i) د لوړو زده کړو محصلینو اسلامي شخصیت ته د ژورتیا او ټینګښت ورکول، هغه شخصیت چې د ښوونځي د زده کړې په پړاو کې باید بشپړ جوړ شوی وای، او دا شخصیت داسې یو مشر ته لوړول چې د امت حیاتي مسایلو ته ساتنه او خدمت وکړي، یعنې هغه مسایل چې اسلام د مسلمانانو څخه غواړي دا د ژوند او مرګ مسایل په توګه غوره کړي. د اسلام د پلي کیدو د ژوند د واکمنۍ د نظام په توګه نشتوالي کې، د مسلمانانو حیاتي مسله د خلافت تأسیس او د هغه څه سره حکم کول دي چې الله نازل کړي دي. پداسې حال کې چې کله خلافت موجود وي، حیاتي مسله د خلافت دولت ساتنه ده، او د اسلام ژوندی ساتل او په امت کې د پلي کیدو ساتنه، د دعوت رسولو نړۍ ته، او د امت د وحدت او دولت ګواښونو سره مخامخ کېدل. هغه اسلامي کلتور چې د حیاتي مسایلو خدمت کوي، باید د لوړو زده کړو محصلینو ته پرته له دې چې دوی کوم انتخاب غوره کوي، په دوامداره توګه زده کړل شي، ترڅو د حیاتي مسایلو ژوندیتوب او تمرکز د امت په ذهن او احساساتو (وجدان) کې وساتل شي. دا د اسلامي کلتور د ټولو څانګو لکه فقه، تفسیر، اصول او نورو مطالعې کې ژورتیا او تخصص سربېره دی، ترڅو هغه اړین عالمان، مجتهدین، مشران، روڼ اندي، قاضیان، فقهاء او نور پیدا شي، تر هغه چې امت یوازې په ځانګړې توګه وده وکړي، اسلام پلي کړي، ساتي او یوازې د جهاد له لارې ټولې نړۍ ته ورسوي. ﷺ هغه فرمایلي دي:

i) To focus and deepen the higher education students’ Islamic personality, that the stage of school education should have built completely, and raise this personality to become a leader who guards and serves the Ummah’s vital issues i.e. the issues that Islam requires Muslims to adopt as matters of life and death. In the absence of Islam’s application as a ruling system in life, the vital issue for Muslims is to establish the Khilafah and rule by what Allah revealed. Whereas when the Khilafah exists, the vital issue is preserving the Khilafah State, and to keep Islam alive and implemented in the Ummah, and to carry the Da’wah to the world, and confront threats to the Ummah’s unity and State. The Islamic culture that serves the vital issues must continuously be taught to higher education students irrespective of their chosen options, in order to preserve the vital issues’ vitality and focus within the Ummah’s mind and emotions (wojdaan). This is in addition to the depth and specialisation in studying Islamic culture in all its branches such as fiqh, tafseer, Usul etc in order to produce the required scholars, mujtahideen, leaders, intellectuals, judges, jurisprudents (fuqaha) etc until the Ummah exclusively flourishes, implements, preserves and carries Islam alone to the whole world via jihad. He (SAW) said:

دوه ډلې خلک دي چې که دوی سالم وي، خلک سالم وي او که دوی فاسد شي، خلک فاسد کیږي: علماء او امیران۔ (روایت شوی له ابو نعیم لخوا په "الحلیة" کې)

صنفان من الناس إذا صلحا صلح الناس وإذا فسدا فسد الناس: العلماء « » والأمراء “Two types of people who, if they are righteous, the people are righteous and if they are corrupt, the people are corrupt: The scholars and rulers” (Narrated by Abu Nu’aim in ‘Al-Hulya’).

او هغه وفرمایل:

And he (SAW) said:

لا تَسْألَُونِي عَنِ الشَّ ر وَاسْألَُونِي عَنِ الْخَيْرِ يَقُولُهَا ثَلاثًا ثُمَّ ق الَ أَلا إِنَّ شَ رَّ « » الشَّ ر شِرَارُ الْعُلَمَاءِ وَإِنَّ خَيْرَ الْخَيْرِ خِيَارُ الْعُلَمَاءِ “Do not ask me about evil but ask me about good’, saying it thrice. He said: ‘The worst of evil is the evil scholars, and the best of good is good scholars’” (Narrated by Ad-Darimi in the book ‘Al-Muqaddimah’).

لا تَسْألَُونِي عَنِ الشَّ ر وَاسْألَُونِي عَنِ الْخَيْرِ يَقُولُهَا ثَلاثًا ثُمَّ ق الَ أَلا إِنَّ شَ رَّ « » الشَّ ر شِرَارُ الْعُلَمَاءِ وَإِنَّ خَيْرَ الْخَيْرِ خِيَارُ الْعُلَمَاءِ “Do not ask me about evil but ask me about good’, saying it thrice. He said: ‘The worst of evil is the evil scholars, and the best of good is good scholars’” (Narrated by Ad-Darimi in the book ‘Al-Muqaddimah’).

دې ته باید ډیر پام وشي چې د عالمانو بهترین ډول رامینځ ته شي.

Great care must be taken to produce the best of scholars.

ii) د یوې داسې ځواکمنې ډلې جوړول چې د امت حیاتي ګټې وساتې، ځکه چې دا د اوږدمهاله او لنډمهاله (ستراتیژیکو) پلانونو د جوړولو توان هم ولري. حیاتي ګټې هغه ګټې دي چې له لاسه ورکول یې د امت ژوند ګواښي، لکه یوه پیاوړې اردو چې امت وساتلی شي، خپلو ګټو ته دفاع وکړای شي، او کفارو ته د اسلامي پیغام رسولو لپاره مخکینۍ بریده وکړای شي. د امت له حیاتي ګټو څخه د اوبو، خوړو، استوګنې، امنیت او روغتیایي پاملرنې په څیر اړینو اړتیاوو تأمینول دي. لوړ زده کړې باید داسې څیړونکي تولید کړي چې په تیوري او عملي توګه د کرهڼې، اوبو، امنیت او نورو حیاتي ګټو په برخو کې پرمختللي وسایل او طریقې نوښت کولی شي، تر څو امت خپلو چارو ته د خپل نظر له مخې او په خپلکفایي توګه ادامه ورکولی شي. دا کار د دې لپاره کېږي چې د یوې ګټې له امله د کافره دولت(ونو) د نفوذ لاندې راتلو څخه ځان وساتل شي.

ii) To produce a task force able to serve the Ummah’s vital interests, as well as a task force able to draw short-term and long-term (strategic) plans. Vital interests are those interests whose loss threatens the Ummah’s life e.g. a strong army able to protect the Ummah, defend its interests and pre-emptively attack the disbelievers in order to carry the Islamic message to them. Among the Ummah’s vital interests is securing essential needs like water, food, accommodation, security and health care. Higher education should produce researchers capable, both theoretically and practically, to innovate advanced means and styles in the fields of agriculture, water, security and other vital interests enabling the Ummah to continue to control its own affairs according to its own vision and self-sufficiently. This is done by avoiding falling under the influence of disbelieving state(s) because of an interest.

ﷲ تعالیٰ فرمایا:

He Ta’ala said:

﴿وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا﴾ "هرگز اللہ کافرانو ته په مؤمنانو باندې د غلبې لاره نه درکوي." [النساء: ۱۴۱] Note: The Pashto text above is written in Perso-Arabic script; the Qur'an verse is rendered in its original Arabic form. Higher education should also produce political and scientific personnel able to present special studies and proposals to take care of the Ummah's vital interests, with particular emphasis on drawing long-term (strategic) plans necessary for the Khilafah State to serve these interests. په پوهنتونونو کې لوړه زده کړه باید داسې سیاسي او علمي کادرونه هم تربیه کړي چې د امت د حیاتي ګټو د ساتنې لپاره ځانګړې مطالعې او وړاندیزونه وړاندې کولی شي، په دې ځانګړي ټینګار سره چې د خلافت دولت لپاره اړین اوږدمهاله (ستراتیژیک) پلانونه جوړ کړي څو همدې ګټو ته خدمت وکړي.

﴿وَلَنْ يََْعَلَ اللََُّّ ليلْكَافييرينَ عَلَى الْمُؤْيمنيينَ سَبييلَ ﴾ “never will Allah give the disbelievers over the believers a way [to overcome them].” [An-Nisa’: 141] Higher education should also produce political and scientific personnel able to present special studies and proposals to take care of the Ummah’s vital interests, with particular emphasis on drawing long-term (strategic) plans necessary for the Khilafah State to serve these interests.

iii) د امت د ضروریاتو سره د تړلو کارونو د پاملرنې لپاره د لازمې ځواکمنې ډلې چمتو کول، لکه قاضیان، فقیهان، ډاکټران، انجینران، ښوونکي، ژباړونکي، مدیران، محاسبان، نرسان او نور. لکه څنګه چې دولت مکلف دی چې د معاملاتو او د جزا (عقوباتو) په احکامو کې د شریعت احکام په سمه توګه پلي کړي، همدارنګه دا هم دولت ته فرض دی چې د امت ورځنیو اړتیاوې، لکه سړکونه، روغتونونه، ښوونځي او نور، تضمین کړي. دا تخصصونه زده کول د امت په ټولیز ډول د کفایې فرض دی، او دولت باید دا هدف د شریعت سره سم پوره کړي.

iii) Preparing the necessary task force to take care of the Ummah’s affairs with respect to judges, jurisprudents, doctors, engineers, teachers, translators, managers, accountants, nurses etc. Just as the State is obliged to properly implement the Islamic rules in transactions and the penal code (‘uqoobaat), it is similarly obliged to secure the Ummah’s daily needs with respect to roads, hospitals, schools etc. Studying these specializations is a duty of sufficiency (kifaya) upon the Ummah, and the State must achieve this according to the Shari’ah.