پروفیسر ولیم ایسترلی، د پراختیا او بهرنیو مرستو په اړه د اقتصاد یو مشهور پوه، د بهرنیو مرستو په نقد کې وایي چې دې ډیرو لوی ژمنو سره سره ډیره پایله نه ده ترلاسه شوې. هغه وايي:
«د نړۍ د بې وزلو یوه traged دا وه چې لویديځو په تېرو پنځو لسیزو کې ۲.۳ ټریلیون ډالره بهرنیو مرستو ته ولګول، خو بیا هم نه وو توانېدلي چې د دولس سینټه ډیر ارزانه درمل ماشومانو ته ورسوي، چې د ملاريا د ټولو مرګونو نیمایي مخه ونیسي. لویديځو ۲.۳ ټریلیون ډالره ولګول، خو بیا هم نه وو توانېدلي چې بې وزلو کورنیو ته څلور ډالره ارزانه د ملاريا د مقابلې غټې (ناټونه) ورسوي. لویديځو ۲.۳ ټریلیون ډالره ولګول، خو بیا هم نه وو توانېدلي چې هرې نوې مور ته درې ډالره ورسوي او پنځه میلیونه د ماشومانو مرګ مخه ونیسي... دا زړه ډکوونکې ده چې د نړۍ ټولنه د شتمنو بزرګانو او ماشومانو لپاره د تفریح د رسولو یوه ډیره اغیزمنه لاره جوړه کړې، پداسې حال کې چې د مرګ په حال کې د بې وزلو ماشومانو ته د دولس سینټه درمل نشي رسولی.»
Professor William Easterly, a noted mainstream economics professor on development and aid issues has criticized foreign aid for not having achieved much, despite grand promises. He says: ‘A tragedy of the world’s poor has been [that] the West spent $2.3 trillion on foreign aid over the last five decades and still had not managed to get twelve-cent medicines to children to prevent half of all malaria deaths. The West spent $2.3 trillion and still had not managed to get four-dollar bed nets to poor families. The West spent $2.3 trillion and still had not managed to get three dollars to each new mother to prevent five million child deaths…It is heart-breaking that global society has evolved a highly efficient way to get entertainment to rich adults and children, while it can’t get twelve-cent medicine to dying poor children.
د بهرنیو مرستو اغیزمنتوب له ډیر وخت راهیسې پوښتنه لاندې دی، ځکه چې دا مرستې په ټولو حالتونو کې شرایط لرلي. د مرستې ورکوونکو هیوادونو او همدارنګه امریکا مرستې د خپلو جیوپولیتیکي موخو د پوره کولو لپاره کارولي دي. د بیلگې په توګه:
The effectiveness of foreign aid has long been questioned since in all cases it has come with strings attached. Donor countries as well as the US have used aid to meet their geopolitical aims. For example:
د امریکا متحده ایالات د ملي امنیت سره تړلو اندیښنو لرونکو سیمو ته مرستې لیږلي دي، لکه منځنۍ ختیځه سیمه، او په ځانګړې توګه د سړې جګړې په وختونو کې د منځنۍ امریکا او کیریبیان سیمې.
a. The US has directed aid to regions where it has concerns related to its national security, e.g. Middle East, and in Cold War times in particular, Central America and the Caribbean.
ب. سویډن د "پرمختللو ټولنو" لپاره هدفمن مرستې ورکړې دي.
b. Sweden has targeted aid to “progressive societies”.
ج۔ فرانسه د فرانسوي کلتور، ژبې او نفوذ د ساتلو، پراخولو او خپرولو هڅه کړې ده، په ځانګړي ډول په لويديځ افريقا کې، او هغو هیوادونو ته یې نامتناسب ډول مرسته ورکړې ده چې له فرانسې سره پراخ تجارتي اړیکې لري۔
c. France has sought to promote maintenance or preserve and spread of French culture, language, and influence, especially in West Africa, while disproportionately giving aid to those that have extensive commercial ties with France.
د. جاپان هم د مرستو زیاته برخه د هغو هېوادونو ته ورکړې ده چې په ختیځ آسیا کې یې پراخ سوداګریز اړیکې لري، او دا مرستې د جاپاني تولیداتو د پیرود شرطونو سره یوځای شوې دي.
d. Japan has also heavily skewed aid towards those in East Asia with extensive commercial ties together with conditions of Japanese purchases.
افریقہ کو خاص طور پر استعمار کے خاتمے کے بعد سے امداد کا وعدہ کیا جاتا رہا ہے۔ جی 8 کے بے شمار سربراہی اجلاسوں میں براعظم کے لیے امداد اور قرض میں ریلیف کے وعدے کیے گئے ہیں۔ تاہم، یہ امداد پسماندہ براعظم کی مدد کے بجائے قومی مفادات کے لیے حمایت حاصل کرنے کی غرض سے دی گئی ہے۔ جیسا کہ Action for Southern Africa نے نشاندہی کی ہے: ’یہ ناقابلِ انکار ہے کہ افریقہ میں ناقص حکمرانی، بدعنوانی اور بدانتظامی موجود رہی ہے۔ تاہم، استعمار کی میراث، سرد جنگ کے دوران جی 8 کی جابر حکومتوں کی حمایت، قرضوں کے جال کی تشکیل، آئی ایم ایف اور ورلڈ بینک کے نافذ کردہ ساختی ایڈجسٹمنٹ پروگراموں کی بڑے پیمانے پر ناکامی، اور بین الاقوامی تجارت کے انتہائی غیر منصفانہ قواعد بھی اس کا سبب ہیں۔ افریقہ کے بحران کے حالات پیدا کرنے میں جی 8 کے کردار کا انکار نہیں کیا جا سکتا۔ اس کی بنیادی ذمہ داری یہ ہے کہ وہ اپنے گھر کو درست کرے اور ان ناانصافی پر مبنی پالیسیوں کو ختم کرے جو افریقہ کی ترقی میں رکاوٹ ہیں۔’
Africa in particular has been promised aid ever since the end of colonialism. Countless G8 summits have promised aid and debt relief to the continent. However, this has been in order to win support for national interests rather then helping the impoverished continent. As noted by Action for Southern Africa: ‘It is undeniable that there has been poor governance, corruption and mismanagement in Africa. However, the legacy of colonialism, the support of the G8 for repressive regimes in the Cold War, the creation of the debt trap, the massive failure of Structural Adjustment Programmes imposed by the IMF and World Bank and the deeply unfair rules on international trade. The role of the G8 in creating the conditions for Africa’s crisis cannot be denied. Its overriding responsibility must be to put its own house in order, and to end the unjust policies that are inhibiting Africa’s development.
دنیا کے ملکوں کے تعلقات میں موجودہ صورتِ حال کو غیر ملکی امداد کے ذریعے برقرار رکھا جاتا ہے۔ امریکہ جیسے امیر ممالک کے پاس مالی اثر و رسوخ کا ایسا ذریعہ موجود ہے جس کے سہارے وہ یہ طے کرتے رہتے ہیں کہ اچھی حکمرانی کا کیا مطلب ہے، اور ترقی پذیر ملکوں کی منڈیوں کو کثیر القومی کمپنیوں کے لیے کھلوانے کا کام بھی انہی کے ہاتھ میں رہتا ہے۔ ترقی پذیر ممالک کے پاس مغربی منڈیوں پر ایسا کوئی دباؤ ڈالنے کا ذریعہ نہیں، حتیٰ کہ زراعت اور ٹیکسٹائل جیسے شعبوں میں بھی جہاں انہیں برتری حاصل ہے، وہ تجارتی رکاوٹوں اور سبسڈیز کا سامنا کرتے چلے آ رہے ہیں۔
The status quo in world relations is maintained through foreign aid. Rich countries like the US continue to have a financial lever to dictate what good governance means and to pry open markets of developing countries for multinational corporations. Developing countries have no such handle for Western markets, even in sectors like agriculture and textiles, where they have an advantage but continue to face trade barriers and subsidies.