الله تعالیٰ فرمایي:

Allah the Almighty says:

{هغوئ وویل: "اے ذوالقرنین! بیشکه یأجوج او مأجوج په ځمکه کې ډیر فساد کوي، نو ایا موږ دې ته یو خراج درکړو ترڅو ته زموږ او د دوی تر منځ یوه بنده (دیوال) جوړ کړې؟" هغه وویل: "هغه (مال، واک او قدرت) چې زما رب ما ته ورکړی دی، ښه دی (ستاسو له خراج څخه). نو زه په قوت (د سړو) سره مرسته وکړئ، زه به ستاسو او د دوی تر منځ یوه بنده جوړه کړم. "ماته د اوسپنې ټوټې (بلاکونه) راوړئ؛" بیا کله چې هغه د دوو غرونو ترمنځ خلا ډکه کړه، ویې ویل: "پوف وکړئ؛" بیا کله چې هغه دا (سور لکه) وګرځاوه}

{They said: "0 Dhul-Qarnain! Verily Ya'juj and Ma 'juj (Gog and Magog) are doing great mischief in the land. Shall we then pay you a tribute in order that you might erect a barrier between us and them?" He said: "That (wealth, authority and power) in which my Lord had established me is better (than your tribute). So help me with strength (of men), I will erect between you and them a barrier. "Give me pieces (blocks) of iron;" then, when he had filled up the gap between the two mountain-cliffs, he said: "Blow;" then when he had made them (red as)

هغه وویل: "ماته مایع مس راوړئ چې په دوی واچوم." نو دوی (یاجوج او ماجوج) نه وکولای شول چې په دیوال پورته شي او نه یې د ځمکې لاندې سوراخ کولای شول.

fire, he said: "Bring me molten copper to pour over them." So they (Ya 'juj and Ma 'juj (Gog and Magog)] could not scale it or dig through it.

ذوالقرنین وویل: «دا زما د رب له جانبه رحمت دی، خو کله چې زما د رب وعده راشي، نو هغه به دا (بند) په خاورو برابر کړي. او د زما د رب وعده تل رښتیا ده»}. (الکهف، ۹۴-۹۸)

(Dhul-Qarnain) said: "This is a mercy from my Lord, but when the Promise of my Lord comes, He shall level it down to the ground. And the Promise of my Lord is ever true"}. (Al-Kahf, 94-98)

او، {تردې چې کله یاجوج او ماجوج خوشې کړل شي، او دوی له هره لوړې ځمکې څخه ښکته راځي}. (الانبیاء، ۹۶)

And, {Until, when Ya'juj and Ma'juj (Gog and Magog) are let loose (from their barrier), and they swoop downfrom every mound}. (Al- Anbiya', 96)

بې شکه، یاجوج او ماجوج د آدم (علیه السلام) له اولادې دي. په دې باب کې هغه حدیث دلیل دی چې په دواړو صحیحینو (بخاري او مسلم) کې د الأعمش له لارې، د ابو صالح څخه، د ابو سعید الخدري څخه روایت شوی دی، چې هغه د پیغمبر ﷺ څخه نقل کړی چې فرمایي: «الله تعالیٰ (د قیامت په ورځ) وفرمایي: اې آدمه! آدم وایي: لبیک و سعدیک، او ټول خیر ستا په لاس کې دی. الله فرمایي: د دوزخیانو ډله راوباسه. آدم وایي: اې الله! د دوزخ ډله څومره ده؟ الله جواب ورکوي:»

No doubt; "Gog and Magog are from among the children of Adam (Peace be upon him). In proof of this, comes the Hadith that is transmitted in the two Sahihs (Bukhari and Muslim) from Al-A'mash, after Abu Salih, after Abu Sa' id Al- Khudri who narrated the Prophet (Peace be upon him) to have said: "Allah will say (on the Day of Resurrection), 'O Adam!' Adam will reply, 'Labbaik wa Sa'daik, and all the good is in Your Hand.' Allah will say: 'Bring out the people of the fire.' Adam will say: 'O Allah! How many are the people of the Fire?' Allah will reply:

د هر زرو څخه، نهه سوه نهه ویشت وباسه.» په هغه وخت کې ماشومان سپینه ږیري کیږي، هره حامله ښځه سقط کوي، او انسانان به دې حالت کې وویني چې ګنې نشه یي دي، خو دوی نشه یي نه وي، بلکې د الله غضب ډیر سخت وي.» د پیغمبر ﷺ اصحابو وپوښتل: «ای د الله رسوله! هغه یو کس څوک دی؟» هغه وفرمایل: «زیري واوروئ؛ له تاسو څخه یو کس به وي، او له یاجوج او ماجوج څخه زر کسان به وي.» پیغمبر ﷺ

'From every one thousand, take out nine-hundredand ninety-nine.' At that time children will become hoary headed, every pregnant female will have a miscarriage, and one will see mankind as drunken, yet they will not be drunken, but dreadful will be the Wrath of Allah." The Companions of the Prophet (Peace be upon him) asked, "O Allah's Messenger! Who is that (excepted) one?" He said, "Rejoice with glad tidings; one person will be from you and one thousand will be from Gog and Magog." The Prophet (Peace be upon him)

پس نبي ﷺ وفرمایل: "هغه ذات چې زما ژوند د هغه په لاس کې دی، زه امید لرم چې تاسو به د جنت د خلکو یوه څلورمه برخه وي." موږ وویل: "الله اکبر!" هغه وفرمایل: "زه امید لرم چې تاسو به د جنت د خلکو یوه درېیمه برخه وي." موږ وویل: "الله اکبر!" هغه وفرمایل: "زه امید لرم چې تاسو به د جنت د خلکو نیمایي وي." موږ وویل: "الله اکبر!" بیا هغه وفرمایل: "تاسو (مسلمانان)

further said, "By Him in Whose Hands my life is, hope that you will be one-fourth of the people of Paradise." We shouted, "Allahu Akbar!" He added, "I hope that you will be one-third of the people of Paradise.We shouted, "Allahu Akbar!" He said, "I hope that you will be half of the people of Paradise." We shouted, "Allahu Akbar!" He further said, "You (Muslims)

(د نورو مسلمانانو په پرتله) داسې دي لکه سپین غويي پوټکی کې یوه تورې ویښته، یا لکه تور غويي پوټکی کې یوه سپینه ویښته (یعنې ستاسو شمیر د دوی په پرتله ډیر لږ دی)۔" (البخاري او مسلم)

(compared with non Muslims) are like a black hair in the skin of a white ox or like a white hair in the skin of a black ox (i.e. your number is very small as compared with theirs)." (Al-Bukhari and Muslim)

دا حدیث د دوی د شمېر د زیاتوالي او دا چې دوی د ټولو انسانانو د شمېر سل ځله دي، ښیي. سربیره پردې، دوی د نوح (علیه السلام) له اولادې دي، په ځانګړې توګه ځکه چې الله تعالی زموږ ته په خپل عظیم قرآن کې خبر ورکوي چې نوح (علیه السلام) د ځمکې د خلکو په وړاندې د هغه څخه دعا وکړه او ویې ویل: {او نوح وویل: ای زما ربه! د ځمکې پر مخ یو هم کافر مه پرېږده!} (نوح، ۲۶) او الله تعالی پخپله فرمایي: {نو موږ هغه او د هغه سره کسان په کشتۍ کې وژغورل}. (العنکبوت، ۱۵) او {او د هغه اولاد، موږ هغوی پاتې شونکي وګرځول}. (الصافات، ۷۷) دې ته دا حدیث هم اضافه دی چې د امام احمد په مسند او د ابوداود په سنن کې روایت شوی او دا یادونه کوي چې د نوح (علیه السلام) درې زامن زېږېدلي وو: سام، حام او یافث. سام د عربو پلار و؛ حام د سودانو پلار و؛ او یافث د ترکو پلار و. سربیره پردې، یاجوج او ماجوج د ترکو یوه برخه ده چې د مغولو څخه دي، هغه چې ډېر ځواکمن وو او په ځمکه کې یې فساد خپور کړ.

This Hadith denotes the numerousness of their numbers and that they are a hundred-fold the number of all mankind. Moreover, they are from among the offspring of Nuh (Noah (Peace be upon him)) in particular for Allah the Almighty informs us in His Glorious Qur'an that Nuh (Peace be upon him) invoked Him against the people of the earth saying: {And Nuh (Noah) said: "My Lord! Leave not one of the disbelievers on the earth!} (Nuh, 26) And, Allah the Almighty Himself says: {Then We saved him and those with him in the ship}. (Al-'Ankabut, 15) And, {And, his progeny, them We made the survivors}. (As-Saffat, 77) This is in addition to the Hadith transmitted in Imam Ahmed's Musnad and the Sunan of Abu Dawud that mentioned: that there were three sons born to Nuh (Peace be upon him): Shell, Ham and Japheth. Shem was the father of the Arabs; Ham was the father of the Sudan; and Japheth was the father of the Turk.7 Moreover, Gog and Magog are just a part of the Turk from among the Mangols who were stronger and spread mischief in the land.

کله نو خلکو دا دعوه کړې ده چې یاجوج او ماجوج د آدم (علیه السلام) د منی له هغه نطفې څخه پیدا شوي دي چې له خاورو سره مخلوط شوه، او په دې ترتیب سره دوي د حوا له اولادې نه دي. مګر دا دعوه - چې شیخ ابوزکریا النووي په خپله د صحیح مسلم په شرح کې ساتلې ده او نور علماء هم دا د ضعیفه او غریبه ګرځولې ده - ډېره ضعیفه ده. ځکه په دې باب کې هیڅ دلیل نشته، او سربیره پر دې دا د قرآن کریم د څرګند متن سره هم مخالف دی چې پورته یادېدلی و، یعنې دا چې د نن ورځې ټول انسانان د نوح (علیه السلام) له اولادې دي. په همدې ډول، ځینو خلکو ویلي دي چې دوي (یاجوج او ماجوج) په مختلفو شکلونو او بڼو دي: ځینې د کجورې د ونې په اندازه لوړ دي، ځینې ډېر لنډ دي، او ځینې یوه غوږ بستر ګرځوي او بل غوږ یې د لحاف یا پوښ په توګه کاروي۔

Some people claimed that Gog and Magog were created out of the semen of Adam (Peace be upon him) that mixed with the earth and thus they were not from Eve. But, this claim -which was held by Sheik Abu Zakariya An-Nawawi in his explanation of Sahih Muslim and by other scholars who declared it to be weak and strange -is too weak. As, there is not any proof on this and moreover, it contradicts the obvious text of the Glorious Qur'an -mentioned earlier -that all mankind of today are from the offspring of Nuh (Peace be upon him). In addition, some people claimed that they (Gog and Magog) are of different shapes and figures: some are as tall as palm-trees, some are too short, and some take one of their ears as a bed and the other as a cover or blanket.

لیکن دا ټول ادعاوې بې بنسټه دي او لږ تر لږه رد کیدو هم نه شي زغملی. مګر سم نظر دا دی چې: دوی د آدم (علیه السلام) له اولادو څخه دي او د همدې صفتونو او شکلونو لرونکي دي.

However, all these claims are groundless and cannot stand the slightest refutation. But, the correct view is that: they are from among the children of Adam (Peace be upon him) and that they bear the same qualities and shapes.

د اللہ رسول (علیہ السلام) وفرمایل: «الله تعالیٰ آدم (علیہ السلام) وپیدا کړ، هغه ته شپیته (60) ذراعه قد ورکړ.» Note: the text ends mid-sentence in the original, so the translation follows that.

Allah's Prophet (Peace be upon him) said: "Allah created Adam, making him 60

ډېر اوږد، شپږ ذراعه قد سره. کله چې الله تعالیٰ هغه پیدا کړ، ښاغلی ورته وویل: "لاړ شه او د هغو فرښتو ډلې ته سلام واچوه، او د هغوی ځواب واوره، ځکه چې دا به ستا سلام او ستا اولادونو سلام وي." نو آدم (علیه السلام) فرښتو ته وویل: السلام علیکم. فرښتو وویل: "السلام علیک ورحمة الله" (یعنې تا باندې سلام او د الله رحمت وي). په دې ډول فرښتو د آدم سلام ته "ورحمة الله" زیات کړ. هر هغه څوک چې جنت ته ننوځي، د آدم (علیه السلام) په شان او بڼه به وي. له آدم (علیه السلام) د پیدایښت راهیسې خلک په قد کې کمېږي. دا حدیث هغو خلکو ته د مخه بندېږي چې په ناسم ډول ناسمې خبرې کوي.

cubits tall. When He created him, He said to him, "Go and greet that group of angels, and listen to their reply, for it will be your greeting (salutation) and the greeting (salutations of your offspring. " So, Adam said (to the angels), As- Salamu 'Alaikum (i.e. Peace be upon you). The angels said, "As-Salamu' Alaika wa Rahmatu-l-lahi" (i. e. Peace and Allah's Mercy be upon you). Thus the angels added to Adam's salutation the expression, 'Wa Rahmatu-l-lah.' Any person who will enter Paradise will resemble Adam (in appearance and figure). People have been decreasing in stature since Adam's creation." This Hadith blocks the way before those who falsely claim things that are groundless.

هکه ووایۍ: په دې حدیث کې چې متفق علیه دی، څنګه دا څرګندیږي چې دوی به د قیامت په ورځ د مؤمنانو لپاره د فدیې په توګه وګرځول شي او دوزخ ته به داخل شي، حال دا چې دوی ته هیڅ رسول نه دی استول شوی، او الله تعالیٰ فرمایي: {او موږ هیڅکله عذاب نه کوو تر دې چې یو رسول ونه لیږو (چې خبرداری ورکړي)}؟

If it is said: How does the previously-mentioned Hadith -that was agreed upon - denote that they will be treated as ransom for the Believers on the Day of Resurrection and that they will enter Hellfire, while no Messengers were sent to them and Allah the Almighty says: {And We never punish until We have sent a Messenger (to give warning)} (Al-Isra', 15)?

دا ځواب دی چې: دوی هیڅکله هم تر هغې عذاب نه کیږي څو چې خبرداری ورنه کړای نشي. بیا، که دوی د محمد ﷺ له زمانې مخکې ژوند کاوه او رسولان ورته لیږل شوي وو، نو دوی ته خبرداری ورکړل شوی و. او که دوی ته هیڅ رسولان نه وو لیږل شوي، نو دوی د "فطرت خاوندانو" په توګه ګڼل کیږي، هغه کسان چې د اسلام پیغام ورته نه و رسیدلی یا ورته نه و رسولی شوی. په هرصورت، د اصحابو ﷺ له ځینو کسانو څخه روایت شوې حدیث دا ښیي چې پیغمبر ﷺ وفرمایل: "دغه ډول کسان به د قیامت په لارو کې ازمول کیږي: هغه څوک چې د بلونکي ځواب ووایي، جنت ته به ننوځي. او هغه څوک چې انکار وکړي، اور ته به ننوځي." خو دوی ازمول د دوی د نجات مستلزم نه دی، او نه دا د هغې خبرې سره ټکر لري چې دوی به اور ته ننوځي. ځکه الله تعالی خپل پیغمبر ﷺ ته د غیب هغه څه بسیي چې غواړي، او هغه ته یې خبر ورکړ چې دوی به د دوزخیانو څخه وي، او دا چې د دوی طبیعت حق انکار کوي او د هغه تابعداري نه کوي، ځکه دوی د قیامت تر ورځې پورې بلونکي ته ځواب نه وایي. دا ښیي چې که دوی په دې ژوند کې حق وپیژني، نو په انکار کې به نور هم ډیر ضد وي. د قیامت په لارو کې به ځینې هغه کسان چې په دې ژوند کې حق دروغجن ګڼل، خپل ځانونه حق ته تسلیم کړي. الله سبحانه وتعالی فرمایي: {او که ته لیدلی شې کله چې مجرمان (کافران، مشرکان، ګناهګاران) خپل سرونه د خپل رب په وړاندې ټیټ کوي (وایي):}

The answer is that: They will never be punished until they are given warning. Thereupon, if they were existing before the time of Prophet Muhammad (Peace be upon him) and Messengers were sent to them, thus, they were given warning. And, if no Messengers were sent to them, they would be treated as "People of the Fitrah" and those to whom the Message of Islam did not reach or be conveyed. However, it is indicated by the Hadith transmitted by some of the Companions of the Prophet (Peace be upon him) that he said: "Those and the like will be tested on the pathways of the Resurrection: and whoever responds to the caller, he will enter Paradise. And, whoever refuses, he will enter the Fire." However, testing them neither necessitates their salvation, nor contradicts with the saying that they will enter Hell-fire. For Allah the Almighty reveals to His Prophet (Peace be upon him) what He wills of the Unseen, and hence, He informed him that they will be from among the people of Hell and that their nature denies the truth and submission thereto, as they do not respond to the caller till the Day of Judgment. This indicates that, they would be more stubborn in rejecting the truth if they were to come to know it in this present life. In the pathways of Resurrection, some of those who used to belie the truth in the present life will submit themselves to the truth. Almighty Allah says: {And if you only could see when the Mujrimun (criminals, disbelievers, polytheists, sinners) shall hang their heads before their Lord (saying):

په دې مخکې یادونه وشوه چې ذو القرنین دا دېوال د اوسپنې او مسو څخه جوړ کړ او هغه يې د داسې لوړې درجې ته ورساوه چې د ډېرو لوړو غرونو سره برابر وه۔

It was mentioned earlier that Dhul-Qarnain has built it out of iron and copper and elevated it to a very high point that is equal to the very lofty mountains.

په دې هم هېڅ شک نشته چې د ځمکې پر مخ داسې بل ودانۍ نشته چې د لوړوالي او انساني ګټو له پلوه ورسره برابره وي. امام البخاري په خپل صحیح کې دا حدیث روایت کړی دی چې وايي: ((یو سړي رسول الله ﷺ ته وویل چې ما د یاجوج او ماجوج بند ولیدی. رسول الله ﷺ وپوښتل: ته یې څنګه لیدلی؟ هغه وویل: ما یې داسې لیدلی لکه "البرد المحبر" (ښکلی او نقش شوی وچ کالي). رسول الله ﷺ وفرمایل: ته یې داسې لیدلی.)) د ابن جریر په تفسیر کې یو بل لږ توپیر لرونکی روایت له قتادې څخه راغلی، هغه وايي: ((ما ته ویل شوي چې یو سړي وویل: ای د الله رسوله! ما د یاجوج او ماجوج بند لیدلی دی. نبي ﷺ وفرمایل:

However, there is no on earth an equal building in terms of loftiness or benefiting to mankind. Imam Al-Bukhari transmitted in his Sahih the following Hadith saying: ((A man told the Prophet (Peace be upon him) that he had seen the dam (of Gog and Magog). The Prophet (Peace be upon him) asked: (How did you find it?' the man said: (I found it like Al-Burd Al-Muhabbar (stripped garments).' The Prophet (Peace be upon him) said: (You have seen it like that. '" In Ibn Jarir's exegesis of the Qur'an, a slight different narration was reported by Qatadah who said: ('I was told that a man said: (0 Allah's Messenger! I have seen the dam of Gog and Magog. 'The Prophet (Peace be upon him) said:

مې ته وواياست. سړي وويل: "دا داسې ښکارېده لکه د ټوټو شوو جامو په څېر، چې سور او تور ډبرې لري." پېغمبر ﷺ وفرمایل: "تا دا لیدلي دي." یادونه وشوه چې خلیفه الواثق یو شمېر استازي د مختلفو پاچاهانو ته د پیغامونو سره ولېږل، تر دې چې له یو هېواد څخه بل هېواد ته سفر وکړي او تر هغه ځایه ورسېږي، چې بند ته ورسېږي او د هغې حقیقت ته ودریږي. کله چې دوی خلیفې ته بېرته راستانه شول، هغه ته یې دا توضیح کړه چې دا بند یوه لویه دروازه لري چې ډېرې تړکۍ یې دي.

(describe it to me. The man said: 'It looked like stripped garments, with red and black stripes.' The Prophet (Peace be upon him) said: 'You have seen it. '" It was mentioned that the Caliph, Al-Wathiq sent some messengers with messages to different kings to allow them travelling from one country to another till they reach the dam and stand on its reality. When they came back to the Caliph, they described it to him saying that it has a huge door with many locks.

دا یو ډیر لوړ او محکم ودانۍ ده، او د هغې د جوړولو موادو او وسیلو پاتې شوني په یوه برج کې ساتل شوي دي. همدارنګه، تراوسه هم ساتونکي د هغې پر ساتنه ګوري. ویل شوي چې د هغې ځای د ځمکې په شمال‑ختیځ اړخ کې دی. همدا رنګه ویل شوي چې د دوی ځمکه ډیره پراخه ده، دوی د کرنې او ښکار پر بنسټ ژوند کوي، او د دوی شمېر نه شمېرل کېږي.