ممکن است مناسب‌ترین کار این باشد که با خلاصه‌ی الحافظ (العسقلانی) در «تقریب التهذیب» آغاز کنیم، و بلافاصله پس از آن، اصلاح خود را از او به شکلی مختصر و فشرده، همان‌گونه که در «تقریب التهذیب» به کار رفته، بیان کنیم، و سپس دلیل این اصلاح را ارائه دهیم.

It may be most appropriate to begin with the summary of Al-Hafizh (Al-Asqalani) in his “Taqrib At-Tahdhib”, followed immediately by our correction of him in a concise abridged manner like that employed in “Taqrib At-Tahdhib”, before presenting the evidence for our correction.

- از «تقریب التهذیب» (۱/۸۱/۶۴) چنین نقل شده است: [احمد بن عبدالجبار بن محمد العُطاردی، ابوعمر الکوفی، ضعیف است؛ و سماعش از سیره صحیح است، از طبقه دهم (یعنی از طبقات راویان). ثابت نشده است که ابوداوود از او روایت کرده باشد. او در سال ۷۲ (یعنی ۱۷۲ هجری قمری) در سن ۹۵ سالگی درگذشت].

- The following came stated in “Taqrib At-Tahdhib” (1/81/64): [Ahmad bin Abdul Jabbar bin Muhammad Al-‘Utaridiy, Abu ‘Umar Al- Kufi, is Da’if (weak) and his receiving of the Seera is authentic, from the tenth (i.e. level of chain). It has not been established that Abu Dawud related from him. He passed away in the 72nd year (meaning 172 AH) at the age 95].

این را می‌گویم: این خطایی بزرگ از الحافظ ابن حجر است.

I state: This represents a major failing from Al-Hafizh ibn Hajar:

درست و منصفانه است - که به زودی بر آن دلیل خواهیم آورد - که گفته شود: [احمد بن عبدالجبار بن محمد العُطاردی، ابو عمر الکوفی، هیچ مشکل یا ایرادی به او متصل نیست. دریافت او از السیرۃ صحیح است و او قابل اعتماد است تا به عنوان دلیل به کار رود. از طبقه دهم (یعنی طبقه سلسله راویان). او در سال ۷۲ در سن ۹۵ سالگی درگذشت].

- It is correct and fair, which we will provide evidence for shortly, for it to be said: [Ahmad bin Abdul Jabbar bin Muhammad Al-‘Utaridiy, Abu ‘Umar Al-Kufi, has no issue or problem associated with him. His receiving of the Seera is authentic and he is reliable to be used as evidence. From the tenth (i.e. level of chain). He passed away in the 72nd year at the age 95].

- الحافظ ابن حجر او را در «طبقات المدلسین» (۱/۳۷/۶۷) از طبقه سوم دانسته است که شمارشان به پنجاه نفر می‌رسد، و گفته است: [احمد بن عبدالجبار العُطاردی الکوفی محدّثی مشهور بود که دربارهٔ او سخن گفته‌اند. ابن عدی گفت: من از او هیچ روایت منکر (یعنی مخالف با آنچه صحیح است) نمی‌شناسم. بلکه به او نسبت داده‌اند که از کسانی که از ایشان روایت کرده، نشنیده است]. می‌گویم: این سخن باطل (بی‌اساس/نادرست) است و باید بدون جایگزینی با چیز دیگری از کتاب حذف شود. اکنون متن سخنان امامان را دربارهٔ این مرد ارائه می‌کنم: - در کتاب «الثقات» (از امام ابن حبان) (۸/۴۵/۱۲۱۷۸) چنین آمده است: [احمد بن عبدالجبار العُطاردی، ابوعمر، از مردم کوفه است. از ابوبکر بن عیاش و ابن ادریس روایت شده که اصحاب ما از او روایت کرده‌اند. او ممکن است خطا کرده باشد، اما در حدیث او چیزی ندیده‌ام که ایجاب کند از جهت وثاقت به سنن مجروحین (یعنی به دستهٔ ضعیفان، متروکان و راویان غیرقابل اعتماد) منتقل شود]. - در «الجرح والتعدیل» (از ابن ابی حاتم) (۶/۳۳/۹۴۲۴) چنین بیان شده است: [عبدالجبار بن کثیر بن سنان الحنظلی الرقی از پدرش و از محمد بن بشر، حدیث پیامبر ﷺ را روایت کرد، آنگاه که به او دستور داده شد خود را به قبایل عرب عرضه کند. پدرم از او روایت کرد. از پدرم دربارهٔ او پرسیده شد و او گفت: «شیخ» (یعنی مورد اعتماد است)].

- Al-Hafizh considered him to be from the third class, whose number totalled fifty, in his “Tabaqat Al-Mudallisin” (1/37/67) stating: [Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy Al-Kufi was a well-known Muhaddith (scholar of Hadith), whom they spoke about. Ibn ‘Adiy said: I do not know of any Munkar (i.e. contrary to that which is authentic) report from him. Rather, they attributed to him that he had not heard from those he had narrated from]. I say: This statement is Batil (false/invalid) and should be removed from the book without being replaced with anything else. I now present the texts of the Imams concerning this man: - The following came mentioned in the book “Ath-Thiqat” (by Imam Ibn Hibban) (8/45/12178): [Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy, Abu ‘Umar, is from the people of Al-Kufa. It was related from Abu Bakr bin ‘Ayash and Ibn Idris that our companions narrated from him. He may have erred but I have not seen in his Hadith anything that obliges that he be moved in terms of trustworthiness to the Sunan of Majruhin (i.e. to the category of weak, abandoned and untrustworthy transmitters)]. - The following came stated in “Al-Jarh Wa At-Ta’dil” (by Ibn Abu Hatim) (6/33/9424): [Abdul Jabbar bin Kathir bin Sannan Al-Hanzhali Ar-Ruqiy related from his father and from Muhammad bin Bishr the Hadith of the Prophet (peace be upon him), when he was commanded to present himself to the Arab tribes. My father related from him. My father was asked about him and so he said “Sheikh”].

- نقل شده در «تهذیب التهذیب» (اثر ابن حجر) (۱/۴۴/۸۸): «(د - ابوداوود): احمد بن عبدالجبار بن محمد بن عُمیر بن عُطارد بن حاجب بن زُرارة التمیمی العُطاردی؛ ابوعمر الکوفی، از ابن غیاث، ابوبکر بن عیاش، ابومعاویه، یونس بن بُکیر و دیگران روایت کرده است. همچنین گفته شده که ابوداوود از او روایت کرده است. المزی گفت: من در این باره موضعی نگرفتم. صاحب «الشیوخ النبل» او را ذکر نکرده، و همچنین ابوعلی السفار، المحاملی ابوسهل بن زیاد القطان، البغوی، ابن داوود، رضوان بن جلینوس، ابن البهتری، ابوعوانه، الاصم و خلق [نیز او را ذکر نکرده‌اند]. ابن ابی حاتم گفت: من از او نوشتم (یا از او [حدیث] نوشتم) اما به سبب سخن فراوان مردم درباره‌اش از روایت از او خودداری کردم. المطین گفت: او دروغ می‌گفت. ابواحمد الحاکم گفت: به نظر آنان قوی نیست و عقده او را رها کرده است. ابن عدی گفت: "دیدم که مردم عراق بر ضعف او اتفاق دارند. ابن عقده از او روایت نکرده است. یاد کرد که نوشته‌ای (قمطر) از او دارد، اما او در روایت از هر کسی هیچ تردید یا احتیاطی نداشت". ابن عدی گفت: "معروف نیست که او حدیث منکر (یعنی حدیثی که به سبب مخالفت با آنچه صحیح است رد می‌شود) روایت کرده باشد. بلکه فقط بر این اساس او را ضعیف (راوی ضعیف) شمرده‌اند که از کسانی که از ایشان روایت می‌کرد، ملاقات نکرده بود". الاصم گفت: "از ابوعبیده بن احکی حنّاد بن السری درباره العُطاردی پرسیدم و گفت: (او) ثقه (مورد اعتماد) است". ابوبکر بن صدقه گفت: "شنیدم ابوکریب می‌گفت: احمد بن عبدالجبار از ابوبکر عیاش [حدیث را] شنیده است (یعنی مستقیماً دریافت کرده است)". حمزة السهمی گفت: "درباره او از الدارقطنی پرسیدم و گفت: در او اشکالی (یا مشکلی) نیست. ابوکریب او را ستوده است. از او درباره مغازی یوسف پرسیده شد و گفت: به کُنَّاس (جایگاهی) بروید و جوانی را ببینید که آن را همراه ما با پدرش شنیده است». الخطیب گفت: «العُطاردی از پدرش، از یونس، برخی صفحات از المغازی را روایت کرد که گم کرده بود، و این بر دقت او در امور دلالت دارد. اما سخن الماتین که گفته است او دروغ می‌گفت، پس این سخنی مطلق و بی‌قید است. اگر منظورش این باشد که او حدیث جعل می‌کرد، این در مورد احادیث العُطاردی بی‌اساس است. و اگر منظورش این باشد که او از کسانی روایت می‌کرد که آنان را ملاقات نکرده بود، این باطل است؛ زیرا ابو کُریب گواهی داد که او (العُطاردی) از ابوبکر بن عیاش شنیده است. او پیش از استادانش درگذشت، جز ابن ادریس که یک سال پیش از ابن عیاش درگذشت. ممکن است که پدرش زودتر او را [به شنیدن حدیث] وادار کرده باشد، و خدا داناتر است. گفته شده است که تولد احمد (یعنی العُطاردی) در سال ۱۷۷ بوده است، و احمد بن کامل گفته که او در سال ۷۱ درگذشت. در حالی که ابن سَمّاک گفته که او در ماه شعبان سال ۲۷۲ در کوفه درگذشت. من می‌گویم: مانند این را ابن المعدی، ابن عُقده، ابوالشیخ و القُرَاب نیز گفته‌اند. ابن حبان در کتاب "الثقات" خود گفت: او ممکن است دچار خطا شده باشد، اما در حدیث او چیزی ندیده‌ام که مستلزم آن باشد که او از نظر وثاقت به طبقه ضعیفان و متروکان و غیرقابل اعتماد منتقل شود. الخلیلی گفت: در احادیث او روایات منکر وجود ندارد، جز اینکه او از کسانی روایت کرده که از گذشتگان بودند، و به همین دلیل بر او اتهاماتی وارد شده است». و دربارهٔ پرسش‌های الحاکم از الدارقطنی، استادان ما در مورد او اختلاف نظر دارند. او از اهل حدیث نبود و پدرش ثقه (مورد اعتماد) بود. [پایان نقل قول].

- The following came stated in “Tahdhib At-Tahdhib” (by Ibn Hajar) (1/44/88): “(D - Abu Dawud): Ahmad bin Abdul Jabbar bin Muhammad bin ‘Umair bin ‘Utarid bin Hajib bin Zurarah At-Tamimi Al-‘Utaridiy; Abu ‘Umar Al-Kufi, related from Ibn Ghiyath, Abu Bakr bin ‘Ayash, Abu Mu’awiyah, Yunus bin Bukair and others. It has also been said that Abu Dawud related from him. Al-Mizzi said: I didn’t take a position upon that. The author of “Ash-Shuyukh An-Nubl” did not mention him, nor did Abu ‘Ali As-Sifar, Al-Mahamaliy Abu Sahl bin Ziyad At-Qattan, Al-Baghawi, Ibn Dawud, Ridwan bin Jalinus, ibn Al-Buhturi, Abu ‘Awanah, Al-Asamm and Khalq. Ibn Abu Hatim said: I wrote about (or from) him but refrained from relating from him due to the great amount of talk of the people concerning him. Al-Matin said: He used to lie. Abu Ahmad Al-Hakim said: He is not strong in their view and was left by ‘Uqdah. Ibn ‘Adiy said: “I saw that the people of Iraq were agreed upon his weakness. Ibn ‘Uqdah did not relate from him. He mentioned that he had some writing (Qimtar) from him but that he did not use to have any hesitation (or caution) in respect to narrating from anyone”. Ibn ‘Adiy said: “He is not known to have narrated a Munkar Hadith (i.e. one which is rejected because it opposes what is authentic). Rather, they only classified him as Da’if (a weak transmitter) upon the premise that he had not met those he related from”. Al-Asamm said: “I asked Abu ‘Ubaidah bin Ahki Hannad bin As- Sariy concerning Al-‘Utaridiy and he said: (He is) Thiqah (trustworthy)”. Abu Bakr bin Sadaqah said: “I heard Abu Kuraib saying: Ahmad bin Abdul Jabbar heard (i.e. received directly) from Abu Bakr ‘Ayash”. Hamza As-Sahmiy said: “I asked Ad-Daraqutni concerning him and he said: There is no issue (or problem) in respect to him. Abu Kuraib commended him. He was asked about the Maghazi of Yusuf and said: Go to see a young man in Al-Kunas (place) who heard it alongside us with his father”. Al-Khatib said: “Al-‘Utaridiy related from his father, from Yunus some pages that he had lost from Al-Maghazi and this indicates to his careful consideration. As for the statement of Al-Matin stating that he used to lie. Then this is unspecified. If he meant by this, that he used to fabricate Hadith, then that is non-existent in respect to the Hadith pf Al-‘Utaridiy. If he meant by this, that he used to relate from those he had not met, then that is Batil (false/invalid) because Abu Kuraib testified that he (Al-‘Utaridiy) had heard from Abu Bakr bin ‘Ayash. He had died before his Shuyukh (teachers) apart from Ibn Idris who had died a year prior to Ibn ‘Ayash. It is permissible (or conceivable) that his father started early with him and Allah knows best. It has been said that the birth of Ahmad (i.e. Al-‘Utaridiy) was in the year 177 and Ahmad bin Kamil said that he died in the year 71. That is whilst Ibn Sammak said that he died in the month of Sha’ban of the year 272 in Kufa. I said: And similar to that was said by Ibn Al- Muadi, Ibn ‘Uqdah, Abu Ash-Sheikh and Al-Qurab. Ibn Hibban said in his “Ath-Thiqat”: He may have erred but I have not seen in his Hadith anything that obliges that he be moved in terms of trustworthiness to the Sunan of Majruhin (i.e. to the category of weak, abandoned and untrustworthy transmitters). Al-Khalili said: There are no Munkar narrations in his Hadith however he related from those who were from the past and accusations were made against him for that reason”. In respect to the questions of Al-Hakim posed to Ad-Daraqutni, our Shuyukh (scholars) have differed concerning him. And he was not from the people of the Hadith and his father was Thiqah (trustworthy)” [End of Quote].

- این مطلب در «تهذیب الکمال» (تألیف الحافظ المزی) (۱/۳۷۸/۶۵) آمده است:

- The following came mentioned in “Tahdhib Al-Kamal” (by Al-Hafizh Al-Mizzi) (1/378/65):

احمد بن عبدالجبار بن محمد بن عُمیر بن عُطارد بن حاجب بن زرارة التمیمی العُطاردی، ابو عمر الکوفی؛ از حفص بن غیاث، عبدالله بن ادریس، پدرش عبدالجبار بن محمد العُطاردی و ابو معاویه محمد بن خازم الضریر روایت کرده است (کسی که تفسیر را از او فرا گرفت)، محمد بن فُضیل بن غَزوان، وکیع بن الجراح، یونس بن بُکیر الشیبانی (کسی که مغازی محمد بن اسحاق را از او فرا گرفت) و ابوبکر بن عیاش. از او روایت کرده‌اند: ابوداود، ابوسهل احمد بن محمد بن عبدالله بن زیاد القطان النحوی، ابوبکر احمد بن هشام بن حمید الحصری، ابوبکر احمد بن هشام الانماطی، ابوعلی اسماعیل بن محمد الصفار، الحسین بن اسماعیل المحاملی، الحسین بن حمید بن الربیع اللخمی، حمزة بن محمد بن العباس الدهقان، رضوان بن احمد بن الجلینوس السعیدلانی، سعید بن عبدالله المهرانی، ابوجعفر عبدالله بن اسماعیل بن ابراهیم (معروف به ابن بَریه الهاشمی)، ابوبکر عبدالله بن ابی داود، عبدالله بن عروة الهروی، ابوالقاسم عبدالله بن محمد بن عبدالعزیز البغوی، ابوبکر عبدالله بن محمد بن عبید بن ابی الدنیا، ابوعمرو عثمان بن احمد بن عبدالله بن یزید الدقاق (معروف به ابن السماک)، علی بن محمد بن عبید الحافظ، عمر بن محمد بن بُجَیر البُجَیری، القاسم بن زکریا المطرز، محمد بن عبدالله بن سعید المهرانی، محمد بن عبدالحمید الاسترآبادی، ابوجعفر محمد بن عمرو بن البختری الرزاز، محمد بن المنذر الهروی شکر، ابوالعباس محمد بن یعقوب الاصم النیشابوری، میمون بن اسحاق البصری و ابوعوانه یعقوب بن اسحاق بن ابراهیم بن یزید الاسفراینی. عبدالرحمن بن ابی حاتم گفته است: «از او نوشتم (یا درباره او نوشتم) ولی به سبب سخن فراوان مردم درباره‌اش، از روایت کردن از او خودداری کردم.» محمد بن عبدالله الحضرمی گفته است: «او دروغ می‌گفت.» الحاکم ابو عبدالله الحافظ گفته است: «در نظر ایشان قوی نیست. ابوالعباس احمد بن محمد بن سعید (یعنی ابن عُقده) از او کناره گرفت (یعنی با او رابطه‌اش را قطع کرد)». ابو احمد بن عدی گفته است: «دیدم که مردم عراق بر ضعف او اتفاق‌نظر دارند. احمد بن محمد بن سعید (یعنی ابن عُقده) از او روایت نمی‌کرد. یاد کرد که از او نوشته‌ای (قِمطر) دارد، اما او در روایت کردن از هیچ‌کس تردید (یا احتیاط) نداشت». ابن عدی گفته است: «شناخته نشده که او حدیث مُنکَر (یعنی حدیثی که به‌سبب مخالفت با آنچه صحیح است یا به‌سبب نقصی، مردود شمرده می‌شود) روایت کرده باشد. بلکه فقط بر این مبنا او را ضعیف (راوی ضعیف) دانسته‌اند که با کسانی که از ایشان روایت کرده، دیدار نداشته است».

“Ahmad bin Abdul Jabbar bin Muhammad bin ‘Umair bin ‘Utarid bin Hajib bin Zurarah At-Tamimi Al-Utaridiy, Abu ‘Umar Al-Kufi, related from Hafs bin Ghiyath, Abdullah bin Idris, his father Abdul Jabbar bin Muhammad Al-‘Utaridiy and Abu Mu’awiyah Muhammad bin Khazim Ad-Darir, (from whom) he took his Tafsir, Muhammad bin Fudail bin Ghazwan, Wakee’ bin Al-Jarrah, Yunus bin Bukair Ash-Shaibani, (from whom) he took the Maghaziy of Muhammad bin Ishaq, and Abu Bakr bin ‘Ayash. The following all related from him: Abu Dawud, Abu Sahl Ahmad bin Muhammad bin Abdullah bin Ziyad Al-Qattan An- Nahwiy, Abu Bakr Ahmad bin Hisham bin Humaid Al-Husari, Abu Bakr Ahmad bin Hisham Al-Anmatiy, Abu ‘Ali Isma’il bin Muhammad As-Saffar, Al-Hussein bin Isma’il Al- Mahamiliy, Al-Hussein bin Humaid bin Ar-Rabi’ Al-Lakhmi, Hamzah bin Muhammad bin Al-‘Abbas Ad-Dahqan, Ridwan bin Ahmad bin Al-Jalinus As-Saidalani, Sa’id bin Abdullah Al-Mahrani, Abu Ja’far Abdullah bin Isma’il bin Ibrahim (well-known as Ibn Bariya Al-Hashimi), Abu Bakr Abdullah bin Abu Dawud, Abdullah bin ‘Urwah Al-Harawi, Abu Al-Qasim Abdullah bin Muhammad bin Abdul ‘Aziz Al-Baghawi, Abu Bakr Abdullah bin Muhammad bin ‘Ubaid bin Abu Ad-Dunya, Abu ‘Amr Uthman bin Ahmad bin Abdullah bin Yazid Ad-Daqqaq (well-known as ibn As-Sammak), ‘Ali bin Muhammad Bin ‘Ubaid Al-Hafizh, ‘Umar bin Muhammad bin Bujair Al-Bujairiy, Al-Qasim bin Zakariya Al- Mutriz, Muhammad bin Abdullah bin Sa’id Al-Mahrani, Muhammad bin Abdul Hamid Al-Astrabadhi, Abu Ja’far Muhammad bin ‘Amr bin Al-Bukhtari Ar-Razzaz, Muhammad bin Al-Mundhir Al-Harawi Shukr, Abu Al-‘Abbas Muhammad bin Ya’qub Al-Asamm An-Naisaburi, Maimun bin Ishaq Al-Basari and Abu ‘Awanah Ya’qub bin Ishaq bin Ibrahim bin Yazid Al-Isfra’ini. Abdur Rahman Ibn Abu Hatim said: “I wrote from (or about) him but refrained from relating from him due to the great amount of talk of the people concerning him”. Muhammad bin Abdullah Al-Hadrami said: “He used to lie”. Al-Hakim Abu Abdullah Al-Hafizh said: “He is not strong in their view. He was abandoned (i.e. his relations) by Abu Al-‘Abbas Ahmad bin Muhammad bin Sa’id (i.e. Ibn ‘Uqdah)”. Abu Ahmad bin ‘Adiy said: “I saw that the people of Iraq were agreed upon his weakness. Ahmad bin Muhammad bin Sa’id (i.e. Ibn ‘Uqdah) did not relate from him. He mentioned that he had some writing (Qimtar) from him but that he did not use to have any hesitation (or caution) in respect to narrating from anyone”. Ibn ‘Adiy said: “He is not known to have narrated a Munkar Hadith (i.e. one which is rejected because it opposes what is authentic or due to a defect). Rather, they only classified him as Da’if (a weak transmitter) upon the premise that he had not met those he related from”.

ابوبکر الخطیب گفت: از آنچه ابوالعز الشیبانی برای ما روایت کرد، از ابوالیمان الکندی، از الحسن محمد بن احمد بن ابراهیم بن سرمة الصائغ، که گفت: برخی از شیوخ ما به ما گفتند: «کسانی که العُطاردی را تضعیف کردند، تنها به این سبب بود که می‌گفتند کتاب‌هایی که او از آنها روایت می‌کرد، کتاب‌های پدرش بود و او (به دروغ) ادعا می‌کرد که آنها را همراه پدرش شنیده است». ابوسعید الصیرفی برای ما روایت کرد که ابوالعباس الأصم گفت: شنیدم ابوعبیدة السرّی بن یحیی بن أحکم حنّاد و پدرم درباره العطاردی از او پرسیدند و او گفت: «او ثقه است». ابوسعد المالینی به اجازه از عبدالله بن عدی روایت کرد، از محمد بن احمد بن حمدان، از ابوبکر بن صدقه که گفت: شنیدم ابوکریب می‌گفت: «احمد بن عبدالجبار مستقیماً از ابوبکر بن عیاش شنیده بود». علی بن محمد بن نصر گفت: شنیدم حمزة بن یوسف می‌گفت: از الدارقطنی درباره العطاردی پرسیدم و گفت: «با او مشکلی نیست. ابوکریب او را ستوده است.» از او درباره کتاب المغازی یونس بن بُکیر پرسیدند و گفت: «برو به سراغ جوانی در الکُنَاس بنام العطاردی که آن را همراه ما از پدرش شنیده بود.» پس نزد او رفتیم و او گفت که نمی‌داند کتاب کجاست. سپس آن را در برج کبوترخانه یافت و از آن روایت کرد. ابوالقاسم الأزهری گفت: محمد بن حمید بن محمد اللخمی برای ما گفت: شنیدم قاضی ابوالحسن محمد بن صالح الهاشمی می‌گفت: محمد بن الحسین بن حمید بن الربیع از پدرش روایت کرد که گفت: ابوکریب محمد بن العلاء شروع کرد کتاب المغازی یونس بن بُکیر را برای ما بخواند. یک یا دو جلسه برایمان خواند، سپس برخی از اهل حدیث به هیاهو افتادند. او خواندن را قطع کرد و سوگند خورد که دیگر برای ما نخواند. ما نزدش بازگشتیم و از او خواستیم ادامه دهد، اما نپذیرفت. او گفت: «نزد عبدالجبار العُطَاردی برو، زیرا او این کتاب را همراه ما از یونس شنیده است». ما پرسیدیم: «و اگر او پیش از این درگذشته باشد؟» گفت: «پس آن را از پسرش بشنوید، زیرا او با ما حضور داشت». پس با گروهی از اهل حدیث از نزد او راه افتادیم. دربارهٔ عبدالجبار پرسیدیم و به ما گفته شد که او درگذشته است. سپس دربارهٔ پسرش پرسیدیم و ما را به خانهٔ او راهنمایی کردند. به نزد او رسیدیم، اجازه خواستیم تا با او سخن بگوییم و او را از داستان خود با ابو کُرَیب آگاه کردیم؛ اینکه او ما را به پدرش و سپس به خود او راهنمایی کرده بود. احمد با کبوتری بازی می‌کرد و به ما گفت: «از زمانی که ما آن را شنیدیم، به آن نگاه نکرده‌ام، اما در انباری که کتاب‌ها در آن است قرار دارد؛ پس آنجا آن را بجویید». من جلو رفتم، آن را جستم و یافتم که روی آن مدفوع کبوتر بود. معلوم شد که آن را با خطی کهن نوشته‌اند، پس از او خواستم که آن را به من بدهد تا منتشرش کنم، و او چنین کرد. این بود آنچه گفته شد، یا نزدیک به آن.

Abu Bakr Al-Khatib said: From what we were informed by Abu Al-‘Izz Ash-Shaibani, from Abu Al-Yaman Al-Kindi, from Al-Hasan Muhammad bin Ahmad bin Ibrahim bin Sarma As-Sa’igh who related that some of our Shuyukh said to us: “Those who discredited Al- ‘Utaridiy only did so because they said that the books that he narrated from were the books of his father and that he (falsely) claimed to have heard them alongside his father”. We were informed by Abu Sa’id As-Sirfi that Abu Al-‘Abbas Al-Asamm said: I heard Abu ‘Ubaidah As-Sarriy bin Yahya bin Ahki Hannad and my father asked him concerning Al-‘Utaridiy and he said: “He is Thiqah (trustworthy)”. Abu Sa’d Al-Maliniy Ijazah related from Abdullah bin ‘Adiy, from Muhammad bin Ahmad bin Hamdan, from Abu Bakr bin Sadaqah who said: I heard Abu Kuraib saying: “Ahmad bin Abdul Jabbar had heard (i.e. received directly) from Abu Bakr bin ‘Ayash”. ‘Ali bin Muhammad bin Nadr said: I heard Hamza bin Yusuf saying: I asked Ad-Daraqutni concerning Al-‘Utaridiy and he said: “There is no issue (or problem) with him. Abu Kuraib commended him. He was asked about the (book) Maghazi of Yunus bin Bukair and he said: Go to see a young man in Al-Kunas (place), called Al-‘Utaridiy, who heard it alongside us with his father. So, we came to him and he said that he did not where it was (i.e. the book). He then found it in the tower of pigeons and narrated from it”. Abu Al-Qasim Al-Azhari said: Muhammad bin Humaid bin Muhammad Al-Lakhmi said to us: I heard Al-Qadi Abu Al-Hasan Muhammad bin Salih Al-Hashimi saying: Muhammad bin Al-Hussein bin Humaid bin Ar-Rabi’ related from his father who said: Abu Kuraib Muhammad bin Al-‘Alaa’ began to read to us the book of Al-Maghazi by Yunus bin Bukair. He read to us one session or two and then some of the people of Hadith began to be noisy. He then interrupted his reading and made an oath that he would not read to us. We then returned to him and asked him to resume but he refused. He said: “Go to Abdul Jabbar Al-‘Utaridi because he heard its reading alongside us from Yunus”. We asked: “And if he has already passed away?” He said: “Then listen to it from his son because he was present with us”. So, we set off from him with a group of the people of Hadith. We asked about Abdul Jabbar and it was said to us that he had passed away. We then asked about his son and were directed to his house. We arrived to him, sought permission to speak to him and made him aware of our story with Abu Kuraib ; that he had directed us to his father and then to him. Ahmad was playing with a pigeon and said to us: “Since the time that we heard it, I have not looked in it, however it is in a storage place containing books and so seek it there”. I went ahead, sought it and found it with pigeon droppings upon it. It was found that it had been recorded in an old script and so I asked him to give it me so that I publish it, which he did” This was what was said or close to it.

الخطیب گفت: ابو کریب از عالمان برجسته، راستگو و پرهیزگار بود، و ابو عبیده السَّرِّی بن یحیی نیز عالمی بزرگ بود؛ ثقه (مورد اعتماد) از طبقهٔ العُتاریدی. یکی از این دو گواهی داد که او [حدیث را] شنیده (یا مستقیماً دریافت) کرده، و دیگری به عدالتش گواهی داد. این امر وضعیت و جایگاه نیکوی او را ثابت می‌کند و روایت از او را جایز می‌سازد. این در صورتی است که هیچ سخن یا نظری جز از این دو نفر ثابت نشده باشد که مُلزِم به ترک حدیث او یا کنار گذاشتن روایاتش باشد. اما سخن الحضرمی دربارهٔ العُتاریدی، آنجا که گفت: «او دروغ می‌گفت»، این سخنی مبهم است که نیازمند بررسی و توضیح است. اگر مقصودش این بوده که او حدیث جعل می‌کرد، این در مورد احادیث العُتاریدی وجود ندارد. و اگر مقصودش این بوده که او از کسانی روایت می‌کرد که آنان را ملاقات نکرده بود، این نیز باطل است، زیرا ابو کریب برای او گواهی داده که همراه با وی از یونس بن بُکَیر شنیده (یا دریافت کرده) است. همچنین ثابت شده که او از ابوبکر عیّاش شنیده است. بنابراین نباید انکار شود که او از حفص بن غیاث، ابن فُضَیل، وکیع و ابو معاویه شنیده است. زیرا ابوبکر عیّاش پیش از همهٔ اینان درگذشت. اما ابن ادریس، یک سال پیش از ابو عیّاش درگذشت، و با این حال این مانع شنیدن او از وی نیست؛ زیرا پدرش از عالمان برجستهٔ حدیث بود و امکان دارد که او در سنین بسیار کم با وی آغاز کرده باشد. در واقع، العُتاریدی برخی از برگه‌های مغازیِ ابن اسحاق را از پدرش از یونس بن بُکَیر روایت کرده است، و به نظر می‌رسد که او شنیدن مستقیم آن را از یونس از دست داده و لذا آن را از پدرش که خود از او شنیده بود، شنیده (یا دریافت) کرده است. این امر دلالت بر جستجوی حقیقت و قابل اعتماد بودن او در روایت دارد، و خداوند داناتر است. گفته شده است که او در دهم ذی‌الحجه، سال ۱۷۷ هجری، متولد شد. ابو یعلی الخلیل بن عبدالله الخلیلی القزوینی گفته است که او در سال ۲۷۰ هجری درگذشت. احمد بن کامل القاضی گفته است که او در سال ۲۷۱ هجری درگذشت، در حالی که ابو عمرو بن السمّاک و احمد بن محمود بن سُبَیح گفته‌اند که او در سال ۲۷۲ هجری از دنیا رفت. ابن السمّاک افزوده است که او در ماه شعبان در کوفه درگذشت.

Al-Khatib said: Abu Kuraib was from the distinguished, truthful and pious scholars and Abu ‘Ubaidah As-Sarriy bin Yahya was also a great scholar; Thiqah (trustworthy) from the generation of Al-‘Utaridiy. One of these testified that he had heard (or received directly) and the other testified to his ‘Adalah (trustworthiness). That establishes his good condition or status and the permissibility of relating from him. That is in the case where no statement or view has been established by other than these two which would oblige discarding his Hadith or casting aside his reports. As for the statement of Al-Hadrami concerning Al-‘Utaridiy when he said that “He used to lie”, then this is an unspecified statement which requires examination and explanation. If he intended by this statement that he fabricated Hadith, then that is non-existent in respect to the Hadith of Al- ‘Utaridiy. And if he meant that he used to narrate from those he had not met, then that is also Batil (false/invalid) because Abu Kuraib testified for him that he had heard (or received) alongside him from Yunus bin Bukair. It has also been established that he heard from Abu Bakr ‘Ayash. As such, it should not be sought to be denied that he heard from Hafs bin Ghiyath, bin Fudail, Wakee’ and Abu Mu’awiyah. That is because Abu Bakr ‘Ayash passed away prior to all of them. As for Ibn Idris, then he passed away a year before Abu Ayash, yet this still does not prevent him having heard from him. That is because his father was from the main scholars of Hadith and it is conceivable that he started early with him (i.e. when he was very young). Indeed, Al- ‘Utaridiy related from his father from Yunus bin Bukair some papers from the Maghazi of Ibn Ishaq and it appears that he missed hearing it directly from Yunus and so heard (or received) it from his father who had heard from him. This indicates to his seeking the truth and his reliability in respect to relating, and Allah knows best. It has been said that he was born the 10th of Al-Ad’haa (i.e. Dhu l-Hijjah), in the year 177 AH and Abu Ya’la Al-Khalil bin Abdullah Al-Khalili Al- Qazwini stated that he died in the year 270 AH. Ahmad bin Kamil Al- Qadi said that he died in the year 271 AH, whilst Abu ‘Amr bin As- Sammak and Ahmad bin Mahmud Bin Subaih said that he passed away on the year 272 Ah. As-Sammak added that he passed away in Al-Kufa in the month of Sha’ban” [End of Quote].

میں می‌گویم: گفتهٔ امام احمد بن عدی: «روایت کرده شده که او حدیث منکر (یعنی حدیثی که به دلیل مخالفت با آنچه صحیح است یا به‌خاطر نقصی در آن رد می‌شود) نقل نکرده است. بلکه فقط او را به‌عنوان ضعیف (راوی ضعیف) طبقه‌بندی کرده‌اند بر این پایه که از کسانی که از ایشان روایت می‌کند، دیدار نکرده بوده است»، قاطعانه دلالت دارد بر اینکه او دلیل ضعیف شمردنش را جز آنچه درباره‌اش گفته شده، یعنی «اینکه از کسانی که از ایشان روایت می‌کند دیدار نکرده»، نمی‌داند. این به این سبب است که واژهٔ «فقط» (إنَّما) از صیغه‌های حصر یا محدودسازی در زبان عربی است. بنابراین، ادعای کسی که عبدالقادر المحمدی نامیده می‌شود، هیچ معنایی ندارد؛ آنگاه که در پایگاه اهل حدیث، در تاریخ ۱۹/۰۳/۲۰۰۷، در بحث پیرامون اسانید «صحیفهٔ مدینه» نوشت و گفت: [می‌گویم: از این سخن ابن حجر فهمیده نمی‌شود که او (یعنی العتریدی) در سیره ثقه است! بلکه مقصود او تنها دور کردن گمان تدلیس از اوست، زیرا به آن متهم شده بود، چنان‌که پیش‌تر ذکر شد]. این مطلب از بایگانی‌های پایگاه اهل حدیث، که در کتابخانهٔ الکترونیکی شاملا - ۲ (۵۱/۳۹۰) یافت می‌شود، گرفته شده است. سخن او بی‌معناست، زیرا ضعیف شمردن آن مرد تنها یک علت دارد، که همان اتهام تدلیس (پنهان‌کاری در سند) با به‌کار بردن عبارت «حدثنا» (او برای ما روایت کرد) است که اتهام دروغ‌گویی را بر او آورد، به‌جای «عَنعَنه» (عَنْ عَنْ). [یعنی در سندش به‌جای آنکه گفته شود «فلانی به ما گفت» یا «به ما خبر داد» یا «شنیدم»، گفته می‌شد «فلانی» از «فلانی» از «فلانی» روایت کرد، با تکرار «عن» (از)]، که مدلسین ثقه (کسانی که تدلیس می‌کنند و موثق‌اند) به‌کار می‌برند. تمام این موارد باطل (نادرست/بی‌اعتبار) است، همان‌طور که توضیح داده شد و بعداً بیشتر توضیح داده خواهد شد.

I say: The speech of Imam Ahmad bin ‘Adiy: “He is not known to have narrated a Munkar Hadith (i.e. one which is rejected because it opposes what is authentic or due to a defect). Rather, they only classified him as Da’if (a weak transmitter) upon the premise that he had not met those he related from” dictates decisively that he does not know the reason for his being classified as Da’if (weak), apart from that which had been said about him “That he had not met those he related from”. That is because the wording ‘only’ (امنَّ إ) is from the ِ forms of limitation or restriction (in the Arabic language). Consequently, there is no meaning to what the one called Abdul Qadir Al-Muhammadi claimed, when he wrote on the Ahl ul-Hadith platform, on 19/03/2007, during his discussion about the Asanid (chains of transmission) of the “Sahifah of Al-Madinah”, stating: [I say: It is not understood from this statement of Ibn Hajar that he (i.e. Al- ‘Utaridiy) is Thiqah (trustworthy) in respect to the Seera! Rather, his intention was merely to repel the suspicion of Tadlis (i.e. misrepresentation in the chain of transmission) from him because he had been accused of that, as has previously been mentioned”. This was taken from the archives of the Ahl ul-Hadith platform, found in the Shamela e-library - 2 (51/390). There is no meaning to his speech because the classification of the man being Da’if (weak)has one single reason, which is the accusation of Tadlis (misrepresentation) with his use of the wording “He related to us” (انَ َثَّدحَ ), which brought the accusation of lying against him, instead of “Al-‘An’anah” (ةنَ عَ نْ عَ لْ ا) [i.e. in his chain instead of stating “So and so told us” or “He informed us” or “I heard”, it was be said “so and so” reported “from” so and so “from” so and so etc.. with the repetition of ‘’An’ (from)], which is employed by the Thiqaat Mudallisin (those misrepresenting who are trustworthy). All of this Batil (false/invalid), as has been explained and will be explained further.

- حکم نهایی در این مسئله در «تاریخ بغداد» [اثر الخطیب البغدادی] (۴/۲۶۲/۲۰۰۴) آمده است:

- The final word in this matter came in the “Tarikh of Baghdad” [by Al-Khatib Al-Baghdadi] (4/262/2004):

(او) احمد بن عبدالجبار بن محمد بن عُمیر بن عُطارد بن حاجب بن زُرارہ، ابوعمر التمیمی، که به العُطاردی معروف است، اهل کوفہ. او به بغداد آمد و در آنجا از عبداللہ بن ادریس الأودی، ابوبکر بن عیاش، حفص بن غیاث، محمد بن فُضیل، وکیع و ابومعاویہ حدیث روایت کرد. از ابومعاویہ تفسیر او را گرفت و از یونس بن بُکیر، مغازیِ محمد بن إسحاق را. از او ابوبکر الدُّنیا، ابوالقاسم البغوی، قاسم بن زکریا المطرِّز، یحیی بن محمد بن سعید، ابوبکر بن ابی داود، الحسین بن اسماعیل المحاملی، رضوان بن احمد السَّیدلانی، اسماعیل بن محمد الصَّفّار، محمد بن عمرو الرَّزّاز، ابوعمرو بن السَّمَّاک، حمزہ بن محمد الدَّهقان، ابوسهل بن زیاد القطّان و ابوجعفر بن بَرِیَّہ الہاشمی، در میان دیگران، روایت کردند. ابوعمر عبدالواحد بن محمد بن عبداللہ بن مَہدی، برای ما از القاضی ابوعبداللہ الحسین بن اسماعیل المحاملی، به صورت املاء، در سال ۳۲۹ هجری روایت کرد که: احمد بن عبدالجبار بن محمد گفت: یونس (یعنی ابن بُکیر) برای ما از مِسعَر بن کِدام، از أشعَث بن ابی الشَّعثاء، از مردی از بنی کنانہ روایت کرد که گفت: شنیدم رسول خدا ﷺ می‌فرمود: «ای مردم، لا إلٰہ إلا اللہ بگویید تا رستگار شوید». هلال بن محمد بن جعفر الحَفّار از اسماعیل بن محمد الصَّفّار، از احمد بن عبدالجبار العُطاردی، از ابوبکر بن عیاش، از عاصم بن زِر بن حُبَیش، از عبداللہ روایت کرد که گفت: شنیدم رسول خدا ﷺ می‌فرمود: «هر کس عمداً بر من دروغ بندد، جایگاهش را از آتش بگیرد». القاضی ابوبکر احمد بن الحسین بن احمد الحَرَشی از ابوالعباس محمد بن یعقوب الأصمّ، از احمد بن عبدالجبار العُطاردی روایت کرد که پدرش به او خبر داد که: «من در سال ۱۷۷ هجری، روز دهم ذی‌الحجہ، در عید قربان به دنیا آمدم». ابو سعید المالینی برای ما از عبدالله بن عدیِ حافظ روایت کرد، که گفت: [دربارهٔ احمد بن عبدالجبار العُطاردی دیدم که اهل عراق بر ضعیف بودنِ او اتفاق داشتند. احمد بن محمد بن سعد از او روایت نمی‌کرد، و یاد کرد که او از وی روایات بسیاری دارد. ابن عدیِ گفت: دربارهٔ العُطاردی، من از او هیچ حدیث منکری که روایت کرده باشد نمی‌شناسم. بلکه تنها از آن رو او را ضعیف شمردند که با کسانی که از ایشان روایت می‌کرد دیدار نکرده بود]. احمد بن ابی جعفر القطیعی برای ما از ابو عمر و عثمان بن محمد بن احمد بن العباس المخرّمی روایت کرد، از جعفر بن محمد بن نُدیر الخُلدی که گفت: محمد بن عبدالله الحضرمی گفت: [احمد بن عبدالجبار العُطاردی دروغ می‌گفت]. برخی از شیوخ ما به من گفتند که کسانی که العُطاردی را تضعیف کردند، تنها از آن رو چنین کردند که گفتند: کتاب‌هایی که او از آن‌ها روایت می‌کرد، کتاب‌های پدرش بود و ادعا می‌کرد که آن‌ها را همراه پدرش شنیده است. ابو سعید محمد بن موسی بن الفضل بن شاذان السیرفی برای ما از ابو العباس محمد بن یعقوب الاصم روایت کرد، که گفت: شنیدم ابو عبیدهٔ السرّی بن یحیی، برادرزادهٔ حنّاد، از پدرم دربارهٔ العُطاردی، احمد بن عبدالجبار، می‌پرسید و او گفت: [ثقه (مورد اعتماد) است]. ابو سعد المالینی به اجازه برای ما از عبدالله بن عدی، از محمد بن احمد بن حمدان خبر داد، که گفت: ابوبکر بن صدقه به من خبر داد. گفت: شنیدم ابو کُریب می‌گفت: احمد بن عبدالجبار العُطاردی واقعاً از ابوبکر بن عیاش شنیده (یا مستقیماً دریافت کرده) بود. علی بن محمد بن نصر برای من خبر داد، گفت: شنیدم حمزة بن یوسف می‌گفت: از ابوالحسن الدارقطنی دربارهٔ احمد بن عبدالجبار العُطاردی پرسیدم و گفت: در مورد او اشکالی نیست. ابو کریب او را ستوده بود. و از او درباره «المغازی» یونس بن بُکَیر پرسیده شد، و او گفت: «از کنار جوانی در الکُنَس (نام یک مکان) گذشتم که به نام العُتاریدی خوانده می‌شد و همراه پدرش نزد ما شنیده بود. نزد او رفتیم و او گفت: نمی‌دانم کجاست (یعنی نوشته‌ها). سپس آن را یافت و در برج کبوتران بود و از روی آن روایت کرد.» ابوالقاسم الأزهری برایم خبر داد: او گفت: ابوبکر محمد بن حُمَید بن محمد اللَّخمی گفت: شنیدم قاضی ابوالحسن محمد بن سَکِیح الهاشمی می‌گفت: محمد بن الحسین بن حُمَید بن الرَّبیع برایم گفت: او گفت: [ابوکُرَیب محمد بن العلاء شروع کرد به خواندن «المغازی» یونس بن بُکَیر برای ما. یک یا دو جلسه برای ما خواند، سپس برخی از اهل حدیث هیاهو و سروصدا کردند. در نتیجه خواندن را قطع کرد و سوگند خورد که دیگر برای ما نخواند. ما (بعداً) نزد او بازگشتیم و از او خواستیم ادامه دهد، اما نپذیرفت و به ما گفت: «نزد عبدالجبار العُتاریدی بروید، زیرا او همراه ما از یونس، در شنیدن اصل آن حاضر بود.» پس از او پرسیدیم: «و اگر او درگذشته باشد چه؟» پاسخ داد: «پس از پسرش احمد بشنوید، زیرا او همراه او حضور داشت.» پس با گروهی از اهل حدیث به راه افتادیم و سپس از عبدالجبار جویا شدیم و به ما گفته شد که او درگذشته است. سپس از پسرش پرسیدیم و ما را به خانه‌اش راهنمایی کردند. رسیدیم و اجازه خواستیم تا با او سخن بگوییم. داستانمان با ابوکُرَیب و اینکه او ما را به پدرش و به خودش ارجاع داده بود را برایش بازگو کردیم. احمد با یک کبوتر بازی می‌کرد و گفت: «از زمانی که آن را شنیدم، به آن نگاه نکرده‌ام. با این حال در جایی انبار شده که کتاب‌ها در آن است، پس آن را همان‌جا بجویید.» من چنین کردم و آن را جستجو کردم. یافتمش و فضولات کبوتر روی آن بود. او آن را همراه پدرش با خط کهن شنیده و نوشته بود، پس از او خواستم آن را به من بدهد تا منتشرش کنم، و او چنین کرد.» این چیزی بود که گفته شد یا نزدیک به آن. من می‌گویم: ابو کُریب از علمای برجسته، راستگو و پرهیزگار بود، و ابو عُبیدة السَّرِّیّ بن یحیی نیز عالمی بزرگ بود؛ ثقه (مورد اعتماد) از طبقهٔ العُطاردی. یکی از این دو گواهی داد که او [حدیث را] شنیده (یا مستقیماً دریافت کرده) بود، و دیگری بر عدالت او گواهی داد. این امر حُسن حال یا جایگاه او و جواز روایت از او را ثابت می‌کند. این در صورتی است که هیچ سخن یا دیدگاهی جز این دو نفر ثابت نشده باشد که مستلزم کنار گذاشتن حدیث او یا رد روایات او باشد. اما سخن الحَضرمی دربارهٔ العُطاردی، آنجا که گفت: «او دروغ می‌گفت»، این سخنی مطلق است که نیازمند بررسی و توضیح است. اگر مقصود او از این سخن این بوده که [العُطاردی] حدیث جعل می‌کرد، پس در مورد حدیث العُطاردی چنین چیزی وجود ندارد. و اگر مقصودش این بوده که او از کسانی روایت می‌کرد که آن‌ها را ندیده بود، این نیز باطل است، زیرا ابو کُریب برای او گواهی داده که او همراه با وی از یونس بن بُکَیر شنیده (یا دریافت کرده) است. همچنین ثابت شده که او از ابوبکر عَیّاش شنیده است. بنابراین نباید انکار شود که او از حفص بن غِیاث، ابن فُضَیل، وکیع و ابو مُعاوِیه شنیده است؛ زیرا ابوبکر عیاش پیش از همهٔ آن‌ها درگذشت. اما ابن إدریس، او یک سال پیش از ابو عَیّاش درگذشت، و با این حال این مانع آن نمی‌شود که او از وی شنیده باشد؛ زیرا پدرش از عالمان اصلی حدیث بود و امکان دارد که او در سنین بسیار پایین (یعنی هنگامی که خردسال بود) با وی آغاز کرده باشد. در واقع، العُطاردی از پدرش از یونس بن بُکَیر، برخی صحیفه‌ها از المغازی ابن إسحاق را روایت کرده است، و به نظر می‌رسد که او شنیدن مستقیم آن را از یونس از دست داده و لذا آن را از پدرش شنیده (یا دریافت کرده) که خود از او شنیده بود. این امر بر جست‌وجوی حقیقت و قابل اعتماد بودن او در روایت دلالت دارد، و خداوند داناتر است. من از الحسن بن ابی بکر روایت کردم که از احمد بن کامل القاضی نقل کرد که گفت: العُتاریدی در سال ۲۷۱ هجری در کوفه درگذشت. الحسن گفت: ابو عمرو بن السَّمّاک گفت: العُتاریدی در ماه شعبان سال ۲۷۲ هجری در کوفه از دنیا رفت. ابو نُعیم الحافظ به ما خبر داد که گفت: شنیدم ابو محمد عبدالله بن محمد بن جعفر بن حیان می‌گفت: شنیدم احمد بن محمود بن سُبیح می‌گفت: احمد بن عبدالجبار العُتاریدی در سال ۲۷۲ هجری درگذشت. [پایان نقل‌قول].

- در مورد واژه «قِمَطر» (که در روایتی آمده است که شاگردان، العُتاریدی را جستند تا کتاب «المغازی» از یونس بن بُکَیر را برایشان بخواند)، این واژه در فرهنگ‌های کلاسیک معانی گوناگونی دارد، اما درست‌ترین معنا در بافت این روایت همان است که در «مختار الصِّحاح» (۱/۲۳۰) آمده است: [قِمَطر و قِمَطرَة: آنچه کتاب‌ها در آن نگهداری یا حفظ می‌شوند].

- In respect to the word Qimatr (which came in the narration where the students sought out Al-‘Utaridiy to read to them the book of Al- Maghazi by Yunus bin Bukair) then it has various possible meanings in the classical dictionaries but the most correct in the context of the narration is what was mentioned in Mukhtar As-Sihhah (1/230): [Qimatr and Qimatrah: “What the books are preserved or maintained in”].

توضیح مترجم: ترجمهٔ آنچه در «لسان العرب» و «مختار الصحاح» دربارهٔ معنای واژهٔ «قِمطر» آمده را ترک کردم، زیرا برای خواننده انگلیسی سودی ندارد و بازتولید آن به شکلی مفید دشوار است. تنها بخشی از «مختار الصحاح» را که معنای مورد نظر را روشن بیان می‌کند برگزیده‌ام. می‌گویم: نخست اینکه یونس بن بُکَیر در سال ۱۹۹ هجری درگذشت و عبدالله بن إدریس در سال ۱۹۲ هجری، چنان‌که راویان بر آن اتفاق دارند. اگر فرض کنیم که او در آغاز سال، مثلاً در محرم، درگذشته باشد، آنگاه احمد بن عبدالجبار در دهم ذی‌الحجهٔ سال ۱۹۱ هجری، سال پیشین، چهارده ساله شده بود. این تقریباً همان سنی است که امام ابو حاتم رازی هنگام آغاز سفر علمی‌اش داشت، در زمانی که هنوز ریش نداشت و حتی یک موی بر صورتش نروییده بود. آنچه قطعاً یقینی است این است که عبدالجبار پسرش را از کودکی همراه خود نزد شیوخ می‌برد. زیرا او از ابوبکر عیاش که یک یا دو سال پس از عبدالله بن إدریس درگذشت، شنیده بود یا مستقیماً آموخته بود. این موضوع با گواهی امام الحجة الثبت ابوکُریب محمد بن العلاء الهمدانی تأیید شده است. در آن نسل، گروهی بودند که پدرانشان در سنین بسیار پایین شنیدن و آموختن از دانشمندان را برایشان آغاز کرده بودند. برای نمونه، اسحاق بن ابراهیم دَبَری، یکی از راویان عبدالرزاق، هفت‌ساله بود که پدرش او را برای دریافت حدیث برد، و طبرانی در سیزده‌سالگی به فراگیری حدیث مشغول بود. بنابراین هیچ دلیلی برای تردید وجود ندارد که او (احمد بن عبدالجبار) همراه پدرش از دانشمندان روایت کرده است. در واقع، این نشان‌دهندهٔ دریافت حدیث از دو مرد بود، همراه با نوشتن عبدالجبار و خواندن احمد بر پدرش برای بار دوم، در حالی که خود پدرش از شیوخ ثقات بود. این بنابراین به‌عنوان شنیدن یا دریافت سوم به شمار می‌آید و بالاترین درجه‌ی اعتمادپذیری را نشان می‌دهد.

(Translators note: I have left here the translation of what came in Lisan Al-‘Arab and Mukhtar As-Sihhah concerning the meaning of the word Qimatr, because it would not benefit the English reader, in addition to it being difficult to reproduce productively. I have just selected the part in Mukhtaar As-Sihhah where it states the desired meaning clearly) I say: Firstly: Yunus bin Bukair passed away in the year 199 AH and Abdullah Ibn Idris in the year 192 AH, as agreed upon by the transmitters. If we were to assume that he passed away at the beginning of the year, in Muharram, for instance, then Ahmad bin Abdul Jabbar would have completed the 14th year of his life on the 10th of Dhu l-Hijjah of the previous year 191 Ah. This was about the same age as Imam Abu Hatim Ar-Raziy when he embarked upon his journey, at a time when he was beardless and yet to have a single hair upon his face. What is decisively certain is that Abdul Jabbar brought his son along with him, from an early age, to the Shuyukh (scholars). That is because he had heard or learnt directly from Abu Bakr ‘Ayash, who passed away a year or two after Abdullah ibn Idris. That was confirmed by the testimony of the Imam Al-Hujjah Ath-Thabt (authoritative and reliable source) Abu Kuraib Muhammad bin Al- ‘Alaa’ Al-Hamdani. That generation contained a group of those whom their fathers began their listening and learning with scholars at a very early age. For example, Ishaq bin Ibrahim Ad-Dabari, one of the relators of Abdur Razzaq, was seven years old when his father took him to receive (the knowledge) and At- Tabarani was receiving at the age of 13. As such, there is no cause for doubting that he (Ahmad bin Abdul Jabbar) received from the scholars alongside his father. Indeed, that represented receiving of two men, alongside the writing of Abdul Jabbar and the reading of Ahmad upon his father a second time, whilst his father himself was from the Shuyukh Ath-Thiqat (Trustworthy and reliable scholars). This therefore counts as a third hearing or instance of receiving and represents the height of reliability.

ثانیاً: در سخن احمد بن عبدالجبار تأمل کنید، آنجا که گفت: «از زمانی که آن را شنیدم، به آن نگاه نکردم. با این حال، در جایی نگهداری می‌شود که کتاب‌ها در آن است، پس آن را همان‌جا جستجو کنید. من چنین کردم و آن را جستجو نمودم. آن را یافتم و بر آن مدفوع کبوتر بود. او آن را با پدرش، به خط قدیمی، شنیده و نوشته بود. پس از او خواستم آن را به من بدهد تا منتشرش کنم و او چنین کرد.» این نشان می‌دهد که کتاب او، که کتاب پدرش بود، در قمطر (یعنی جایگاه ویژه نگهداری کتاب‌ها) حفظ و نگهداری می‌شد. این قمطر در برج کبوترخانه بود که بلندترین جای خانه است و همواره با جریان طبیعی باد هوای آن تازه می‌شود. بنابراین، برخلاف آنچه در طبقات پایینی خانه‌های عراق از سیل یا رطوبت بیم می‌رود، برای آنچه در چنین جایی نگهداری می‌شود هیچ بیمی نیست. برج کبوترخانه نیز استوار بوده و باران به آن راه نمی‌یافته است. این موضوع از گواهی حسین بن حمید بن ربیع نیز روشن است، آنگاه که گفت کتاب را به خط قدیمی، در حالت سالم و بی‌عیب یافته است، و سپس از احمد بن عبدالجبار خواست که آن را منتشر کند. وجود مدفوع کبوتر بر قمطر به کتاب آسیبی نرساند، چرا که حسین بن حمید بن ربیع سلامت کتاب، بی‌عیب بودن آن و شایستگی انتشارش را گواهی کرده است. این، و خداوند داناتر است، همان برداشتی است که امام خطیب بغدادی از این روایت داشته است؛ و از این رو هیچ دلیلی برای تضعیف یا تشکیک در احمد بن عبدالجبار ندیده است.

Secondly: Contemplate the speech of Ahmad bin Abdul Jabbar, when he said: “Since the time that I heard it, I have not looked in it. However, it is kept in a place of storage containing books and so seek it there. I did that and sought it out. I located it and it had pigeon droppings upon it. He had listened to (and transcribed) it with his father in an old script, so I asked him to give it to me so that I could publish it, which he did”. This indicates that its book, which was the book of his father, was preserved and maintained inside a Qimatr (i.e. special place for the preservation of books). This Qimatr was in the pigeon tower, which is the highest place in the house, which is aired naturally by the constant movement of the wind. There is no fear in respect to what is kept in such a place from flooding or dampness compared to what is feared in respect to that which is on the lower floors of the houses of Iraq. The pigeon tower is therefore reinforced and it was not possible for rain to reach it. That is also clear from the testimony of Al-Hussein bin Humaid bin Ar-Rabi’ when he said that he found the book written in an old script, in a sound condition and free of defect. He then asked Ahmad bin Abdul Jabbar if he could publish it. The presence of the pigeon droppings upon the Qimatr did not bring harm to the book as Al-Hussein bin Humaid bin Ar-Rabi’ testified to the book being in sound condition, with no defect, and suitable to be published. This is, and Allah knows best, how Imam Al- Khatib Al-Baghdadi understood this story which he presented. And as such, he did not see any cause to discredit or cast doubt upon Ahmad bin Abdul Jabbar.

بنابراین ادعای شخصی به نام عبدالقادر المحمدی، که در تاریخ ۱۹/۰۳/۲۰۰۷ در سکوی اهل الحدیث نوشت و هنگام سخن گفتن درباره سلسله‌های نقل صحیفه مدینه، چنین گفت: [اگر این داستان ثابت شود، آنگاه راوی حافظه‌اش (یعنی حفظ او) را ضعیف می‌شمارد، زیرا آن را فراموش کرده بود و به یاد نمی‌آورد. همچنین ضعف توجه او به آن (کتاب) آشکار می‌شود، زیرا آن را در برج با کبوتران گذاشته بود، تا جایی که مدفوع کبوتران بر آن بود! بنابراین این مرد ضعیف (ضعیف) است، همان‌گونه که امامانی که در این موضوع تخصص دارند بیان کرده‌اند] – ۲ (۵۱/۳۹۰) در کتابخانه الکترونیکی شاملہ. سخن او به هیچ وجه به دلایل زیر معنایی ندارد:

There is therefore no meaning to the claim of the one named Abdul Qadir Al-Muhammadi, who wrote on the Ahl ul-Hadith platform on 19/03/2007, when speaking about the chains of transmission of the Sahifah of Al-Madinah: [If this story is affirmed, then the narrator classifies his memory (by heart) as being weak as he had forgotten it and did not recall it. It also made clear the weakness of his concern to it (the book) as he had left it in the tower with pigeons, to the point that it had pigeon droppings upon it! Consequently, the man is Da’if (weak) just as the Imams who specialise in this matter have stated] – 2 (51/390) in the Shamela e-library. His speech holds no meaning at all for the following reasons:

کتاب در یک «قِمطر» که مخصوص همین کار ساخته شده بود، حفظ و نگهداری می‌شد. برج کبوترها در خانه‌هایی مانند خانه‌ای که احمد بن عبدالجبار در آن سکونت داشت، بهترین جا برای نگهداری بود، زیرا او از ثروتمندانی نبود که بتوانند خانه‌ای با انباری مستقل برای کتاب‌ها اجاره کنند. افزون بر این، ناشر، الحسین بن حمید بن الربیع، سلامت کتاب و آمادگی آن برای انتشار را گواهی کرده است.

1) The book was preserved and kept safe in a Qimatr manufactured specifically for that purpose. The pigeon tower is the best place for preservation in houses such as that which Ahmad bin Abdul Jabbar resided in, as he was not from the rich who were able to rent a house which had an independent storage facility for books. In addition, the publisher Al-Hussein bin Humaid bin Ar-Rabi’ testified to the sound condition of the book and its readiness to be published.

۲) اما این سخن که «ائمهای که در این موضوع تخصص دارند گفتهاند»، پس ابوکُرَیب، الدارقطنی، ابوأحمد بن عدیّ و الخطیب البغدادی او را ضعیف (ضعیف از نظر نقل حدیث) طبقهبندی نکردهاند. این که الدارقطنی، که امام بلامنازع زمان خود بود، او را ضعیف طبقهبندی نکرده، به تنهایی باید کافی باشد. پس این مرد که عبدالقادر المحمدی نام دارد، از کدام ائمه سخن میگوید؟! برای هر دردی دارویی است که میتوان برای درمان به کار برد، مگر نادانی که درمان پذیر نیست. پس نتیجهٔ کوتاه این است: بیاعتباری یا نادرستی خلاصهٔ الحافظ (ابن حجر) دربارهٔ وضعیت او و درستی خلاصهٔ ما از وضعیت او، با یقین و بدون کمترین شک و تردید: [احمد بن عبدالجبار بن محمد العُطاردی، ابوعمر الکوفی، هیچ مشکل یا ایرادی ندارد. نقل او از سیره صحیح است و او قابل اعتماد است تا به عنوان دلیل به کار رود. او از طبقهٔ دهم (یعنی سلسلهٔ راویان) بود. او در سال ۷۲ (یعنی ۲۷۲ هجری قمری) در سن ۹۵ سالگی درگذشت].

2) As for the statement “the Imams who specialise in this matter have stated”, then Abu Kuraib, Ad-Daraqutni, Abu Ahmad bin ‘Adiy and Al- Khatib Al-Baghdadi did not classify him as being Da’if (weak in terms of transmission). The fact Ad-Daraqutni, who was the uncontested Imam of his era, did not classify him as Da’if should be sufficient in itself. So, which Imams is this man called Abdul Qadir Al-Muhammadi talking about?! For every ailment there is a medicine that can be used for treatment Except for foolishness which can not be treated The summary conclusion is therefore: The invalidity or falseness of the summary of Al-Hafidh (Ibn Hajar) concerning his status and the correctness of our summary of his status, with certainty and without the least amount of doubt: [Ahmad bin Abdul Jabbar bin Muhammad Al-‘Utaridiy, Abu ‘Umar Al-Kufi, has no issue or problem associated with him. His receiving of the Seera is authentic and he is reliable to be used as evidence. He was from the tenth (i.e. level of chain). He passed away in the 72nd year (meaning 272 AH) at the age 95].