مصطفی کمال هنگام آغاز جنگ افسر جزء ناشناخته‌ای بود، هرچند به اندیشه‌های غربی‌اش و شورشش علیه اندیشه‌های اسلامی، و به تمایلش به انگلیسی‌ها و نفرتش از آلمانی‌ها شناخته می‌شد. تنها پس از شرکت او در نبرد آنا فورتا بود که نامش معروف و ستوده شد. از آن زمان به بعد، او شهرت گسترده‌ای یافت، نامش بر سر زبان‌ها افتاد و مشهور شد.
Mustafa Kemal was a little known junior officer when the war broke out, though he was known for his Western thoughts and his rebellion against the Islamic thoughts, and for his inclination towards the British and his hatred for the Germans. It was only after his participation in the battle of Ana Forta that his name became known and celebrated. Since that time, he acquired a wide publicity, his name became celebrated and he became famous.
در بهار سال ۱۹۱۵، در آغاز سال دوم جنگ جهانی، آلمان تلاش‌های خود برای تصرف سرزمین‌های فرانسوی را متوقف کرد، زیرا نه آلمان و نه فرانسه نمی‌توانستند یکدیگر را شکست دهند و به پیروزی قاطع دست یابند. در این میان، روس‌ها ضربه‌ای سخت خورده بودند که اگر دولت‌های غربی به سرعت اقدام نمی‌کردند و به طور منظم مهمات مورد نیاز روسیه را تأمین نمی‌کردند، نمی‌توانستند از آن برخیزند و مبارزه خود را از سر بگیرند. متفقین غربی برای این منظور کشتی‌هایی بارگیری کردند، اما در دریای مدیترانه محاصره شدند و نتوانستند به روسیه برسند. از این رو، حمله به استانبول و گشودن تنگه‌ها ضروری شد تا کشتی‌ها بتوانند وارد شوند و روسیه را به طور منظم تأمین کنند. فرماندهی ارتش عثمانی در آن زمان در دست ژنرال آلمانی اتو لیمان فون سندرز بود. او فرماندهی یک لشکر را به قائم‌مقام مصطفی کمال بیک سپرده بود و در همان زمان بود که حمله متفقین رخ داد.
In the spring of 1915, at the beginning of the second year of the World War, Germany halted her attempts at seizing the French territories because neither Germany nor France could defeat one another and achieve a decisive victory. The Russians had meanwhile suffered a severe battering, from which they could not rise again and resume their struggle unless the Western states acted swiftly and supplied Russia on a regular basis with much needed ammunition. The Western Allies loaded ships for this purpose but they were besieged in the Mediterranean and could not reach Russia. Hence it became imperative to launch an attack on Istanbul and open the straits in order to allow the ships to enter and supply Russia on a regular basis. The command of the Ottoman army was at the time in the hands of the German General Otto Liman von Sanders. He had assigned the command of one division to the Qaim Qam Mustafa Kemal Beik and it was at that time that the Allies offensive took place.
در تاریخ ۱۵ آوریل ۱۹۱۵، انگلیسی‌ها کوشیدند حمله‌ای عظیم سازماندهی کنند و برای نبرد به‌خوبی آماده بودند. آنان وارد نبرد شدند و نیروهای انگلیسی توانستند به گالیپولی برسند و نیروهای عثمانی را پراکنده کنند. در نتیجه، ژنرال فون ساندرز ناگزیر شد فرمانده مسئول نبرد را برکنار کند و به جای او قائم‌مقام مصطفی کمال را گمارد که در آن زمان هنوز سرهنگ بود. مصطفی کمال فرماندهی نیروهای عثمانی را در نزدیکی آنا فورتا، یکی از حساس‌ترین مناطق نزدیک داردانل، به عهده گرفت. نبرد بر سر دره‌ای جریان داشت که ترک‌ها قله آن را در اختیار داشتند و انگلیسی‌ها در پایین تلاش می‌کردند آن را تصرف کنند. نبرد چندین روز ادامه یافت و هیچ‌یک از دو طرف متخاصم برتری نیافت. وضع موجود باقی ماند؛ عثمانی‌ها بر مواضع خود پایداری کردند و انگلیسی‌ها بر مواضع خویش، در حالی که درگیری میان آنها ادامه داشت.
On 15th April 1915, the British attempted to mount a huge offensive, being adequately prepared for battle. They entered the battle and the British troops managed to reach Gallipoli and succeed in dispersing the Ottoman troops. As a result General von Sanders was forced to dismiss the commander in charge of the battle and he replaced him with the Qaim Qam Mustafa Kemal, who at the time was still a colonel. Mustafa Kemal assumed the command of the Ottoman troops near Ana Forta, one of the most sensitive areas near the Dardanelles. The battle was being waged over a valley with the Turks occupying its peak and the British down below trying to occupy it. The battle went on for several days with neither of the two warring factions gaining the upper hand. The status quo remained with the Ottomans holding on to their positions and the British holding on to theirs as the fighting between them continued.
این وضعیت چند ماه ادامه یافت تا اینکه ناگهان در شب پانزدهم دسامبر، در فضایی که در پوشش کامل پنهانکاری فرو رفته بود، انگلیسی‌ها از موقعیتی که در امتداد ساحل گالیپولی در اختیار داشتند عقب‌نشینی کردند.
This went on for several months when suddenly on the night of 15th December, in an atmosphere shrouded in total secrecy, the British evacuated from the position they had occupied along the coast of Gallipoli.
کشتی‌های جنگی پس از آنکه با شتابی شگفت‌انگیز بارگیری شدند، به راه افتادند. همان تخلیهٔ شتابزده بود که به نبرد پایان داد۔
The warships set sail after having been loaded in an astonishing hurry. It was that evacuation that ended the battle.
پس از پایان نبرد، فرمانده مصطفی کمال گزارش خود از این نبرد را به فرمانده کل آلمانی تقدیم کرد. او همچنین ساعت خود را که گلوله‌ای آن را کاملاً درهم شکسته بود و بدین‌ترتیب مصطفی کمال را از آسیب نگه داشته بود، به او داد. هنگامی که لیمان فون سندرز ساعت را دریافت کرد، بی‌درنگ ساعت طلای خود را بیرون آورد و به مصطفی کمال هدیه داد، و ساعت شکسته را به یادگار نزد خود نگه داشت.
When the fighting was over, the commander Mustafa Kemal presented the German general commander with his report about the battle. He also presented his watch which had been completely smashed by a bullet, thus missing Mustafa Kemal. When Liman von Sanders received the watch he immediately took out his own gold watch and gifted it to Mustafa Kemal, keeping the smashed watch as a souvenir.
پس از آن نبرد، مصطفی کمال به ستاره‌ای تبدیل شد و در میان نیروهای مسلح عثمانی محبوبیت گسترده‌ای یافت؛ زیرا این نبرد تبلیغات وسیعی گرفت و پیروزی مهمی برای مصطفی کمال در برابر بریتانیا به شمار آمد. با این حال، مصطفی کمال در سر داشت که در جنگ شرکت نکند و با وجود محبوبیت تازه‌ای که پس از نبرد آنافورتا به دست آورده بود، همچنان بر نظر خود درباره کناره‌گیری دولت عثمانی از جنگ پافشاری می‌کرد. او به داشتن چنین نظری بسنده نمی‌کرد و با شهرت خود در میان نیروهای مسلح و مردم، چندین بار تلاش کرد تا بر شماری از شخصیت‌های قدرتمند تأثیر بگذارد و آنان را به پذیرش عقایدش وادارد، اگرچه با بی‌تفاوتی و آزردگی روبه‌رو شد. بدین‌ترتیب، او موضوع سوءظن قرار گرفت. با وجود اعتمادی که پس از این نبرد به توانایی نظامی او داشتند، هیچ‌کس حاضر نبود او را در دخالت در امور سیاسی کشور تشویق کند؛ بلکه هرگاه می‌کوشید به‌طور مؤثر در سیاست کشور مشارکت کند، مانع او می‌شدند. او بریتانیایی‌ها را بسیار ارج می‌نهاد؛ به آنان اعتماد داشت و به توانایی‌شان ایمان داشت و معتقد بود که بی‌شک پیروز خواهند شد و آلمان شکست خواهد خورد؛ و به همین دلیل مورد سوءظن قرار گرفته بود. در واقع، حتی کسانی که به او نزدیک شده بودند نیز زیر سوءظن مقامات و تحت نظارت آنان قرار گرفتند.
After that battle Mustafa Kemal became a star, gaining widespread popularity among the Ottoman armed forces, for this battle was given huge publicity and was considered a significant victory for Mustafa Kemal over the British. However, Mustafa Kemal used to harbour the idea of not participating in the war, and despite his newly acquired popularity in the wake of the battle of Ana Forta, he still maintained his opinion regarding the withdrawal of the Ottoman State from the war. He was not content to merely carry such an opinion and with his fame among the armed forces and the people, he undertook several attempts at influencing a host of powerful personalities in order to get them to believe in his ideas, although he was met with indifference and vexation. As such, he became the object of suspicion. Despite their faith in his military ability after this battle, no one was prepared to encourage him in meddling in the political matters of the country; rather they used to stand in his way whenever he attempted to effectively take part in the countrys politics. He held the British in great esteem; trusting them and believing in their ability and that they would undoubtedly win and that Germany would be vanquished; and this is why he was under suspicion. Indeed even those who became close to him came under the suspicion of the authorities and their surveillance.