الله تعالیٰ فرمائی:

Allah the Almighty says:

{او دوی ته د دوو سړو مثال بیان کړه: یوه ته مو د انګورو دوه باغونه ورکړي وو، او دواړه مو د خرمو په ونو چاپیره کړي وو، او په منځ کې مو ځمکې کرل ورکړي وې. دواړو باغونو خپل حاصل ورکړ او هېڅ یې په کې کمی نه کړ، او په منځ کې یې مو یوه سیند بهولی وو. او هغه ته ملکیت (یا میوه) وه، نو هغه خپل ملګري ته په خبرو کې وویل: زه له تا څخه په مال کې ډېر یم او په نفرونو کې ډېر زورور یم. او هغه په داسې حال کې خپل باغ ته ننوت چې (په غرور او کفر کې) په خپل ځان ظلم کوونکی و. هغه وویل: زه ګومان نه کوم چې دا به کله هم ختم شي. او زه ګومان نه کوم چې قیامت به کله راشي، او که زه هم خپل رب ته واوړول شم (د قیامت په ورځ)، نو یقیناً به زه له دې څخه ښه څه ومومم کله چې ورته ورسیږم. د هغه ملګري په خبرو کې ورته وویل: ایا ته په هغه ذات کافر یې چې له خاورو څخه دې پیدا کړ (یعنی ستا پلار آدم)، بیا له نطفې څخه (د نارينه او ښځینه د منيو وړو څاڅکو څخه)، بیا دې د سړي په بڼه جوړ کړ؟{لیکن زه خو داسې وایم: هغه الله دی، زما رب، او زه خپل رب سره هېچا ته شریک نه ګرځوم.}

{And put forward to them the example of two men: unto one of them We had given two gardens of grapes, and We had surrounded both with date palms; and had put between them green crops (cultivated fields). Each of those two gardens brought forth its produce, and failed not in the least therein, and We caused a river to gush forth in the midst of them. And he had property (or fruit) and he said to his companion, in the course of mutual talk: "I am more than you in wealth and stronger in respect of men." And he went into his garden while in a state (of pride and disbelief), unjust to himself. He said: "I think not that this will ever perish. And I think not the Hour will ever come, and if indeed I am brought back to my Lord, (on the Day of Resurrection), I surely shall find better than this when I return to Him." His companion said to him during the talk with him: "Do you disbelieve in Him Who created you out of dust (i.e. your father Adam), then out of Nutfah (mixed semen drops of male and female discharge), then fashioned you into a man?"But as for my part, (I believe) that He is Allah, my Lord, and none shall I associate as partner with my Lord.

دا به تا لپاره ښه وای چې کله تا خپل باغ ته ننوتل، ووایې: «هغه څه چې الله وغواړي (دا به پیښ شي)! له الله پرته هیڅ زور نشته!» که ته ماته د مال او اولاد له مخې د خپل ځان څخه کم وینې، (نو هم دا ویل پکار دي). ښايي زما رب ماته ستا له باغ څخه غوره څه راکړي او په دې باغ باندې له آسمانه عذاب (هېڅ ناکه بلا) راولېږي، نو دا به یوه لغزنده ځمکه شي.

"It was better for you to say, when you entered your garden: 'That which Allah wills (will come to pass)! There is no power but with Allah! If you see me less than you in wealth, and children. "It may be that my Lord will give me something better than your garden and will send on it Husban (torment, bolt) from the sky, then it will be a slippery earth.

«یا اُس کا پانی گہرائی میں دھنس جائے، پس تم اُسے ہرگز تلاش نہ کر سکو گے۔» چنانچہ اُس کے پھل گھیر لیے گئے (تباہی سے)۔ پھر وہ اُس پر خرچ کیے ہوئے مال کے سبب اپنے ہاتھ مَل مَل کر پچھتاتا رہا، جب کہ وہ باغ اپنے چھتروں سمیت برباد ہو چکا تھا، اور وہ بس یہی کہہ سکا: «کاش! میں اپنے رب کا کسی کو شریک نہ ٹھہراتا!» اور اُس کے پاس کوئی جماعت نہ تھی جو اللہ کے مقابلے میں اُس کی مدد کرتی، اور نہ وہ خود اپنا بچاؤ کر سکا۔ وہاں (قیامت کے دن) ولایت (حمایت، اختیار، اقتدار اور بادشاہی) صرف اللہ ہی کے لیے ہے۔

"Or the water thereof (of the gardens) becomes deep-sunken (underground) so that you will never be able to seek it." So his fruits were encircled (with ruin). And he remained clapping his hands (with sorrow) over what he had spent upon it, while it was all destroyed on its trellises, and he could only say: "Would that I had ascribed no partners to my Lord!" And he had no group of men to help him against Allah, nor could he defend (or save) himself. There (on the Day of Resurrection), Al-Walayah (protection, power, authority and kingdom)

یوازې الله ته به وي، هغه حقیقي معبود دی. هغه د ثواب له پلوه ښه دی او د پایلې له پلوه هم ښه دی. (لا إله إلا الله - د عبادت حق یوازې الله لره دی)}. (الکهف، ۳۲-۴۴)

will be for Allah (Alone), the True God. He (Allah) is the Best for reward and the Best for the final end. (La ilaha illallah -none has the right to be worshipped but Allah)}. (Al-Kahf, 32-44)

بعض علماء وویل: دا یوه یوازې مثال دی چې ضروري نه ده چې په ریښتیني ژوند کې پیښ شوی وي. مګر د علماؤ اکثریت په دې باور دي چې دا واقعیاً پیښ شوی او د دې ژوند په حقیقت کې وقوع پیدا کړې ده. د الله تعالی قول: {او دوی ته مثال ورکړه}، یعنې د قریشو د مشرکانو لپاره، ځکه چې دوی غرور په ځان کې پیدا کړی وو او کمزورو او غریبانو ته تکبر ښودلی. دا د الله تعالی د هغه قول په څیر دی چې وایي: {او دوی ته یو مثال ورکړه: د هغه ښار اوسیدونکو قصه، [ویل شوي دي چې ښار انطاکیه وو]، کله چې دوی ته لېږونکي راغلل}. (یاسین، ۱۳) دا ډیر مشهور دي چې له دې دواړو سړو یو مؤمن وو او بل کافر. ویل شوي دي چې دواړه ډیر شتمن وو. مؤمن خپل ټول مال او دولت د الله تعالی په لاره کې مصرف کړ. برعکس، کافر، سره له دې چې باغونه او کروندې ورکړل شوي وې (چې د هغو څخه هغه دوه باغونه دي چې په قرآن کریم کې په ټولو تفصیلاتو سره ذکر شوي دي)، له الله تعالی د لارې څخه واوښت. د هغه دواړو باغونو کې انګور او کجورې وې چې د هغه بوټو او انګورو شاوخوا وې، سره له هغو سیندونو سره چې ډکې شوې وې او د اوبو کرښې چې هرې خوا بهیدې او د هغه د مال سره. د هغه د ونو او بوټو میوې ډیرې او نه شمیرل کېدونکې وې (یوازې د الله تعالی په فضل سره)، او د هغه باغونو لیدل ډیر خوښونکي وو. سره لدې، د دواړو باغونو خاوند مغرور شو او د مؤمن سړي سره یې په تکبر چلند وکړ او وې ویل: {زه تا څخه په مال کې زیات یم او د سړو په لحاظ کې ځواک لرم}، یعنې زه له تا څخه غوره یم، ځکه چې ته خپل ټول مال په بې ځایه توګه مصرف کړ او ته داسې ونکړل لکه زه چې باغونه او کروندې واخلم او پیسې یې په کې پانګه کړم ترڅو وروسته ګټه تر لاسه کړم. تا باید زما د قدمونو تعقیب کړی وای! او {هغه خپل باغ ته داخل شو په داسې حال کې چې (غرور او کفر کې) وو، په خپل ځان ظلم کوونکی وو}، یعنې داسې حال کې چې د الله تعالی لپاره خوښ نه وو (په غرور او تکبر سره). او {وَمَا أَظُنُّ أَن تَبِيدَ هَٰذِهِ أَبَدًا} ویل: زه نه گمان کوم چې دا باغ هیڅکله ورک شي، داځکه چې د دې ډېر بوټي او ونې دي، او که د دې څخه کوم یو ورک شي، نو هغه به یقیناً (لکه څنګه چې هغه فکر کاوه) د دې په ځای یو بل ښه او ښکلی بوټی ترلاسه کړي. ځکه هغه فکر کاوه چې هرڅه لري: پراخ اوبه، شمېرنه لرونکي میوې، او د بوټو ډولونه.

Some scholars said: This is a mere example that has not necessarily taken place in real life. But, the majority of scholars hold that it really took place and happened in this present life of ours. His Statement, {And put forward to them the example}, i.e. for the polytheists of Quraish as they wear pride and show arrogance to the weak and poor. This is like Allah's Statement that reads, {And put forward to them a similitude: the (story of the) dwellers of the town, [it is said that the town was Antioch (Antakiya)], when there came Messengers to them}. (Ya-Sin, 13) It is well-known that one of these two men was a believer, while the other was a disbeliever. It is also said that each one of them was very rich. The believer spent all his riches and wealth in the Cause of Allah. Conversely, the disbeliever, though granted gardens and orchards (of which are the two gardens mentioned in the Glorious Qur'an in full details), He diverted from Allah's Path. His two gardens contained grapes and date-palms surrounding his plants and grapes, along with overflowing rivers and water streams running everywhere along with his property. The fruits of his trees and plants were numerous and countless (only by Allah's Grace), and the sight of his gardens was very pleasant. However, the owner of the two gardens became proud and dealt arrogantly with the believing man saying: {I am more than you in wealth and stronger in respect of men}, i.e. I am better than you as you spent all your wealth in vain and you did not do as I did: buying gardens and orchards and investing the money therein to gain the profits later. You should have followed my very steps! And, {he went into his garden while in a state (of pride and disbelief), unjust to himself), i.e. in a state that is not pleasing to Allah the Almighty (with pride and arrogance). And he {said: I think not that this will ever perish}, that is because there is plenty of its plants and trees and if any of these were to perish, he would certainly (as he thought) get it replaced with a better and more fine one. For -he thought -he has everything: plentiful water, countless fruits, and varieties of plants.

بیا کافر وویل: {او زه نه گڼم چې قیامت به کله راشي}، ځکه هغه د دې دنیا د بې ارزښته لذتونو باندې کامل توکل کړی و او د ابدي آخرت انکار یې کاوه. بیا هغه وویل: {او که واقعاً زه خپل رب ته بیرته راوستل شم (د قیامت په ورځ)، نو یقیناً به زه هغه څه ومومم چې د دې څخه غوره وي کله چې هلته ورشم}، یعنې که واقعاً آخرت او د قیامت ورځ شتون ولري، نو هغه به هلته د هغو شیانو څخه غوره څه ومومي چې په دې ژوند کې ورکړل شوي دي. ځکه هغه د هغه څه په واسطه چې ورکړل شوی و دوکه شو، او داسې یې گڼله چې الله تعالی دا ټول نعمتونه ده ته یوازې د دې لپاره ورکړي چې هغه ته مینه او ورسره احسان لري، نسبت نورو خلکو ته. همدغه خبره العاص بن وائل هم وکړه، لکه چې د الله تعالی په دې ارشاد کې دی:

Then, the disbeliever said: {And I think not the Hour will ever come}, as he put his perfect trust in the vain pleasures of this life of ours and belied the existence of the everlasting Hereafter. Then, he said: {and if indeed I am brought back to my Lord, (on the Day of Resurrection), I surely shall find better than this when I return to Him}, i.e. if there is indeed a Hereafter and a Last Day, he will find there better than what he has been given in the present life. As he was deceived by what he was given and thought that Allah the Almighty granted him all these blessings because He loves him and favors him to other people. The same was said by Al-'As Ibn Wa'il in His Saying:

{ایا تا هغه کس ولیدلی دی چې زموږ په آیتونو (دې قرآن او محمد ﷺ) کفر وکړ او وې ویل: "زه به خامخا مال او اولاد ورکړل شم [که چیرې زه بیا ژوندی شم]." ایا هغه غیب خبر دی یا له الرحمن (الله) سره یې عهد اخیستی دی؟} (مریم، ۷۷، ۷۸). او الله تعالی د هغه چا په اړه فرمایي چې ده ته یې نعمتونه ورکړي دي: {او یقیناً که مونږ هغه ته له خپلې رحمت څخه یوه ساه وروبښو وروسته له هغه تکلیف څخه (سخت غربت یا ناروغي وغیره) چې هغه ته رسیدلی وي، هغه به ضرور ووایي: "دا زما د (حق او وړتیا) له امله دی؛ زه نه گڼم چې قیامت به راشي. او که زه خپل رب ته بیرته راوستل شوم، نو یقیناً هغه ځای (مال) به زما لپاره د هغه سره ښه وي."} (فصلت، ۵۰)، او {بیا به مونږ کافرانو ته ښودلی شو چې څه یې کړي دي، او مونږ به یې سخت عذاب ته وچکوو} (فصلت، ۵۰)، او قارون (قورح) وویل: {دا ماته یوازې د هغه علم له امله ورکړل شوی دی چې زه یې لرم}. (القصص، ۷۸) یعنې زه پوهیږم چې زه یې مستحق یم، ځکه الله پوهیږي چې زه یې مستحق یم.

{Have you seen him who disbelieved in Our Ayat (this Qur'an and Muhammad (Peace be upon him) and said: "I shall certainly be given wealth and children [if I will be alive (again)]." Has he known the Unseen or has he taken a covenant from the Most Gracious (Allah)?} (Maryam, 77, 78). And, Almighty Allah says pertaining to the one He granted with blessings, {And truly, if We give him a taste of mercy from Us, after some adversity (severe poverty or disease, etc.) has touched him, he is sure to say: "This is due to my (merit); I think not that the Hour will be established. But if I am brought back to my Lord, surely, here will be for me the best (wealth) with Him "} (Fussilat, 50) and, {Then, We verily, will show to the disbelievers what they have done, and We shall make them taste a severe torment} (Fussilate, 50), and Qarun (Korah) said, {This has been given to me only because of the knowledge I possess}. (Al-Qasas, 78) i.e. for Allah knows that I deserve it.

لیکن، الله تعالیٰ فرماتا ہے: {کیا اس کو معلوم نہیں تھا کہ الله نے اس سے پہلے ایسی قومیں ہلاک کر دی تھیں جو اس سے قوت میں زیادہ سخت اور جمع کی ہوئی دولت میں زیادہ تھیں؟ اور مجرمین (کافر، مشرک، گناہ گار) سے ان کے گناہوں کے بارے میں سوال نہیں کیا جائے گا (کیونکہ الله ان کو خوب جانتا ہے، پس انہیں حساب کے لیے بلائے بغیر ہی سزا دی جائے گی)}۔ (القصص، 78) اور، الله تعالیٰ فرماتا ہے: {اور تمہارے مال اور تمہاری اولاد ایسی چیزیں نہیں جو تمہیں ہمارے قریب کر دیں (یعنی الله کو راضی کر دیں)، بلکہ وہ شخص (ہمیں قریب کرتا ہے) جو ایمان لائے (اسلامی توحید پر) اور نیک عمل کرے (وہ ہمیں راضی کرے گا)، ایسے لوگوں کے لیے ان کے اعمال کا دوہرا اجر ہے، اور وہ بلند مکانات (جنت) میں امن و سلامتی کے ساتھ رہیں گے} (سبا، 37)۔ اور، {کیا وہ سمجھتے ہیں کہ جو مال اور اولاد ہم انہیں دیتے ہیں، اس میں ہم ان کے لیے بھلائیاں جلدی دے رہے ہیں؟ نہیں، [یہ ایک فتنہ (آزمائش) ہے]۔

But, Allah the Almighty says: {Did he not know that Allah had destroyed before him generations, men who were stronger than him in might and greater in the amount (of riches) they had collected? But the Mujrimun (criminals, disbelievers, polytheists, sinners) will not be questioned of their sins (because Allah knows them well, so they will be punished without being called to account)}. (Al-Qasas, 78) And, Allah the Almighty says: {And it is not your wealth, nor your children that bring you nearer to Us (i.e. please Allah), but only he who believes (in the Islamic Monotheism), and does righteous deeds (will please Us), as for such, there will be twofold reward for what they did, and they will reside in the high dwellings (Paradise) in peace and security} (Saba', 37) and, {Do they think that in wealth and children with which We enlarge them. We hasten unto them with good things. Nay, [it is a Fitnah (trial)

په دې دنیوي ژوند کې، ترڅو دوی د آخرت له نیکیو هیڅ برخه ونلري] مګر دوی نه پوهیږي}. (المؤمنون، ۵۵، ۵۶)

in this worldly life so that they will have no share of good things in the Hereafter] but they perceive not}. (Al-Mu'minun, 55, 56)

جب دا جاهل په دې دنیوي ژوند کې هغه څه چې ورکړل شوي وو، په خپل ځان کې ځان ته غره ورکړ او د آخرت انکار یې وکړ، او ویې ویل چې که هلته هم څه شي وي، نو زه به هغه څه ومومم چې له دې څخه ښه وي څومره چې په لومړي ځل ورکړل شوي وم. کله چې د هغه ملګری (مؤمن سړی) دا خبرې واوریدې، نو ورته یې وویل {د هغه سره د خبرو په وخت کې}، یعنی د دوی د بحث په وخت کې: {ایا ته هغه ذات کافر یې چې تا یې له خاورو پیدا کړی (یعنی ستا پلار آدم)، بیا له نطفې (د نارینه او ښځینه د اخراج مخلوط څاڅکو) څخه، بیا یې ته د یوه سړي په شکل جوړ کړی؟}، یعنې ایا ته د قیامت ورځې انکار کوې پداسې حال کې چې ته پوهیږې چې هغه الله دی چې تا یې له خاورو پیدا کړی، بیا یې له نطفې څخه، بیا یې په پړاوونو کې جوړ کړی تر دې چې ته روغ او پوره سړی شوی یې، چې اورېدنه، لیدنه، پوهه او هغه غړي لري چې په هغو سرغړونه کوې! نو ستا لپاره څنګه ممکنه ده چې د قیامت انکار وکړې پداسې حال کې چې ته پوهیږې الله د دې توان لري چې له نشتوالي څخه دې پیدا کړي؟ {خو زما په برخه کې (زه په دې عقیده یم) چې هغه الله دی، زما رب}، یعنې زه په هغه څه باور لرم چې ته یې په باور نه لرې یا حتی یې فکر نه کوې. لکه څنګه چې {(زه په دې عقیده یم)

When this ignorant was deluded by what he has been given in this present life, he denied the Hereafter and claimed that if it is to be there, he would find that which is better than what he was first given. When his companion (the believing man) heard him saying so, he said to him {during the talk with him}, i.e. during their debate. {Do you disbelieve in Him Who created you out of dust (i.e. your father Adam), then out of Nutfah (mixed semen drops of male and female discharge), then fashioned you into a man?}, i.e. do you disbelieve in the Day of Resurrection while you know that He, Allah, is Him Who created you out of dust, then out of Nutfah, then fashioned you in stages till you became a sound and well-erected man with hearing, sight, understanding and organs you transgress with! Then, how could you deny the Resurrection while you know that Allah is capable of creating you out of nothingness. {But as for my part, (I believe) that He is Allah, my Lord}, i.e. I believe in other than what you believe in or even think of. As {(I believe)

داسې چې هغه الله دی، زما رب، او زه زما د رب سره هیڅ شریک نه نیسم}، یعنې زه د هغه پرته بل څوک نه عبادت کوم، او زه دا باور لرم چې هغه به مړي بیا ژوندي کړي او متفرق او پوټکي شوي هډوکي به یو ځای راټول کړي، او زه پوهیږم چې د الله په واکمنۍ یا په مخلوق کې هیڅ شریک نشته، او چې د هغه پرته بل هیڅ معبود نشته۔

that He is Allah, my Lord, and none shall I associate as partner with my Lord}, i.e. I do not worship other than Him and I believe in that He will resurrect the dead and gather the scattered and rotten bones together, and I know that there is no partner with Allah in His Dominion or creation, and that there is no god but Him.

پس الله تعالیٰ هغه ته لاره وښوده چې باغ ته د ننوتلو په وخت کې څه ووایي، فرمایي: {تا ولې ونه ویل کله چې خپل باغ ته ننوتې وې: دا هغه څه دي چې الله غوښتي دي (پیښ به شي)! له الله پرته هېڅ ځواک نشته!}، له همدې امله، هر هغه څوک چې د خپل مال، کورنۍ، اولادونو یا مقام څخه کومه خوښه پیدا کوي، بهتره ده چې دا خبرې ووایي: (دا هغه څه دي چې الله غوښتي دي (پیښ به شي)! له الله پرته هېڅ ځواک نشته!).

Then, he guided him towards what should have been said upon entering the garden saying: {It was better for you to say, when you entered your garden: 'That which Allah wills (will come to pass)! There is no power but with Allah!'}, for this, it is better for anyone who becomes admirer of any of his wealth, household, children or status, he should say these words: (That which Allah wills (will come to pass)! There is no power but with Allah!).

پس مؤمن کافر ته وویل: {که ته ما زما څخه په مال او اولاد کې کم وینې، نو شاید زما رب به ماته له ستا د باغ څخه غوره څه راکړي}، یعنې په آخرت کې۔ {او په دې باندې به له آسمانه یو عذاب یا یو سخت باران راولېږي چې د هغې ونې او بوټي به له ریښو څخه وباسي}، {نو دا به یوه لغزنده ځمکه شي}، یعنې نرمه خاوره چې نه بوټی وده کوي او نه بل څه۔ {یا د هغې اوبه (د باغونو)}

Then, the believer said to the disbeliever: {If you see me less than you in wealth, and children. It may be that my Lord will give me something better than your garden}, i.e. in the Hereafter. {And will send on it Husban (torment, bolt) from the sky}, i.e. torment or heavy rain that uproots its trees and plants, {then it will be a slippery earth}, i.e. soft dust that does not grow plants or anything. {Or the water thereof (of the gardens)

ژور ډوب شوې (ځمکې لاندې)} هغه اوبو ته مخالف، چې لوړې کیږي، {نو تاسو هیڅکله هم نشئ کولی چې هغه ومومئ}، یعنې تاسو به هیڅکله هم هغه بیرته نشئ راګرځولی یا ترلاسه نشئ کولی. بیا الله تعالی فرمایي: {نو د هغه میوې په تباهۍ کې ونیول شوې}، یعنې د هغه ټول میوې او بوټي ویجاړ او بشپړ تباه شول. {او هغه د هغه پیسو له امله، چې په دې باغ یې لګولې وې، لاسونه سره وهل (په خپګان کې) پاتې شو، پداسې حال کې چې دا ټول په خپلو کرښو کې ویجاړ شوي وو}، یعنې بشپړ تباه او په ټوله توګه ویجاړ شوی. دا په حقیقت کې د هغه د هیلو او ارمانونو خلاف و، لکه څنګه چې هغه پخوا ویلي وو: {زه نه ګڼم چې دا به هیڅکله هم ورک شي}. نو هغه د خپلو پخوانیو کړنو او خبرو باندې پښیمانه شو، چې هغه یې د الله تعالی په وړاندې د کافر په توګه معرفي کاوه، او یوازې دا ویلی شو: {ای کاشکې زه د خپل رب سره هیڅ شریک نه وای ګرځولی!}. بیا الله تعالی فرمایي: {او د الله په وړاندې هغه ته هیڅ داسې ډله نه وه چې مرسته ورسره وکړي، او نه یې پخپله ځان ساتلی شو}، یعنې هغه نه له بل چا لخوا مرسته کیدای شوه او نه یې پخپله ځان مرسته کولی شو. دا د الله تعالی دې ارشاد په شان دی: {نو هغه به نه واک ولري او نه به یې کوم مرسته کوونکی وي}، (الطارق، ۱۰) او د هغه دا ارشاد: {هلته (د قیامت په ورځ) ولایت (ساتنه، واک، اقتدار او بادشاهي) یوازې د الله لپاره دی، چې ریښتینی معبود دی}، یعنې په دې او په ټولو حالاتو کې د قاطع فیصلې او نه منل کیدونکي حکم یوازې د الله تعالی لپاره دی. {هغه (الله) د ثواب له پلوه ښه دی او د پای له پلوه هم ښه دی}، یعنې د الله سره معامله له هرڅه غوره ده، ځکه هغه ټول ښه ثوابونه ورکوي او د ټولو غوره پایلو او موخو ځای یوازې د هغه سره دی. په پای کې، دا کیسه درې شیان بیانوي:

becomes deep-sunken (underground)} that is opposite to the overflowing water, {so that you will never be able to seek it}, i.e. you will never be able to restore or regain it. Then, Allah the Almighty says: {So his fruits were encircled (with ruin)}, i.e. all his fruits and plants were ruined and totally destroyed. {And he remained clapping his hands (with sorrow) over what he had spent upon it, while it was all destroyed on its trellises}, i.e. totally destroyed and perfectly ruined. That was really against his hopes and wishes as he previously said: {I think not that this will ever perish}. So, he regretted his previous acts and sayings that declared him as a disbeliever in Allah the Almighty and he could only say: {Would that I had ascribed no partners to my Lord!}. Then, Allah the Almighty says: {And he had no group of men to help him against Allah, nor could he defend (or save) himself}, i.e. he could neither be helped by others, or even help himself. This is as the Statement of Allah that reads: {Then he will have no power, nor any helper}, (At- Tariq, 10) and His Saying, {There (on the Day of Resurrection), Al- Walayah (protection, power, authority and kingdom) will be for Allah (Alone), the True God}, i.e. the irrefutable judgment and irresistible ruling on this and on all conditions will be for Allah the Almighty Alone. {He (Allah) is the Best for reward and the Best for the final end}, i.e. trading with Allah is better than anything else as He gives the best of all rewards and with Him rests the best of all ends and goals. Finally, this story denotes three things:

(a) انسان باید خپل ځان د دې دنیا د ژوند د آرامیو او خوښیو په بدل کې ونه پلوري، او د دې څخه ونه غولول شي. سربیره پردې، انسان باید هغه ته ډېر باور وکړي چې په د الله په لاس کې دی، نه د هغه څه څخه چې په خپل لاس کې دی. انسان باید خپل ټول باور یوازې الله باندې وتړي. د الله اطاعت باید د انسان لومړی او وروستی هدف وي. څوک چې کومه شی د الله او د هغه د اطاعت پر ځای غوره کړي، نو په یقین سره به د هغې له امله عذاب وویني.

(a) One should not sell himself out to the luxuries of this present life of ours and should not be deluded thereof. Moreover, one should trust what is in Allah's Hand more than what is in his own hand. One should put his entire trust in Allah Alone. Obedience of Allah should be one's first and final goal. Anyone who prefers anything to Allah and His obedience surely will be tormented thereof.

ب) انسان باید د خپل مهربانه ورور نصیحت په زړه سره ومني، ځکه د هغه د مشوره رد کولو کې بشپړ هلاکت او کامل تباهي پروت ده۔

(b) One should whole-heartedly accept the advice of his compassionate brother, as in rejecting his counselor advice there rests complete destruction and perfect ruin.

د الله تعالی د تقدیر په کیدو وروسته پښیمانی بې ځایه ده.

(c) Regretting goes in vain if the Divine Decree is already done.