الله سبحانه وتعالیٰ فرمائی:

Allah the Almighty says:

{یقیناً سبأ کیلئے اپنے مسکن میں ایک نشانی تھی: دو باغات، دائیں اور بائیں طرف؛ (اور ان سے کہا گیا:) "اپنے رب کے رزق میں سے کھاؤ اور اس کا شکر ادا کرو۔ ایک پاکیزہ سرزمین اور بخشنے والا رب! لیکن انہوں نے منہ موڑ لیا (اللہ کی اطاعت سے)، تو ہم نے ان پر سیلِ عرم (بند ٹوٹنے سے چھوڑا گیا سیلاب) بھیج دیا، اور ہم نے ان کے دونوں باغات کو ایسے باغات میں بدل دیا جو کڑوے بدمزہ پھل دیتے تھے، اور جھاؤ کے درخت، اور کچھ تھوڑے بیر کے درخت۔}

{Indeed there was for Saba' (Sheba) a sign in their dwelling-place -two gardens on the right hand and on the left,; (and it was said to them:) "Eat of the provision of your Lord, and be grateful to Him.' A fair land and an Oft-Forgiving Lord! But they turned away (from the obedience of Allah), so We sent against them Sail AI-'Arim (flood released from the dam), and We converted their two gardens into gardens producing bitter bad fruit, and tamarisks, and some few lotetrees.

ځکه چې دوی ناشکره کافران وو، نو مونږ دوی ته سزا ورکړه. او مونږ داسې سزا یوازې هغو ته ورکوو چې ناشکره (کافران) دي. او مونږ د دوی او هغو بښارونو تر منځ چې مونږ برکتونه ورکړي وو، ښکاره بښارونه ایښي، او په هغوی کې د سفر منزلونه مو آسانه کړي وو (او ویلي مو وو): "په دې کې د شپې او ورځې په امنیت سفر وکړئ." خو دوی وویل: "زموږ رب! زموږ د سفر منزلونه اوږد کړه"، او دوی پر ځانونو ظلم وکړ. نو مونږ دوی د افسانو په توګه وګرځولل، او دوی ټول په بشپړ ډول وپراګنده کړل.

Like this We requited them because they were ungrateful disbelievers. And never do We requite in such a way except those who are ungrateful (disbelievers). And We placed, between them and the towns which We had blessed, towns easy to be seen, and We made the stages (of journey) between them easy (saying): "Travel in them safely both by night and day." But they said: "Our Lord! Make the stages between our journey longer," and they wronged themselves; so We made them as tales (in the land), and We dispersed them all totally.

بیشکه په دې کې د هرې صبر کوونکې، شکرګزاره (بنده) لپاره یقیناً نښې دي}.

Verily, in this are indeed signs for every steadfast, grateful (person)}.

(سبأ، ۱۵-۱۹)

(Saba', 15-19)

علمای نسب ـ له هغوی څخه محمد بن اسحاق ـ وویل: د سبأ نوم عبد شمس بن یشجب بن یعرب بن قحطان دی. هغه لومړی سړی و چې اسیران یې ونیول، او د خلکو سره ډیر سخاوتمند و. سهیلي وویل: ویل شوي دي چې هغه لومړی سړی و چې تاج ورڅخه ږدي، او ځینو علماوو ویلي دي چې هغه مسلمان و او شعر یې ویلی و چې په هغې کې یې د رسول الله ﷺ د راتګ زیری ورکړی و. دا وروستۍ خبره په ابن دحیه منسوب شوې ده په هغه کتاب کې چې نوم یې دی: [التنویر فی مولد البشیر النذیر]۔ امام احمد وویل: ماته ابو عبدالرحمن، هغه له عبدالله بن لهیعه څخه، هغه له عبدالله بن دَعلَه څخه روایت کړی چې وایي: ما له عبدالله بن عباس ؓ څخه اوریدلي چې ویل یې: یو سړي د الله رسول ﷺ څخه د سبأ په اړه پوښتنه وکړه چې آیا سړی و، ښځه وه، یا د یوې ځمکې نوم دی؟ هغه ﷺ وفرمایل: په حقیقت کې هغه یو سړی و چې لس زامن ورڅخه زیږیدلي. شپږ یې یمن کې اوسیدل او څلور یې شام کې. هغه چې په یمن کې اوسیدل: مذحج، کنده، ازد، اشعریون، انمار او حِمیر دي. او هغه چې شام کې اوسیدل: لخم، جذام، عاملة او غسان دي. پوښتونکی فروة بن مُسیک الغطیفي و۔

Scholars of genealogy -among them was Muhammad Ibn Ishaq -said: the name of Saba' is `Abd Shams Ibn Yashjub Ibn Ya`rub Ibn Qahtan. He was the first to take captives and he was very generous to the people. As-Suhaili said: it is said that he was the first person to be crowned, and some scholars said he was Muslim and that he composed poetry in which he brought good news to the advent of Prophet Muhammad (Peace be upon him). This last saying was attributed to Ibn Didya in his book titled: [At-Tanwir fi Maulid Al-Bashir An- Nadhir] Imam Ahmed said: I have been told by Abu `Abdur Rahman, after `Abdullah Ibn Luhai` ah, after `Abdullah Ibn Da`lah saying: I heard `Abdullah Ibn Al- `Abbas as saying: A man asked Allah's Messenger (Peace be upon him) about Saba', whether it was a man, a woman, or a name of a land? He (Peace be upon him) said: Verily, he was a man to whom ten sons were born. Six thereof inhabited the Yemen andfour Sham (Syria). Those in Yemen were: Madhhaj, Kindah, Al-Azd, Al-Ash `ariyun, Anmar and Himyar. And those who inhabited Syria were: Laghm, Judham, `Amilah and Ghassan." The Questioner was Farwah Ibn Musaik Al-Ghatifi.

دې معنا دا ده چې د سبا نوم دې ټولو قبیلو ته شامل دی؛ له دې جملې څخه الطبابعہ (واحد تبع) هم په یمن کې وو. د دوی پاچاهان به د فارس د پاچاهانو په شان تاجونه ایښودل. عربو به هغه چا ته چې په یمن او حضرموت باندې واک درلود "تبع" ویل، لکه څنګه چې د شام (سوریې) او د عربي جزیرې پاچاهانو ته "قیصر"، د فارس واکمن ته "خسرو"، د مصر واکمن ته فرعون، د حبشې واکمن ته "نجاشي" او د هند واکمن ته "بطلیموس" ویل کېدل، او بلقیس د هغو حمیري پاچاهانو څخه وه چې په یمن باندې حکومت کاوه. دوی په خوښۍ او آسانۍ کې ژوند کاوه، د رزق په پراخوالي کې: میوې، نباتات او نور. دوی صالح خلک وو چې د سمې لارې تعقیب یې کاوه، خو کله چې د الله د نعمت بدلون وکړ او هغه یې انکار کړ، نو په حتمي توګه ځانونو او خپلو قومونو ته یې هلاکت او ویجاړي راوستله۔

This means that the term Saba' covers all these tribes; among them also were At- Tababi `ah (Sing. Tubba` ) in the Yemen. Their kings used to put crowns on as were done by kings of Persia. The Arabs used to call whomsoever rules over the Yemen and Hadramaut "Tubba`", as they used to call kings of Sham (Syria) and the Arab Peninsula "Caesar", and the ruler of Persia "Khusrau", the ruler of Egypt Fir` aun (Pharaoh), the ruler of Abyssinia "Negus", and the ruler of India "Ptolemes", and Bilqis was from among the Himyar kings who ruled the Yemen. They lived in happiness and easiness, with abundance of sustenance: fruits, plants, etc. and they were righteous people who followed the Straight Path, but when they altered the Grace of Allah and denied it, they inevitably incurred to themselves and their peoples destruction and devastation.

محمد بن اسحاق د وهب بن منبه څخه روایت کوي چې ویلي یې دي: الله تعالیٰ دوی ته دیارلس پیغمبران لیږلي وو. او السدي ادعا کړې ده چې الله تعالیٰ دوی ته دולس زره پیغمبران لیږلي وو. الله ښه پوهیږي! خبره داده چې کله دوی هدایت د ضلالت سره بدل کړ او د الله تعالیٰ پر ځای د لمر سجده یې وکړه، دا هغه موضوع وه چې د بلقیس او د هغې د نیکونو په دوره کې پیښه شوه، او دا چې تر هغه وخته دوام وکړ څو الله تعالیٰ پر دوی هغه سیلاب ولیږه چې د بند څخه خوشی شو. الله تعالیٰ وفرمایل: {خو دوی مخ واړاوه (د الله د اطاعت څخه)، نو مونږ پر دوی سیلاب ولیږه (سیل العرم، هغه سیلاب چې د بند څخه خوشی شو)، او مونږ د دوی دوه باغونه داسې باغونو ته واړول چې تریخ ناسم میوه ورکوي، او شین ونې، او یو څو بیر ونې. دا سې مونږ دوی ته سزا ورکړه ځکه چې دوی ناشکره کافران وو. او مونږ داسې سزا یوازې هغو ته ورکوو چې ناشکره (کافران) وي} ۔

Muhammad Ibn Ishaq narrating from Wahb Ibn Munabah said: Allah the Almighty sent them thirteen Prophets. And, As-Sadi claimed that Allah the Almighty sent them twelve thousand Prophets. Allah knows best! The point is, when they replaced guidance with misguidance and prostrated themselves before the sun instead of Allah the Almighty, the matter which took place during the era of Bilqis and her ancestors and that which continued till Allah sent over them a flood released from the dam. Allah the Almighty explained: {But they turned away (from the obedience of Allah), so We sent against them Sail Al-`Arim (flood released from the dam), and We converted their two gardens into gardens producing bitter bad fruit, and tamarisks, and some few lote trees. Like this We requited them because they were ungrateful disbelievers. And never do We requite in such a way except those who are ungrateful (disbelievers)}.

ډېرو عالمانو یادونه کړې ده چې د مأرب بند د دې لپاره جوړ شوی و چې اوبه د دوو لويو غرونو تر شا وساتي، او کله چې اوبه لوړې شوې، خلکو په دې سیمه کې باغونه، میوه ور ونې او ډېر ډولونه سبزیجات کرل. ویل کیږي چې د دې بند جوړونکی سبأ بن یعرب و، څوک چې د اويا وادیو لاره یې بدله کړه او دا یې مجبور کړل چې اوبه پکې توی کړي. سربیره پردې، هغه اوبه د دېرش چینو یا سوریو څخه بهیدو ته مجبور کړې، مګر هغه د بشپړولو دمخه مړ شو.

Many scholars mentioned that the Dam of Ma'rab was built to keep water behind two great mountains, and when the water raised, the people began to implant orchards and fruitful trees and many kinds of vegetables. It is said that the originator of the darn was Saba' Ibn Ya` rub who changed the course of seventy valleys forcing them to pour out water therein. In addition, he forced the water to get out from thirty springs or holes, but he died before completing it.

د حمیر قبیلې دا کار کامل کړ، او دا د یوې مربع لیګ د ساحې په اندازه وو.

So, the tribe of Himyar perfected it and it was of the space of one square league.

پس دوی د خوښۍ او پراخه نعمتونو کې ژوند تیرولو. قتادة او نور وویل: د دوی له ښځو به یوه داسې تلله چې په سر یې ټوکری ایښی وای، او هغه به د تازه او پخو میوو څخه ډکه شوه، او دوی وویل چې هغه هوا چې دوی یې تنفس کوله دومره پاکه او صافه وه چې نه په دوی کې مچۍ موندل کیدې او نه زیانمن جراثیم. الله تعالی فرمایي: ﴿په تحقیق د سبا (شیبا) لپاره ...﴾

Thereupon, they were living in happiness and abundance. Qatada and others said: the woman (from among them) would go putting a basket on her head, and it would be filled with fresh, ripe fruits, and they said that the air they breathed was so clean and pure that neither flies, nor harmful germs were found in their land. Allah the Almighty says: {Indeed there was for Saba' (Sheba)

په خپل استوګنځای کې یوه نښه وه: دوه باغونه، یو له ښي خوا او بل له کیڼي خوا. (او ورته ویل شوي وو:) د خپل رب له رزق څخه وخورئ او د هغه شکر ادا کړئ. ښه ښار دی او بخښونکی رب دی! {سبا: ۱۵}۔ او یاد کړه هغه وخت چې ستا رب اعلان وکړ: که تاسو شکر وباسئ (د ایمان په منلو او یوازې د الله عبادت کولو سره)، زه به تاسو ته نور هم زیات ورکړم؛ خو که ناشکري وکړئ (یعنی کافران شئ)، بیشکه زما عذاب سخت دی۔ {ابراهیم: ۷}۔ خو کله چې دوی د الله تعالی پرته نورو ته زینت ورکړ، او د هغه له نعمت سره یې تکبر وکړ — هغه منزلونه چې دوی به پکې په امن سره، شپه او ورځ سفر کاوه، له دوی سره نږدې وو — او له الله تعالی څخه یې وغوښتل چې د سفرونو تر منځ منزلونه اوږد او سخت کړي. په دې ډول دوی غوښتل چې ښه شیان بد شي، لکه بني اسرائیلو چې له الله تعالی څخه وغوښتل چې منّ او سلوی یې د بوټو، کړیو، فوم (غنمو یا لوښو)، مسورو او پیازو سره بدل کړي۔ په پایله کې دوی له دې لوی نعمت او ټولګیړې فضل څخه محرومه شول؛ ځمکه یې ویجاړه شوه او دوی پخپله په ټوله نړۍ کې خپاره شول۔ الله تعالی فرمایي: {خو دوی مخ واړاوه (د الله تعالی له اطاعت څخه)، نو مونږ د سیل العرم (هغه سیلاب چې له بند څخه خوشې شو) په دوی ولېږه}۔

a sign in their dwelling -place- two gardens on the right hand and on the left; (and it was said to them:) Eat of the provision of your Lord, and be grateful to Him. A fair land and an Oft-Forgiving Lord!} (Saba', 15) and, {And (remember) when your Lord proclaimed: If you give thanks (by accepting Faith and worshipping none but Allah), I will give you more (of My Blessings); but if you are thankless (i.e. disbelievers), verily My punishment is indeed severe}. (Ibrahim, 7) But, when they adorned other than Allah the Almighty and arrogantly dealt with His Grace -the stages (of journey) between them were easy in which they used to travel safely both by night and day -and asked Him to make the stages between their journeys longer and severer. Thus, they asked to turn the good into what is bad like the Children of Israel who asked Allah the Almighty to turn Manna and quails into herbs, cucumbers, Fum (wheat or garlic), lentils and onions. Thereupon, they were deprived that great blessing and comprehensive grace; their land was destroyed and they themselves were scattered allover the globe. Allah the Almighty says: {But they turned away (from the obedience of Allah), so We sent against them Sail Al-`Arim (flood released from the dam)}.

بېشماره عالمانو ویلي دي: الله تعالیٰ موږکان یا مڼۍ د بند په بنسټونو باندې ولېږل، او کله چې دوی دا وپوهېدل، نو دوی پیشوګان راوړل ترڅو هغه وخوري، خو ټول بې ګټې شول. بنسټونه ډېر کمزوري شول او په پای کې بند ړنګ شو او اوبو ټول څه ډوب کړل. د دوی ښې ګټورې ونې، لکه څنګه چې الله تعالیٰ تشریح کړې، بدې ونو ته واوښتې: {او مونږ د دوی دوه باغونه داسې باغونو ته بدل کړل چې تریخ بد میوه ورکوي، او شنې ونې}. {او یو څو کوچنۍ بېرۍ ونې} ځکه چې دوی نبک تولیدوي، کوم چې د هغو بې شمېره خارونو په منځ کې ډېر لږ دي. الله تعالیٰ فرمایي: {همدا رنګ مونږ دوی ته سزا ورکړه ځکه چې دوی ناشکره کافران وو، او مونږ هېڅکله داسې سزا نه ورکوو پرته له هغو کسانو څخه چې ناشکره (کافران) دي} یعنې: مونږ یوازې په دې سخته عذاب سره هغو کسان سزا ورکوو چې په مونږ ایمان نه لري، زموږ رسولان یې درواغجن ګڼلي، زموږ امرونو ته یې سرغړونه کړې او زموږ حدونه یې ټکولي دي.

Many scholars said: Allah the Almighty sent mice or rats on the bases of the darn, and when they discovered this they brought cats to eat them up, but all was in vain. The bases became very weak and finally the darn collapsed and the water drowned everything. Their good fruitful trees turned into -as explained by Allah the Almighty -bad ones: {And We converted their two gardens into gardens producing bitter bad fruit, and tamarisks}. And {and some few lote-trees} for they produce Nabk which is very few among the countless thorns they have. Allah the Almighty says: {Like this We requited them because they were ungrateful disbelievers. And never do We requite in such a way except those who are ungrateful (disbelievers)} i.e. We only punish -with this severe punishment those who disbelieved in Us, belied Our Messengers, disobeyed Our Orders, and violated Our Boundaries.

الله تعالیٰ فرمائی: {نو مونږ دوی د افسانو په شان بنا کړل، او دوی ټول په بشپړ ډول وشړل} یعنی د دوی د باغونو، مال او ځمکې د ویجاړیدو وروسته، دوی ته سفر او بل ځای ته تلل ضروري شول. په دې ډول دوی په ځمکه کې په بېلابېلو سیمو کې خوره شول، ځینې حجاز ته لاړل، او خزاعه مکې ته کډه وکړه. ځینو نور هم المدینة المنورۃ ته کډه وکړه، دوی لومړي کسان وو چې هلته اوسېدل. بیا د یهودو دریو قبیلو هغوی تعقیب کړ: بنو قینقاع، بنو قریظه، او بنو النضیر. یهودو د اوس او خزرج سره اتحادونه جوړ کړل او هلته اوسېدل (تر دې چې د نبي کریم ﷺ زمانه راورسېده). ځینې نور شام ته لاړل او وروسته عیسویت ته اوښتل: غسان، عاملہ، بهراء، لخم، جذام، تنوخ، تغلب، او نور.

Allah the Almighty says: {So We made them as tales (in the land), and We dispersed them all totally} i.e. after the destruction of their gardens, properties and land, they needed to travel and move away. Thus, they scattered in different parts of the land as some of them moved to the Hejaz, and Khuza' ah moved to Mecca. Some of them also moved to Al-Madinah Al-Munawwarah, they were the first to inhabit it. Then, they were followed by three tribes from the Jews: the Banu Qainuqa', Banu Quraizah, and Banu An-Nadir. The Jews made coalitions with the Aus and Khazraj and lived there (till the time of Prophet Muhammad (Peace be upon him)). Some of them, moved to Sham (Syria) and afterwards they converted to Christianity: Ghassan, Amilah, Bahra', Lukham, Judham, Tanukh, Taghlub, and others.

محمد بن اسحاق نے اپنی کتاب "سیرت النبی" میں کہا کہ سیل العرم (بند سے چھوڑے گئے سیلاب) سے پہلے یمن سے نکلنے والا پہلا شخص عمرو بن عامر اللخمی تھا۔ لخم عدی بن الحارث بن مرہ بن ازد بن زید بن یحمد بن عمرو بن عریب بن یشجب بن زید بن کہلان بن سبا کا بیٹا تھا۔ ابن ہشام سے یہ بھی روایت ہے: لخم بن عدی بن عمرو بن غریب بن سبا۔ ابن اسحاق نے کہا: اس کے یمن چھوڑنے کی وجہ، جیسا کہ مجھے ابو زید الانصاری نے بتایا، یہ تھی کہ اس نے ایک چوہے یا گلہری کو مآرب کے بند کے نیچے کھودتے ہوئے دیکھا، جس کے ذریعے پانی روکا جاتا تھا۔ اس نے سمجھ لیا کہ یہ بند زیادہ دیر قائم نہیں رہے گا، اس لیے اس نے یمن سے نکلنے کا ارادہ کیا۔ تاہم اس نے اپنی قوم کو یوں دھوکہ دیا کہ اس نے اپنے سب سے چھوٹے بیٹے کو لوگوں کے سامنے اسے تھپڑ مارنے کا حکم دیا۔ بیٹے نے حکم کی تعمیل کی تو عمرو نے کہا: میں ایسی جگہ کبھی نہیں رہوں گا جہاں میرے سب سے چھوٹے بیٹے نے مجھے تھپڑ مارا ہو۔ اور اس نے اپنی جائیداد فروخت کرنے کی پیشکش کی۔ یمن کے سرداروں نے کہا:

Muhammad Ibn Ishaq, in his The Prophet's Biography [Kitab As-Sirah], said that the first to quit the Yemen before the Sail Al-'Arim (the flood released from the dam) was' Amr Ibn 'Amir Al-Lukhami. Lukham was the son of 'Adyi Ibn Al-Harith Ibn Murrah Ibn Azd Ibn Zaid Ibn Muha' Ibn 'Amr Ibn 'Uraib Ibn Yashjub Ibn Zaid Ibn Kahlan Ibn Saba'. It is said also by Ibn Hisham: Lukham Ibn 'Adyi Ibn 'Amr Ibn Gharib Ibn Saba'. Ibn Ishaq said: the reason behind his moving from Yemen as I was told by Abu Zaid Al-Ansari that he saw a mouse or rat digging beneath the dam of Ma'rab which was used to keep the water behind, so he realized that the dam would not stand so long, so he intended to move from the Yemen. However, he tricked his people by ordering his youngest son to slap him on the face before the people. The son did what he was ordered to and 'Amr said: I would never live in a place where my youngest son slapped me on the face. And he offered his property to be sold. The noblemen of the Yemen said:

اموقع څخه استفاده وکړه د عمرو د غصې او قهر څخه، او د هغه ټول مال او شتمني واخله. نو هغه د خپلو اولادونو او د هغوئ د اولادونو سره یوځای روان شو. ازد وویل: موږ عمرو بن عامر نه پریږدو، نو دوی خپل مال پلور، او د هغه سره د تښتیدو (په داسې حال کې چې د هغه حقیقي مقصد نه پوهیدل) ملګری شول. دوی د عکّ په سیمه کې راورسیدل، هغوی د دوی سره جګړه وکړه، او د دوی جګړه د بریا او ماتې څخه ډکه وه.

seize the opportunity of 'Amr's rage and buy all his property. Hence, he moved along with his children and their offspring. The Azd said: we never leave 'Amr Ibn 'Amir, so they sold their properties and accompanied him in his fleeing (without knowing his real intentions). They arrived at the land of `Ak who fought against them and their war had its ups and downs.

بالاخره دوی د "عک" له ځمکې روان شول او په ځمکو کې خپاره شول. د جفنة بن عمرو بن عامر زوی شام ته لاړ، اوس او خزرج یثرب (المدينة المنورة) ته لاړل، خزاعه مرّان ته لاړه، د ازد شنوءة خلک السراة ته لاړل، او د ازد عمّان خلک عمّان ته ولاړل. بیا الله تعالی د بند په وړاندې سېلاب واستاوه او هغه په بشپړه توګه ړنګ شو. قرآن کریم دې پېښې ته شاهدي ورکوي.

Finally, they departed from the land of 'Ak and dispersed in the lands. Ibn Jafnah Ibn 'Amr Ibn 'Amir went to Sham (Syria), Al-Aus and Al-Khazraj went to Yathrib (Al-Madinah Al-Munawwarah), Khuza'ah went to Marran, Azd As-Sarah went to As-Sarah, and Azd 'Amman went to 'Amman, then Allah the Almighty sent the flood against the dam and it was totally collapsed. The Glorious Qur'an bears witness to this incident.

السدي مثله، وقال محمد بن إسحاق: كان عمرو بن عامر كاهنًا. وقال آخرون: كانت امرأته طريفة بنت الخير الحميرية، وكانت كاهنة، وكانت تخبر بخراب بلادهم كأنهم يرون في تلك الجرذ أو الفأر دلالة، فصنعوا ما صنعوا، والله أعلم! وقد ذُكرت قصته كاملة في التفسير عن عكرمة بعد ابن أبي حاتم.

As-Sadi narrated the like and Muhammad Ibn Ishaq said that 'Amr Ibn `Amir was a priest. Others said that his wife was Tarifah Bint Al-Khair Al-Himyariyah and that she was a priestess. She foretold the destruction of their country as if they saw an indication in that rat or mouse, so they did what they did, and Allah knows best! His whole story was mentioned in the Exegesis on the authority of `Ikriamh after Ibn Abu Hatim.

مگر ټول د سبا خلک د بند له ړنګیدو وروسته له یمن څخه ولاړ نه شول، بلکې ډېری یې هلته پاتې شول. یوازې د (مأرب) د بند خلک لیرې ولاړل او په ځمکه کې خپاره شول. دا څیز هغه حدیث څرګندوي چې پخوا یادونه ورسره وشوه او د عبدالله بن عباسؓ له لارې روایت شوی دی، چې د یمنیانو ډېری خلک له یمن نه نه دي لیرې شوي. یوازې څلور قبیلې ولاړې او شپږ قبیلې هلته پاتې شوې. دوی په یمن کې ژوند ته دوام ورکړ او حکومت یې د دوی او د تبابعه په لاس کې پاتې و، تر دې چې د نجاشي له لوري د ابرهه او ارياط په قوماندې لیږل شوي لښکر د دوی خپلواکي واخیستله، چې شاوخوا اویا کاله یې دوام وکړ. بیا سیف بن ذي يزن الحميري د رسول الله ﷺ د زېږېدو لږ وخت دمخه بیرته دا واک ترلاسه کړ. بیا د الله رسول ﷺ ...

However, not all the people of Saba' moved from the Yemen after the collapsing of the dam, but the majority thereof stayed there. Only the people of the Dam (Ma'rab) went away and dispersed in the land. This is expressed in the Hadith mentioned earlier that was narrated by `Abdullah Ibn `Abbas, that the majority of the Yemenites did not movem from the Yemen. Only four tribes quitted and six tribes stayed. They continued to live there and the ruling was kept by them and the Tababi`ah till they were deprived of their own self-ruling - for about seventy years -by the army sent by the Negus under the command of Abraha and Aryat. Then, it was regained by Saif Ibn Dhi Yazan AI-Himyari shortly before Prophet Muhammad's birth. Then, Allah's Prophet (Peace be upon him)

په یمن کې د الله رسول ﷺ د لیږلو لپاره علي بن ابي طالب او خالد بن ولید، بیا ابو موسی اشعري او معاذ بن جبل رضي الله عنهم ولیږل شول چې خلکو ته د اسلام قبول کولو دعوت ورکړي. بیا اسود عنسي په یمن واکمني ونیوله او د الله رسول ﷺ استازي یې له هغه ځایه وشړل. د ابو بکر صدیق رضي الله عنه په دوره کې اسود عنسي ووژل شو او مسلمانان په یمن باندې غالب شول.

sent to the Yemen `Ali Ibn Abu Talib and Khalid Ibn Al-Walid, then Abu Musa Al- Ash`ari and Mu`adh Ibn Jabal to invite the people to embrace Islam. Then, Al- Aswad Al-`Ansi seized the Yemen and drove out the deputies of Allah's Messenger (Peace be upon him). During the era of Abu Bakr As-Siddiq, Al-Aswad Al-`Ansi was killed and the Muslims had the upper hand in the Yemen.