Mustafa Kemal, Mayıs 1919'a kadar düşüncelerini yaymak ve destekçi toplamak dışında hiçbir faaliyete girişmekten kaçındı. Mayıs 1919'da sıra ona geldi ve müttefikler, amaçlarına ulaşmak için farklı bir tarzda çalışmaya başladılar; bu amaç, Türkiye'yi Osmanlı Devleti'nin diğer parçalarından ayırmak, Hilafet'i yıkmak ve bir Türk cumhuriyeti kurmaktı.

Mustafa Kemal refrained from undertaking any other activity apart from spreading his thoughts and gathering supporters until May 1919, when his turn came and the allies started working in a different style to achieve their objective, i.e that of separating Turkey from the other parts of the Ottoman State, destroying the Khilafah and establishing a Turkish republic.

Bu, onların hükümette ajanlarını yerleştirme ve siyasi bir kriz yaratma girişimleri meşru ve yasal yollarla başarısızlığa uğradıktan sonra gerçekleşti. Eylemleri siyasi, uluslararası ve devrimci nitelikteydi. Onları bu yola iten, İtalya'nın Kilikya'yı ganimetinin bir parçası olarak ele geçirme konusundaki ısrarıydı. Bu nedenle İngiltere, Türkiye'nin asıl topraklarından müttefiklere karşı faaliyet göstermedikçe Türkiye'de planını uygulayamayacağını, rakipleri Fransa ve İtalya'yı Türkiye'nin stratejik noktalarından kovamayacağını fark etti. İtalya, Nisan 1919'da Antalya kentini ve çevresindeki mülkleri işgal edip, Yugoslavya'ya ait olan Fayum'u da ele geçirdikten sonra, Müttefikler adına İzmir'i işgal etmeye kalkıştı.

This took place once their endeavours to cause a political crisis and place their agents in power through legitimate and legal means had failed. Their actions were political, international and revolutionary. What prompted them was Italy’s persistence to seize Cilicia as part of her spoils. Hence, Britain realised that as long as she does not operate from within Turkey proper against the allies, she would not be able to execute her plan in Turkey and chase her opponents, France and Italy, from Turkey’s strategic positions. Once Italy had occupied the city of Antalia and the surrounding estates in April 1919, and once she had occupied Fayum, which was part of Yugoslavia, she attempted to occupy Izmir on behalf of the Allies.

Britanya ve Fransa, onun bu hamlesine karşı çıktı ve onunla yüzleşip İzmir'i veya Anadolu'nun batı kıyı şeridini işgal etmesini engellemeye karar verdi.

Britain and France opposed her move and decided to confront her and prevent her from occupying Izmir or the western coastline of Anatolia.

Ardından Antalya'nın işgaline itiraz etmeye başladılar; bunun, Akdeniz'in doğu kıyısı üzerinde kontrol sağlayacağını ileri sürüyorlardı. İngiltere, Fransa, İtalya ve Rusya arasında imzalanmış, İtalya'nın İzmir'i ve batı kıyı şeridini işgalini onaylayan antlaşma, Rusya savaştan çekildiği ve bu antlaşmayı hiç imzalamadığı için geçersiz ve hükümsüz sayıldı. Bunun üzerine İzmir'i Yunanistan'ın işgal etmesi için planlarını hazırladılar.

Then they started objecting to her occupation of Antalia arguing that this would give her control over the eastern side of the Mediterranean. The treaty that had been signed between Britain, France, Italy and Russia, endorsing Italy’s occupation of Izmir and the western coastline, was considered null and void because Russia had withdrawn form the war and never signed it. They then laid their plan for Greece to occupy Izmir.

Bir yandan da planlarını uygulamaya koyuldular. Öte yandan Britanya, aynı anda Anadolu'da, Küçük Asya'nın içlerinde ayaklanmaların patlak verdiğini, soygunların, yağmaların ve talanların yaygınlaştığını ve bunların endişe verici bir hızla arttığını iddia etti. Ayrıca güvenlik güçlerinin ülkede amaçsızca dolaştığını, kanun ve düzenin sağlanması gerektiğini ve güvenliği ihlal edenlerle başa çıkmak için sert bir yaklaşımın gerektiğini vurguladı. Bu nedenle Britanya, İstanbul'daki hükümetten doğu vilayetlerine güçlü bir adam göndermesini ve ona kanun ve düzenin yeniden sağlanması ile hükümet otoritesinin yeniden tesis edilmesi görevini vermesini talep etti.

They set about executing this plan on the one hand. On the other hand, Britain simultaneously claimed that disturbances had broken out in Anatolia, inside Asia Minor, and that robberies, looting and pillaging had become widespread and that it was on an alarming increase. She claimed also that the security forces had been roaming the country aimlessly, streesing that law and order must be observed and that a heavy handed approach was required to deal with those who breached security. Hence, Britain demanded from the government in Istanbul to send a strong man to the eastern provinces and assign to him the task of restoring law and order and re-establishing the government’s authority.

Ayrıca gayriresmî olarak Mustafa Kemal'in bu göreve talip olmasını önerdi.

She also unofficially recommended Mustafa Kemal to assume this role.

Savaş Bakanlığına bu konuyla ilgili başvuruda bulunuldu ve Bakanlığın Kıdemli Danışmanı Cevat Paşa onayladı. Mustafa Kemal hakkında hiçbir bilgisi yoktu, ancak Savaş Bakanı, Kemal'in niyetlerinden şüpheleniyordu; zira onun planlarından haberdardı. Yine de hemen kabul etti ve haberi Mustafa Kemal'e iletti. Mustafa Kemal ise doğu illerinde huzursuzluk yaygınken hızlı bir soruşturmanın yürütülmesi ve uygun tedbirlerin uygulanabilmesi için kendisine geniş yetkiler verilmesinin ve kararlarının bağlayıcı olmasının zorunlu olduğunu belirtti. Bakanlık, onun bütün taleplerini kabul etti.

The war ministry was approached pertaining this issue and Jawad Pasha, the Senior Adviser at the war ministry, approved. He knew nothing of Mustafa Kemal, but the war minister was suspicious of Kemal’s intentions, for he was aware of his plans. Nevertheless, he immediately agreed and broke the news to Mustafa Kemal, who replied that for a speedy investigation to be carried out and for the appropriate measures to be executed while unrest was rampant in the eastern provinces, this would inevitably require that he be given wide powers and for his decisions to be binding. The ministry agreed to all his demands.

Mustafa Kemal, o zamana kadar sessiz ve sakin duruyordu. Sultan'a ve hükümete karşı içinde düşmanlık beslediğini kimse bilmiyordu, çünkü çevresinde destekçilerini tamamen gizlilik içinde topluyordu. Geniş ve zorunlu yetkilere sahip olma arzusu, başlangıçta kendisine verilen talimatları reddetmesine yol açtı. Bunları gözden geçirdi ve hedeflediği amaca ulaşmak için tasarlanmış bir biçimde yeniden yazdı. Talimatları inceledikten sonra kendi hazırladığı biçimi Başbakan'a sundu; Başbakan da bunları kontrol etmeden imzaladı. Ardından onları Savaş Bakanı'na götürdü; Savaş Bakanı önce tereddüt etti, sonra imzaladı. Suretler, İngiliz Yüksek Komiseri'ne, müttefik kuvvetlerin Genel Komutanı Harrington'a ve müttefik kuvvetlerin tüm subaylarına gönderildi.

Mustafa Kemal had been up until then silent and calm. No one knew that he harboured feelings of hostility towards the Sultan and the government, for he used to gather supporters in total secrecy. His eagerness to acquire wide mandatory powers led him to reject the instructions handed to him at first. He reviewed them and wrote them anew in a format designed to achieve the goal he was aiming for. Having reviewed the instructions, he then presented his own format to the Prime Minister who signed it without checking them. He then took them to the war minister who at first hesitated and then signed. Copies were dispatched to the British High Commissioner, to Harrington, the General Commander of the allied forces, and to all the officers of the allied forces.

Dikkate değer olan şudur: Yalnızca Britanya, ayaklanmayı bastırmak için aşırı bir kaygı ve istek gösteren ülke olmuştur. Fransa'ya gelince, bu yenilgiye uğramış imparatorlukta herhangi bir endişe verici kargaşanın patlak vereceğini hiç beklememiş, bu yüzden bunlara hiçbir önem vermemiştir.

What is worth mentioning is that Britain alone was the only country to show excessive concern and desire to quell the unrest. As for France, she never expected the breakout of any alarming disturbances in this vanquished empire, hence she did not pay them any attention.

Bununla birlikte Mustafa Kemal, talimatlarını aldıktan ve istediği tüm yetkileri güvence altına aldıktan sonra, 15 Mayıs'ta küçük Anipoli gemisiyle İstanbul'dan ayrılarak Karadeniz üzerinden Samsun'a ulaşmayı umarak Anadolu'ya doğru yola çıktı.

Nevertheless, once Mustafa Kemal was given his instructions, and once he had secured all the mandatory powers he had wanted, he set sail for Anatolia and left Istanbul on 15th May aboard the small ship Anipoli, hoping to reach Samsun via the Black Sea.

Bu arada, 1919 Nisan ayının ikinci haftasında Osmanlı hükümetine, ateşkes şartlarına ilişkin yedinci maddeye göre müttefiklerin İzmir'i işgal etmek üzere olduğu ve bu maddeye dayanarak çıkarları tehdit altına girdiğinde bunu gerçekleştirme hakkını saklı tuttukları bilgisi verildi. Bunun üzerine Sadrazam Damat Ferit Paşa, İzmir Valisine talimatlarını verdi. Ordunun kışlalarında kalmasının gerekliliğini vurguladı ve yerel halkın düzenleyebileceği her türlü gösteriyi zorla yasaklamasını ona emretti.

Meanwhile, in the second week of April 1919, the Ottoman government was briefed that according to the seventh article pertaining to the terms of the truce, the allies were about to carry out their occupation of Izmir, and that according to this article, they reserved the right to execute this whenever their interests were threatened. Therefore, the Prime Minister Damad Farid Pasha gave his instructions to the Wali of Izmir. He emphasised the need to keep the armies inside their barracks and forced him to ban by force any demonstration which the locals may hold.

14 Mayıs 1919'da, İngiliz filosu İzmir yakınlarında kıyıya yakın bir yerde görüldü. Filonun komutanı Amiral Colthorpe, Vali'ye, çıkarma yapmak üzere olan müttefik kuvvetlere karşı hazırlıklı olmasını söyledi. Ardından Vali'yi kendisiyle görüşmeye çağırdı. Vali geldiğinde amiral ona şunu söyledi: "Az önce kıyıya çıkıp İzmir'i işgal edecek olanların Yunanlılar olacağını öğrendim." Vali yıkılmıştı ve amirale inanamayarak baktı. Gözyaşlarını tutamadı; gözyaşları bol bol akmaya başladı ve boğazı düğümlenmiş, aşağılanmış ve umutsuzluğa kapılmış bir sesle şöyle dedi: "Yunanlılar! Yunanlılar İzmir'i işgal etmek için mi geldi?" Amiral cevap verdi: "Bunlar Paris'ten aldığım emirlerdir." Vali dedi ki: "Ben sorumlu değilim ve ne olacağını tahmin edemem." Komutan ona şunu söyledi: "Yunanlılardan başkasının İzmir'i işgal etmesi imkânsızdır. Anlıyor musunuz?" Bunun üzerine Vali ona şöyle dedi: "Müslümanları yatıştırmak ve işgalin Yunanlılar tarafından değil, müttefikler tarafından yapıldığını ve bu işgalin kalıcı değil geçici olduğunu onlara kanıtlamak için yalnızca üç yüz askerinize ihtiyacım var." Komutan cevap verdi: "İmkânsız." Ardından görüşmeyi sonlandırdı.

On 14th May 1919, the British fleet was seen inshore around Izmir. The commander of the fleet, Admiral Colthorpe, told the Wali to be ready for the allied forces who were about to disembark. Then he summoned the Wali to meet him. When he arrived he said to him : “I have just heard that it will be the Greeks who will be disembarking and occupying Izmir.” The Wali was devastated and looked at the Admiral in disbelief. He could not hold back the tears, so they started flowing profusely and he said with a lump in his throat and in a voice expressing humiliation and dejection : “The Greeks! The Greeks have come to occupy Izmir?” The Admiral replied : “These are the orders I received from Paris.” The Wali said : “I am not responsible and I cannot predict what will happen.” The commander said to him : “It is impossible for other than the Greeks to occupy Izmir. Do you understand?” Upon this the Wali said to him : “I only need three hundred of your soldiers to reassure the Muslims and to prove to them that the occupation is carried out by the allies and not the Greeks, and that this occupation is temporary rather than permanent.” The Commander replied : “Impossible.” Then he ended the conversation.

Bu telgraf sonucunda Sinop Valisi görevinden alındı ve Padişah adına hareket eden Başbakan ile Mustafa Kemal arasında telgraflar gönderildi; Padişah, Mustafa Kemal'in derhal dönmesinde ısrar etti. Ancak Mustafa Kemal bu isteği reddetti ve şu sözlerle bir telgraf gönderdi: "Ülkenin bağımsızlığı sağlanana kadar Anadolu'da kalacağım." Bu açık ret, isyanın ilk adımı oldu; ve isyanı alevlendirinceye kadar insanları bir araya getirip Anadolu'da dolaşmaya devam etti.

As a result of this telegram, the Wali of Sinop was dismissed from his post and telegrams were exchanged between the Prime Minister, acting on behalf of the Sultan, and Mustafa Kemal, with the Sultan insisting that Mustafa Kemal should return immediately. However, Mustafa Kemal refused and sent a telegram in which he said : “I shall remain in Anatolia until the country’s independence is achieved.” This flagrant refusal was the first step towards the rebellion; and he went on gathering people and roaming about Anatolia until he had flared up the rebellion.

Mustafa Kemal'in başlattığı bu isyan, Hilafetin kaldırılması ve Türkiye'nin Osmanlı Devleti'nin diğer parçalarından koparılması ile sonuçlandı; Batılılara göre ise bu, Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışıydı. Yalnızca bu olaylardan bile, bütün bunları başlatanın İngilizler olduğu ve bu isyanı alevlendirmek için Mustafa Kemal'i görevlendirenlerin de onlar olduğu hiçbir şüpheye yer bırakmayacak biçimde sonucuna varılabilir. Çünkü doğu illerinde huzursuzluklar çıktığını iddia eden de onlardı, Mustafa Kemal'in bu huzursuzlukları bastırmak için gitmesini talep eden de onlardı, Yunanlıları İzmir'i işgal etmeye ve bu tür provokasyonları gerçekleştirmeye teşvik eden de onlardı; kendi donanmalarının koruması ve himayesi altında bunu yaptırdılar. Ayrıca Osmanlı yetkililerinin geri dönmesi yönündeki yalvarışlarına rağmen Mustafa Kemal'i İzmir'e getiren de İngilizlerdi ve onun bu provokasyonlardan hemen yararlanıp etrafına insan toplamaya başlamasının yolunu açan da onlardı. Bu olaylar çok şey anlatıyor ve herkesin parmak basabileceği kesin gerçeği en açık biçimde gösteriyor.

This is how Mustafa Kemal started his rebellion which ended in the abolishment of the Khilafah and the severance of Turkey from the other parts of the Ottoman State, or according to the Westerners, the destruction of the Ottoman Empire. From these events alone, one can conclude without any shade of a doubt that it was the British who had initiated everything to flare up this rebellion, and that it was they who had sent Mustafa Kemal to carry it out. For it was they who claimed that there had been disturbances in the eastern provinces, it was they who demanded that Mustafa Kemal should go to quell the disturbances, it was they who inspired the Greeks to occupy Izmir, under the guardianship and protection of their fleet, and to carry out such provocations. Also it was the British who had brought Mustafa Kemal to Izmir, despite the Ottoman authorities’ pleas for him to return, and who paved the way for him to immediately take advantage of those provocations and start gathering people around him. These events speak volumes and indicate most conspicuously the conclusive truth which everyone can put their finger on.