22 Akrabayla İyi İlişkileri Sürdürmek (Sılat-ur-Rahm)
22 Maintaining Good Relations with Kith and Kin (Silat-ur-Rahm)
Allah (SWT) cahiliye dönemindeki kabileciliği yasakladığında, bunu yalnızca Ümmetin evlatları arasındaki bağ olmasın diye yasaklamıştır ve Müslümanlar arasındaki ilişkilerin kabileciliğin denetiminde olmasını yasaklamıştır. Bununla birlikte, insanlara akrabalarıyla ilişkilerini sürdürmelerini ve onlara iyilik etmelerini emretmiştir. Rivayet edildiğine göre bir adam Peygamber ﷺ'e şöyle sormuştur: "Kime iyilik etmeliyim?" O da şöyle buyurmuştur: "Annene, babana, kız kardeşine ve erkek kardeşine." Başka bir rivayette şöyle geçer: "Ve sana daha yakın olan (mevla) akrabana; bu, bir hak, bir görev ve iyilik etmen gereken bir akrabalık bağıdır (rahm)." Ebu Bekir'in kızı Esma şöyle demiştir: "Putperest olan annem, Müslümanlarla Kureyş arasındaki antlaşma döneminde yanıma geldi. Ben de Peygamber ﷺ'e danışmak için gittim ve dedim ki: 'Annem geldi ve benden bir iyilik ummaktadır.' Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: 'Evet, annene iyilik et.'"
When Allah (swt) forbade the tribalism of Jahiliyah He only forbade that tribalism should be the bond between the sons of the Ummah, and He forbade that it controls the relationships amongst the Muslims. However, He ordered people to maintain contact with relatives and show kindness to them. It has been reported that a man asked the Prophet (pbuh) : “who shall I show kindness to?” He said: “Your mother, father, sister and brother.” In another version: “And your (Mawla) relation who is closer to you, as a right and duty and a tie of relationship (Rahm) which you should be kind to.” Asmaa bint Abu Bakr said: “My mother who was a pagan, came to see me during the period of the treaty between the Muslims and Quraish. I went to seek the advice of the Prophet (pbuh) saying: ‘My mother has arrived and she is hoping (for my favour).” The Prophet said: “Yes, be good to your mother”.
İslam, akrabalık ilişkilerini iki kategoriye ayırmıştır: birincisi, kişi öldüğünde kendilerinden miras alınabilecek olanlar; ikincisi ise anne tarafından olan akrabalar (Ulu'l-Erhâm). Miras hakkı olanlar, belirli bir pay hakkı bulunan kimseler (Ashâbu'l-Furûd) ile asabe olan akrabalardır (baba tarafından olan akrabalar). Ulu'l-Erhâm ise bunlardan farklıdır; bunlar ne belirli bir paya sahip olan ne de asabeden olan kimselerdir. Bu kategori on gruptan oluşur: Dayı ve teyze (hala), anne tarafından dede, kızın oğlu ve kız kardeşin oğlu, erkek kardeşin kızı, amca ve halanın kızları, baba bir kardeş (üvey amca) ve üvey erkek kardeşin oğlu ile kendini bunlardan biri olarak ilan eden herkes. Allah (c.c.) bu kimselere kişinin mirasından bir pay vermemiş ve onların nafakasını kişiye farz kılmamıştır. Bununla birlikte Allah (c.c.), tüm akrabalarla iyi ilişkiler sürdürmeyi ve onlara iyilik etmeyi emretmiştir. Câbir (r.a.) rivayet etmiştir ki Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Sizden biri fakir ise önce kendisiyle başlasın; biriniz fazla maldan artırabiliyorsa ailesine harcasın; artan olursa akrabalarına harcasın." Ebû Eyyûb'dan rivayet edildiğine göre bir adam Peygamber'e (s.a.v.) şöyle demiştir: "Beni cennete sokacak bir amel söyle." İnsanlar, "Bu adamın ne derdi var, ne derdi var?" dediler. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurdu: "Bir ihtiyacı var." Sonra şöyle buyurdu: "(Cennete girmek için) Allah'a ibadet edecek, O'na hiçbir şeyi ortak koşmayacak, namazı eksiksiz kılacak, zekâtı verecek ve akrabalarınla iyi ilişkiler sürdüreceksin." Böylece akrabalık bağlarını gözetmeyi emretmiştir. Şöyle bir soru sorulabilir: Bu hadislerde kastedilen akrabalar kimlerdir? Bu akrabalar yalnızca anne tarafından olan akrabalar (Ulu'l-Erham) mıdır, yoksa kişinin rahmiyle (akrabalık bağıyla) ilgili herkes midir? Hadisler, sıla-i rahmin (akraba ile iyi ilişkiler sürdürmenin) kapsamına, nikâhı haram olan yakınlar (Mahrem), babadan gelen erkek akrabalardan (Asabe) evlenilebilir olanlar ve anne tarafından olan akrabalar dahil olmak üzere tüm akrabaların girdiğini göstermektedir. Sıla-i rahim hakkında pek çok hadis vardır. Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Akrabasıyla bağını koparan kimse cennete girmeyecektir." Enes b. Malik'ten rivayet edildiğine göre Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu: "Rızkının genişlemesini ve ömrünün uzamasını isteyen kimse, akrabalarıyla iyi ilişkiler sürdürsün." Ebu Hureyre'den rivayet edildiğine göre Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: "Allah, yaratıklarını yarattı; yaratmayı bitirdiğinde rahim ayağa kalkıp dedi ki: 'Senden, kesilmekten (kopartılmaktan) Sana sığınırım.' Bunun üzerine Allah buyurdu: 'Bağını sürdüren kişiye lütfetmemden, bağını koparana lütfumu esirgememden hoşnut olmaz mısın?' Rahim, 'Evet, ey Rabbim!' dedi. Bunun üzerine Allah şöyle buyurdu: 'O hâlde sana bu verilmiştir.'" Ardından Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu:
Islam has divided the relations into two catogaries; firstly the relations from whom it is possible to inherit when they die. And secondly the relatives from the maternal side (Ulu al-Arham). As for the ones who have the right to inherit they are the ones entitled to a statutory portion of inheritance (Ashab al-Furud) and the agnate relations (relatives on the paternal side) (Asabat). As for relatives on the mothers side (Ulu al-Arham) they are different from the former; they are the ones who have no share in inheritance nor are they from the agnate relations. They include ten categories: The maternal uncle (Khal) and aunt (Khala), maternal grandfather (Jadd li al-umm), son of the daughter and son of the sister, daughter of the brother, daughter of the paternal uncle and paternal aunt, and the half paternal uncle, son of the half brother and whoever declares to be one of them. Allah (swt) did not give those people any share in the inheritance of the person nor is their maintenance an obligation on the person. However Allah (swt) ordered the maintaining of good relations and being kind to all the relatives. Jabir (ra) narrated that the Prophet (pbuh) said: “If any one of you is poor let Him start with Himself and if any one of you has surplus (wealth) let Him spend on his family, and if any of you has further surplus let Him spend it on his relatives.” Narrated Abu Ayyub: A man said to the Prophet (pbuh) “Tell me of such a deed as will make me enter Paradise .” The people said, “What is the matter with Him? What is the matter with Him?” The Prophet (pbuh) said, “He has something to ask”. The Prophet (pbuh) said: “(In order to enter Paradise) you should worship Allah and do not ascribe any partners to Him, offer prayer perfectly, pay the Zakat and keep good relations with your Kith and kin.” Thus, He ordered the keeping of good relations. It may be asked: Who are the relations meant in these Ahadith? Are they only the maternal side (Ulu al-Arham) or anyone related to the Rahm of the person! The Ahadith indicate that keeping good relations include all the relatives whether they are relatives from the unmarriageable degrees (Mahram), a non-Mahram from the Asaba (relations on the paternal side/agnates) or the relatives from the maternal side. There exist a number of Ahadith concerning the keeping of good relations (Silat ar-rahm). He (pbuh) said: “The one who severes ties with the relations will not enter Paradise”. It was narrated by Anas b. Malik that the Messenger of Allah (pbuh) said: “Whoever loves that He be granted more wealth, and that his lease of life be prolonged, then He should keep good relations with his kith and kin”. It is narrated by Abu Hurayra that the Prophet (pbuh) said: “Allah created his creation, and when He finished it, the womb got up and said, I seek refuge with you from Al-qatia (ties being severed with me).” On that Allah (pbuh) said: “Don’t you accept that I bestow my favours on Him who keeps your ties, and withhold My favours from Him who severes your ties?” On that it said, “Yes, Oh my Lord!” Then Allah (swt) said: “That is for you”. Then the Messenger of Allah (pbuh) said:
“Eğer dilerseniz şunu okuyabilirsiniz: {Siz yönetici olsaydınız, yeryüzünde bozgunculuk çıkarır ve akrabalık bağlarınızı koparır mıydınız?} [Muhammed: 22]” ﷺ şöyle buyurdu: “Sılayı rahim yapan (akrabalık bağlarını gözeten), akrabasının kendisine yaptığı iyiliğe karşılık veren kimse değildir; asıl sılayı rahim yapan, kendisiyle akrabalık bağını koparmış olan akrabalarıyla ilişkisini sürdüren kimsedir.” Bütün bunlar, akrabalarla iyi ilişkiler sürdürmeye teşvik etmektedir.
“If you wish, you can recite: Would you then if you were given authority, do mischief in the land and sever your ties of kinship?” [Muhammmad: 22] He (pbuh) said: “The Al-wasil (the one who keeps good ties with kith and kin) is not the one who recompenses the good done to Him by his relatives, but Al-Wasil is the one who keeps good relations with those relatives who had severed the bond of kinship with Him.” All of this indicates the exhortation to keep good relations with kith and kin.
Silat ar-Rahm (akrabalık bağlarını sürdürme), Allah'ın (c.c.) İslam toplumu içinde iyi ve dostane ilişkilerin korunmasına, akrabalar arasında iyi geçinmeye ve iş birliğinin sürdürülmesine dair koyduğu hükmün ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Ayrıca şeriatın erkek ile kadının bir araya gelmesini düzenleme ve bu birlikteliğin doğurduğu ilişkiler (alakat) ile bunlardan doğan tüm sonuçları düzenleme konusundaki ilgisinin derecesini de ortaya koymaktadır. Dolayısıyla İslam şeriatı, toplumdaki sosyal yaşama ilişkin koyduğu kurallar aracılığıyla insanlık için en iyi toplumsal sistemi sunmaktadır.
The Silat ar-Rahm (keeping good relations) indicates the importance of what Allah (swt) has legislated regarding the keeping of good and friendly relations within the Islamic community, in the maintaining of good relations and co-operation between relatives, and the extent of the Shari’ah concern to organise the meeting of men and women and organise what results from this meeting in terms of the relationships (Alaqat) and whatever branches out from it. Hence the Islamic Shar’a, through the rules which it legislated for the social aspect in the society, provides the best social system for mankind.