د ګلوبلایزیشن کلمه لومړی ځل د ۱۹۹۰лس کلونو په نیمایي کې د لویو امریکایي شرکتونو د فعالیتونو په تشریح کې کارول شوه. د سړې جګړې پای امریکا د یوې ستونزې مخ ته ودراوه؛ د یو‌سرې ټوکي سره د وسلو سیالۍ دې ته لاره هواره کړه چې مالي حلقې د امریکا ته پیسې واچوي، پایله یې یو ګران ډالر و، او دا په خپل وار د امریکایي څو‌ملي شرکتونو لپاره د خپلو توکو صادرول تقریباً ناممکن کړل. امریکایي شرکتونه دا ومومل چې کورنۍ کې د توکو جوړول دومره ګران دي چې بهر کې د سیالۍ وړ حیثیت ساتل یې ډیر لګښت راولي.

The first time the word globalisation was used was in describing the activities of the large American companies during the mid-1990s. The end of the cold war put the US in a conundrum; the arms race with the USSR resulted in financial circles pouring money into the US resulting in an expensive dollar which in turn made the climate for US multi-nationals to export their goods virtually impossible. US Companies found it too expensive to maintain a competitive position overseas when it was costing them so much making the products at home.

له همدې امله ارزانه بهرني بازارونه موندل ضروري شول. بهرني هېواد کې د تولیدي فابریکو جوړول، چې د ارزانه کارګر له ځواک څخه ګټه پورته کېږي او د کار د لږو قوانینو او ښکاره ظلم او تېرې لاندې کار کوي، ته «نړیوالتوب» (ګلوبلایزېشن) ویل کېږي.

Hence cheaper foreign markets had to be found. The setting up of production facilities in a foreign country making use of the cheap labour, with very little labour laws and outright abuse was termed globalisation.

پہلا ملک چې د نړیوال کېدو (ګلوبلایزیشن) پروګرام ته وسپارل شو، روسیه وه او هغه څه چې د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته ور پاتې شول. په ۱۹۹۰ کال کې د کمونیزم سقوط او د شوروي اتحاد تجزیه د سرمایه‌دارو ادارو لپاره د یوې غټې مرکزي اقتصاد د بازار پر بنسټ اقتصاد ته بدلولو یوه ښه فرصت وه. د پیسو ټولې کچې ۱۲۹ ملیارده ډالره روسیې ته ولېږدېدې، او د نړیوال پیسو صندوق (IMF) او نړیوال بانک د خپلو پراختیایي پروګرامونو یوه شمېر پلي کړل. د روسیې اقتصاد د بهرني پانګوونې لپاره خلاص شو او صنعت بهرنیانو ته وپلورل شو، چې دې کار هېواد د نړیوالو بیو د اوښتو په وړاندې زیانمن کړ. په ۱۹۹۷ کال کې، د روسیې په اړه د باور د له لاسه ورکولو له امله، سپکولاتورانو خپل پیسې ایستل پیل کړې او روسیه نه شوه کولی خپل ځان وساتي، ځکه چې آزادي غوښتل کېده چې د پانګې په جریان کې هېڅ محدودیت نه وي. دې بحران د بې وزلۍ کچه له ۲ ملیون څخه ۶۰ ملیون ته لوړه کړه، چې ۳۰۰۰ سلنه زیاتوالی دی. د یونیسیف په وینا دې کار کال کې ۵۰۰٫۰۰۰ "اضافي" مرګونه پېښ کړل. روسیه یوه ښکاره بېلګه ده چې نړیوال کېدو مستقیم دا اجازه ورکړه چې بحران هغه لوړ کچه ته ورسېږي چې ورسېد.

The first nation to be given the globalisation treatment was Russia and what was left of it after the collapse of the USSR. The fall of communism in 1990 and the break-up of the Soviet Union represented a wonderful opportunity for capitalist institutes to transform a huge centralist economy to one that was market orientated. A total of $129 billion poured into Russia with the IMF and the World Bank implementing a number of its development schemes. The Russian economy was opened to foreign investment and industry was sold to foreigners leaving the country vulnerable to swings in world prices. In 1997, due to a loss on confidence in Russia, speculators began to withdraw their money and Russia was unable to defend itself as liberalisation required there to be no restrictions on capital flows. The crisis raised poverty from 2 million to 60 million, a 3000% increase. UNICEF noted that this resulted in 500,000 ‘extra’ deaths per year. Russia is a clear example that globalisation directly allowed the crisis to reach the peak it did.

دنیا کې اوس لوی ځواک (سپر پاور) د عالمي کېدو (ګلوبلائزیشن) په نوم داسې پالیسۍ پېښې کوي چې د آزاد تجارت معنا لري، او په حقیقت کې دا هغه تجارتي پروسې دي چې د تاریخ په اوږدو کې د مرکنټلیزم (تجارتي استعماري نظام) په نوم ترسره شوې دي. امریکا په ۱۷۷۶ ز کال کې د برتانوي استعماري واک څخه جلا شوه، ځکه چې دې هېواد د امپراتورۍ برتانیې د پالیسیو ناانصافي او سختۍ ومنله. مګر اوس امریکا همغه رول غاړې ته اخستی دی او هغه کارونه کوي چې برتانیې یې د نورو سره کول. د ۱۸۱۲ ز کال د جګړې څخه لږ وروسته، چې د برتانوي مرکنټلیستي تجارتي کړنو د ماتولو لپاره پیل شوې وه، د امریکا سیاستوال هینري کلی د امریکا لپاره د دفاعي توان د جوړولو اړتیا ته اشاره وکړه، او یوه برتانوي مشر ته یې حواله ورکړه: «ملتونو هم، لکه څنګه چې موږ پوهېږو، پوهېدل چې موږ له «آزاد تجارت» څخه هیڅ زیات او هیڅ کم نه اراده کوو، پرته له دې چې د خپل لوی ګټور حالت له مخې، د دوی ټولو بازارونو باندې د خپلو صنعتي توکو انحصار ترلاسه کړو، او دوی ټول د دې څخه منع کړو چې کله هم صنعتي هېوادونه شي.»25

Globalisation today in reality is the superpower pushing for various policies that imply free trade which is in fact a continuation of mercantilist processes seen throughout history. The US broke away from British colonial rule in 1776, recognising the unfairness and harshness in Imperial Britain’s policies. However, the US has now taken on that role and is doing the same things that the British once did to others. Shortly after the War of 1812 that was fought to defeat British mercantilist trade practices, US statesman Henry Clay pointed to the necessity of the United States developing a defensive capability by quoting a British leader, ‘Nations knew, as well as [ourselves], what we meant by “free trade” was nothing more nor less than, by means of the great advantage we enjoyed, to get a monopoly of all their markets for our manufactures, and to prevent them, one and all, from ever becoming manufacturing nations.’25

د ریګن او تیچر دورې په ځانګړې توګه کې، آزاد تجارت د نړۍ په ډیرو برخو کې د نړیوالتوب په نوم تیلي شو. د دولت په ملکیت هرڅه تقریباً بد ګڼل کیدل، او د عامه ملکیت هرڅه خصوصي کولو ته هڅول کیدل، او که اړتیا وي نو نظامي مداخلې هم کارول کیدې.

The Reagan and Thatcher era in particular, saw free trade pushed to most parts of the globe under the guise of globalisation. Almost demonising anything that was state owned, and encouraging the privatisation of anything that was owned by the public, using military intervention if needed.

د جوړښتي تعدیلي پالیسۍ د بډایو هیوادونو لوی سوداګرو ته دا اجازه ورکولو لپاره کارول شوې چې د بې وزله هیوادونو اقتصادونه خلاص شي او ډېری سرچینې ارزانه ډول ځانته ولري یا ترې ګټه پورته کړي.

Structural adjustment policies were used to open up economies of poorer countries so that big businesses from the rich countries could own or access many resources cheaply.

گلوبلائزیشن د ناکامۍ ریکارډ لري. شاید تر ننه پورې د غربت په اړه ترټولو جامع مطالعه، یعنې Scorecard on Globalization 1980-2000، کې مارک ویزبروټ، ډین بیکر او د Centre for Economic and Policy Research نورو څیړونکو ثبت کړي چې د گلوبلائزیشن په دوره (1980-2000) کې اقتصادي ودې او د ژوندانه د اوږدوالي، د ماشومانو د مرګ ژوبلې، د زده کړې د کچې او سواد د ښه کېدو نرخونه، د 1960-1980 کلونو په پرتله ټول کم شوي دي۔ د 1960 څخه تر 1980 پورې ډیرو هیوادونو د خپلې اقتصادي بازار د نړیوالې بازار له اغیزو د ساتلو، د خپلو کورنیو صنعتونو د وده کولو او دې ته د رقابت وړتیا ورکولو لپاره ساتنیزې پالیسۍ پلې کړې. دا هماغه پالیسۍ دي چې د امریکا اقتصادي سمون پرې ولاړ و۔

Globalisation has a track record of failure. In perhaps the most comprehensive study of poverty to date, Scorecard on Globalization 1980-2000, Mark Weisbrot, Dean Baker and other researchers at the Centre for Economic and Policy Research documented that economic growth and rates of improvement in life expectancy, child mortality, education levels and literacy all have declined in the era of globalization (1980-2000) compared to the years 1960-1980. From 1960-1980 many countries maintained protectionist policies to insulate their economies from the international market to nurture their domestic industries and allow them to become competitive. Those policies are the same ones on which US economic prosperity was built.