when wet dreams occur or pubic hairs appear in males, and menstruation or pregnancy for females. It also indicated that the rules that are applied upon those attaining puberty do not apply upon them beforehand. And he (SAW) said: » مُ ر وا أبناءكم بالصلَة لسبع سنين واضربوهم عليها لعشر سنين « “Command your children to pray when they attain seven years, and beat them over it (for not praying) when they attain ten years” (Narrated by Imam Ahmed in his Musnad). The hadith shows that disciplining children is divided into two stages: The stage before the child attains ten years where beating is not used to discipline him because the hadith restricts one to command him with prayer without beating him. Thus, by greater reason, he is not beaten for being taught other than the prayer. His discipline is restricted to styles of exhortation and threats without beating. And the stage after he attains ten years until puberty his discipline includes beating him if necessary. However the hudood and Shari’ah punishments (‘uqoobaat) do not apply upon him until after attaining puberty i.e. the stage after maturity due to his (SAW) saying:
"Kalem üç kişiden kaldırılmıştır: Ergenliğe erişinceye kadar çocuktan, uyanıncaya kadar uyuyandan ve iyileşinceye kadar akılsızdan" (Ebû Dâvûd, Sünen'inde rivayet etmiştir). Buradaki "kalemin kaldırılması" ifadesinin anlamı, sorumluluktan muaf olmaktır. Çocuklar ergenliğe ulaştıklarında Şer'î hüküm onları sorumlu kabul eder; dolayısıyla Şeriat kurallarına aykırı bir davranışta bulunur ya da haram bir fiil işlerlerse, yargı kararıyla cezalandırılırlar. Bu durum, olgunluk çağındaki öğrencilerin ve yüksek öğrenim kurumlarındaki öğrencilerin bulunduğu okullarda yargıçların bulunmasını gerektirir.
رُفع القلم عن ثلَثة، عن الصبيِّ حتى يبلغ، وعن النائم حتى يستيقظ، وعن المعتوه « » حتى يبرأ “The pen (i.e. accountability) is lifted from three persons: The child until he matures, the sleeper until he awakes and the imbecile until he recovers” (Narrated by Abu Dawud in his Sunan). The meaning of » رُفع القلم عن ثلَثة « “lifting the pen” here is non-accountability. When children attain puberty, the Shar’a deems them accountable so they are punished by judicial decree if they commit a violation (of the Shari’ah rules) or a haram. This requires the presence of judges in schools of mature students and higher level education.
Bu kurallar, eğitim aşamaları tasarlanırken gözetilmelidir; çünkü terbiye (çocukların yetiştirilmesi) ve disiplin, eğitimin ön koşullarındandır. Birinci aşama, çocuğun okula girmesinden on yaşına kadar uzanır. İkinci aşama, on yaşını doldurmasından ergenliğe kadar uzanır; ergenlik ılıman iklimli ülkelerde normalde on beş yaşında gerçekleşir. Üçüncü aşama ise on beş yaşından okul eğitimini tamamladığı zamana kadar uzanır.
These rules with respect to the child and mature person must be observed when devising teaching stages since tarbiyyah (raising of children) and discipline are prerequisites of education. The primary stage extends from the child’s entry into school until he reaches ten years. The second stage extends from his attaining ten years until puberty which normally occurs at fifteen years of age in countries of moderate climate. And the third stage extends from fifteen years until he completes school education.
Bu delillere ve kurallara dayanarak, Hilafet Devleti'nde okul öğretim aşamaları, okulun sunduğu dersler değil, öğrencilerin yaşları esas alınarak bölünmüştür. Okullar şu şekilde üç türe ayrılmaktadır:
Based upon these evidences and rules, school teaching stages in the Khilafah State are divided upon the basis of student ages and not subjects offered by the school. Schools are divided into three types in the following manner:

Öğrenci on yaşını doldurduğunda, akademik başarısı ne olursa olsun, ikinci öğretim kademesine geçirilmesine özen gösterilir. Ergenliğe ulaştığında ise akademik olarak bu kademeye ulaşıp ulaşmadığına bakılmaksızın üçüncü okul kademesine (ergenliğe ulaşmış öğrencilerin okullarına) geçirilir. Devlet okullarında Eğitim Bakanlığı tarafından uygulanacak olan okul dönemleri sisteminin, öğrencilerin yaş gruplarına göre okullara yerleştirilmesini nasıl güvence altına aldığını yakında göstereceğiz.
Once the student completes ten years of age, care is taken to transfer him to the second stage of schooling irrespective of his academic achievement. And once he attains puberty, he is transferred to the third school stage (schools of students who reached puberty) whether or not he has attained that stage academically. We shall soon demonstrate how the system of school terms that will be implemented by the Education Department in State schools, guarantees the assigning of students to schools according to their age groups.
Altı yaşından önceki eğitim (Kreşler ve Anaokulu) halkın takdirine bırakılmıştır. Bu amaçla özel bir okul kurmak isteyen kimse, eğitimin ders konuları ve Halife'nin benimsediği eğitim politikasına uygunluğu bakımından Devlet tarafından denetlenmesi şartıyla bunu yapabilir.
As for education before six years, (Nurseries and Kindergarten), this is at the people’s discretion. If one wishes to establish a private school for this purpose, one is allowed to do so provided the State supervises this teaching with respect to study subjects and their conformity to the education policy adopted by the Khalifah.