موسیٰ (علیہ السلام) کی وفات سے پہلے، هغه بنی اسرائیلو ته یوه مبارکه زیری ورکړه، چې د تثنیه کتاب کې یاده شوې ده: «دا هغه برکت دی چې د خدای سړي موسیٰ د وفات دمخه د اسرائیل خلکو ته ورکړ۔ هغه وویل: "ربّ له سینا څخه راغی او له ساعیر څخه زموږ په لور ځلیدلی، هغه له فاران غره څخه ښکاره شو، هغه له لسو زرو مقدسو څخه راغی، د هغه په ښي لاس کې د اور بلونکې اور و۔ هو، هغه خپلو خلکو سره مینه درلوده؛ ټول مقدس کسان د هغه په لاس کې وو؛ نو دوی ستا د قدمونو تعقیب وکړ، ستا څخه لارښونه اخیستې۔" (تثنیه:»

Prior to Moses’ (PBUH) death, he gave the children of Israel blessed news, mentioned in the book of Deuteronomy: “This is the blessing with which Moses the man of God blessed the people of Israel before his death. He said, “The LORD came from Sinai and dawned from Seir upon us; he shone forth from mount Paran, he came from the ten thousands of holy ones, with flaming fire at his right hand. Yes, he loved his people; all his holy ones were in his hand; so they followed in your steps, receiving direction from you.” (Deuteronomy:

33/1-3).

33/1-3).

په دې پیشګوۍ باندې نبي حبقوق هم تایید وکړ، کله چې هغه هغه خبر یاد کړ چې هغه یې ویرولی و، ځکه چې دا د نبوت له بنی اسرائیلو څخه د بل لوري ته د لېږدېدو نښه کوله. هغه وايي: «خدای له تیمان راغی، او مقدس ذات له کوه فاران څخه. د هغه شان آسمانونه پوښلي، او ځمکه د هغه د ستاینې څخه ډکه شوه. صلاه. د هغه رڼا د نور په شان وه؛ د هغه له لاسه شعاعونه وخوځېدل، او هلته یې خپل قدرت پټ کړ.»

The prophet Habakkuk confirmed this prophecy, when he mentioned the news that made him afraid, because it indicated the transfer of the prophet-hood away from his people the children of Israel. He says, “God came from Teman, and the Holy One from mount Paran. His splendor covered the heavens, and the earth was full of his praise. Saleh. His brightness was like the light; rays flashed from his hand, and there he veiled his power.

دهغه له مخه وبا روانه وه، او تبه د هغه پسې راتله. هغه ودرېد او زمکه یې پیمایش کړه؛ هغه وکتل او ملتونه یې وخوځول؛ نو تلپاتې غرونه وویشتل شول، او تل پاتې تپې ښکته شوې. د هغه لارې تلپاتې دي.

Before him went pestilence, and plague followed at his heels. He stood and measured the earth; he looked and shook the nations; then the eternal mountains were scattered; the everlasting hills sank low. his were the everlasting ways.” (Habakkuk: 3/3-6).

دې متن ته د شننې نه مخکې، راځئ چې د دې متن د ژباړو تر منځ لوی توپیرونه وګورو.

Before analyzing this passage, let us look at the major differences in its translations.

د اووۍ ژباړه (Seventieth translation): «هغه د فاران له غره څرګند شو، او د هغه په ښي اړخ کې د پاکو فرښتو زرګونه وو؛ نو هغه ورته ورکړل او هغوی یې خوښ کړل، او هغه پر دې خلکو مهربانه شو، او هغه يې برکت ورکړ او هغه يې لوړ کړ، کله چې دوی ستا ګامونه وپيژندل، او ستا خبرې يې ومنلې. موسی زموږ ته ورته شی وویل، او هغوی ته يې د يعقوب د خلکو میراث ورکړ.» د یسوعي پادریانو ژباړه: «خدای به له سویله راشي، او مقدس به له فاران غره څخه: د هغه سترګه آسمانونه پټ کړل، او ځمکه د هغه د ستاينې څخه ډکه ده.» د ساده انګریزي ژباړه (1965): «له فاران غره څخه ښکاره کیږي، له مریباث قادش څخه راځي: د هغه له ښي لاس څخه د اورو شعلې تللې.» د مریباث قادش معنا «د زرګونو پاکانو» ده، لکه څنګه چې په ۱۸۹۹ کال د دوی د ډوای-ریمز بائبل کې راغلې: «هغه له فاران غره څرګند شو، او د هغه سره زرګونه پاک کسان وو، د هغه په ښي لاس کې د اورینه قانون.»

In the Seventieth translation: “and he was informed from the mountain of Faran, and on his right there was thousands of the purified angels, so he gave to them and he loved them, and he was merciful to there people, and he blessed them and blessed raising him, when they realized your footsteps, and accept your words. Moses submitted similar to it to us, and gave them an inheritance to Jacob's people” In the Jesuit priests’ translation: “God will come from the south, and the holy one from mount Pharan: His glory covered the heavens, and the earth is full of his praise.” In the Basic English Translation (1965): “shining out from Mount Paran, coming from Meribath Kadesh: from his right hand went flames of fire”. the meaning of Meribath Kadesh is ‘Thousands of saints’, as what came in the Douay-Rheims Bible 1899 " he hath appeared from mount Pharan, and with him thousands of saints, in his right hand, a fiery law.

دا عبارت هغه درې ځايونه بيانوي چېرته چې برکت راځي، لومړی: د سینا غر، چېرته چې موسی (علیه السلام) له خدای سره خبرې وکړې۔

This Passage talks about the three places that the blessing will come, the first: Sinai Mountain, where Moses (PBUH) spoke to God.

دوهم: سعیر، د یهودا په ځمکه کې یو غر، (ګورئ: یوشع:

The second: Sair, a mountain in the land of Judas, (See Joshua:

(15/10)، او دریم: د پاران غر۔

15/10), and the third: Paran mountain.

په مقدس کتاب بائبل کې هغه برخې چې د "فاران" ذکر پکې شوی، دا ښيي چې دا سيمه د فلسطين د صحرا په جنوبي برخه کې واقع ده. په دې سره، تورات هم ياد کوي چې اسماعيل د فاران په دښته کې لوی شو. (پيدايښت: 21/21 وګورئ)، او تاريخي لحاظ سره په دې متفق دي چې هغه په حجاز کې د مکې په ښار کې لوی شو.

The Holy Bible’s passages in which "Paran" is mentioned tell us that it is located in the southern part of the Palestinian desert. However, the Torah also mentions that Ishmael grew up in the wilderness of Paran. (See Genesis: 21/21), and historically agreed that he grew up in Makkah in Hijaz.

مسلمانان باور لري چې دا متن د عیسیٰ (علیه السلام) د ښکاره کیدو پیشگوۍ ده په سعیر کې، په فلسطین کې، بیا د محمد ﷺ د ښکاره کیدو په پاران غره کې، چیرې چې هغه له خدای ﷻ څخه د شریعت په ملاتړ سره د زرګونو پاکو خلکو سره راځي.

Muslims believe that this passage is a prophecy about the appearance of Jesus (PBUH) in Sair in Palestine, then Muhammad (PBUH) on the Paran Mountain, where he comes with thousands of the purified people supported by the statute from God Almighty.

دا د محمد ﷺ په اړه داسې ثابت شوي دي، ځکه چې:

This has been established with Muhammad (PBUH) because of the following:

1) د فاران غر هماغه د مکې غر دی، چیرې چې اسماعیل ژوند کاوه. تورات د اسماعیل په اړه داسې ویلي دي: "او خدای د هغه ماشوم سره و؛ هغه لوی شو. هغه په دښته کې ژوند وکړ، او د کمان په ویشتلو کې ماهر شو. هغه د فاران په دښته کې اوسېده، او د هغه مور د مصر له ځمکې د هغه لپاره ښځه واخیسته." (پیدایښت: 21/20-21).

1) Paran Mountain is the mountain of Makkah, where Ishmael resided. The Torah said about Ishmael: "And God was with the boy; and he grew up. He lived in the wilderness, and became an expert with the bow. He lived in the wilderness of Paran: and his mother took a wife for him from the land of Egypt." (Genesis: 21/20-21).

اسماعیل علیہ السلام کی اولاد اس علاقے میں بکھر گئی، جیسا کہ تورات میں ہے: "یہ اسماعیل کے بیٹے ہیں اور یہ ان کے نام ہیں، ان کے گاؤں اور ان کے خیموں کے مطابق، ان کے قبیلوں کے مطابق بارہ سردار۔ یہ اسماعیل کی زندگی کے سال ہیں: ایک سو سینتیس سال۔ اس نے آخری سانس لی اور مر گیا، اور اپنے لوگوں میں جا ملا۔ وہ حویلہ سے لے کر شور تک آباد ہوئے، جو مصر کے مقابل، اشور کی سمت میں ہے۔ وہ اپنے تمام بھائیوں کے مقابل آباد ہوا۔" (پیدائش: 25/16-18)۔ اور حویلہ، جیسا کہ کتاب مقدس کی لغت میں ہے، یمن کے شمال میں ایک علاقہ ہے، جبکہ شور فلسطین کے جنوب میں ہے۔ 1 یہ معلوم ہے کہ اسماعیل اور ان کی اولاد حجاز کے شمال اور جنوب میں اس سرزمین پر آباد رہے، جس میں فاران کی سرزمین بھی شامل ہے جہاں اسماعیل نے سکونت اختیار کی تھی۔

His children were scattered in this area, as the Torah says, "These are the sons of Ishmael and these are their names, by their villages and by their encampments, twelve princes according to their tribes. These are the years of the life of Ishmael: 137 years. He breathed his last and died, and was gathered to his people. They settled from Havilah to Shur, which is opposite Egypt in the direction of Assyria. He settled over against all his kinsmen. (Genesis: 25/16-18), and Avila, as in the Holy Bible’s dictionary, is an area in the north of Yemen, while Shur is in the south of Palestine. 1 It is known that Ishmael and his children resided in this land north and south of Hijaz, including the land of Paran in which Ishmael resided.

تاریخي شواهد دا ښيي چې فاران حجاز دی، هغه ځای چې دلته اسماعیل او د هغه پلار ابراهیم علیه السلام کعبه جوړه کړه، او دلته د اسماعیل د پښو لاندې د زمزم چینه پیدا شوه. دا خبره یو شمیر تاریخ لیکونکو منلې ده، لکه هندي تاریخ لیکونکی مولانا عبدالحق فیضاتي چې په خپل کتاب "محمد په نړیوالو مذهبي صحیفو کې" کې یې یادونه کړې ده.

The historical evidence indicates that Paran is Hijaz, where Ishmael and his father build the Ka’aba, and where the well of Zamzam sprang under his feet. This was professed by a number of historians as the Indian historian Moulana Abdul Haq Fedyatee mentioned in his book "Muhammad in the religious international scriptures".

تاریخ پوه جیروم او الهیات پوه یوسابیوس د هغو تاریخ پوهانو له جملې دي چې ویلي یې دي چې فاران مکه ده.2 سربیره پردې، هغه څه چې په Strong's Hebrew Bible Dictionary کې راغلي دي دا دي چې فاران د عربستان په صحرا کې دی، او ویلي یې دي: «فاران، د عربستان یوه صحرا».

The Historian Jerome and the theologian Eusebius were among those historians that said that Paran is Makkah.2 Furthermore, what came in Strong's Hebrew Bible Dictionary is that Paran is in the Arab desert, saying, "Paran, a desert of Arabia".

2) د سینا په جنوب کې موجود د فاران د یوې سیمې نوم دا معنا نه لري چې بل فاران نه وي چیرې چې اسماعیل اوسیده. د ادوم په ځمکه کې د سیر نوم د هغې سیمې د نوم لپاره کارول کیږي چې اوس په اردن کې موقعیت لري. دا په کتاب کې ډیرو ځایونو کې تکرار شوی دی، او د دې ډیرو کارونو سره سره، دا نوم د یوه غره د نوم لپاره هم کارول شوی چې د بیت المقدس لویدیځ کې، د یهودا قبیلې په ځمکه کې، د فلسطین په منځ کې دی. (وګورئ یشوع:

2) The existence of an area named Paran located in the south of Sinai does not mean that there is no other Paran where Ishmael resided. It is common to use the name Sair to name the area in the land of Edom which is now located in Jordan. This is repeated in many places in the book, and in spite of the many times it is used, it did not prevent the name being used to name a mountain in the middle of Palestine west of Jerusalem in the land of the Judas tribe. (See Joshua:

15/10).

15/10).

موږ دا حق لرو چې هغه کسانو ته، څوک چې ټینگار کوي چې فاران سینا کې دی، وپوښتو: هغه مقدس ذات څوک و چې له هغه غره څخه ځلیدلی و، هغه غر چې د انساني ډېرو مهمو پېښو سره هیڅ ډول تړاو نه لري؟ هغه څوک و؟

We have the right to ask those who insist that Paran is in Sinai: who is the holy one that glittered from that mountain which is not related in any way to any important human events. Who was he?

۳) د دې خبرې ويل چې دا متن په تېر وخت کې د یوې مسئلې خبره کوي منل شوې نه ده، ځکه چې د مقدسو بائبلونو په ژبه کې د راتلونکو پېښو خبرې په تېر زمانه کې کول عام دي. اسپینوزا ویلي دي: «زاړه لیکوال د اوسني او تېر وخت د ښودلو لپاره راتلونکې زمانه کاروله، بې له دې چې توپیر وشي، لکه څنګه چې تېر وخت یې د راتلونکي د ښودلو لپاره کاراوه، او د همدې له امله ډیر ګډوډي رامنځ ته شوه.» ۴) د پاران غره په ځانګړې توګه ولې یادونه شوې ده؟

3) To say the passage talks about an issue in the past is not acceptable, because it is common in the Holy Bibles' language to talk about future events using the past tense. Espinosa said, “The oldest writers used the future tense to indicate the present and the past, with no differentiation, as they used the past to indicate the future, and as a result of that there was a lot of confusion.” 4) Why the mountain of Paran was particularly mentioned?

که دا د خدای د شان د خپریدو یوه اشاره وه، لکه څنګه چې ځینې یهودي لیکوالان ادعا کوي، نو د خدای شان د فاران یا سعیر د سرحد پر ځای نه دی ودرېدلی۔ ۵) ځینې ژباړې "د فرښتو څخه پاکان" ذکر کوي چې معنا یې د پیروانو څخه پاک کسان دي، او دا هغه څه دي چې تصدیق کوي چې مسئله د پیشګوئۍ پورې اړه لري، د زرګونو مقدسینو په اړه خبرې کوي، ځکه دا څرګندونه کارول کېږي او معنا یې دا ده: پیروان، لکه څنګه چې د مکاشفې په کتاب کې راغلي چې "اوس په آسمان کې جنګ راپورته شو، میکائیل او د هغه فرښتې له ازدهاء سره جنګېدل۔ او ازدهاء او د هغه فرښتو جنګ وکړ،" (مکاشفه: ۱۲/۷)۔ فاران کله د دومره زرګونو پاکانو شاهد شو، پرته له هغه وخت څخه چې محمد ﷺ او د هغه صحابه څرګند شول؟

If it was just an indication to the spreading of the glory of God as claimed by some of the Jewish writers, the glory of God did not stop at the border of Paran or Sair. 5) Some translations mention "the cleansed among angels" meaning the cleansed among the followers, that is what confirms that the issue is related to the prophecy, talking about the thousands of saints, as this expression is used and it means: the followers, as in what came in the Book of Revelation that "Now war arose in heaven, Michael and his angels fighting against the dragon. And the dragon and his angels fought back," (Revelation: 12/7). When did Paran witness such thousands of the cleansed except when Muhammad (PBUH) and his companions appeared?

6) د حبقوق د کتاب هغه څه چې راغلي دي، د مسلمانانو دعوه تاییدوي، کله چې ویلي شوي دي: «خدای د تیمان څخه راغی، او مقدس ذات د فاران له غره. د هغه شان آسمانونه پټ کړل، او ځمکه د هغه د ستاینې څخه ډکه شوه. سیلاه.»

6) What came in the Book of Habakkuk supports the Muslims claim when it said, “God came from Teman, and the Holy One from mount Paran. His splendor covered the heavens, and the earth was full of his praise. Saleh.

د هغه رڼا د نور په شان وه؛ د هغه له لاسه شعاعونه ځلیدل، او هلته یې خپل ځواک پټ کړ. د هغه مخې ته طاعون تللی و، او وبا د هغه شا ته روانه وه. هغه ودرېد او ځمکه یې اندازه کړه؛ هغه وکتل او ملتونه یې ولړزول؛ بیا تلپاتې غرونه ټوټه ټوټه شول، او تلپاتې غاټۍ ښکته شوې. د هغه لارې تلپاتې وې.» (حبقوق ۳:۳-۶)۔ دا عبارت شاهدي ورکوي چې یوه بریالۍ نبوت به د رڼا په شان ځلیږي، او د اذان آواز به د خدای په ستاینه ټول کائنات ډک کړي۔

His brightness was like the light; rays flashed from his hand, and there he veiled his power. Before him went pestilence, and plague followed at his heels. He stood and measured the earth; he looked and shook the nations; then the eternal mountains were scattered; the everlasting hills sank low. His were the everlasting ways.” (Habakkuk: 3/3-6). This passage is a witness that, there is a victorious prophet-hood will shine like a light, and the call to the prayer will fill the universe with the praise of God.

د انجیل مدرسینو په وینا، «تیمان» یو عبري کلمه ده چې معنا یې «جنوب» ده. په کاتولیکي تورات کې راغلي دي: «خدای له جنوب راځي، او مقدس له پاران غره راځي»۔ څرنګه چې مخاطبین په فلسطین کې وو، نو په پیشګوئیو کې وحی له جنوب راځي، یعنې له عربي ټاپوزمکې څخه، او دا پدې معنا ده چې هغه مقدس ذات به د پاران له غره راولېږل شي۔

The word “Timan”, as mentioned by the Holy Bible’s editors, is a Hebrew word that means "the south". In the Catholic Torah: "God comes from the south, and the holy comes from the mountain of Paran", as the addressed were in Palestine, the revelation in the prophecies comes from the south meaning from the Arabian peninsula, which means that the holy one will be sent from Paran mountain.

لہٰذا، اور ان سب کی بنیاد پر، فاران کے پہاڑوں سے آنے والا چمکدار مقدس شخص اسلام کے نبی محمد ﷺ ہیں، کیونکہ فاران کے نبی کے بارے میں بیان کردہ تمام صفات انہی میں پوری ہوتی ہیں، نہ کہ دوسرے معزز انبیاء میں سے کسی میں۔

Therefore, and based on all that, the glittering holy one from Paran mountains is the prophet of Islam, Muhammad (PBUH), for all the characteristics mentioned about the prophet of Paran, are validated in him, and not in any of the other honored prophets.