Mustafa Kemal, yeni üyelerin seçilmesi çağrısını yapan ve meclisin anayasal meşruiyetini tanıyan kişiydi. Seçilen milletvekillerini onayladı ve eski hükümeti feshetmiş, mevcut hükümeti ise anayasal yönetimle ülkenin yönetilmesi talepleriyle kabul etmiş olan meclisin kararlarına uyacağına söz verdi. Bütün bunlara rağmen, parlamento yoluyla iktidarı ele geçirme umudunu tamamen yitirdikten sonra isyanı bir kez daha ilan etmeye karar verdi. Bunun üzerine birlikleri donatmaya ve savaşa hazırlanmaya başladı.

Mustafa Kemal was the one who called for the election of new members and recognised the constitutionality of the assembly. He approved of the selected deputies, and he promised to abide by the resolutions of the assembly, who had dissolved the former government and accepted the current government, with the demands that the country should be governed through constitutional rule. Despite all this, he decided to declare the rebellion once again, after he had lost all hope of seizing power through parliament. Hence, he started to equip the troops and prepare for battle.

Silah ve para, İngiliz Yüksek Komiseri ve Fransız Yüksek Komiseri'nin tam bilgisi dahilinde İstanbul'dan ona doğru akmaya başladı. İkisi de bunu nominal olarak itiraz ettiklerini dile getirirdi, ancak genellikle sessiz kalır ve hiçbir şey açıklamaktan kaçınırlardı; hatta bundan çok daha önemli bir olay yaşandı: Mustafa Kemal, İngiliz Yüksek Komiseri'nin tam burnunun dibinde ve onun gözetimine rağmen, Gelibolu Yarımadası'nda kamyonlar dolusu silah ve mühimmat topladı.

Weapons and funds started to flow towards him from Istanbul with the full knowledge of the British High Commissioner and the French High Commissioner. They both used to nominally express their objection to this but they would generally keep silent and decline to reveal anything; even an incident far more significant than this occurred, which was when Mustafa Kemal gathered trucks full of weapons and ammunition in the peninsula of Gallipoli, right under the nose of the British High Commissioner and despite his surveillance.

Müttefiklere karşı bir gerilla savaşı patlak verdi; Biriye kuşatıldı ve teslim olmaya zorlandı. Bunun üzerine isyancılar İtalyan garnizonunun tahliye edilmesine izin verdi.

A guerrilla war broke out against the allies, and Biria was besieged and forced to capitulate, thus the rebels allowed the Italian garrison to evacuate.

Ardından Kilikia'nın doğu kesimine saldırıldı ve Fransız garnizonu tahliye edildi. Londra ve Paris askeri harekâtın kesin olarak durdurulmasını talep etti, ancak bu harekâtlar olduğu gibi devam etti.

Then the eastern side of Cilicia was attacked and the French garrison evacuated. London and Paris called for an absolute halt to the military operations, but these went on regardless as they were.

1920 yılının 7 Mart'ında müttefikler Ali Rıza'yı istifaya zorladı; böylece o da istifasını sundu ve yerine, daha önce Amasya'da Mustafa Kemal ile bir anlaşma yapmış olan deniz bakanı Salih Paşa getirildi.

On 7th March 1920, the allies forced Ali Ridha to resign; thus he tendered his resignation and was replaced by Salih Pasha, who was the navy minister, and who had in the past struck a deal with Mustafa Kemal in “Amasia”.

Bu nedenle, durumu yatıştırmaya ve sakinleştirmeye çalışırken yönetime devam etti.

Hence, he proceeded in government while attempting to diffuse and pacify the situation.

Ancak 10 Mart 1920'de Lord Curzon, Lordlar Kamarası'nda bir konuşma yaptı ve şunları söyledi: Müttefikler, İstanbul'da Avrupalıların maruz kaldığı aşağılanma düzeyine artık katlanamaz; bu sırada Hristiyanlar her yerde zulme uğramakta ve katledilmektedir.

However, on 10th March 1920, Lord Curzon delivered a speech in the House of Lords in which he said: “The a+llies can no longer tolerate the level of belittlement the Europeans are having to endure in Istanbul, while Christians are being persecuted and slaughtered all over the place.”

Bu açıklamanın ardından Haliç limanı İngiliz savaş gemileriyle doldu. İngiliz personel Anadolu'dan tahliye edildi ve kalan İngiliz birliklerine mümkün olan en kısa sürede tahliye olmaları için emirler verildi. Ankara'da yaşayan İngilizler şehri aceleyle terk etti.

In the wake of this statement, the harbour of Golden Horn was filled with British warships. British staff were evacuated from Anatolia and orders were issued to the remaining British garrison to evacuate as soon as possible. The British living in Ankara left the city in a hurry.

İstanbul Meclis Başkanı Rauf Bey, İngilizlerin milliyetçi milletvekillerini tutuklamayı ve Damat Ferid Paşa hükümetini yeniden kurmayı amaçladığını açıkladı. Bunun üzerine Mustafa Kemal, milletvekillerine telgraf çekerek onları şiddetle kaçmaya ve kendilerini İngilizlere teslim etmemeye çağırdı; ancak onlar kaçmayı reddettiler.

The speaker of parliament in Istanbul, Ra’uf Beik, declared that the British intended to arrest the nationalist deputies and to restore the government of Damad Farid Pasha. Hence, Mustafa Kemal telegraphed his deputies urging them vehemently to flee and not to surrender themselves to the British, but they refused to flee.

16 Mart 1920'nin erken saatlerinde, İstanbul'u askerî olarak işgal etmeye ve yerel halk üzerindeki baskıyı artırmaya yönelik tüm tedbirler uygulamaya konuldu. Bu görev, daha önce müttefik kuvvetlerin Başkomutanı olarak atanmış olan İngiliz General Henry Wilson'a verilmişti.

In the early hours of 16th March 1920, all the measures aimed at occupying Istanbul militarily and at tightening the grip on the local residents were undertaken. This task was delegated to the British General Henry Wilson, who had been appointed earlier as the Commander in Chief of the allied forces.

Paris ve Roma, İngiltere, Fransa ve İtalya hükümetlerinin yaptırımların uygulanmasına katılması konusunda anlaşmışlardı. Ancak deniz piyadelerini sevk eden yalnızca İngiltere oldu. Fransa ve İtalya, İngiltere'nin İstanbul'u işgal etmeyi başardığını anlayınca, uluslararası güç dengesini korumak amacıyla bir kez daha müdahale ettiler ve tamamen İngiliz girişimini engellemeye çalıştılar; bu nedenle ülkenin yönetimine katılmak istediklerini talep ettiler, ancak İngilizler buna izin vermedi ve tek başına hareket etti.

Paris and Rome agreed that the three governments of Britain, France and Italy should take part in imposing sanctions. However, it was Britain alone who dispatched her marines. When France and Italy realised that Britain had succeeded in occupying Istanbul, they intervened once again to block the categorically British initiative in order to preserve the international balance of power; thus they demanded to take part in ruling the country, but the British did not enable them to do so, and acted alone.

Sultan, İngilizlerin almış olduğu tedbirleri desteklemiş ve hükümet bir kamuoyu bildirisi yayımlayarak halkı sakin olmaya çağırmış, bunu yapmanın onların görevi olduğunu belirtmiştir. Hükümet bildiriye şu sözlerle başlamıştır: Her Türk vatandaşının en önemli görevi Sultan'ın emirlerine uymaktır. Sonuç olarak, kitleler ve Türk askerleri bir korku atmosferine gömüldü; bu da halkın Sultan'a duyduğu öfkeye ve her yönden ona yönelik saldırıların yoğunlaşmasına yol açtı. Ardından meclis resmen feshedildi.

The Sultan backed the measures which the British had undertaken and the government issued a public communiqué in which it exhorted people to observe calm, stating that it was their duty to do so. The government began the communiqué by saying: “The most important duty of every Turkish citizen is to abide by the orders of the Sultan.” Consequently, the masses and the Turkish soldiers were engulfed in an atmosphere of terror which in turn led to people’s resentment of the Sultan and the intensification from all sides of the attacks upon him. Then parliament was officially dissolved.

5 Nisan 1920'de Salih Paşa istifa etti ve İngilizlerin isteği üzerine Damat Ferid Paşa yeni hükümeti kurarak ülkeyi despotça bir biçimde yönetmeye başladı. Meclis feshedildikten sonra tek güç odağı haline geldi ve İngiliz çıkarlarını açıkça gözetmeye, çeşitli yollarla onları kazanmaya çalıştı; öyle ki neredeyse İngilizlerden bile daha İngiliz oldu. Padişah da İngilizleri kazanma girişiminde ve Mustafa Kemal'in taraftarlarına saldırısında geri kalmadı. Şeyhülislam'ı onlara karşı bir fetva yayımlamaya teşvik etti ve Şeyhülislam da bunu yaptı. Fetvada, bütün milliyetçilerin lanetlenmişlerden ve sapkınlardan olduğu, Allah'ın kullarından olan müminlerin bu isyankâr ayaklanmacılara karşı savaş ilan etmesi gerektiği belirtildi. Aynı zamanda bu fetvayı onaylayan ve Mustafa Kemal ile destekçilerini idam cezasına çarptıran bir Saltanat fermanı yayımlandı.

On 5th April 1920, Salih Pasha resigned and Damad Ferid Pasha formed the new government at the request of the British and started ruling the country in a despotic manner. Once parliament had been dissolved, he became the sole power broker and started to openly take into account the British interests and attempt to win them over through various means, until he almost became more British than the British themselves. The Sultan was not too far behind in his attempt at winning the British over and in his attack on Mustafa Kemal’s followers. He incited Sheikh-ul-Islam to issue a fatwa against them and so he did. The fatwa stated that all the nationalists were from amongst the cursed ones and from amongst those who strayed, and that the believers from amongst Allah’s servants should declare war on those revolting insurgents. A Sultanic decree was simultaneously issued endorsing this fatwa and sentencing Mustafa Kemal and his supporters to capital punishment.

Bu harekâtların ışığında durum açıkça ortaya çıktı: ülkede iki kamp hâkimdi. Bir tarafta İngilizler vardı; onları Halife ve hükümet destekliyordu. Diğer tarafta ise Mustafa Kemal'in partisi vardı ve bu partiyi bütün halk destekliyordu. Bu nedenle Mustafa Kemal hükümete karşı bir konuma geçti ve halk onu İngilizlere karşı kendi lideri olarak gördü. Bu yüzden kamuoyu ondan yanaydı ve ordu subaylarının ve devlet memurlarının çoğu da onun tarafındaydı. İşte bu elverişli ortamda, hâlâ yerinde duran ve hiçbir zaman feshedilmemiş olan Meclis Heyeti adına yeni seçimlerin yapılacağını ve yeni meclisin eski meclisle hiçbir bağlantısının bulunmayacağını duyurma fırsatını yakaladı. Ayrıca bu meclisin bir Osmanlı meclisi olmayacağını, olağanüstü yetkilere sahip milli bir yasama kurumu olacağını da açıkladı. Bu milli kurumun oturumlarının yapılacağı merkez olarak Ankara seçildi.

In the light of these operations, the situation became apparent in that two camps dominated the country: the British on one side, backed by the Khaleefah and the government, and Mustafa Kemal’s party on the other side, backed by all the people. Hence, Mustafa Kemal became opposite to the government and people regarded him as their leader against the British. Therefore, public opinion was in his favour and most of the army officers and civil servants were on his side. So, amidst this favourable mood, he seized the opportunity to announce on behalf of the Parliamentary Committee, which was still in place and had never been dissolved, that fresh elections would be held and that the new parliament would have no connection with the old assembly. Also that it would not be an Ottoman parliament, but a nationalist legislative institution with exceptional powers. Ankara was selected as the centre where the sessions of this nationalist institution would be held.

Seçimler gerçekte yapıldı, ancak bunlar gerçek seçimler değildi; daha çok, meşru seçimlerin görünümünü yaratmayı amaçlayan nominal bir uygulamaydı. Genel kanı, mevcut durumun yalnızca Kemalistlerin seçilmesini gerektirdiği, diğer tüm grupların dışlanarak onların milletin temsilcileri hâline getirilmesi yönündeydi. Gerçekten de durum buydu ve Kemalistlerden başka hiçbir milletvekili seçilmedi.

Elections did effectively take place, but these were not genuine elections - they were rather a nominal exercise aimed at creating the appearance of legitimate elections. The general mood was that the status quo necessitated the election of the Kemalists only, to the exclusion of all others, so they become the representatives of the nation. This indeed was the case and no other deputy apart from the Kemalists was elected.

23 Nisan 1920'de Ankara'da milliyetçi kongre toplandı. Açılış oturumunun bilerek bir Cuma gününe denk getirilmesi planlanmıştı.

On 23rd April 1920, the nationalist conference was held in Ankara. The inaugural session was deliberately scheduled to take place on a Friday.

Ve böylece Mustafa Kemal, Ankara'da bir yönetim aygıtı kurdu.

And so, Mustafa Kemal established a government apparatus in Ankara.

Ayrıca düzenli bir ordu ve birkaç devlet dairesi kurdu.

He also established a regular army and several government departments.

Ayrıca bir matbaa ve bir gazeteci ekibi de getirdi. Hakimiyet-i Milliye adlı bir gazete yayımlandı ve Mustafa Kemal, Ankara'yı hükümet merkezi ve ülkenin başkenti olmaya hazırladı. Türk cumhuriyetinin temellerini atmaya koyuldu. Ancak bu girişimi son derece temkinli ve tam bir gizlilik içinde yürüttü; mücadelesinin yabancı işgaline karşı bir mücadele, savaşının da işgalcilere karşı bir savaş olduğunu gösterdi. Eylemlerini ülkeyi savunduğunu iddia ederek meşrulaştırdı ve Avrupalılara resmi açıklamalarla hitap ederdi; şöyle derdi: "Bütün Arap ülkelerini işgal edebilir, Suriye'yi işgal edebilirsiniz, ama Türkiye'yi işgal etmenize izin vermeyeceğim. Biz yalnızca her milletin sahip olması gereken bir hakkı talep ediyoruz. Doğal milli sınırlarımız içinde özgür bir millet olmak istiyoruz. Bunun bir karat eksiğini bile kabul etmiyoruz." Büyük Millet Meclisi'nin açılışı sırasında ve sonrasında ise şunu ilan etti: "Alınacak bütün tedbirler, Hilafet ve Saltanatın sürdürülmesini ve Sultanın ile ülkenin Batı esaretinden kurtarılmasını hedefleyecektir." Ardından şu açıklamayı yaptı: "Sultan, başkenti dilediği gibi kontrol eden Batılı devletlerin esiridir; dolayısıyla özgür bir egemen değildir ve herhangi bir egemenlik de taşımamaktadır. Bu nedenle Yüce Millet Meclisi, ülkenin işlerini geçici olarak üstlenecektir." Bunun üzerine, ülkenin işlerini yürütmekle görevlendirilen bir icra heyeti kuruldu. Heyet, Millet Meclisi tarafından seçilen on bir bakandan oluşuyordu ve Mustafa Kemal bunun başkanlığına seçildi. Bundan önce Mustafa Kemal, Millet Meclisi Başkanlığı'na seçilmişti; ardından Albay İsmet Paşa hükümete katıldı.

He also brought a press and a team of journalists. A newspaper called Hakmit Milla was published and Mustafa Kemal prepared Ankara to become the government centre and the capital of the country. He set about laying the foundations of the Turkish republic. However, he undertook this initiative with extreme caution and total secrecy by pretending that his struggle was a struggle against foreign occupation and that his war was a war against the occupiers. He used to justify his actions by claiming that he was defending the country and used to address the Europeans through official statements in which he would say: “You can occupy all the Arab countries and occupy Syria, but I shall not allow you to occupy Turkey. We are only claiming a right which every single nation should enjoy. We want to be a free nation within our natural national borders. We do not accept one carat less than that.” During and after the inauguration of the National Assembly, he declared: “All the measures to be taken would be aimed at maintaining the Khilafah and the Sultanate and at ridding the Sultan and the country from Western slavery.” He then gave a statement in which he said: “Since the Sultan is prisoner of the Western countries who control the capital as they please, thus he is not a free sovereign, nor does he enjoy any sovereignty whatsoever. Therefore, the Supreme National Assembly is going to assume temporarily the running of the country’s affairs.” Consequently, an executive committee was set up and delegated with the task of running the country’s affairs. It was formed of eleven ministers elected by the National Assembly, and Mustafa Kemal was voted as its president. Prior to this, he had been elected as speaker of the National Assembly, whereafter Colonel Ismat Pasha joined the government.

Sultan, sadık subaylarının başında olduğu bir görev gücünü Ankara'ya gönderdi.

The Sultan dispatched a task force to Ankara led by officers loyal to him.

Birlikler Anadolu'nun kuzeybatısına doğru ilerledi. Görev gücüne birçok gönüllü katıldı ve Sultan, bölgedeki kabileleri harekete geçirmek amacıyla bazı destekçilerini Kürdistan'a gönderdi. Ardından bütün Ümmeti tahta ve Hilafete sahip çıkmaya çağırmaya başladı. Halifeye olan bağlılık hâlâ o kadar güçlüydü ki emirleri saygıyla karşılanıyor, itaati Allah'a (swt) itaat sayılıyor, itaatsizliği ise Allah'a (swt) isyan sayılıyordu. Bu nedenle bütün eyaletler Halifeye katıldı, bazıları ise Ankara hükümetine karşı ayaklandı. Halifenin ordusu, bütün bir Kemalist tümeni esir almayı başardı.

The troops marched towards the north-west of Asia Minor. Many volunteers joined the task force and the Sultan sent some of his supporters to Kurdistan in order to incite the tribes in that region. Then he started to exhort the whole Ummah to defend the throne and the Khilafah. Loyalty to the Khaleefah was still strong to the point that his orders were met with respect and his obedience was considered to be an obedience to Allah (swt), while his disobedience was considered to be a disobedience to Allah (swt). Hence, all the provinces joined the Khaleefah while some of them revolted against the Ankara government. The army of the Khaleefah succeeded in taking a whole Kemalist division as prisoners.

Mayıs 1920 ayı boyunca iki ordu arasında çarpışmalar sürdü ve Sultanın ordusu her yerde Mustafa Kemalin kuvvetlerini bozguna uğratmayı başardı. Asi hareketin merkezi olan Ankara dışındaki bütün vilayetler Halifeye katıldı ve halk onun tarafındaydı. Ankara'nın kendisi de düşmek üzereydi, zira komşu köyler birer birer Sultanın sancağı altına geliyor ve Halifenin ordusuna katılıyordu.

Battles between the two armies went on throughout the month of May 1920 and the Sultan’s army managed to rout Mustafa Kemal’s forces everywhere. All the provinces joined the Khaleefah and the masses were on his side, apart from Ankara, which was the centre of the rebellion. Ankara itself was about to fall, for the neighbouring villages were coming under the Sultan’s banner one after the other and joining the Khaleefah’s army.

Mustafa Kemal ve Ankara'daki destekçileri büyük bir sıkıntı içindeydi; Ankara'nın kendisinde ise yanında bulunanların yüreklerine umutsuzluk çökmüş, Halife'ye teslim olup ona katılmayı düşünür olmuşlardı. Mustafa Kemal'in hayatı kıl payı bir tehlikedeydi ve yok olmanın eşiğindeydi.

Mustafa Kemal and his supporters in Ankara were in dire straits, and in Ankara itself, despair crept in the hearts of those who were with him and they contemplated surrendering to the Khaleefah and joining him. Mustafa Kemal’s life was hanging by a thread and he was on the verge of being destroyed.

Tam o sırada, bir buçuk yıl önce Paris'te imzalanan ve Sèvres Antlaşması olarak bilinen ateşkes koşulları yayımlandı. Padişahın kabul ettiği ve Başbakan Damad Ferid Paşa'nın imzaladığı bu koşullar gizli tutulmuştu ve Türk halkı bunlardan habersizdi. Şimdi ise bu koşullar tüm Türkiye'ye yayıldı. Bunun üzerine ülkenin her yerinde kamuoyu, Halife'ye ve Başbakan Damad Ferid Paşa'ya karşı öfkelendi.

Precisely at that moment, the terms of truce which had been signed a year and a half before in Paris, known as the Treaty of Sèvres which the Sultan had accepted and the Prime Minister Damad Farid Pasha had signed, were broadcast. These terms had been kept secret and the Turkish people knew nothing about them. They were now broadcast all over Turkey . Hence, public opinion was outraged in every part of the country, against the Khaleefah and against the Prime Minister Damad Farid Pasha.

Öfke en yüksek noktasındayken, İngiltere Başbakanı Lloyd George Avam Kamarası'nda şu açıklamayı yaptı: Müttefiklerin amacı, Türk boyunduruğundan Türk olmayan milletleri kurtarmaktır. Bu açıklama halk arasında da yayıldı ve öfkenin daha da artmasına yol açtı; kızgınlık İngilizlere ve onların kukla durumundaki kişilerine, yani Halife'ye ve onun Başbakanı Damad Ferid Paşa'ya yöneldi.

When the outrage was at his highest, the British Prime Minister Lloyd George, made an announcement in the House of Parliament saying: “The aim of the allies is to liberate the non-Turkish nations from the Turkish yoke.” This announcement was also circulated amongst the masses, causing the outrage to intensify, and the resentment became directed at the British and their puppets, the Khaleefah and his Prime Minister Damad Farid Pasha.

Bu şekilde durum tersine döndü ve insanlar Halife'den uzaklaşıp Mustafa Kemal'in safına geçmeye başladı. Mustafa Kemal'e karşı ayaklanan bölgelerin hepsi, Halife'nin ordusundan ve Mustafa Kemal'e karşı olanlardan temizlendi. Halife'nin ordusu ağır bir yenilgiye uğradı ve Sultan'ın gücü azaldı. İnsanlar, antlaşmayı imzalayıp ülkeyi teslim eden Damat Ferid Paşa'dan öç almaya yemin ediyordu. Sonuç olarak Ankara durumun kontrolünü yeniden ele geçirdi ve bütün halk Mustafa Kemal'in yanında yer aldı. Onu işgalden kurtaran kurtarıcı olarak gördüler ve ülkenin lideri olarak yeniden göreve getirildi. Bu antlaşma Türkleri öfkelendirdi, çünkü Osmanlı İmparatorluğu'nun sonu, Avrupalılar arasında paylaşılması ya da birbirinden bağımsız birkaç vilayete parçalanması anlamına geliyordu. Bu da Türkiye'yi Anadolu'nun içinde küçük bir ülkeye dönüştürüyor, Türkiye'nin başkenti ve Avrupa'ya tek açılan kapısı olan İstanbul'u ise uluslararası bir manda altına sokuyordu.

In this way, the situation was turned upside down and people started to drift away from the Khaleefah and join Mustafa Kemal. The areas which revolted against Mustafa Kemal were all purged from the Khaleefah’s army and from those who were opposed to Mustafa Kemal. The Khaleefah’s army was heavily defeated and the Sultan’s power was diminished. People were vowing to seek revenge from Damad Farid Pasha who had signed the Treaty and surrendered the country. Consequently, Ankara regained control of the situation and all people sided with Mustafa Kemal. They considered him to be the saviour from occupation and he was restored as the leader of the country. This Treaty incensed the Turks, for it meant the end of the Ottoman Empire and its division amongst the Europeans, or its fragmentation into several independent Wilayas, thus turning Turkey into a small country within Asia Minor and bringing Istanbul, the capital of Turkey and her only passage to Europe under an international mandate.